ԼԻՊԵՑԿԻ ՄԱՐԶԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ ԽՄԵԼՈՒ ՋՐԻ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐԻ ՎԻՃԱԿԻ ՀԱՄԱՊԱՐՓԱԿ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ՄԵԹՈԴԻ ՓՈՐՁԱՐԿՈՒՄ
DOI:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2026.SI1.042Բանալի բառեր:
methodology testing, priority pollutants, decentralized water sources, drinking water quality, administrative territories, and health risk assessmentԱմփոփում
Այս ուսումնասիրությունը կենտրոնանում է Լիպեցկի մարզի բնակչության առողջության համար անվտանգությունը բարելավելու և շրջակա միջավայրի համար ռիսկերը նվազեցնելու նպատակով ապակենտրոնացված խմելու ջրի աղբյուրների վիճակի գնահատման համար համապարփակ երկրաբանական և շրջակա միջավայրի ախտորոշման մեթոդաբանության վավերացման վրա: Ուսումնասիրության մեթոդաբանական սխեման ներառում է 4 հաջորդական փուլ՝ 1) նախապատրաստական (ջրօգտագործման աղբյուրներում խմելու ջրի նմուշառում). 2) փորձարարական (սեփական քիմիական և վերլուծական ուսումնասիրություններ). 3) հաշվողական և վերլուծական (ջրի որակի գնահատում և հանրային առողջության համար հնարավոր ռիսկեր). 4) կանխատեսում և առաջարկություն (մարզի բնակելի տարածքների գոտիավորում ջրի որակի և ջրօգտագործման շրջակա միջավայրի ռիսկերի մակարդակի առումով): Մոնիթորինգի ուսումնասիրությունները ներառել են Լիպեցկի մարզի 18 քաղաքային շրջանների 63 բնակավայրեր: 2025 թվականից մինչև 2026 թվականի ձմեռը դաշտային արշավախմբերի ընթացքում ապակենտրոնացված աղբյուրներից հավաքվել է 119 ջրի նմուշ, այդ թվում՝ ջրհորներ (39 նմուշ), աղբյուրներ (21 նմուշ), ջրհորներ (12 նմուշ) և ջրհաններ (47 նմուշ): Ընտրված ջրի նմուշների որակի համապարփակ գնահատումը կատարվել է օրգանոլեպտիկ (համի և հոտի ինտենսիվություն, գույն, թափանցիկություն և նստվածքի առկայություն) և քիմիական (12 ցուցանիշ) վերլուծությունների արդյունքների հիման վրա՝ օգտագործելով դասական և գործիքային մեթոդներ, ներառյալ Լիպեցկի ջրի համար առաջնահերթ 6 ցուցանիշ (ընդհանուր կարծրություն, երկաթ, մանգան, բոր, ամոնիակ և նիտրատային ազոտ): Օրգանոլեպտիկ վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ապակենտրոնացված աղբյուրներից վերցված խմելու ջրի որակը ամենից հաճախ չի համապատասխանում համի և հոտի ինտենսիվության չափանիշներին՝ համապատասխանաբար 15,13% և 15,97%, ինչպես նաև ջրի գույնի՝ 5,88% և ջրում անընդունելի նստվածքի առկայության՝ 8,4% առումով: Կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ, ընդհանուր առմամբ, Լիպեցկի մարզի բոլոր 18 շրջանների համար առաջնահերթ խմելու ջրի ցուցանիշների միջին կոնցենտրացիաները համապատասխանում են ապակենտրոնացված աղբյուրների սանիտարահիգիենիկ չափանիշներին: Սակայն, որոշ նմուշներում գրանցվել են աղտոտիչների առավելագույն կոնցենտրացիաներ, որոնք մի քանի անգամ գերազանցում են ստանդարտների բազմապատկությունը, ինչը նվազեցնում է խմելու ջրի որակը և դրա օգտագործման անվտանգության մակարդակը՝ ընդհանուր կարծրություն (1,01–1,9 ՍԹԿ), երկաթ (1,06–5,41 ՍԹԿ), մանգան (1,06–1,34 ՍԹԿ), բոր (1,02–3,6 ՍԹԿ), ամոնիում (1,02–2,32 ՍԹԿ) և նիտրատային ազոտ (1,01–1,85 ՍԹԿ): Բնակչության ռիսկի հաշվարկը ցույց է տալիսլ, որ մոտ 3210 մարդ, հիմնականում Լիպեցկի մարզի գյուղական բնակիչներ, գտնվում են առողջական խնդիրների ռիսկի տակ՝ անբավարար որակի ջրի օգտագործման պատճառով: Ուսումնասիրության արդյունքների հիման վրա առաջարկություններ են արվել Լիպեցկի մարզում խմելու ջրի անվտանգությունը բարելավելու համար:
Ներբեռնումներ
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
