ՕԴԻ ՈՐԱԿԻ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ԵՎ ՄՈՆԻԹՈՐԻՆԳԻ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐԸ ՇՐՋԱԿԱ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՏԵՍԱՆԿՅՈՒՆԻՑ ԽՈՑԵԼԻ ՔԱՂԱՔՆԵՐՈՒՄ. ԵՐԵՎԱՆԻ ԴԵՊՔԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆ՝ ԸՍՏ ԵՂԱԾ ՏՎՅԱԼՆԵՐԻ
DOI:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2026.SI1.015Բանալի բառեր:
air quality monitoring, PM₂.₅, PM₁₀, pollutionԱմփոփում
Օդի որակի մոնիթորինգը շարունակում է մնալ լուրջ մարտահրավեր զարգացող երկրներում, մասնավորապես՝ այնպիսի քաղաքներում, ինչպիսին է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանը: Գտնվելով Արարատյան հովտում, շրջապատված լեռներով և սահմանափակ կանաչ տարածքներով, Երևանը հատկապես խոցելի է օդի աղտոտվածության նկատմամբ։ Քաղաքը բախվում է օդային փոշու բարձր կոնցենտրացիաների, ինչպես նաև դրա մանր մասնիկների, ինչպիսիք են PM2.5-ը և PM10-ը, որոնք դարձել են օդի որակի հիմնական ցուցանիշներ: Այնուամենայնիվ, օդի որակի վերաբերյալ առկա տվյալները հաճախ մասնատված, թերի և անհամապատասխան են: Այս ուսումնասիրությունը ներկայացնում է օդային փոշու տվյալների համեմատական վերլուծություն, որոնք ստացվել են բազմաթիվ մոնիթորինգի հարթակներից, այդ թվում՝ անկախ աղբյուրներից: Ուսումնասիրվել են 2025–2026 թվ.-ի ձմեռային և ամառային ժամանակահատվածներում հավաքված տվյալները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով կլիմայական գործոնների ազդեցությանը: Արդյունքները ցույց են տալիս, որ Երևանում նկատվում է ընդհանուր կախված մասնիկների՝ PM2.5-ի և PM10-ի բարձր կոնցենտրացիաներ, հատկապես ձմեռային ամիսներին: Աղտոտվածության մակարդակը վատանում է ձմռանը՝ Արարատյան հովտին բնորոշ ջերմային ինվերսիայի պայմանների պատճառով, որոնք նպաստում են օդային մասնիկների կուտակմանը: Ավելին, նույն ժամանակահատվածների համար տարբեր մոնիթորինգի հարթակների կողմից հաղորդված օդի որակի ցուցանիշների միջև անհամապատասխանություններն ակնհայտ են: Այս անհամապատասխանությունները հիմնականում պայմանավորված են մոնիթորինգի համակարգերի զգալի բացթողումներով և գիտականորեն հիմնավորված և ստանդարտացված մեթոդաբանությունների բացակայությամբ: Արդյունքները ընդգծում են քաղաքում օդի որակի կառավարումը բարելավելու համար համակարգված և ռազմավարական մոտեցումների անհապաղ անհրաժեշտությունը:
Ներբեռնումներ
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
