ԹԹՎԱՀԻՄՆԱՅԻՆ ԲՈՒՖԵՐԱՑՈՒՄԸ ՈՐՊԵՍ ՄԱՐԴԱԾԻՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ՀՈՂԻ ԴԻՄԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇԻՉ ԳՈՐԾՈՆ
DOI:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2026.SI1.077Բանալի բառեր:
soil resistance, acid-base buffering, anthropogenic impactԱմփոփում
Ներկայացվում է ճահճային-պոդզոլային հողերի թթվահիմնային բուֆերային կարողության վերլուծությունը՝ այն դիտարկելով որպես մարդածին ազդեցությունների նկատմամբ հողի դիմադրողականության հիմնարար գործոն և պարամետր: Հողի դիմադրողականությունը հասկացվում է ոչ թե որպես անփոփոխ ներքին պարամետր, այլ որպես երկրաբանական համակարգի տարրի փոխկապակցված պարամետրերի՝ ներքին և արտաքին գործոններով ձևավորված պարամետրերի ինտեգրալ ֆունկցիա: Մշակվել է հողերում քիմիական կոնցենտրացիաների դիֆերենցված կարգավորման ալգորիթմ՝ հաշվի առնելով հողի բուֆերային պարամետրերը: Ավելին, մշակվել է տարածքի էկոլոգիական վիճակի համապարփակ գնահատման մեթոդաբանություն՝ հիմնված անբարենպաստ արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրողականության ինտեգրալ պարամետրերի վրա՝ մարդածին բեռի մակարդակը օպտիմալացնելու նպատակով: Հողերում քիմիական նյութերի պարունակության տարբերակված կարգավորման ալգորիթմը ձևակերպվել է՝ ընդունելով. 1) TKP 17.03-06-2019 (33140) տեխնիկական կոդը՝ «Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն և բնության կառավարում։ Հողերում (ներառյալ հողերը) քիմիական նյութերի պարունակության տարբերակված կարգավորման աշխատանքների կատարման կարգը» (Բելառուսի Հանրապետության բնական պաշարների և շրջակա միջավայրի պաշտպանության նախարարության 2019 թվ․-ի հունվարի 14-ի թիվ 1-Տ որոշում). 2) EKONIP 17.03.01-001-2021 շրջակա միջավայրի նորմերն ու կանոնները՝ «Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն և բնության կառավարում։ Հողեր (ներառյալ հողերը)։ Շրջակա միջավայրի որակի չափանիշներ։ Հողերում քիմիական նյութերի պարունակության տարբերակված չափանիշները և դրանց կիրառման պահանջները» (Բելառուսի Հանրապետության բնական պաշարների և շրջակա միջավայրի պաշտպանության նախարարության 2021 թվ․-ի նոյեմբերի 25-ի թիվ 13-Տ որոշում)։ Անթրոպոգեն ծանրաբեռնվածության մակարդակը օպտիմալացնելու համար ընդունվել է TKP 17.13-25-2025 (33140) «Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն և բնության կառավարում։ Վարչատարածքային միավորի (շրջանի) տարածքի էկոլոգիական վիճակի համալիր գնահատում՝ հիմնվելով արտաքին բացասական ազդեցությունների նկատմամբ էկոհամակարգի դիմադրողականության ինտեգրալ պարամետրերի վրա՝ անթրոպոգեն ծանրաբեռնվածության մակարդակը օպտիմալացնելու համար» փաստաթուղթը։
Ներբեռնումներ
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
