Հտ․ 36 No. 2 (198) (2002)

Ազատ-1 հորատանցքում նավթի և գազի կուտակումների բացակայությունը պայմանավորված է հետևյալով՝ 1) հորատանցքի հատվածը չի ներառում ստորին օլիգոցենի Շորագբյուրի ֆորմացիայի կավերի ծածկույթը (մինչև 500 մ). 2) Ազատ գետի կիրճում բացահայտված և Ազատ-1 հորատանցքում չբացահայտված պալեոցեն-էոցեն հատվածների շատ մոտիկ առկայությունը և կապը. 3) Ազատ գետի ավազանի բնական ելքերում և Ազատ-1 հորատանցքում ուղղահայաց և շրջված պալեոցեն-միջին էոցենային շերտերի առկայությունը. 4) հորատանցքի մոտիկությունը Ազատի խորքային խզվածքին։ Նուբարաշեն և Ջրվեժ գյուղերի միջև ընկած տարածքում և Հրազդան-11 հորատանցքի տարածքում կարելի է ակնկալել նավթի և գազի կուտակման, պահպանման և դրանց հանքավայրերի վերականգնման համար բարենպաստ պայմաններ։

Հոդվածում քննարկվում են Կենտրոնական Հայաստանի լեռնագրական և կառուցվածքային ձևերր, ինչպես նաև նրանց փոխհարաբերությունները: Ռելիեֆի կտրվածքները կառուցվել են աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի տեխնոլոգիաների կիրառմամբ 1:200000 մասշտաբով էլեկտրոնային քարտեզների հիման վրա: Ստացված տվյալները կարելի է օգտագործել երկրաշարժերի առաջացման տեղի կանխագուշակման, սեյսմիկ շրջանացման համար, իսկ էլեկտրոնային տոպոքարտեզները՝ սողանքային երևույթների ուսումնասիրման և մոդելավորման համար:

ՀՀ բոլոր հիդրոլոգիական շրջանների և տարբեր սնուցում ունեցող գետերի համար ջրի ջերմաստիճանի կախվածությունը օդի ջերմաստիճանից պարզելու համար կազմվել են դրանց փոխհարաբերությունների գծային հավասարումներ, որոնք ունեն մեծ գործնական նշանակություն և կարող են օգտագործվել չուսումնասիրված և վատ ուսումնասիրված գետերի ջրի ջերմաստիճանը որոշելու համար։

Այս հոդվածը սահմանում է բարձրության երկրաբանական-լանդշաֆտային գոտիների, ենթագոտիների և ենթագոտիների հատվածների որոշման սկզբունքներն ու չափանիշները: Որոշման հիմնական չափանիշներն են տարեկան ճառագայթային հաշվեկշիռը, տարեկան տեղումների քանակը և դրանց հարաբերակցությունը, որը արտահայտվում է չորության ճառագայթային ինդեքսով: Հաշվի են առնվում նաև խոնավության գործակիցը, մորֆոգենետիկ ռելիեֆի տեսակները և դրանց որակական և քանակական ցուցանիշները: Որոշվում են բարձրության գոտիների երկրաբանական և լանդշաֆտային առանձնահատկությունները: Աղյուսակի տեսքով ներկայացված են գոտիների ու ենթագոտիների կողմից զբաղեցված բարձրության սահմանները և տարածքները: Փոքր Կովկասի սահմաններում մենք առանձնացրել ենք երեք բարձրության գոտի և ութ ենթագոտի, որոնց քարտեզը ներկայացված է հոդվածում: