Հտ․ 44 No. 1 (221) (2010)

Հոդվածում քննարկվում է առանցքային մոլիբդեն-պղինձ-պորֆիրային արդյունաբերական հանքայնացում պարունակող հանքային դաշտը: Մշակված երկրաբանակառուցվածքային, երկրաֆիզիկական և հանքաերկրաքիմիական կոմբինացված մոդելը, որն արտահայտված է գրաֆիկի տեսքով, թույլ է տվել պարզաբանել մի շարք հարցեր. որոշել ծանրության ուժի անոմալիայում տարբեր տիպի հանքայնացումների դիրքը, հանքայնացման հորիզոնական և ուղղաձիգ զոնայականությունը, պղնձի և ոսկու հանքայնացումների հեռանկարային տեղամասերը, տալ հանքայնացման տարածման հեռանկարներն ըստ խորության:

Հոդվածում բերվում է CIPW մեթոդով Հայաստանի ուլտրամաֆիտների նորմատիվ-միներալոգիական վերլուծությունը նրանց սկզբնական միներալային կազմի պարզաբանման նպատակով, որը քողարկված է համընդհանուր սերպենտինացումով: Համաձայն միջազգային տերմինաբանական հանձնաժողովի կողմից առաջադրված դասակարգմանը ըստ արդիական Opx–Ol–Cpx դիագրամի (1991)՝ Հայաստանի ուլտրամաֆիտներում կտրուկ գերակշռում են օվկիանոսային մանտիայի կազմի հարցբուրգիտները, ինչը հատուկ է HOT տիպի արագ սպրեդինգի պայմաններում կազմավորված օֆիոլիթներին: Պարզված է նաև, որ քրոմիտային հանքայնացումով դունիտները, լերցոլիտները, վերլիտները, պիրոքսենիտները և զանազան գաբրոները կազմում են Հայաստանի օֆիոլիթների շերտայնացված համալիրը:

Հոդվածում քննարկվում են Գավառ քաղաքի խմելու ջրի մատակարարման համար գործող ջրատար հորիզոնների ներքին խոցելիության գնահատման խնդիրները: Հոդվածում բերված են Սևանի ավազանի արևմտյան մասի հետազոտության մեթոդները, հիդրոերկրաբանական պայմանները, ինչպես նաև ջրատար հորիզոնների ներքին խոցելիությունը հորատանցքերի տվյալների վրա: Պարզվել է, որ ջրային ջրատար հորիզոնը թույլ է պաշտպանված, սակայն սահմանափակ ջրատարը պաշտպանված է:

Նոյեմբերյանի տարածաշրջանը չունի քաղցրահամ ջրի պաշարներ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նշված տարածաշրջանում քաղցրահամ ջրի պակասը հնարավոր է ապահովել ակունքային ջրերի առկա մատակարարմամբ, հատկապես՝ Դեբեդ և Կողբ գետերի սուզվող տեռասների ստորգետնյա ջրերով, եթե դրանց առատությունն ու վերահսկողությունը հիմնականում ապահովված է։

Աշխատանքն ուսումնասիրել և գնահատել է Սևանա լճի ավազանի հինգ խոշորագույն գետերի (Ձկնագետ, Մասրիկ, Վարդենիս, Արգիճի, Գավառագետ) հոսքերը գարնանային վարարումների (IV–VI), աճման շրջանի (IV–IX) և ամբողջ տարին. Ուսումնասիրվող տարածքի համար որոշվել են գարնանային ջրհեղեղի, օդի ջերմաստիճանի և տեղումների, ինչպես նաև աճող սեզոնի և տարեկան ժամանակաշրջանների և գարնանային ջրհեղեղի հոսքի միջև բազմագործոն սերտ հարաբերակցությունները՝ արտահայտված հավասարումների տեսքով, որոնք կարող են օգտագործվել գործառնական կանխատեսումների համար:

Աշխատանքի նպատակն է վերլուծել և գնահատել աշնանացան ցորենի կլիմայական պայմանների հասունությունը, ինչպես նաև որոշել ՀՀ բարձրադիր գոտիներում ցորենի բերքի օպտիմալ ժամկետները: Ձմռան ցորենի օպտիմալ ժամկետները որոշվում են որպես օրվա կամ տասնօրյա ժամկետ, երբ աշնանը օդի միջին ջերմաստիճանը դառնում է 15℃-ից ցածր, իսկ բուսականությունը դադարում է, երբ օդի ջերմաստիճանը դառնում է 5℃-ից ցածր:

Հոդվածում ուսումնասիրվում են երկրակեղևում և վերին թիկնոցում տեղի ունեցող գործընթացները, որոնք հանգեցնում են երկրի մակերևույթի ապարների ֆիզիկական դաշտերի փոփոխության: Տրված են դրանց քանակական գնահատականները, որոնք պետք է հաշվի առնել երկրաշարժերը կանխատեսելիս։