ՀԱՄԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՋԵՐՄԱՅԻՆ ԿԼԻՄԱՅԱԿԱՆ ԻՆԴԵՔՍԸ 21-ՐԴ ԴԱՐԻ ԿԵՍԵՐԻՆ՝ ԸՍՏ ՄՈԴԵԼԻԱՅԻՆ ԿԱՆԽԱՏԵՍՈՒՄՆԵՐԻ
DOI:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2026.SI1.006Բանալի բառեր:
Universal Thermal Climate Index (UTCI), cold stress, heat loads, thermal comfort, model forecasts, climate change scenariosԱմփոփում
21-րդ դարի կեսերին Ռուսաստանում կենսակլիմայական պայմանները գնահատելու համար օգտագործվել է Համընդհանուր Ջերմային Կլիմայական Ինդեքս (UTCI): Ապագա կլիմայական պայմանների (2040–2059թթ․) համար գնահատվել են Համընդհանուր Ջերմային Կլիմայական Ինդեքսի սեզոնային և տարածաշրջանային առանձնահատկությունները «մեղմ» (SSP1-2.6) և «խիստ» (SSP5-8.5) սցենարների համար։ UTCI-ի միջին օրական արժեքները հաշվարկելու համար օգտագործվել է BioKlima 2.6 ծրագրային փաթեթը և CMIP6-ին մասնակցող երեք մոդելների օրական տվյալները՝ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Մարչուկի հաշվողական մաթեմատիկայի ինստիտուտի, Հադլիի օդերևութաբանական կենտրոնի և Մաքս Պլանկի օդերևութաբանության ինստիտուտի։ Ապագա կլիմայական պայմաններում Ռուսաստանում երկու սցենարների դեպքում էլ կշարունակեն գերակշռել ցուրտ սթրեսի պայմանները։ Ձմռանը (հունվար) գրեթե ամբողջ տարածքում կդիտվի տարբեր աստիճանի ցուրտ սթրես: Ամռանը (հուլիս) Ռուսաստանի մեծ մասում կդիտվեն ջերմային սթրեսից զուրկ պայմաններ, մինչդեռ հարավում կդիտվեն հարմարավետ պայմաններ: 21-րդ դարի կեսերին (2040–2059թթ․) Ռուսաստանում կենսակլիմայական պայմանների հնարավոր ապագա փոփոխությունների գնահատումը երկու սցենարների դեպքում էլ ցույց է տվել, որ երկրի հարավային եվրոպական մասում, ինչպես նաև հարավային և կենտրոնական Սիբիրում, մասնավորապես SSP5-8.5 սցենարի դեպքում, նկատվում է ուժեղ ցուրտ սթրեսի օրերի թվի նվազման և ջերմային սթրեսի օրերի թվի զգալի աճի միտում։ Ռուսաստանի տարածքի մեծ մասում կաճի UTCI դասակարգմամբ «առանց ջերմային սթրեսի» օրերի տոկոսը։ Ձևավորվող միտումները կնպաստեն երկրի հյուսիսում և արևելքում ամենավատ պայմաններ ունեցող շրջաններում կենսակլիմայի լավացմանը և հարավում ամենաբարենպաստ շրջաններում պայմանների վատթարացմանը՝ ջերմային սթրեսի օրերի թվի աճի պատճառով։
Ներբեռնումներ
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
