ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐԻ ԱՆՏԱՌԻ ՎԵՐԻՆ ՍԱՀՄԱՆԻ ՎԵՐՋԻՆ 130 ՏԱՐԻՆԵՐԻ ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ
Բանալի բառեր:
upper forest boundary, classification algorithms, long-term analysis, remote sensingԱմփոփում
Ծառերի վերին սահմանը կարևոր էկոտոն է, որը զգայուն է կլիմայի փոփոխության և մարդածին ազդեցությունների նկատմամբ: Գլոբալ տաքացման պայմաններում լեռնային շրջաններում սպասվում է դրա դեպի վերև տեղաշարժ: Ուսումնասիրությունը կատարվել է Հայաստանի Հանրապետության չորս վայրերում, որոնք տարբերվում են լանդշաֆտային բնութագրերով, բարձրության գոտիներով և անտառային տեսակների կազմով՝ Դիլիջանի ազգային պարկ, Ստեփանավանի դենդրոպարկ, Արտանիշ թերակղզի (Սևանա լիճ) և Արայի լեռ հրաբուխ: 130 տարվա տվյալների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ անտառային վերին սահմանի աճի կամ նվազման հստակ ընդհանուր միտման բացակայություն է: Բոլոր հիմնական տարածքներում հայտնաբերվել են տեղայնացված փոփոխություններ, որոնք պայմանավորված են աշխարհագրական գործոններով. որոշ տարածքներում ծառերի սահմանի 30–50 մ դեպի ներքև նահանջը (հիմնականում հարավարևմտյան լանջերին) պայմանավորված է ինտենսիվ արածեցմամբ, տեղայնացված մաքրմամբ և էռոզիայով: 20–100 մ վերև շարժը (հատկապես հյուսիսային և հյուսիսարևելյան ճառագայթների վրա) հիմնականում պայմանավորված է անտառվերականգնմամբ, մարդածին ճնշման նվազմամբ և ծառերի ու թփերի շերտի առաջխաղացմամբ փոսերի և գոգավորությունների երկայնքով: Միկրոռելիեֆը խաղացել է հատուկ դեր. այն կարևոր ազդեցություն է ունեցել անտառի վերին սահմանի մոտ գտնվող տարածքներում թփերի զարգացման վրա: Թփերի աճը դարձել է էկոտոնի դինամիկայի առումով ամենաերևացող գործընթացը: Ուսումնասիրված տարածքներում անտառի վերին սահմանի դինամիկան հիմնականում տեղական և տարասեռ է: Այն որոշվում է աշխարհագրական գործոնների՝ կլիմայական միտումների, տեղագրական առանձնահատկությունների, միկրոկլիմայական պայմանների և մարդածին ազդեցության բարդ փոխազդեցությամբ: Դաշտային մեթոդների և հեռազննման տվյալների վերլուծության համադրությունը թույլ է տալիս մանրամասն մեկնաբանել անտառի վերին սահմանի տեղի ունեցող բարդ գործընթացները, բացահայտել փոփոխության գերիշխող պատճառները և գնահատել առանձին գործոնների դերը ներկայիս էկոտոնի կառուցվածքի ձևավորման գործում:
Ներբեռնումներ
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
