Հտ․ 43 No. 1 (218) (2009)

Քիմիական անալիզների, ռենտգենկառուցվածքային և էլեկտրոնային-մանրադիտակային ուսումնասիրությունների շնորհիվ ցույց է տրվել, որ հիդրոթերմալ մշակման ժամանակ կլինոպտիլոլիտը վերափոխվում է ցեոլիտային և ալյումասիլիկատային խմբի ուրիշ միներալների: Դիտարկվել է վերափոխման ընթացքը մշակման պայմաններից կախված (ջերմաստիճան, ժամանակ, ճնշում, ալկալու տեսակը և խտությունը): Որոշվել են միներալների կայունության պարամետրերը հիդրոթերմալ մշակման տարբեր պայմաններում: Սա հնարավորություն է տալիս սինթեզել միներալներ ցանկալի պարամետրերով:

Իրանական Սունգուն պղինձ-մոլիբդենային հանքավայրի եռաչափ լիթոերկրաքիմիական նմուշարկման արդյունքում մշակված է մետասոմատիկ եզրապսակների ծավալային ուսումնասիրության մեթոդ: Պարզված են այդ մեթոդի որոնողական աշխատանքներում էֆեկտիվ կիրառման ակնհայտ հեռանկարները մետասոմատիկ եզրապսակների հայտնաբերման և նրանց հողմնահարման աստիճանի որոշման գործում` առաձնապես այն տարածքներում, որտեղ հանքային մարմիններ պարունակող արմատական ապարները ծածկված են բնահողով և մակերեսից նմուշարկման ենթակա չեն առանց լեռնահորատանցքային աշխատանքների:

Դիստանցիոն մեթոդների և առաջին հերթին օդատիեզերական և ջրաերկրաֆիզիկական մեթոդների համալիր կիրառումը դիտարկվում է որպես մեթոդական մոտեցում՝ ուղղված ուսումնասիրվող ռեգիոնի ստորերկրյա հոսքի ձևավորման և բաշխվածության օրինաչափությունների պարզաբանմանը, այսինքն՝ տարածքի տեկտոնական կառուցվածքի, ռեգիոնալ ջրամերժ շերտի, լիթոլոգիայի և ապարների ջրաֆիզիկական հատկությունների որոշմանը: Աշխատանքում նշված հարցերը քննարկվում են Արագածի լեռնազանգվածի օրինակով (որպես տիպիկ հրաբխային ռեգիոնի):

Հոդվածում Հանքավանի մոլիբդենային հանքավայրի օրինակով դիտարկվում է սյունակային հորատանցքի և ծանր տիպի լեռնային արտադրանքի ներկայիս ճեղքի առաջացումը: Հետազոտությամբ պարզվել է, որ մոլիբդենի պարունակության սիստեմատիկ նվազումը միջուկի փորձարկումներում նրա ցածր տոկոսային ելքի ժամանակ և այն բարձրացնելով ակոսավոր փորձարկումներով: Դա բացատրվում է քայքայվող և կրող մոլիբդենով, լվացքի հեղուկով, առաջին դեպքում, իսկ երկրորդ դեպքում դատավարության ժամանակ մոլիբդենի ընտրական ներկումով, ճեղքվածքի ետ մղմամբ։ Ընտրության փորձարկման տարբեր իմաստային անճշտություններն ըստ չափերի մոտավորապես նույնն են, և օգտագործելով լեռնային որոնողական համակարգը, դրանք փոխադարձաբար վերացվում են: Հետազոտության ստացման արդյունքները թույլ են տալիս կիրառել պղնձամոլիբդենային հանքավայրում հետախուզման լեռնային հորատման համակարգը ցողման տիպերի գործիքով։

Հաշվի առնելով կալիումի բարձր պարունակությամբ տուֆերի մեծ քանակությունը, բաց մշակման և առանց գոտկատեղի արտադրության հնարավորությունը՝ Վանաձորում հնարավոր է կազմակերպել քլոր չկալիումական պարարտանյութերի արտադրություն։ Դիտարկումները ցույց են տվել, որ այս տեսակները որոշ գործընթացներից հետո կարող են օգտագործվել որպես պարարտանյութ՝ առանց շրջակա միջավայրին որևէ էկոլոգիական վնասի։ Դրա համար անհրաժեշտ է ավելի մանրամասն ու համակարգված դիտարկումներ ունենալ ու կազմակերպել արտադրությունը։

Օգտագործելով GGI-3000 գոլորշիչներից ստացված տվյալները, ուսումնասիրվել և վերլուծվել են Սևանա լճի ավազանում գոլորշիացման և այն որոշող օդերևութաբանական տարրերի փաստացի (դիտարկված) արժեքների միջև բազմագործոն հարաբերակցությունը 1960-2000 թթ.: Կազմված է Սևանա լճի ավազանում գոլորշիացանցային արժեքների քարտեզը հուլիս-օգոստոս ժամանակահատվածի համար: Բացահայտվում են գոլորշիացման տարածական բաշխման օրինաչափությունները։

Արևմտաեվրոպական անտիցիկլոնի հարավարևելյան գագաթը և դրա հետ կապված սառը մթնոլորտային ճակատը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում եղանակային վտանգավոր և անբարենպաստ պայմանների ձևավորման կարևոր սինոպտիկ գործընթացներից են։ 1948–2008 թվականների սինոպտիկ և բարիկ քարտեզների վերլուծությունները ցույց են տվել, որ այս տեսակը կրկնվում է տարեկան 4–5 անգամ և դիտվում է հիմնականում հոկտեմբերից ապրիլ ամիսներին։