Հտ․ 16 No. 1(42) (2025)

Հրատարակվել է: 2025-07-30

Ամբողջական թողարկումը

Պետության և իրավունքի տեսություն

  • Պետության և իրավունքի տեսություն

    Оրենսդրական փակ ցանկին հակառակ իրավունքի զարգացման ինստիտուցիոնալ համակարգը

    Արթուր Ղամբարյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հոդվածում ուսումնասիրվում է օրենքով սահմանված սահմանափակումներին՝ որպես բողոքարկման ենթակա դատական ակտերի փակ ցուցակներով ներկայացված, հակառակ իրավունքի զարգացման հնարավորությունը: Որպես տեսական հիմք օգտագործվում է Կառլ Շմիթի «նորմալ դատավոր» հայեցակարգը՝ ընդգծելով contra legem (օրենքին հակառակ) դատական ակտերի ինստիտուցիոնալ բնույթը: Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի Հանրապետության դատական պրակտիկան, որտեղ քրեական դատարանները փակ ցուցակների կիրառման հարցում ցուցաբերում են համեմատաբար ճկունություն՝ ի տարբերություն քաղաքացիական և վարչական դատարանների, որոնք պահպանում են խիստ ֆորմալիստական մոտեցում: Ուսումնասիրվում են այն դեպքերը, երբ դատարանները բողոքարկելի են ճանաչում փակ ցուցակում չնախատեսված ակտերը, ինչպես նաև գնահատվում է ՀՀ Սահմանադրական դատարանի մոտեցումը օրենսդրական բացերի սահմանադրականությունը որոշելու վերաբերյալ: Հեղինակը քննադատում է ՀՀ սահմանադրական դատարանի ՍԴՈ-1476 որոշմամբ արտահայտած այն դիրքորոշումը, ըստ որի՝ ինքն իրավասու է քննարկել միայն այն օրենսդրական բացերի սահմանադրականությունը, որոնք համարվում են իրավակարգավորման թերության (սխալի) հետևանք, իսկ օրենսդրի գիտակցված լռությունը դուրս է իր իրավասության սահմաններից

    Հղումներ

    Гамбарян, А. Легитимация развития права contra legem и механизмы его сдержек // Вестник Ереванского университета. Правоведение. 2024. Vol. 15, No. 2 (41). С. 70-93 (на армянском языке). https://doi.org/10.46991/BYSU.C/2024.15.2.070 (Gambaryan, A. Legitimatsia razvitiya prava contra legem i mekhanizmy ego sderzhek // Vestnik Erevanskogo universiteta. Pravovedenie. 2024. Vol. 15, No. 2 (41). pp. 70–93 (na armyanskom yazyke))

    Лазерсон, М. Я. Рец. на: C. Schmitt. «Gesetz und Urteil». Eine Untersuchung zum Problem der Reshtspraxis, Berlin, 1912 // Право: Еженед. юрид. газ. СПб. 23 сентября, 1912. № 38. С. 2041-2043. (Lazerson, M. Ya. Rets. na: C. Schmitt. “Gesetz und Urteil”. Eine Untersuchung zum Problem der Rechtspraxis, Berlin, 1912 // Pravo: Ezhened. yurid. gaz., SPb., 23 sentyabrya, 1912. No. 38. pp. 2041–2043).

    Покровский, И. А. "Прагматизм" и "релятивизм" в правосудии. Петроград. Типография Бр. В. и И. Линник. 1916. 24 с. (Pokrovskiy, I. A. "Pragmatizm" i "relyativizm" v pravosudii. Petrograd: Tipografiya Br. V. i I. Linnik, 1916. 24 p.).

    Гузикова, М. О. Решение или право: суверенитет по Карлу Шмитту // Социум и власть. 2015. №3 (53). С. 45-49. (Guzikova, M. O. Reshenie ili pravo: suverenitet po Karlu Shmittu // Sotsium i vlast’. 2015. No. 3 (53). pp. 45–49).

    Carl Schmitt’s Early Legal-Theoretical Writings: Statute and Judgment, and The Value of the State and the Significance of the Individual. Edited and translated by Lars Vinx and Samuel Garrett Zeitlin. Cambridge. Cambridge University Press. 2021. 260 p. https://doi.org/10.1017/9781108658300

    Schmitt, C. Statute and Judgement // Weimar: a Jurisprudence of Crisis. Berkley, 2002. Pp. 191-201.

  • Պետության և իրավունքի տեսություն

    Օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման մեթոդաբանականչափանիշները

    Գևորգ Վիրաբյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Սույն հետազոտության նպատակը ժամանակակից տեսական նյութի ուսումնասիրությանհիման վրա օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման համընդհանուրմեթոդաբանական չափանիշների դիտարկումն է իրավաբանական դոկտրինում մշակված ձևականհավասարության արդի գաղափարի և դրան բնորոշ գծերի տեսանկյունից։ Նշվածովպայմանավորված՝ հետազոտության օբյեկտ է ընտրվել բոլորի ընդհանուր հավասարությունը, իսկառարկան՝ դրա սահմանափակման իրավաբանական կառույցի վեր հանումը տեսագործնականարժեք ունեցող հետևյալ խնդիրների համատեքստում՝ ինչ ենք հասկանում ընդհանուրհավասարություն ասելով, ինչ ենք հասկանում «օրենք» ասելով ընդհանուր հավասարությանհամատեքստում, որ դեպքում օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակումը կարողէ ուղղված լինել ՀՀ Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելուն։ Առաջադրվածխնդիրների և դրանց լուծումների համընդհանրացման միջոցով որպես վերջնարդյունքներկայացվել է օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման մեթոդաբանականչափանիշները, որոնցից դուրս օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակումը չիկարող որակվել համաչափ։

    Հղումներ
  • Պետության և իրավունքի տեսություն

    Ինչու է սննդային թափոնների դեմ պայքարի ֆրան­ս­իական օրենքը գիտական նորամուծություն

    Արաշ Դերամբարշ
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Այս վեր­լու­ծութ­յան նպա­տակն է ընդգ­ծել սննդա­յին թա­փոն­նե­րի դեմ պայ­քա­րի նոր արդ­յու­նա­վետ օ­րեն­քի ա­րագ ըն­դուն­մանհրա­տա­պութ­յու­նը:

    Իս­կա­պես, սո­ցիա­լա­կան և բ­նա­պահ­պա­նա­կան ար­տա­կարգ ի­րա­վի­ճա­կի հետ կապ­ված տագ­նա­պա­լի ի­րա­վի­ճա­կը պա­հան­ջում է օ­րեն­քի փո­փո­խութ­յուն։

    Մի կող­մից Ֆ­րան­սիա­յում աղ­քա­տութ­յան ա­ճի և «ա­պու­րի խո­հա­նո­ցում» ա­վե­լի ու ա­վե­լի եր­կար հեր­թե­րի, մյուս կող­մից մտա­հո­գիչ գլո­բալ տա­քաց­ման ի հայտ գա­լու պայ­ման­նե­րում քա­ղա­քա­ցի­ներն ակն­կա­լում են արդ­յու­նա­վետ, նո­րա­րա­րա­կան և հար­մա­րեց­ված ի­րա­վա­կան գոր­ծիք­ներ:

    Հոդ­վա­ծա­գիրն անդ­րա­դառ­նում է 2016 թվա­կա­նի փետր­վա­րի 3-ին Ֆ­րան­սիա­յում ըն­դուն­ված օ­րեն­քին, ո­րը դրա­կան արդ­յունք­ներ բե­րեց՝ վեր­լու­ծե­լով օ­րեն­քի կի­րարկ­ման ըն­թաց­քը։

    Հոդ­վա­ծում, հաշ­վի առ­նե­լով ստեղծ­ված նոր ի­րա­վի­ճա­կը, ա­ռա­ջարկ­վում է հան­դես գալ սննդամ­թեր­քի թա­փոն­նե­րի դեմ պայ­քա­րի նոր օ­րի­նագ­ծով, որ­պես­զի օ­րենսդ­րա­կան դաշ­տը հար­մա­րեց­վի ստեղծ­ված ի­րո­ղութ­յուն­նե­րին։

    Սա է այս ի­րա­վա­կան վեր­լու­ծութ­յան նպա­տա­կը։

    Հղումներ

    “Food waste: why we had to make supermarkets give it away” (Arash Derambarsh – Resource): https://resource.co/article/food-waste-why-we-had-make-supermarkets-give-it-away-10853

    “For a European law against food waste” (The president of the Hauts-de-France region, Xavier Bertrand, Arash Derambarsh, deputy mayor in Courbevoie and Marc Simoncini, entrepreneur, are calling for a European law against food waste - JDD): https://www.lejdd.fr/Politique/xavier-bertrand-veut-une-loi-europeenne-contre-le-gaspillage-alimentaire-3772679

    “French councillor calls on Europe to adopt 'food waste' supermarket law” (Arash Derambarsh – Guardian): https://www.theguardian.com/world/2015/jul/09/french-food-waste-councillor-calls-on-ec-supermarkets-law

    “Let’s put an end to food waste in Europe” (Arash Derambarsh – Le Monde): https://www.lemonde.fr/idees/article/2015/07/21/mettons-fin-au-gaspillage-alimentaire-en-europe_4692338_3232.html

    “Why we had to bring mass distribution to bear on food waste” (Arash Derambarsh – Huffington Post): https://www.huffingtonpost.fr/actualites/article/pourquoi-nous-devions-faire-plier-la-grande-distribution-sur-le-gaspillage-alimentaire_71285.html

    Åsa Stenmarck (IVL), Carl Jensen (IVL), Tom Quested (WRAP), Graham Moates (IFR): “Estimates of European food waste levels” FUSIONS (2016)

    BAKKER E. DE, DAGEVOS H., 2012, “Reducing Meat Consumption in Today’s Consumer Society: Questioning the Citizen-Consumer Gap”, Journal of Agricultural and Environmental Ethics, 25, 6, p. 877 894.

    Balanza, R, Garcıa-Lorda, P. Perez-Rodrigo, C., Aranceta, J., Bullo Bonet, M., Salas-Salvado, J. (2007) Trends in food availability determined by the Food and Agriculture Organization’s food balance sheets in Mediterranean Europe in comparison with other European areas. Public Health Nutrition: 10(2), 168–176.

    BARNARD A.V., 2016, Freegans: Diving into the Wealth of Food Waste in America, Minneapolis, Univ Of Minnesota Press, 280 p.

    BLAIR D., SOBAL J., 2006, “Luxus Consumption: Wasting Food Resources Through Overeating”, Agriculture and Human Values, 23, 1, p. 63 74.

    BRADSHAW C., 2013, “The environmental business case and unenlightened shareholder value”, Legal Studies, 33, 1, p. 141 161.

    COHEN L., 2003, A Consumers’ Republic: The Politics of Mass Consumption in Postwar. America, New York, Vintage, 576 p.

    DESOUCEY M., 2010, “Gastronationalism: Food Traditions and Authenticity Politics in the European Union”, American Sociological Review, 75, 3, p. 432 455.

    ERIKSSON M., STRID I., HANSSON P.-A., 2015, “Carbon footprint of food waste management options in the waste hierarchy – a Swedish case study”, Journal of Cleaner Production, 93, p. 115 125.

    EVANS D., 2014, Food Waste: Home Consumption, Material Culture and Everyday Life, Londres, Bloomsbury Academic, 136 p.

    EVANS D., MCMEEKIN A., SOUTHERTON D., 2012, “Sustainable Consumption, Behaviour Change Policies and Theories of Practice”, dans WARDE A., SOUTHERTON D. (dirs.), The Habits of Consumption, Helsinki, Finland, Helsinki Collegium for Advanced Studies, p. 123 129.

    EVANS, D., CAMPBELL, H., MURCOTT, A. (dirs.), 2013, Waste Matters: New Perspectives on Food and Society, 1e édition, Malden, MA, Wiley-Blackwell, 250 p.

    Farmers: the reasons for despair. Bankruptcies, lobbies, malnutrition, pollution - the consequences of a system (Arash Derambarsh, Eric de la Chesnais - Plon): https://www.lisez.com/livre-grand-format/agriculteurs-les-raisons-dun-desespoir/9782259252522

    For a European law against food waste Arash Derambarsh – Le Figaro): https://www.lefigaro.fr/vox/politique/2016/06/03/31001-20160603ARTFIG00377-pour-une-loi-europeenne-contre-le-gaspillage-alimentaire.php

    For a rehabilitation of the French agri-food system (Arash Derambarsh – Huffington Post): https://www.huffingtonpost.fr/economie/article/pour-une-remise-en-etat-du-systeme-agroalimentaire-francais_95926.html

    FRIEDMANN H., MCMICHAEL P., 1989, “Agriculture and the State System: The Rise and Decline of National Agricultures, 1870 to the Present”, Sociologia Ruralis, 29, 2, p. 93–117.

    GENTIL E.C., GALLO D., CHRISTENSEN T.H., 2011, “Environmental evaluation of municipal waste prevention”, Waste Management, 31, 12, p. 2371 2379.

    GENTILINI U., 2013, “Banking on Food: The State of Food Banks in High-income Countries”, IDS Working Papers, 415, 18 p.

    GEREFFI G., HUMPHREY J., STURGEON T., 2005, “The governance of global value chains”, Review of International Political Economy, 12, 1, p. 78 104.

    GEREFFI G., KORZENIEWICZ M., 1994, Commodity Chains and Global Capitalism, Praeger (Contributions in economics and economic history), 350 p.

    GILLE Z., 2012, “From Risk to Waste: Global Food Waste Regimes”, The Sociological Review, 60, p. 27–46.

    GOODMAN D., DUPUIS E.M., GOODMAN M.K., 2013, Alternative Food Networks: Knowledge, Practice, and Politics, 1ère édition, New York, Routledge, 320 p.

    HALL K.D., GUO J., DORE M., CHOW C.C., 2009, “The Progressive Increase of Food Waste in America and Its Environmental Impact”, PLoS ONE, 4, 11, p. e7940 (en ligne).

    Law No. 2016-138 of 11th February 2016 relating to the fight against food waste in France

    Law of January 2, 2023 relating to the fight against food waste in Spain

    Manifesto against Food Waste (Arash Derambarsh - Fayard): https://www.fayard.fr/livre/manifeste-contre-le-gaspillage-9782213693866/

    MICHELETTI M., 2003, Political Virtue and Shopping: Individuals, Consumerism, and Collective Action, Palgrave Macmillan, 262 p.

    MIDGLEY J.L., 2013, “The Logics of Surplus Food Redistribution”, Journal of Environmental Planning and Management, 57, 12, p. 1872 1892.

    MOURAD M., 2016, “Recycling, recovering and preventing “food waste”: competing solutions for food systems sustainability in the United States and France”, Journal of Cleaner Production, 126, p. 461 477.

    NEFF R.A., SPIKER M.L., TRUANT P.L., 2015, “Wasted Food: U.S. Consumers’ Reported Awareness, Attitudes, and Behaviors”, PLoS ONE, 10, 6, p. e0127881 (en ligne).

    PACKARD V., 1960, The Waste Makers, New York, Pocket Books, 340 p.

    Proposed law aimed at combating food waste in France (17th January 2023)

    QI D., ROE B.E., 2017, “Foodservice Composting Crowds out Consumer Food Waste Reduction Behavior in a Dining Experiment”, American Journal of Agricultural Economics, 99, 5, p. 1159–1171.

    REDLINGSHÖFER B., COUDURIER B., GEORGET M., 2017, “Quantifying food loss during primary production and processing in France”, Journal of Cleaner Production, 164, p. 703 714.

    Report of the debates in the Senate concerning the vote on the law against food waste (3rd February 2016)

    SMIL V., 2004, “Improving Efficiency and Reducing Waste in Our Food System”, Environmental Sciences, 1, 1, p. 17 26.

    Supermarket food waste 'must be banned by EU and US (Arash Derambarsh - The Independent): https://www.independent.co.uk/news/world/europe/supermarket-food-waste-must-be-banned-by-eu-and-us-demands-french-politician-arash-derambarsh-a6884191.html

    International legal acts

    “Investigation of consumer attitudes, practices and food waste for three food items, to use as input in new packaging designs that aim to reduce food waste” (Helén Williams, Fredrik Wikström, Annika Lindström, Kristina Wickholm, Ann Lorentzon, 2017)

    Fredrik Wikström, Helén Williams: “Packaging design that reduces food waste and increases recycling” (2023)

    GARCIA-GARCIA G., WOOLLEY E., RAHIMIFARD S., 2015, “A Framework for a More Efficient Approach to Food Waste Management”, International Journal of Food

    Lisa Mattsson, Helén Williams: “Avoidance of Supermarket Food Waste—Employees’ Perspective on Causes and Measures to Reduce Fruit and Vegetables Waste” (2022)

    Ng, M. et al. Global, regional, and national prevalence of overweight and obesity in children and adults during 1980-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013.The Lancet. May 29, 2014

    Online sources

    “Avoiding food becoming waste in households - The role of packaging in consumers’ practices across different food categories” (Helén Williams, Annika Lindström, Jakob Trischler, Fredrik Wikström, Zane Rowe, 2020): https://kau.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2%3A1440471&dswid=-1009

    “Avoiding food becoming waste in households: The role of packaging in consumers’ practices across different food categories” (Helén Williams, Annika Lindström, Jakob Trischler, Fredrik Wikström): https://kau.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2%3A1440471&dswid=-1009

    “COP26 as the convergence of the corporate food-climate agendas” (Tomaso Ferrando): https://repository.uantwerpen.be/desktop/irua

    “Food Waste In America: One Big Issue, Many Possible Solutions” (Refed): https://refed.org/articles/guest-blog-food-waste-in-america-one-big-issue-many-possible-solutions/#:~:text=35%25%20of%20all%20food%20goes,the%20food%20and%20beverage%20industry.

    “Food Waste In America: One Big Issue, Many Possible Solutions” (Branch Food): https://www.branchfood.com/blog/food-waste-in-america-refed

    ADEME (2014). Source: http://ecocitoyens.ademe.fr/mes-dechets/stop-au-gaspillage-alimentaire/a-savoir

    ALBAL. Source: http://www.albal.fr/save_food_abal_fr,2910.html

    Buurman, R., Velghe, J. Les supermarchés et le gaspillage alimentaire. CRIOC. Edition 2013. Source: www.oivo-crioc.org

    Buzby, Jean C., Hodan Farah Wells, Bruce Axtman, and Jana Mickey. Supermarket Loss Estimates for Fresh Fruit, Vegetables, Meat, Poultry, and Seafood and Their Use in the ERS Loss-Adjusted Food Availability Data. EIB-44, U.S. Dept. of Agriculture, Econ. Res. Serv. March 2009. Source: http://www.ers.usda.gov/publications/eib-economic-information-bulletin/eib44.aspx#.U6QmY_l_v1Q

    Combris, P. 2006. Le poids des contraintes économiques dans les choix alimentaires. Cahiers de nutrition et de diététique. 41 (5): 279-284 in: Esnouf, C. Russel, M. Bricas, N. (Coord), 2011. duALine - durabilité de l’alimentation face à de nouveaux enjeux. Questions à la recherche, Rapports Inra-Cirad (France), 236 p. Source: http://www.cirad.fr/publications-ressources/edition/etudes-et-documents/dualine

    de Sadeleer, Nicolas ; Poncelet, Charles. Contestation des actes des institutions de l'Union européenne à l'épreuve de la Convention d'Ahrus. In: Revue Trimestrielle de Droit Européen, no.1, p. 7-34 (janvier-mars 2013). http://hdl.handle.net/2078.3/143196

    de Sadeleer, Nicolas. Climate Change Litigation in the EU. In: ANU Center for European Studies Briefing paper, (2021). http://hdl.handle.net/2078.3/253340

    de Sadeleer, Nicolas. Droits fondamentaux et protection de l'environnement dans l'ordre juridique de l'UE et dans a CEDH. In: Revue européenne du droit de la consommation, no.1, p. 25-51 (2011). http://hdl.handle.net/2078.3/143065

    de Sadeleer, Nicolas. Enforcing EUCHR Principles and Fundamental Rights in Environmental Cases. In: Nordic Journal of International Law, no.81, p. 39-74 (2012). http://hdl.handle.net/2078.3/143136

    de Sadeleer, Nicolas. Les droits fondamentaux menacés par le changement climatique selon la Cour constitutionnelle allemande. In: Justice en ligne, (2021). http://hdl.handle.net/2078.3/253366

    de Sadeleer, Nicolas. Les enjeux de l’harmonisation des règles de protection de l’environnement. In: Revue du Droit de l'Union Européenne, Vol. 2021, no.3, p. 149-163 (2021). http://hdl.handle.net/2078.3/253355

    de Sadeleer, Nicolas. Les pouvoirs publics belges responsables pour une politique climatique déficiente. In: Justice en ligne, (2021). http://hdl.handle.net/2078.3/253361

    Decree relating to the Walloon Agricultural Code (27th March 2014)

    Esnouf, C., Jean, S., Redlingshöfer, B. Les nouveaux enjeux liés à la durabilité des systèmes alimentaires. Innovations Agronomiques. 24 (2012), 121-132. Source: http://www6.inra.fr/ciag/Revue/Volume-24-Novembre-2012

    EUFIC. Food Today. How to minimise food waste. 05/2012.

    Eurostat 2010 in: Pertes et gaspillages alimentaires: causes, impacts et propositions. Barilla Center for Food & Nutrition (BCFN). 2012. Source: http://www.barillacfn.com/wp-content/uploads/2012/11/WEB_FRA.pdf

    FAO 2011. Food Loss Reduction Strategy. Source: http://www.fao.org/fileadmin/user_upload/ags/publications/brochure_phl_low.pdf

    FAO 2011. Gustavsson, J., Cederberg., C. Sonesson, U. 2011. Source: http://www.fao.org/docrep/014/mb060e/mb060e00.pdf

    FAO 2011. Produire plus avec moins. Guide à l’intention des décideurs sur l’intensification durable de l’agriculture paysanne. Rome. 2011. Source: http://www.fao.org/docrep/014/i2215f/i2215f.pdf

    FAO 2013. Food wastage footprint. Impacts on natural resources. Summary report. 2013. Source: http://www.fao.org/docrep/018/i3347e/i3347e.pdf

    FAO 2014. Save food: global initiative on food loss and waste production. Source: http://www.fao.org/save-food/principaux-resultats/fr/ Angl. http://www.fao.org/save-food/key-findings/en/

    FINE F., LUCAS J.-L., CHARDIGNY J.-M., REDLINGSHÖFER B., RENARD M., 2015a, « Food losses and waste in the French oilcrops sector », OCL, 22, 3, p. A302 (en ligne)

    Fondation Louis Bonduelle. Les 7èmes Rencontres de la Comportements alimentaires et gaspillage: pertes alimentaires, déni et contradictions. 20 mai 2014. Source: http://www.fondation-louisbonduelle.org/france/fr/tout-sur-la-fondation/les-rencontres-de-la- fondation-louis-bonduelle.html

    Food in the lives of Paris and Chicago residents” (Thesis Coline Ferrant – 17th december 2020): https://www.theses.fr/2020IEPP0006

    Food supply procurement: the influence of politics on food supply chains and the governance of local public food services” (Thesis Yoan Robin – 22nd december 2017): https://www.theses.fr/2017PA01E055

    Foresight. The Future of Food and Farming: Challenges and choices for global sustainability (2011). Final Project Report. The Government Office for Science, London. Source: https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/288329/11-546-future-of-food-and-farming-report.pdf

    France Nature Environnement. Du gaspillage alimentaire à tous les étages. Dossier thématique. Décembre 2013. Source: http://www.fne.asso.fr/fr/nos-dossiers/dechets/gaspillage-alimentaire/agir.html

    Gooch, M., Marenick, N., Laplain, D. Dent, B. Cut Waste, GROW PROFIT. Reducing food waste by addressing the disconnect between the attitude and behaviour of producers and managers of businesses situated along the value chain. Value Chain Management International. May 30, 2013.

    Guardian: https://www.theguardian.com/world/2015/may/25/french-supermarkets- donate-food-waste-global-law-campaign

    Gunders,D. Wasted: How America Is Losing Up to 40 Percent of Its Food from Farm to Fork to Landfill. Natural Resources Defense Council. August 2012. IP:12-06-B2012. Source: http://www.nrdc.org/food/files/wasted-food-ip.pdf

    History Food Banks. Source: http://www.banquealimentaire.org/

    Independent: https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/news/man-behind- campaign-for-french-supermarkets-to-donate-waste-food-wants-to-take-law-global- 10276028.html

    La lutte contre le gaspillage alimentaire en France et aux Etats-Unis: mise en cause, mise en politique et mise en marché des excédents alimentaires” (Thesis Marie Mourad – 2nd october 2018): https://www.theses.fr/2018IEPP0014

    Laisney, C., Soyeux, A., Redlingshöfer, B. (Juillet 2013) Source: http://agriculture.gouv.fr/IMG/pdf/CEP_Document_de_travail_no7_Gaspillages_alimentaires_cle0a419d.pdf

    L'autorégulation en tant que stratégie hors marché. Une étude exploratoire sur les mécanismes transformant l'environnement hors marché des entreprises” (Thesis Agnieszka Majewska – 14th february 2023): https://www.theses.fr/2023UPSLD012

    Lundqvist, J., C. de Fraiture and D. Molden. Saving Water: From Field to Fork – Curbing Losses and Wastage in the Food Chain. SIWI Policy Brief. Stockholm International Water Institute (SIWI), 2008. Source: http://www.siwi.org/documents/Resources/Policy_Briefs/PB_From_Filed_to_Fork_2008.pdf

    Luxemburger Wort: https://www.wort.lu/de/international/gaspillage-alimentaire-appel-a- juncker-57504feeac730ff4e7f615c3

    McWhirter JP, Pennington CR. Incidence and recognition of malnutrition in hospital. BMJ. 1994; 308(6934): 945–948.Source: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2539799/pdf/bmj00435-0025.pdf

    Ministère de l’Écologie, du Développement durable, des Transports et du Logement (2011). Rapport intermédiaire de l’étude relative au gaspillage alimentaire. Juillet 2011. Source: http://www.developpement-durable.gouv.fr/IMG/Rapport%20interm%C3%A9diaire_VF-1.pdf

    Misonne, Delphine. Droit du climat et de l'environnement - Chronique 2022. In: Journal de droit européen, Vol. 290, no.290, p. 310-318 (2022). http://hdl.handle.net/2078.3/265290

    Misonne, Delphine. L’actualité des communs à la croisée des enjeux de l’environnement et de la culture. In: Revue interdisciplinaire d'études juridiques, Vol. 81, no. 81, p. 59-82. http://hdl.handle.net/2078.3/207747

    Misonne, Delphine. L'ambition de l'Accord de Paris sur le changement climatique. Ou comment, par convention, réguler la température de l'atmosphère terrestre ?. In: Aménagement - environnement: urbanisme et droit foncier, Vol. Double numéro spécial "Climat", no. 4, p. 8-26 (2018). http://hdl.handle.net/2078.3/190896

    Misonne, Delphine. Lire le rapport du GIEC à la lumière de l'affaire Urgenda (et vice-versa). In: Plateforme wallonne pour le GIEC - Lettre d'information, Vol. 11, no.Octobre 2018, p. 11 (2018). http://hdl.handle.net/2078.3/207759

    Nanocarbon from food waste: dispersions and applications” (Thesis Aikaterini Kampioti – 9th december 2016): https://www.theses.fr/2016BORD0364

    O’Brien, D., Aldeen, H.T. Hunger in America 2006. America’s second harvest - the nation’s food bank network fourth national hunger study. Source: www.hungerinamerica.org

    Oxfam 2013. Cooper, N., Dumpleton, S. Walking the breadline. Oxfam, Church Action on Poverty. 2013. Source: http://historyofsocialwork.org/1967_food_banks/2013%20OXFAM%20Walking%20the%20Breadline.pdf

    Pacte national de lutte contre le gaspillage alimentaire. Ministère de l’Agriculture, de l’Agroalimentaire et de la forêt. 2013. Dossier de presse. 14 juin 2013. Source: http://alimentation.gouv.fr/IMG/pdf/250913-Pacte-gapillageAlim_cle4da639.pdf

    Poverty USA. 2014. Source: www.povertyusa.org

    Preparatory study on food waste across EU 27. Bio Intelligence Service. European Commission (DG ENV). October 2010.

    Réduction du gaspillage alimentaire - État des lieux et pistes d'action. Rapport final. Ministère de l’Écologie, du Développement durable, et de l’Energie. Novembre 2012. Source: http://www.developpement-durable.gouv.fr/IMG/pdf/Rapport_final_gaspillage_alimentaire_nov2012.pdf

    Résolution du Parlement européen du 19 janvier 2012 sur le thème « Éviter le gaspillage des denrées alimentaires: stratégies pour une chaîne alimentaire plus efficace dans l'Union européenne». Parlement européen. Source: Europa (2011/2175(INI)).

    Restaurants du cœur. Source: http://www.restosducoeur.org/

    Sambon, Jacques. Les voies de recours en matière d’accès à l’information environnementale: diversité et complexité des régimes applicables. In: Aménagement - environnement, Vol. 2021, no.2, p. 73 (2021). http://hdl.handle.net/2078.3/267609

    SMED (2011) in Food waste volumes in Sweden. 2012. Swedish Environment Protection Agency. Source: http://www.naturvardsverket.se/Documents/publikationer6400/978-91-620-8695-4.pdf?pid=11892

    Source: http://ec.europa.eu/environment/eussd/pdf/bio_foodwaste_report.pdf

    Source: http://www.eufic.org/article/en/artid/How-to-minimise-food-waste/

    Source: www.cutwastegrowprofit.com

    Soyeux, A. La lutte contre le gaspillage, une solution d’avenir ? Ministère de l’Agriculture et de la Pêche. Service de la statistique et de la prospective. Prospective et Evaluation. Analyse N° 5. Mars 2009. Source: http://agriculture.gouv.fr/IMG/pdf/_Analyse_5_La_lutte_contre_le_gaspillage.pdf

    Süddeutsche Zeitung: https://www.sueddeutsche.de/wirtschaft/lebensmittel-verschwendungcontainern-1.4331886

    The "greening" of empire: the European Green Deal as the EU first agenda - Political geography - ISSN 0962-6298-105 (2023) p. 1-10 (Diana Vela Almeida, Vijay Krishnan Kolinjivadi, Tomaso Ferrando, Brototi Roy, Héctor Herrera, Marcela Vecchione Gonçalves, Gert Van Hecken): https://repository.uantwerpen.be/desktop/irua

    TNS SOFRES. Les Français et le gaspillage alimentaire. 2012. Source: http://www.tns-sofres.com/etudes-et-points-de-vue/les-francais-et-le-gaspillage-alimentaire

    Tomaso Ferrando and Julie Mansuy: « The European Action against Food Loss and Waste: Co-Regulation and Collisions on the Way to the Sustainable Development Goals » (University of Warwick - November 2018): https://wrap.warwick.ac.uk/109189/

    University of Stuttgart. Too good for the bin. 2012. Source: https://www.zugutfuerdietonne.de/uploads/media/TooGoodForTheBin.pdf

    USDA 2014. Source: http://www.usda.gov/oce/foodwaste/

    Venkat, K. The Climate Change and Economic Impacts of Food Waste in the United States. Int. J. Food System Dynamics 2 (4), 2011, 431-446. Source: http://www.cleanmetrics.com/pages/ClimateChangeImpactofUSFoodWaste.pdf

    WRAP 2012. Household Food and Drink Waste in the United Kingdom. Final report. 2012. Source: www.wrap.org.uk

    Other sources

    “D(i)ritto al cibo” (Andrea Segré - 2022)․

    “Lo spreco alimentare in Italia e nel mondo” (Andrea Segré, E. Risso - 2023).

    L'insosténibile pesatezza dello spreco alimentairere: dallo spreco zero alla dieta mediterranea (Andrea Segré - 2022)․

Քրեական իրավունք

  • Քրեական իրավունք

    Օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելիս քրեական օրենքով պաշտպանվող շահերին վնասի պատճառման իրավաչափության պայմանները

    Գևորգ Բարսեղյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Քրեական պատասխանատվությունը բացառող ցանկացած հանգամանքի կիրառելիությունը փաստելու համար պետք է հաստատել այդ հանգամանքի իրավաչափության պայմանների առկայությունը։ Սույն հոդվածում մենք հետազոտման առարկա ենք դարձրել մեր կողմից առաջարկված, «Օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելիս քրեական օրենքով պաշտպանվող շահերին վնաս պատճառելը» վերտառությունը կրող քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները։

    Քրեական պատասխանատվությունը բացառող այս հանգամանքի առաջարկվող բովանդակության հետազոտման արդյունքում առանձնացվել են այդ հանգամանքի իրավաչափության հեևյալ պայմանները, որոնց էությունն էլ հոդվածում առանձին մանրամասն հետազոտման է ենթարկվել.

    • քրեական օրենքով պաշտպանվող շահերին վնաս պետք է պատճառվի օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելիս,
    • վնասը պետք է պատճառվի օրենքով սահմանված կարգով օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող անձի կողմից,
    • վնասը պետք է պատճառվի հանցագործությունը կանխելուն, բացահայտելուն կամ ապացույցներ ձեռք բերելուն աջակցելու նպատակով տրված հանձնարարության սահմաններում,
    • պետք է բացակայեն այդ նպատակին հասնելու համար վնաս պատճառելու հետ չկապված միջոցները,
    • պետք է պահպանված լինեն օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելիս իրավաչափ վնասի պատճառման սահմանները։

    Թվարկված բոլոր պայմանների միաժամանակյա առկայության պարագայում միայն կարելի է հաստատել քրեական պատասխանատվությունը բացառող քննարկվող հանգամանքի առկայությունը։

    Իրականացված հետազոտության արդյունքներով հոդվածում ներկայացվել են գիտագործնական արժեք ունեցող մի շարք առաջարկներ։

    Հղումներ

    Դանիելյան, Գ. Իրավունքի չարաշահումը, Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրա¬վա¬գի¬տու-թյուն, թիվ 2, 3-21, 2021, https://doi.org/10.46991/BYSU:C/2021.12.2.003, (G. Danielyan, Iravunki charashahumy, Banber Yerevani hamalsarani. Iravagitutyun, tiv 2, 3-21, 2021).

    Եվրոպական դատարանի Case of Hornsby v Greece, judgment, 27.09.1976 վճիռ:

    Եվրոպական դատարանի Zemmour v France (dec), no. 63539/19, 20/12/22,

    Եվրոպական դատարանի Zhablyanov v. Bulgaria, no 36658/18, 20/12/22 վճիռներ և այլն։

    Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի` «Արդարադատության արդյունավետության բարձրացմանն ու կատարելագործմանն ուղղված քաղաքացիական դատավարության սկզբունքների» 28.02.1984 թ. թիվ 84(5) հանձնարարական, (Evropayi khorhrdi nakhararneri komitei ):

    Թորոսյան, Գ., Թորոսյան, Ս. Իրավունքի չարաշահում, Եր., «Հայրապետ» հրատ., 2019թ., էջեր 338-339 (G. Torosyan, S. Torosyan, iravunki charashahum, Erevan, Hajrapet, 2019):

    Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրություն, ընդունվել է 06.12.2015 թ., ՀՀՊՏ 2015.12.21/Հատուկ թողարկում, հոդ. 1118: (Hayastani Hanrapetutyan Sahmanadrutyun, yndunvel e 06.12.2015 թ., ՀՀՊՏ 2015.12.21/hatuk togharkum, hodvats. 1118),

    Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրք, ընդունվել է 2018 թ․փետրվարի 9-ին, ՀՀՊՏ 2018.03.05/16(1374), հոդված 1, 2․1 մաս: (Hayastani Hanrapetutyan qaghaqaciakan datavarutyan orensgirq, hodvats 1, 2․1 mas).

    ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 16.12.2020 թվականի թիվ ԵԴ/16359/02/18 որոշում: (HH vchrabek datarani 16.12.2020 tvakani tiv ED/16359/02/18 voroshum).

    ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/ 1397/02/11 քաղաքացիական գործով 08.10.2020 թ. որոշում, ՍԴ3/0572/02/20 քաղաքացիական (սնանկության) գործով 09 հոկտեմբերի 2024թ. Որոշում: (HH vchrabek datarani tiv EKD/1397/02/11 kaghaktsiakan gortsov 08.10.2020 t. voroshum, SD3/0572/02/20 (snankutyan) gortsov 09 hoktemberi 2024 t. voroshum).

    ՀՀ քաղաքացիական դատավարության դասագիրք (Վ. Հովհաննիսյանի, Ս. Մեղրյանի խմբագրությամբ)։ Եր.։ «Հայրապետ» հրատ., 2022, 372-376 էջեր: (HH khaghakaciakan datavarutyan dasagirq (V. Hovhannisyan-i, S. Meghryan-i khmbagrutyamb). Yer.: "Hayrapet" hrat., 2022, ejer 372-376).

    «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիա, ընդունվել է 04.11.1950 թ., ՀՀՊՏ 2002.06.05/17(192), հոդ. 367: (Mardu iravunqneri ev himnarar azatutyunneri pashtpanutyan masin evropakan konvencia, yndunvel e 04.11.1950, ՀՀՊՏ 2002.06.05/17(192), hodvats 367).

    Քաղաքացիական գործ թիվ ՍԴ3/0572/02/20 2024թ. 09 հոկտեմբերի 2024 թ.: (Kaghakaciakan gorts tiv SND ՍԴ3/0572/02/20).

    Abuse in issuing speculative proceedings https://www.mills-reeve.com/publications/issuing-claim-forms-can-involve-abuse-of-process/ 16.12.2024:

    http://disputeresolutionblog.practicallaw.com/strike-out-and-summary-judgment-saeed-and-another-v-ibrahim-and-others/ 15.01.2025:

    http://wbus.westlaw.co.uk/parts/3pd.shtml15.01.2025:

    http://www.parliament.am/draft_docs8/K-902_himnavorum.pdf 15.01.2025:

    http://www.parliament.am/draft_docs8/K-902_himnavorum.pdf 16.12.2024:

    https://jusmundi.com/en/document/decision/en-vtb-bank-pjsc-v-vallex-group-companies-judgment-of-the-high-court-of-justice-of-england-and-wales-2021-ewhc-1386-tuesday-25th-may-2021

    https://lawinfo.ru/releases/675/arbitraznyi-i-grazdanskii-process-7-2024 16.12.2024։

    https://vlex.co.uk/vid/vtb-bank-pjsc-v-878682693։ 08.02.2025:

    https://www.lexisnexis.co.uk/legal/guidance/strike-out-no-reasonable-grounds-for-bringing-or-defending-the-claim-cpr-3-42a, 15.01.2025:

    https://www.riigiteataja.ee/en/eli/522022023001/consolide 02.02.2025։

    Старицын, А. Ю. О злоупотреблении правом в гражданском процессе, https://lawinfo.ru/releases/675/arbitraznyi-i-grazdanskii-process-7-2024 16.12.2024 (Staritsin, A. Yu. O zloupotreblenii pravom v grazhdanskom protsesse).

    Юдин, А.В. Злоупотребление процессуальными правами в гражданском судопроизводстве, Диссертация на соискание ученой степени доктора юридических наук. Санкт-Петербургский государственный университет. СПб.: 2009, 368 էջ: (Yudin, A.V. Zloupotreblenie protsessualnymi pravami v grazhdanskom sudoproizvodstve, Dissertatsiya na soiskanie uchenoy stepeni doktora yuridicheskikh nauk. Sankt-Peterburgskiy gosudarstvennyy universitet. SPb.: 2009, 368 ej).

Civil Procedure

  • Civil Procedure

    Իրավունքների չարաշահման հիմնախնդիրները քաղաքացիական դատավարությունում

    Վահե Հովհաննիսյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    ­Հոդ­վա­ծում հե­ղի­նա­կի կող­մից հա­մա­կող­մա­նիորեն ու­սում­նա­սիր­վել և վեր­լու­ծութ­յան են են­թարկ­վել դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի չա­րա­շահ­ման ինս­տի­տու­տի բո­վան­դա­կա­յին տար­րերն ու գործառական ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յուն­նե­րը քա­ղա­քա­ցիա­կան դա­տա­վա­րութ­յու­նում։ Ու­սում­նա­սի­րութ­յան հա­մար հիմք է ըն­դուն­վել դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի և պար­տա­կա­նութ­յուն­նե­րի չա­րա­շահ­ման հնա­րա­վո­րութ­յան կրող­նե­րի շրջա­նա­կի, չա­րա­շահ­ման բո­վան­դա­կութ­յան և դրս­ևո­րում­նե­րի, հետ­ևանք­նե­րի վե­րաց­ման ի­րա­վա­կան կա­ռու­ցա­կար­գե­րի բա­ցա­հայտ­ման անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը։ Հիմ­նա­վոր­վել է, որ դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի չա­րա­շա­հու­մը չի նույ­նա­նում դա­սա­կան ի­րա­վա­խախտ­մանը, քա­նի որ այս դեպ­քում ի­րա­վուն­քի սուբ­յեկտն իր գոր­ծու­նեութ­յան ըն­թաց­քում գոր­ծում է ի­րա­վա­կան կար­գադ­րագ­րե­րին հա­մա­պա­տաս­խան, օգտ­վում է իր ի­րա­վունք­նե­րից կամ կա­տա­րում է օ­րեն­քով իր վրա դրված ֆոր­մալ պար­տա­կա­նութ­յուն­նե­րը, սա­կայն խախ­տում կամ վնաս է պատ­ճա­ռում դա­տա­վա­րութ­յան մյուս մաս­նա­կից­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րին, ար­դա­րա­դա­տութ­յան արդ­յու­նա­վետ ի­րա­կա­նաց­ման հան­րա­յին շա­հե­րին։ Հիմ­նա­վոր­վել է, որ դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի չա­րա­շա­հու­մը ոչ ի­րա­վա­չափ վար­քագ­ծի ինք­նու­րույն ձև­ է, ո­րը հան­գում է դա­տա­վա­րութ­յան մաս­նա­կից­նե­րի կող­մից ի­րենց դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­ներն ու պար­տա­կա­նութ­յուն­նե­րը ոչ բա­րեխղ­ճո­րեն, այն է՝ ոչ ի­րա­վա­չափ ակն­կա­լիք­նե­րով կամ դրանց նպա­տա­կա­յին նշա­նա­կութ­յանն ան­հա­մա­պա­տաս­խան ի­րաց­նե­լուն։ Ընդ ո­րում, ի­րա­վուն­քի չա­րա­շա­հում կա­րող է թույլ տալ նաև հա­մա­պա­տաս­խան դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վուն­քի ի­րա­կան կրող չհան­դի­սա­ցող ան­ձը, ին­չը պայ­մա­նա­վոր­ված է սուբ­յեկ­տիվ ի­րա­վուն­քի ի­րա­կան և ձ­ևա­կան ա­ռու­մով կրող լի­նե­լու հաս­կա­ցութ­յուն­նե­րի տար­բե­րակ­մամբ։ Դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րից օգտ­վե­լու և դա­տա­վա­րա­կան պար­տա­կա­նութ­յուն­նե­րը կա­տա­րե­լու՝ դա­տա­վա­րութ­յան մաս­նակ­ցի բա­րե­խղճութ­յու­նը դա­տա­րա­նը կա­րող է ո­րո­շել նաև տվյալ քա­ղա­քա­ցիա­կան գոր­ծով վա­րույ­թի շրջա­նակ­նե­րից դուրս ի­րա­կա­նաց­վող գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի գնա­հատ­մամբ։

    Հղումներ

    Դանիելյան, Գ. Իրավունքի չարաշահումը, Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրա¬վա¬գի¬տու-թյուն, թիվ 2, 3-21, 2021, https://doi.org/10.46991/BYSU:C/2021.12.2.003, (G. Danielyan, Iravunki charashahumy, Banber Yerevani hamalsarani. Iravagitutyun, tiv 2, 3-21, 2021).

    Եվրոպական դատարանի Case of Hornsby v Greece, judgment, 27.09.1976 վճիռ:

    Եվրոպական դատարանի Zemmour v France (dec), no. 63539/19, 20/12/22,

    Եվրոպական դատարանի Zhablyanov v. Bulgaria, no 36658/18, 20/12/22 վճիռներ և այլն։

    Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի` «Արդարադատության արդյունավետության բարձրացմանն ու կատարելագործմանն ուղղված քաղաքացիական դատավարության սկզբունքների» 28.02.1984 թ. թիվ 84(5) հանձնարարական, (Evropayi khorhrdi nakhararneri komitei ):

    Թորոսյան, Գ., Թորոսյան, Ս. Իրավունքի չարաշահում, Եր., «Հայրապետ» հրատ., 2019թ., էջեր 338-339 (G. Torosyan, S. Torosyan, iravunki charashahum, Erevan, Hajrapet, 2019):

    Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրություն, ընդունվել է 06.12.2015 թ., ՀՀՊՏ 2015.12.21/Հատուկ թողարկում, հոդ. 1118: (Hayastani Hanrapetutyan Sahmanadrutyun, yndunvel e 06.12.2015 թ., ՀՀՊՏ 2015.12.21/hatuk togharkum, hodvats. 1118),

    Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրք, ընդունվել է 2018 թ․փետրվարի 9-ին, ՀՀՊՏ 2018.03.05/16(1374), հոդված 1, 2․1 մաս: (Hayastani Hanrapetutyan qaghaqaciakan datavarutyan orensgirq, hodvats 1, 2․1 mas).

    ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 16.12.2020 թվականի թիվ ԵԴ/16359/02/18 որոշում: (HH vchrabek datarani 16.12.2020 tvakani tiv ED/16359/02/18 voroshum).

    ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/ 1397/02/11 քաղաքացիական գործով 08.10.2020 թ. որոշում, ՍԴ3/0572/02/20 քաղաքացիական (սնանկության) գործով 09 հոկտեմբերի 2024թ. Որոշում: (HH vchrabek datarani tiv EKD/1397/02/11 kaghaktsiakan gortsov 08.10.2020 t. voroshum, SD3/0572/02/20 (snankutyan) gortsov 09 hoktemberi 2024 t. voroshum).

    ՀՀ քաղաքացիական դատավարության դասագիրք (Վ. Հովհաննիսյանի, Ս. Մեղրյանի խմբագրությամբ)։ Եր.։ «Հայրապետ» հրատ., 2022, 372-376 էջեր: (HH khaghakaciakan datavarutyan dasagirq (V. Hovhannisyan-i, S. Meghryan-i khmbagrutyamb). Yer.: "Hayrapet" hrat., 2022, ejer 372-376).

    «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիա, ընդունվել է 04.11.1950 թ., ՀՀՊՏ 2002.06.05/17(192), հոդ. 367: (Mardu iravunqneri ev himnarar azatutyunneri pashtpanutyan masin evropakan konvencia, yndunvel e 04.11.1950, ՀՀՊՏ 2002.06.05/17(192), hodvats 367).

    Քաղաքացիական գործ թիվ ՍԴ3/0572/02/20 2024թ. 09 հոկտեմբերի 2024 թ.: (Kaghakaciakan gorts tiv SND ՍԴ3/0572/02/20).

    Abuse in issuing speculative proceedings https://www.mills-reeve.com/publications/issuing-claim-forms-can-involve-abuse-of-process/ 16.12.2024:

    http://disputeresolutionblog.practicallaw.com/strike-out-and-summary-judgment-saeed-and-another-v-ibrahim-and-others/ 15.01.2025:

    http://wbus.westlaw.co.uk/parts/3pd.shtml15.01.2025:

    http://www.parliament.am/draft_docs8/K-902_himnavorum.pdf 15.01.2025:

    http://www.parliament.am/draft_docs8/K-902_himnavorum.pdf 16.12.2024:

    https://jusmundi.com/en/document/decision/en-vtb-bank-pjsc-v-vallex-group-companies-judgment-of-the-high-court-of-justice-of-england-and-wales-2021-ewhc-1386-tuesday-25th-may-2021

    https://lawinfo.ru/releases/675/arbitraznyi-i-grazdanskii-process-7-2024 16.12.2024։

    https://vlex.co.uk/vid/vtb-bank-pjsc-v-878682693։ 08.02.2025:

    https://www.lexisnexis.co.uk/legal/guidance/strike-out-no-reasonable-grounds-for-bringing-or-defending-the-claim-cpr-3-42a, 15.01.2025:

    https://www.riigiteataja.ee/en/eli/522022023001/consolide 02.02.2025։

    Старицын, А. Ю. О злоупотреблении правом в гражданском процессе, https://lawinfo.ru/releases/675/arbitraznyi-i-grazdanskii-process-7-2024 16.12.2024 (Staritsin, A. Yu. O zloupotreblenii pravom v grazhdanskom protsesse).

    Юдин, А.В. Злоупотребление процессуальными правами в гражданском судопроизводстве, Диссертация на соискание ученой степени доктора юридических наук. Санкт-Петербургский государственный университет. СПб.: 2009, 368 էջ: (Yudin, A.V. Zloupotreblenie protsessualnymi pravami v grazhdanskom sudoproizvodstve, Dissertatsiya na soiskanie uchenoy stepeni doktora yuridicheskikh nauk. Sankt-Peterburgskiy gosudarstvennyy universitet. SPb.: 2009, 368 ej).

  • Civil Procedure

    Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման վարույթներով հայցային վաղեմության ժամկետների կիրառման դատական պրակտիկան

    Դավիթ Մելքոնյան, Արսեն Թավադյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հոդ­վա­ծը նվիր­ված է «Ա­պօ­րինի ծա­գում ու­նե­ցող գույ­քի բռնա­գանձ­ման մա­սին» վա­րույ­թով հայ­ցա­յին վա­ղե­մութ­յան կի­րառ­ման դա­տա­կան պրակ­տի­կա­յի ու­սում­նա­սի­րութ­յա­նը: ՀՀ գլխա­վոր դա­տա­խա­զութ­յան հա­մար դար­ձել է պրակ­տի­կա հայ­ցա­դի­մում ներ­կա­յաց­նել օ­րեն­քով սահ­ման­ված ե­րեք տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում, հե­տո դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նել հայ­ցի ա­ռար­կա­յի և հիմ­քի փո­փո­խութ­յուն թույ­լատ­րե­լու վե­րա­բեր­յալ միջ­նոր­դութ­յուն: Ընդ ո­րում, հա­ճախ այդ­պի­սի միջ­նոր­դութ­յուն­նե­րը ներ­կա­յաց­վում են ու­սում­նա­սի­րութ­յու­նը սկսե­լուց հե­տո՝ ե­րեք տա­րի անց, սա­կայն դա­տա­րան­նե­րը մեր­ժում են հայ­ցա­յին վա­ղե­մութ­յուն կի­րա­ռե­լու մա­սին պա­տաս­խա­նող­նե­րի միջ­նոր­դութ­յու­նը՝ հղում ա­նե­լով Քա­ղա­քա­ցիա­կան դա­տա­վա­րութ­յան օ­րենսգր­քի վե­րա­բե­րե­լի կար­գա­վո­րում­նե­րին:

    Հե­ղի­նակ­նե­րը հոդ­վա­ծում հիմ­նա­վո­րում են, որ հայ­ցա­յին վա­ղե­մութ­յան ժամ­կետ­նե­րի նման մեկ­նա­բա­նութ­յու­նը հա­կա­սում է «Ա­պօ­րի­նի ծա­գում ու­նե­ցող գույ­քի բռնա­գանձ­ման մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քում առ­կա ա­ռան­ձին ի­րա­վա­կար­գա­վո­րում­նե­րի: Բա­ցի այդ, «Ա­պօ­րի­նի ծա­գում ու­նե­ցող գույ­քի բռնա­գանձ­ման մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քի 8-րդ, ՀՀ քա­ղա­քա­ցիա­կան դա­տա­վա­րութ­յան օ­րենսգր­քի 12-րդ, 170-րդ և 340-րդ հոդ­ված­նե­րին ա­պօ­րի­նի գույ­քի բռնա­գանձ­ման վա­րույթ­նե­րի շրջա­նակ­նե­րում դա­տա­րան­նե­րի կող­մից տրվող մեկ­նա­բա­նութ­յու­նը Սահ­մա­նադ­րութ­յա­նը հա­մա­պա­տաս­խա­նութ­յան տե­սան­կ­յու­նից ևս խո­ցե­լի է և­ են­թա­կա է վե­րա­նայ­ման:

    Հղումներ

    Գաբուզյան, Ք.Ա. Հայցային վաղեմության քաղաքացիաիրավական կարգավորումը Հայաստանի Հանրապետությունում, իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի հայցման ատենախոսություն։ Եր․, 2023 (Gabuzyan, K.A. Haytsayin vaghemutyan kaghakatsiayiravakan kargavorumy Hayastani Hanrapetutyunum, iravabanakan gitutyunneri teknatsui haytsman atenakhosutyun․ Yer. 2023):

    Гурвич, М.А. Право на иск. М.; Л., 1949, 216 էջ (Gurvich M.A., Pravo na isk. M.; L., 1949, 216 ej).

    Гражданское процессуальное право : учебник : [в 2 т.] / под ред. П. В. Крашенинникова. – 2-е изд., перераб. и доп. – Москва: Статут, 2022, 550 էջ (Grazhdanskoe protsessualnoe pravo: uchebnik: [v 2 t.] / pod red. P.V. Krasheninnikova. – 2-e izd., pererab. i dop. – Moskva: Statut, 2022, 550 ej).

Սահմանադրական իրավունք

  • Սահմանադրական իրավունք

    Հար­կե­րի, տուր­քե­րի և­ այլ պար­տա­դիր վճար­նե­րի՝ օ­րեն­քին հա­մա­պա­տաս­խան սահ­ման­ված լի­նե­լու սահ­մա­նադ­րա­կան պա­հան­ջի էութ­յու­նը

    Սայադ Բադալյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հոդ­վա­ծում վեր­լուծ­վում են Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յու­նում հար­կա­յին պար­տա­վո­րութ­յուն­նե­րի սահ­մա­նադ­րա­կան և մար­դու ի­րա­վունք­նե­րին առնչ­վող հար­թութ­յուն­նե­րը՝ կենտ­րո­նա­նա­լով ՀՀ Սահ­մա­նադ­րութ­յան 60-րդ հոդ­վա­ծի 8-րդ մա­սի վրա, ո­րով հար­կեր, տուր­քեր, այլ պար­տա­դիր վճար­ներ կա­տա­րելն ամ­րագր­ված է ոչ միայն որ­պես սահ­մա­նադ­րա­կան պար­տա­կա­նութ­յուն, այլև որ­պես սե­փա­կա­նութ­յան ի­րա­վուն­քի սահ­մա­նա­փա­կում և մի­ջամ­տութ­յուն այդ ի­րա­վուն­քին: Նշ­վա­ծը, ան­շուշտ, ա­ռա­վել լիար­ժեք է հա­մա­պա­տաս­խա­նում այդ պար­տա­կա­նութ­յան բո­վան­դա­կութ­յա­նը:

    ՀՀ սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի պրակ­տի­կա­յի, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ՍԴՈ-753 (2008), ՍԴՈ-816 (2009), ՍԴՈ-1142 (2014) և ՍԴՈ-1436 (2018) ո­րո­շում­նե­րի վեր­լու­ծութ­յան արդ­յուն­քում կա­տար­վում է եզ­րա­հան­գում այն մա­սին, որ օ­րի­նա­կա­նութ­յան սահ­մա­նադ­րա­կան սկզբուն­քի հա­մա­տեքս­տում ոչ միայն հար­կե­րի տե­սակ­նե­րը և դ­րանց վճար­ման կար­գը, այլև հար­կի բո­լոր բա­ղադ­րա­տար­րե­րը (օ­րի­նակ՝ հարկ­ման բա­զան, հարկ­ման օբ­յեկ­տը և­ այլն) պետք է սահ­ման­ված լի­նեն բա­ցա­ռա­պես օ­րեն­քով: Այլ կերպ ա­սած՝ ցան­կա­ցած ի­րա­վա­նորմ, ո­րը կա­րող է հան­գեց­նել ան­ձի հար­կա­յին պար­տա­վո­րութ­յան ծա­վա­լի փո­փո­խութ­յա­նը, պետք է սահ­ման­ված լի­նի օ­րեն­քով:

    Հոդ­վա­ծում նաև հա­մե­մա­տա­կան վեր­լու­ծութ­յան է են­թարկ­վում Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան դա­տա­րա­նի պրակ­տի­կան և կա­տար­վում է եզ­րա­հան­գում, ըստ ո­րի՝ հար­կե­րի, տուր­քե­րի և պար­տա­դիր այլ վճար­նե­րի սահ­մա­նու­մը՝ որ­պես սե­փա­կա­նութ­յան ի­րա­վուն­քի սահ­մա­նա­փակ­ման ձև, կա­րող է ա­ռեր­ևույթ գնա­հատ­վել որ­պես ի­րա­վա­չափ միայն այն պա­րա­գա­յում, երբ այն նա­խա­տես­ված է բա­ցա­ռա­պես օ­րեն­քով, հա­մա­պա­տաս­խա­նում է ո­րո­շա­կիութ­յան սկզբուն­քին, ինչ­պես նաև հե­տապն­դում է ի­րա­վա­չափ նպա­տակ և­ ու­նի ար­դա­րա­ցի հիմ­նա­վո­րում:

    Հոդ­վա­ծում հո­ղա­մա­սե­րի կա­դաստ­րա­յին ար­ժեք­նե­րի ո­րոշ­ման պրակ­տիկ օ­րի­նա­կով նաև ցույց է տրվում, թե ինչ­պես է հո­ղա­մա­սե­րի տա­րա­ծագ­նա­հատ­ման գո­տի­նե­րը սահ­մա­նե­լու լիա­զո­րութ­յու­նը կա­ռա­վա­րութ­յա­նը վե­րա­պա­հե­լը խախ­տում օ­րի­նա­կա­նութ­յան սկզբուն­քը և հան­գեց­նում սե­փա­կա­նութ­յան ի­րա­վուն­քի ոչ ի­րա­վա­չափ մի­ջամ­տութ­յան:

    Հղումներ

    Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության մեկնաբանություններ / ընդհանուր խմբագրությամբ՝ Գ. Հարությունյանի, Ա. Վաղարշյանի – Եր.: «Իրավունք», 2010:

    Balancing Privacy and the Public Interest: The Application of the “General Measures” Doctrine in L.B. v. Hungary in the Absence of Any Substantive Proportionality Assessment. European Constitutional Law Review, Volume 20, Issue 1, March 2024.

    Constitution of the Republic of Armenia (with the amendments of 2015), European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, Tax Code of the Republic of Armenia,

    Decision No. 1023-N of the Government of the Republic of Armenia dated 4 June 2020, on Defining the Zoning Boundaries, Boundary Coordinates, and Zoning Maps for Location-Based Valuation of Land Plots (Except for Agricultural Land) and Constructions in the Republic of Armenia, on Repealing Government Decisions No. 470-N of 17 April 2003 and No. 462 of 28 September 1994, and on Amending Government Decision No. 1101-N of 25 July 2002,

    Decision No. ՍԴՈ-1142 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 2 April 2014, on the case concerning the application of Members of the National Assembly of the Republic of Armenia regarding the constitutionality of Articles 5, 7, 8, 37, 38, 45, 49, and 86 of the Law of the Republic of Armenia “On Funded Pensions.

    Decision No. ՍԴՈ-1436 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 27 November 2018, on the case concerning the application of the Human Rights Defender of the Republic of Armenia regarding the compliance with the Constitution of Clause 11 of Part 4 of Article 109 and Subclauses “a” of Clause 2 of Part 1 of Article 123 of the Tax Code of the Republic of Armenia, as well as Subclauses 2 of Points 3 and 15 of the Procedure established by Annex No. 1 to Government Decree No. 1373-N of 5 October 2017.

    Decision No. ՍԴՈ-753 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 13 May 2008, on the case concerning the application of “Radio Hay” LLC regarding the compliance of Part 3 of Article 53 of the Law of the Republic of Armenia “On Television and Radio” with the Constitution of the Republic of Armenia.

    Decision No. ՍԴՈ-816 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 18 July 2009, on the case concerning the applications of “BJNI Mineral Water Plant” CJSC and “Komunnakhagits” CJSC regarding the compliance of Articles 7 and 19 of the Law of the Republic of Armenia “On Environmental and Nature Use Fees” and Part 2 of Article 22 of the Law of the Republic of Armenia “On Taxes” with the Constitution of the Republic of Armenia.

    Guide on Article 1 of Protocol No. 1 to the European Convention on Human Rights. Council of Europe/European Court of Human Rights, 2020.

    Law of the Republic of Armenia “On Defining the Procedure for Cadastral Valuation of Real Estate Approximating Market Value for the Purpose of Property Taxation,

    Taxation at the European Court of Human Rights. Human Rights Law Review, Volume 24 (1):1, 2024

  • Սահմանադրական իրավունք

    Մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դեմ պայքարը և զոհերի իրավունքների պաշտպանությունը քրեակատարողական համակարգում

    Սերգեյ Ղազինյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հոդվածը նպատակ է հետապնդվում ներկայացնել քրեակատարողական համակարգում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դրսևորումները, նման դեպքերի բացահայտման մեխանիզմները, զոհերի իրավունքների շրջանակը և պետության պարտավորությունները։

    Այդ նպատակով իրականացվել է առկա տեղական և օտարերկրյա գրականության և մարդու իրավունքների միջազգային չափանիշների համապարփակ ուսումնասիրություն՝ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների, այդ թվում՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի մանրամասն վերլուծություն։ Տարբեր երկրների վերաբերելի փորձի մասով համապատասխան աղբյուրներում արված դիտարկումների հաշվառմամբ, քրեակատարողական հիմնարկներում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դեպքերի հնարավոր դրսևորումները բաժանվել են մի քանի տեսակի, որոնցից յուրաքանչյուրի վերաբերյալ ներկայացվել են հատուկ եզրակացություններ։

    Ընդգծվելով քրեակատարողական համակարգում դատապարտյալների վերասոցիալականացման կարևորությունը, արձանագրվել է, որ պետությունը, մասնավորապես՝ քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմը, պետք է ձեռնարկի անհրաժեշտ բոլոր քայլերը բացառելու մարդկանց թրաֆիքինգը և շահագործումը, դիտարկելով դրա դրսևորումը որպես՝ պետության պարտավորությունների կատարման ձախողում և մարդու իրավունքների կոպիտ խախտում։

    Հետազոտության արդյունքում, այլ պետությունների և միջազգային հաջողված փորձի հաշվառմամբ, ներկայացվել են քրեակատարողական համակարգում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դեմ պայքարի առաջարկություններ։ Այդպիսիք են նման դեպքերի բացահայտման, զոհերի աջակցության և պաշտպանության, ուղղորդման և այլ մարմինների հետ համագործակցության կառուցակարգի ներդրումը, այս խնդրին հատուկ չափորոշիչների ներառումը ռիսկերի և կարիքների գնահատման համատեքստում և այլն։

    Ընդգծվել է քրեակատարողական հիմնարկում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման ցանկացած դրսևորման դեմ պայքարի կարևորությունը, առաջարկելով համապատասխան օրենսդրական ու գործնական անհրաժեշտ բարեփոխումներ։

    Հղումներ

    «Ազատությունից զրկված անձանց հետ վարվեցողության նվազագույն ստանդարտ կանոններ» (Նելսոն Մանդելայի կանոններ) (08.01.2006 թ.) (“Azatutyunits zrkvats andznants het varvecoghutyan nvazaguyn standart kanonner” (Nelson Mandelayi kanonner)) https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n15/443/41/pdf/n1544341.pdf

    «Հարկադիր աշխատանքի մասին» Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության թիվ 29 կոնվենցիա (28.06.1930 թ.) (''Harkadir ashkhatanki masin'' Ashkhatanki mijazgayin kazmakerput’yan tiv 29 konvencia) https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=24578

    ՄԱԿ համընդհանուր պարբերական վերանայման շրջանակներում Ռուսաստանի չորրորդ փուլի վերանայման համար ներկայացված փաստաթուղթը (MAK hamyndhanur parberakan veranayman shrjanaknerum Rusastani chorrord puli veranayman hamar nerkayatsvats pashtatugh) https://uprdoc.ohchr.org/uprweb/downloadfile.aspx?filename=11913&file=EnglishTranslation

    «Մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ պայքարի մասին» Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիա (16.05.2005թ.) https://rm.coe.int/168008371d (Mardkants trafikingi dem payqari masin” Evropayi khorhrdi konvencia (16.05.2005)).

    «Վերանայված եվրոպական բանտային կանոններ» (01.08.2020թ.), (“Veranayvats Evropakan bantanayin kanonner”) https://cdn.penalreform.org/wpcontent/uploads/2022/03/PRICoE_ Short-guide-to-the-European-Prison-Rules.pdf

    «(Re)configuring the criminal justice response to human trafficking: a complex-systems perspective» (10.02.2017), Marcel van der Watt, Amanda van der Westhuizen https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/15614263.2017.1291560?casa_token=vFqgJkloQD0AAAAA:mruLuIrj_U7xuqQXghAwA68Z6oQTtGLGrC1PTwg9dro6I5j6JJULnRxJNaMPjTxNBTAT00T6vWNkw

    Armenia: Visit 2015 CPT/Inf (2016) 31 | Section: 15/37 | Date: 22/11/2016 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-arm-20151005-en-15

    «Correctional Anti-Human Trafficking Initiative (CAHTI)» https://nicic.gov/resources/resources-topics-and-roles/topics/correctional-anti-human-trafficking-initiative-cahti

    «Experiencing human rights protections in prisons: The case of prison monitoring in Ireland» (07.10.2020), Sophie van der Valk, Mary Rogan https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1477370820960024

    «Failing victims? Challenges of the police response to human trafficking» (31.08.2019), Amy Farrell, Meredith Dank, Ieke de Vries, Matthew Kafafian, Andrea Hughes, Sarah Lockwood https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/1745-9133.12456

    «Forced Labour in Russia and the Soviet Union. Continuity or Change?» (16.07.1992), Elzbieta Kaczynska https://www.jstor.org/stable/43658105?seq=4

    Greece: 2023 visit CPT/Inf(2024)21 | Section: 21/24 | Date: 15/03/2024 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-grc-20231120-en-21

    «Guideline for Identifying Human Trafficking in the Norwegian Correctional Service» https://www.rosanorge.no/rosa-page-wp/wpcontent/uploads/2023/06/Veileder.pdf?fbclid= IwY2xjawIB7ntleHRuA2FlbQIxMAABHV6myfhOFibxF26qYAyIpuiiE_WkzyyVH24Nh4hRI4_UV_SPXCM4uBo3g_aem_FXVe4FeQSMirOuUd30j4pA

    Human Trafficking and the Emergence of the Non-Punishment Principle» (15.01.2016), Ryszard Wilson Piotrowicz, Liliana Sorrentino https://www.onlinelibrary.iihl.org/wpcontent/uploads/2020/05/2016-P1.pdf

    «Human Trafficking in Correctional Institutions: A Survey of Correctional and Anti-Trafficking Leaders» (09.01.2022), Cynthia Fraga Rizo a, Christopher J. Wretmana,b, Jia Luoa, Tonya B. Van Deinsea, Nicole Sullivan, Sarah M. Godoya, Erin A. Meehana, and Rebecca J. Macy https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/23322705.2021.2011660?needAccess=true

    Latvia: Visit 2007 CPT/Inf (2009) 35 | Section: 16/38 | Date: 15/12/2009 https://hudoc.cpt.coe.int/eng?i=p-lva-20071127-en-16

    Lithuania: Visit 2021 CPT/Inf (2023) 01 | Section: 23/33 | Date: 27/02/2023 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-ltu-20211210-en-23

    «Modern Slavery Guidance» (March 2023) https://assets.publishing.service.gov.uk/media/64492940529eda00123b0529/HMPPS_Modern_Slavery_Guidance_March_23_-_external_version.docx?utm_source=chatgpt.com

    Moldova: visit 2022 CPT/Inf (2023) 27 | Section: 12/16 | Date: 14/09/2023 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-mda-20221205-en-12

    Montenegro: visit 2022 CPT/Inf (2023) 10 | Section: 14/24 | Date: 23/11/2022 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-mne-20220607-en-14

    «National Monitoring Mechanisms: Strengthening the Action against Trafficking in Human Beings» (27.12.2023), Sergey Ghazinyan https://journals.ysu.am/index.php/state-and-law/article/view/11789/9331

    «Preventing Human Rights Violations in Places of Detention: A European Initiative» (03.03.2014), Timothy W. Harding, MD, Dominique Bertrand, MD, LLB https://bpb-us-e1.wpmucdn.com/sites.harvard.edu/dist/f/680/files/2014/03/3-Harding.pdf

    Rantsev v. Cyprus and Russia, application no. 25965/04, 7 January 2010 https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-96549

    Russian Federation: Visit 2012 CPT/Inf (2013) 41 | Section: 8/36 | Date: 17/12/2013 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-rus-20120521-en-8

    Slovak Republic: Visit 2018 CPT/Inf (2019) 20 | Section: 20/39 | Date: 19/06/2019 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-svk-20180319-en-20

    «Social Support, Dysfunctional Coping, and Community Reintegration as Predictors of PTSD Among Human Trafficking Survivors» (18.08.2018), David Okech, Nathan Hansen, Waylon Howard, John Kwasi Anarfi, Abigail C. Burns https://www.researchgate.net/publication/326480880_Social_Support_Dysfunctional_Coping_and_Community_Reintegration_as_Predictors_of_PTSD_Among_Human_Trafficking_Survivors

    States’ Obligations under Human Rights Law towards Victims of Trafficking in Human Beings: Positive Developments in Positive Obligations» (11.05.2012), Ryszard Piotrowicz https://academic.oup.com/ijrl/article-abstract/24/2/181/1538030

    «Successes and Challenges in Implementing a Human Trafficking Screening Tool in a Local Detention Center» (31.12.2023) https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/19367244231219940

    «The role of corrections in the fight against human trafficking» (26.03.2019), Rusty Ringler https://www.corrections1.com/corrections-training/articles/the-role-of-corrections-in-the-fight-against-human-trafficking-2gEqgDhroZlE6uNH/

    «The role of corrections in the fight against human trafficking» (26.03.2019), Rusty Ringler https://www.corrections1.com/corrections-training/articles/the-role-of-corrections-in-the-fight-against-human-trafficking-2gEqgDhroZlE6uNH/

    «The United Nations Convention against Corruption: Handbook on Anti-Corruption Measures in Prisons» (2017) https://www.unodc.org/documents/justice-and-prison-reform/17-06140_HB_anti-corr_prisons_eBook.pdf

    «Trafficked Women in Prison: The Problem of Double Victimisation» (09.04.2014), Carolina Villacampa, Nuria Torres https://www.researchgate.net/publication/271738566_Trafficked_Women_in_Prison_The_Problem_of_Double_Victimisation։

    Ukraine: Visit 2020 CPT/Inf (2020) 40 | Section: 7/13 | Date: 30/11/2020 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-ukr-20200804-en-7

    Ukraine: visit 2023 CPT/Inf (2024) 20 | Section: 11/20 | Date: 27/03/2024 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-ukr-20231016-en-11

ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԻՄԻՆԱԼԻՍՏԻԿԱ

  • ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԻՄԻՆԱԼԻՍՏԻԿԱ

    Քրեական վարույթների անջատման տեսական և գործնական խնդիրները ՀՀ քրեական դատավարությունում

    Սամվել Դիլբանդյան, Դավիթ Մելքոնյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հոդվածը նվիրված է ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքով քրեական վարույթների անջատման գործնական խնդիրների ուսումնասիմանը: Հոդվածում հեղինակը հիմնվելով իրավաբանական գրականության մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի որոշումների վրա, արձանագրում է, որ քրեական վարույթների միացման և անջատման ինստիտուտը չի կարելի դիտարկել որպես զուտ այն տեխնիկական միջոցներից մեկը, որոնց օգնությամբ իրավակիրառողը կարող է փոփոխել, այսինքն՝ ընդլայնել կամ հակառակը՝ նեղացնել իր վարույթում գտնվող գործով հետազոտման առարկան: Հակառակը, նշված ինստիտուտի կիրառումը պահանջում է խորքային և կշռադատված մոտեցում, քանի որ դրանով կարգավորվող իրավահարաբերությունների համալիրը անմիջական կապի մեջ է գտնվում ամբողջ քրական դատավարության հիմնական, սկզբունքային դրույթների և ընդհանուր առմամբ քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների հետ:

    ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի կիրառման պրակտիկայի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դրա կիրառումը հետապնդում է բոլորովին այլ նպատակ, որը չի բխում քրեական վարույթների անջատման ինստիտուտի էությունից։ Քրեական վարույթների անջատման առկա իրավական պրակտիկան պայմանավորված է ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքում քրեական հետապնդման ժամկետների ամրագրմամբ։ Եթե ​​քրեական վարույթով մեղադրյալները մի քանիսն են և նրանց մեղսագրվում են տարբեր ծանրության հանցագործություններ, ապա վարույթն իրականացնող մարմինը դատաքննության ժամկետները չխախտելու համար, սակայն, միևնույն ժամանակ խախտելով քրեական դատավարության օրենսգրքի 10-րդ հոդվածը, անջատում է առանձին վարույթ և փոխանցում դատարան։ Այս պրակտիկան հակասում է վարույթի անջատման ինստիտուտի իմաստին և խախտում մեղադրյալի սահմանադրական իրավունքները։

    Հղումներ

    Արկադի Պատվականի Պապյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ՏԴ/0115/01/09 որոշման 19-րդ կետ (Arkadi Patvakhani Papyani gortsov Vchrabek datarani 2010 tv. noyemberi 5-i tiv TD/0115/01/09 voroshman 19-rd ket).

    Արմեն Մարտիրոսի Աբրահամյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԼԴ/0178/01/12 որոշման 19-20-րդ կետեր (Armen Martirosi Abrahamyan-i gortsov HH Vchrabek datarani 2014 tv. hoktemberi 31-i tiv LD/0178/01/12 voroshman 19-20-rd keter):

    Կարամանն (Karaman) ընդդեմ Գերմանիայի գործով վճիռ (Case of Karaman v. Germany).

    Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի համա-կարգային լուծումների, նորարարական մոտեցումների և հիմնական ինստիտուտների մեկնաբանման գործնական ուղեցույց, Եվրոպայի խորհուրդ, 2022 (Hayastani Hanrapetutyan kreakan datavarutyan nor orensgrki hamakargayin lutsumneri, norararakan motetsumneri ev himnakan institutneri meknabman gortsakan ugetsuyts, Yevropayi khoruhrt, 2022).

    ՌԴ քրեական դատավարության օրենսգիրք (RD kreakan datavarutyan orensgirk).

    Սուրեն Կարոյի Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 24-րդ կետը (Suren Karoyi Nalbandyan-i gortsov Vchrabek datarani 2009 tv. dektemberi 18-i tiv HYKRD2/0144/01/09 voroshman 24-rd ket).

    Кадацкий, С.Н. Соединение и выделение уголовных дел в стадии предварительного расследования: Дисс. … канд. юрид. наук. – Караганда, 2009, էջ 148 (Kadatskii, S.N. Soedinenie i vydelenie ugolovnykh del v stadii predvaritelnogo rassledovaniya: Diss. … kand. yurid. nauk. – Karaganda, 2009, ej. 148).

    Ретюнских, И. А. Современные проблемы соединения и выделения уголовных дел. Актуальные проблемы борьбы с преступлениями и иными правонарушениями. Материалы пятнадцатой международной научно-практической конференции, часть 1, Барнаул 2017, էջեր 146-147 (Retyunskikh, I.A. Sovremennye problemy soedineniya i vydeleniya ugolovnykh del. Aktual’nye problemy bor’by s prestupleniyami i inymi pravonarusheniyami. Materialy pyatnadtsatoi mezhdunarodnoi nauchno-prakticheskoi konferentsii, chast 1, Barnaul 2017, ej. 146-147).

    Рязанцев, В. А. Процессуальный порядок выделения уголовного дела и материалов в стадии предварительного расследования. //Научный портал МВД России, № 3, 2014, էջեր 24-28 (Ryazantsev, V.A. Protsessualnyi poryadok vydeleniya ugolovnogo dela i materialov v stadii predvaritelnogo rassledovaniya. //Nauchnyi portal MVD Rossii, No. 3, 2014, ej. 24-28).

    Татьянина, Л.Г. Выделение и соединение уголовных дел на предварительном слушании. // Экономика и право, 2020, Т. 30, вып. 3, էջեր 445-449 (Tatyanina, L.G. Vydelenie i soedinenie ugolovnykh del na predvaritelnom slushanii. //Ekonomika i pravo, 2020, T. 30, vyp. 3, ej. 445-449).

  • ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԻՄԻՆԱԼԻՍՏԻԿԱ

    Օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում կամ գաղտնի քննչական գործողություն իրականացնելու թույլտվու­թյան միջնորդության շրջանակում դատարանի իրավասության վերաբերյալ որոշ իրավական խնդիրներ

    Կարեն Ամիրյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հոդ­վա­ծի նպա­տակն է վեր­լու­ծել օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում կամ գաղտ­նի քննչա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն կա­տա­րե­լու հա­մար դա­տա­րան բեր­վող միջ­նոր­դութ­յուն­նե­րի քննութ­յա­նը ներ­կա­յաց­վող ո­րոշ օ­րենսդ­րա­կան պա­հանջ­ներ։ Օրենս­դրա­կան կար­գա­վո­րում­ներն այն­պի­սին են, որ հա­ճախ ինչ­պես քննչա­կան մար­մին­նե­րի ու դա­տա­խա­զութ­յան, այն­պես էլ դա­տա­րա­նի կող­մից տար­բեր կերպ են մեկ­նա­բան­վում։ Խոս­քը վե­րա­բե­րում է, մաս­նա­վո­րա­պես, օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում կամ գաղտ­նի քննչա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու ժամ­կե­տի եր­կա­րաձգ­ման միջ­նոր­դութ­յուն­նե­րի ժա­մա­նակ այդ միջ­նոր­դութ­յուն­նե­րին ներ­կա­յաց­վող պա­հանջ­նե­րից մե­կի՝ օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում կամ գաղտ­նի քննչա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու ըն­թաց­քում ստաց­ված արդ­յուն­քի մեկ­նա­բան­մա­նը։ Բա­ցի այդ, ի­րա­վա­կի­րառ պրակ­տի­կա­յում դեռևս չկա միաս­նա­կան մո­տե­ցում օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում կամ գաղտ­նի քննչա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու միջ­նոր­դութ­յու­նը քննող դա­տա­րա­նի կող­մից ՀՀ քրեա­կան օրենսգր­քում առ­կա օ­րենսդ­րա­կան բա­ցը բա­ցա­հայ­տե­լու պար­տա­կա­նութ­յան մա­սով։

    Հոդ­վա­ծը նպա­տակ է հե­տապն­դում քննել այն­պի­սի խնդիր­ներ, ո­րոնք ա­ռա­ջա­ցել են ի­րա­վա­կի­րառ պրակ­տի­կա­յում։ Այս ա­ռու­մով հոդ­վա­ծը նաև ար­դիա­կան է, քա­նի որ շարադր­վող մո­տե­ցում­նե­րը կա­րող են հե­տաքրք­րութ­յուն ներ­կա­յաց­նել ինչ­պես ու­սա­նող­նե­րի, այն­պես էլ փաս­տա­բան­նե­րի, ի­րա­վա­պահ մար­մին­նե­րի աշ­խա­տա­կից­նե­րի և դա­տա­վոր­նե­րի շրջանում։

    Հղումներ

    ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք, ընդունված 2021 թվականի հունիսի 30-ին (HH kreakan datavarutyan orensgirk, yndunvats 2021 tvakan hunsisi 30-in.)։

    ՀՀ քրեական օրենսգիրք, ընդունված 2021 թվականի մայիսի 5-ին (HH kreakan orensgirk, yndunvats 2021 tvakan mayisi 5-in):

    «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենք («Operativ-hetakhuzakan gortzuneutyan masin» HH orenk).

    Վճռաբեկ դատարանի՝ Դավիթ Սիմիդյանի վերաբերյալ 2014 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԷԴ/0122/01/13 գործով որոշում (Vchrabek datarani — Davit Simidyan-i veraberyal 2014 tv. dektemberi 16-i tiv YED/0122/01/13 gortsov voroshum)։

    Վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 26-ի թիվ ՀԿԴ/0054/01/22 որոշում (Vchrabek datarani 2024 tv. hulis 26-i tiv HKD/0054/01/22 voroshum)։

  • ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԻՄԻՆԱԼԻՍՏԻԿԱ

    Մեղադրյալի «պարտադիր» ձերբակալումն ու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով անձի ձերբա­կալ­ման անհնարինությունը

    Գևորգ Բաղդասարյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հոդ­վա­ծը նվիր­ված է անձ­նա­կան ա­զա­տութ­յան ի­րա­վուն­քի պաշտ­պա­նութ­յան գործ­նա­կան հիմ­նախն­դիր­նե­րին՝ հան­ցանք կա­տա­րած լի­նե­լու ան­մի­ջա­կա­նո­րեն ծա­գած կաս­կա­ծի հի­ման վրա ձեր­բա­կալ­ելու և դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար, ա­զա­տութ­յան մեջ գտնվող մե­ղադր­յա­լի ձեր­բա­կալ­ման ի­րա­վա­կար­գա­վո­րում­նե­րի հա­մա­տեքս­տում։

    Անդ­րա­դառ­նա­լով հան­ցանք կա­տա­րե­լու ան­մի­ջա­կա­նո­րեն ծա­գած հիմ­նա­վոր կաս­կա­ծով ձեր­բա­կալ­մա­նը՝ հե­ղի­նա­կը քննա­դա­տում է Վճռա­բեկ դա­տա­րա­նի ի­րա­վուն­քում սահ­ման­ված՝ նա­խա­ձեռն­ված քրեա­կան վա­րույ­թով ձեր­բա­կալ­ման այս տե­սա­կը կի­րա­ռե­լու բա­ցար­ձակ ար­գել­քը։ Հիմ­նա­վո­րե­լով, որ քրեա­կան վա­րույթ նա­խա­ձեռն­ված լի­նելն ինք­նին չի բա­ցա­ռում ար­տա­քին հան­ցան­շան­նե­րով ան­ձին ան­հա­պաղ ձեր­բա­կա­լե­լու ի­րա­վի­ճակ­նե­րը՝ հե­ղի­նակն ա­նըն­դու­նե­լի է հա­մա­րում հան­ցանք կա­տա­րած լի­նե­լու հիմ­նա­վոր կաս­կածն ան­մի­ջա­կա­նո­րեն ծա­գած հա­մա­րե­լու՝ «քրեա­կան վա­րույթ նա­խա­ձեռն­ված չլի­նե­լու» չա­փա­նի­շը և դ­րա փո­խա­րեն ա­ռաջ է քա­շում «կաս­կածն ա­պա­ցույց­նե­րից չբխե­լու» չա­փա­նի­շը։

    Անդ­րա­դառ­նա­լով ձեր­բա­կալ­ման մյուս տե­սա­կին՝ հե­ղի­նա­կը պնդում է, որ քրեա­կան դա­տա­վա­րութ­յան օ­րենս­գիր­քը սահ­մա­նել է դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար ա­զա­տութ­յան մեջ գտնվող մե­ղադր­յա­լին պար­տա­դիր ձեր­բա­կա­լե­լու պա­հանջ, որն ան­ձի ա­նա­զա­տութ­յան կան­խա­վար­կա­ծի դրսևո­րում է և հա­կա­սում է անձ­նա­կան ա­զա­տութ­յան կան­խա­վար­կա­ծին ու քմա­հաճ ձեր­բա­կալ­ման մի­ջազ­գա­յին-ի­րա­վա­կան ար­գել­քին։ Հե­ղի­նա­կը կարծում է, որ օ­րենս­դի­րը մե­ղադր­յա­լի ձեր­բա­կա­լու­մը պար­տա­դիր է հա­մա­րել ձևա­կան նպա­տակ­նե­րով՝ մե­ղադր­յա­լին կա­լա­նա­վո­րե­լու միջ­նոր­դութ­յու­նը պատ­շաճ հա­մա­րե­լու և կա­լա­նա­վոր­ման ըն­թա­ցա­կարգ սկսե­լու հա­մար՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լով վեր­ջի­նիս կա­լա­նա­վո­րող դա­տա­րա­նին զերծ պա­հելու ա­զա­տութ­յու­նից զրկող հա­մար­վե­լու բե­ռից։

     

    Հղումներ

    Ալբերտ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի հունվարի 18-ի թիվ ՀԿԴ/0188/06/23 որոշում: (Albert Hovhannisyan-i veraberyal gortsov Vchrrabek datarani 2024 tv. hunvari 18-i tiv HKD/0188/06/23 voroshum).

    ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի հայեցակարգային լուծումների, նորարարական մոտեցումների և հիմնական ինստիտուտների մեկնաբանման գործնական ուղեցույց, էջ 190, https://rm.coe.int/new-criminal-procedure-code-guideline-/1680a72908, վերջին մուտք՝ 01․03․2025թ․(HH kreakan datavarutyan nor orensgirki hayetsakargayin lutsumneri, norararakan motetsumneri yev himnakan institutneri meknabman gortsakan ugetsuyts, ej. 190).

    ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2009թ. սեպտեմբերի 12-ի ՍԴՈ–827 որոշում: (HH Sahmanadrakan datarani — 2009 tv. septemberi 12-i SDO–827 voroshum).

    Меликян, Р. Некоторые вопросы интеграции института задержания в общую логику судебного контроля над ограничением фундаментального права на личную свободу, Պետություն եւ իրավունք N 2 (90) 2021, էջ 104 (Melikyan, R. Nekotorye voprosy integratsii instituta zaderzhaniya v obshchuyu logiku sudebnogo kontrolya nad ogranicheniem fundamental’nogo prava na lichnuyu svobodu, Petutyun yev iravunk, No. 2 (90), 2021, ej. 104).