Հտ․ 46 No. 2 (228) (2012)

Աշխատանքը նվիրված է ջրային հագեցվածության պայմաններում սուզվող հողերի ամրության խնդիրներին։ Փորձարարական ուսումնասիրությունները պարզել են, որ նստեցման հարաբերական դեֆորմացիայի կախվածությունը (σ_z<P_sl,0) սահմանների σ_z>P_sl,0 սահմաններում կնքման ճնշումներից ունի գծային բնույթ, իսկ ուժային օրենքում: Ջրի հագեցվածության պայմաններում սուզվող հողերի կտրվածքային դիմադրության դիագրամը բեկված գիծ է, որի ճեղքման կետը համապատասխանում է սկզբնական նստեցման ճնշմանը։ Հաստատվել է, որ կնքման ճնշումների դեպքում անհրաժեշտ է որոշել կտրման դիմադրության պարամետրերը յուրաքանչյուր կնքման ճնշման համար սեղմման կորերի հակառակ ճյուղի երկայնքով Նիչիպորովիչի մեթոդով:

Ալավերդու հանքային շրջանը ձևավորվել է համանուն անտիկլինորիումի հյուսիսարևմտյան եզրին՝ կեղևի մետամորֆ հիմքի մաֆիկական բլոկի և նրա հարակից տարածքների վրա՝ հյուսիսարևելքից խզվածքներով սահմանափակված: Երկրաբանական հետազոտության, հետախուզման և գնահատման, գրավիմագնիսաչափական և երկրաքիմիական ուսումնասիրությունների արդյունքների վերլուծությունը հնարավորություն է տվել բացահայտել և նախնական գնահատել հանքաքարի տարածքը և դրա ներսում գտնվող հանքաքարի կլաստերներն ու հանքավայրերը:

Որոտան գետի ավազանի ձախափնյակում հաշվարկվել են ծանրության ուժի երկրորդ կարգի ածանցյալները (g_zz) և կառուցվել է 1:50000 մասշտաբի քարտեզ: Առանձնացված լոկալ անոմալիաները տալիս են լրացուցիչ տեղեկություններ տարածաշրջանի երկրաբանական կառուցվածքի վերաբերյալ:

Ստորերկրյա ջրերի հանքավայրերի շահագործումը ջրամատակարարման նպատակով ունի որոշակի սահմանափակումներ՝ կապված շահագործվող պաշարների քանակի և դրանց հիդրոերկրաբանական պայմանների հետ։ Անթույլատրելի մեծ քանակի դուրսբերումը կարող է ժամանակի ընթացքում սպառել դրանց` համապատասխան բացասական երկրաէկոլոգիական հետևանքներով: Որպես օրինակ դիտվել են ՀՀ որոշ հանքավայրեր, որտեղ կատարվում են մեծ ջրահեռացում հորատանցքերի խմբերով:

Հաշվի առնելով լանջերի կայունության կորուստը, ինչպես նաև սողանքային երևույթների տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությունների արդյունքները, դիտարկվում է միկրոօրգանիզմների դերը սողանքային լանջերի հողերի կայունության նվազեցման և սողանքային երևույթների ակտիվացման գործընթացում:

Աշխատանքում իրականացված է հարավային Թեհրանի արդյունաբերական գոտում հողի վերին շերտի և ստորերկրյա ջրերի աղտոտման ուսումնասիրությունը, և առաջին հերթին շրջակա միջավայրի վրա վերջինիս ունեցած ազդեցությունը: Հիմնախնդիրն առաջացել է անցյալ դարի 70-ականների սկզբից: Վերլուծության միջոցով պարզվել է, որ աղտոտող նաֆթի շերտի տարեկան տեղաշարժը կազմում է շուրջ 2,6 մ: Այս պայմաններում խորհուրդ է տրվում անհապաղ միջոցներ ձեռնարկել և մանրամասն հետազոտություն իրականացնել աղտոտված շրջանի և աղտոտման աղբյուրի վերաբերյալ: