ՏԱՄԲՈՒԿԱՆ ԼՃԵՐԻ ՏԱՐԱԾՔԻ ՕԴԵՐԵՎՈՒԹԱԲԱՆԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱՆԻՇՆԵՐԻ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՈՐՊԵՍ ԴՐԱՆՑ ՋՐԱ-ԱՂԱՅԻՆ ՀԱՎԱՍԱՐԱԿՇՌՈՒԹՅԱՆ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ ՀԻՄՔ
DOI:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2026.SI1.044Բանալի բառեր:
Tambukan Lakes, meteorogical data reconstructing, annual air temperatures and annual precipitation totals, water-salt balance, Mineralnye Vody station, LLRA, SRTMԱմփոփում
Տամբուկան լճերի շրջանում մասնագիտացված օդերևութաբանական կայանի բացակայության պատճառով հուսալի կլիմայական տվյալներ ստանալու համար անհրաժեշտ են այլընտրանքային մոտեցումներ: Այս ուսումնասիրությունը լուծում է այս բացը՝ օգտագործելով տարածական ինտերպոլյացիայի մեթոդներ: Մեթոդաբանությունն ավելի է բարդանում տարածաշրջանի բարդ տեղագրությամբ, որը զգալիորեն ազդում է տեղական ջերմաստիճանի բաշխման վրա։ Այս հոդվածը ներկայացնում է Տամբուկան լճերի շրջանում օդի տարեկան միջին ջերմաստիճանների վերակառուցման արդյունքները՝ տեղական օդերևութաբանական կայանից տվյալների բացակայության պատճառով: LLRA (ուղղաձիգ ջերմաստիճանի գրադիենտի ուղղում) մեթոդի վրա հիմնված աշխարհագրական տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, մոտակա յոթ օդերևութաբանական կայաններից (1955–2025 թթ․) դիտարկումների տվյալների և SRTM թվային բարձրության մոդելի միջոցով հաշվարկվել են լճերի համար ճշգրտված տարեկան միջին օդի ջերմաստիճանները: Ստացված արժեքների համեմատությունը Պիրսոնի կոռելյացիայի գործակցով օդերևութաբանական կայանների ցանցի տվյալների հետ ցույց է տվել ամենամեծ նմանությունը Միներալնիե Վոդի կայանի հետ: Հատկանշական է, որ վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ լճերի և Միներալնիե Վոդի կայանի միջև համեմատաբար կարճ հեռավորությանը չնայած, համակարգված ջերմաստիճանային տարբերությունները պահպանվում են՝ պայմանավորված բարձրությամբ և տեղական միկրոկլիմայական պայմաններով: Այս հայտնագործությունը ընդգծում է բարձրության շտկումների կարևորությունը՝ կայանի հում տվյալների վրա հույսը դնելու փոխարեն։ Մանրակրկիտ վերլուծությունը ցույց տալիս, որ Տամբուկան լճերի շրջանը համակարգված ավելի ցուրտ է 0,74℃՝ 0,8℃ ստանդարտ սխալով, որը համարվում է ընդունելի։ Տարեկան տեղումները չեն օգտագործվել որպես հիմնական չափանիշ՝ Ցիկկովկասի բարդ տեղագրության պատճառով, որը ազդում է օդային զանգվածների տեղափոխման վրա։ Հիմնավորված է Միներալնիե Վոդի կայանի տվյալների օգտագործման նպատակահարմարությունը լճերի ջրաաղային հաշվեկշռի հետագա հաշվարկների համար։
Ներբեռնումներ
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
