Banber Erevani hamalsarani. Iravagitut'yun.
| E - ISSN | : | 2738-2605 |
| P - ISSN | : | 1829-4561 |
Հոդվածում ուսումնասիրվում է օրենքով սահմանված սահմանափակումներին՝ որպես բողոքարկման ենթակա դատական ակտերի փակ ցուցակներով ներկայացված, հակառակ իրավունքի զարգացման հնարավորությունը: Որպես տեսական հիմք օգտագործվում է Կառլ Շմիթի «նորմալ դատավոր» հայեցակարգը՝ ընդգծելով contra legem (օրենքին հակառակ) դատական ակտերի ինստիտուցիոնալ բնույթը: Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի Հանրապետության դատական պրակտիկան, որտեղ քրեական դատարանները փակ ցուցակների կիրառման հարցում ցուցաբերում են համեմատաբար ճկունություն՝ ի տարբերություն քաղաքացիական և վարչական դատարանների, որոնք պահպանում են խիստ ֆորմալիստական մոտեցում: Ուսումնասիրվում են այն դեպքերը, երբ դատարանները բողոքարկելի են ճանաչում փակ ցուցակում չնախատեսված ակտերը, ինչպես նաև գնահատվում է ՀՀ Սահմանադրական դատարանի մոտեցումը օրենսդրական բացերի սահմանադրականությունը որոշելու վերաբերյալ: Հեղինակը քննադատում է ՀՀ սահմանադրական դատարանի ՍԴՈ-1476 որոշմամբ արտահայտած այն դիրքորոշումը, ըստ որի՝ ինքն իրավասու է քննարկել միայն այն օրենսդրական բացերի սահմանադրականությունը, որոնք համարվում են իրավակարգավորման թերության (սխալի) հետևանք, իսկ օրենսդրի գիտակցված լռությունը դուրս է իր իրավասության սահմաններից
Гамбарян, А. Легитимация развития права contra legem и механизмы его сдержек // Вестник Ереванского университета. Правоведение. 2024. Vol. 15, No. 2 (41). С. 70-93 (на армянском языке). https://doi.org/10.46991/BYSU.C/2024.15.2.070 (Gambaryan, A. Legitimatsia razvitiya prava contra legem i mekhanizmy ego sderzhek // Vestnik Erevanskogo universiteta. Pravovedenie. 2024. Vol. 15, No. 2 (41). pp. 70–93 (na armyanskom yazyke))
Лазерсон, М. Я. Рец. на: C. Schmitt. «Gesetz und Urteil». Eine Untersuchung zum Problem der Reshtspraxis, Berlin, 1912 // Право: Еженед. юрид. газ. СПб. 23 сентября, 1912. № 38. С. 2041-2043. (Lazerson, M. Ya. Rets. na: C. Schmitt. “Gesetz und Urteil”. Eine Untersuchung zum Problem der Rechtspraxis, Berlin, 1912 // Pravo: Ezhened. yurid. gaz., SPb., 23 sentyabrya, 1912. No. 38. pp. 2041–2043).
Покровский, И. А. "Прагматизм" и "релятивизм" в правосудии. Петроград. Типография Бр. В. и И. Линник. 1916. 24 с. (Pokrovskiy, I. A. "Pragmatizm" i "relyativizm" v pravosudii. Petrograd: Tipografiya Br. V. i I. Linnik, 1916. 24 p.).
Гузикова, М. О. Решение или право: суверенитет по Карлу Шмитту // Социум и власть. 2015. №3 (53). С. 45-49. (Guzikova, M. O. Reshenie ili pravo: suverenitet po Karlu Shmittu // Sotsium i vlast’. 2015. No. 3 (53). pp. 45–49).
Carl Schmitt’s Early Legal-Theoretical Writings: Statute and Judgment, and The Value of the State and the Significance of the Individual. Edited and translated by Lars Vinx and Samuel Garrett Zeitlin. Cambridge. Cambridge University Press. 2021. 260 p. https://doi.org/10.1017/9781108658300
Schmitt, C. Statute and Judgement // Weimar: a Jurisprudence of Crisis. Berkley, 2002. Pp. 191-201.
Սույն հետազոտության նպատակը ժամանակակից տեսական նյութի ուսումնասիրությանհիման վրա օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման համընդհանուրմեթոդաբանական չափանիշների դիտարկումն է իրավաբանական դոկտրինում մշակված ձևականհավասարության արդի գաղափարի և դրան բնորոշ գծերի տեսանկյունից։ Նշվածովպայմանավորված՝ հետազոտության օբյեկտ է ընտրվել բոլորի ընդհանուր հավասարությունը, իսկառարկան՝ դրա սահմանափակման իրավաբանական կառույցի վեր հանումը տեսագործնականարժեք ունեցող հետևյալ խնդիրների համատեքստում՝ ինչ ենք հասկանում ընդհանուրհավասարություն ասելով, ինչ ենք հասկանում «օրենք» ասելով ընդհանուր հավասարությանհամատեքստում, որ դեպքում օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակումը կարողէ ուղղված լինել ՀՀ Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելուն։ Առաջադրվածխնդիրների և դրանց լուծումների համընդհանրացման միջոցով որպես վերջնարդյունքներկայացվել է օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման մեթոդաբանականչափանիշները, որոնցից դուրս օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակումը չիկարող որակվել համաչափ։
Այս վերլուծության նպատակն է ընդգծել սննդային թափոնների դեմ պայքարի նոր արդյունավետ օրենքի արագ ընդունմանհրատապությունը:
Իսկապես, սոցիալական և բնապահպանական արտակարգ իրավիճակի հետ կապված տագնապալի իրավիճակը պահանջում է օրենքի փոփոխություն։
Մի կողմից Ֆրանսիայում աղքատության աճի և «ապուրի խոհանոցում» ավելի ու ավելի երկար հերթերի, մյուս կողմից մտահոգիչ գլոբալ տաքացման ի հայտ գալու պայմաններում քաղաքացիներն ակնկալում են արդյունավետ, նորարարական և հարմարեցված իրավական գործիքներ:
Հոդվածագիրն անդրադառնում է 2016 թվականի փետրվարի 3-ին Ֆրանսիայում ընդունված օրենքին, որը դրական արդյունքներ բերեց՝ վերլուծելով օրենքի կիրարկման ընթացքը։
Հոդվածում, հաշվի առնելով ստեղծված նոր իրավիճակը, առաջարկվում է հանդես գալ սննդամթերքի թափոնների դեմ պայքարի նոր օրինագծով, որպեսզի օրենսդրական դաշտը հարմարեցվի ստեղծված իրողություններին։
Սա է այս իրավական վերլուծության նպատակը։
“Food waste: why we had to make supermarkets give it away” (Arash Derambarsh – Resource): https://resource.co/article/food-waste-why-we-had-make-supermarkets-give-it-away-10853
“For a European law against food waste” (The president of the Hauts-de-France region, Xavier Bertrand, Arash Derambarsh, deputy mayor in Courbevoie and Marc Simoncini, entrepreneur, are calling for a European law against food waste - JDD): https://www.lejdd.fr/Politique/xavier-bertrand-veut-une-loi-europeenne-contre-le-gaspillage-alimentaire-3772679
“French councillor calls on Europe to adopt 'food waste' supermarket law” (Arash Derambarsh – Guardian): https://www.theguardian.com/world/2015/jul/09/french-food-waste-councillor-calls-on-ec-supermarkets-law
“Let’s put an end to food waste in Europe” (Arash Derambarsh – Le Monde): https://www.lemonde.fr/idees/article/2015/07/21/mettons-fin-au-gaspillage-alimentaire-en-europe_4692338_3232.html
“Why we had to bring mass distribution to bear on food waste” (Arash Derambarsh – Huffington Post): https://www.huffingtonpost.fr/actualites/article/pourquoi-nous-devions-faire-plier-la-grande-distribution-sur-le-gaspillage-alimentaire_71285.html
Åsa Stenmarck (IVL), Carl Jensen (IVL), Tom Quested (WRAP), Graham Moates (IFR): “Estimates of European food waste levels” FUSIONS (2016)
BAKKER E. DE, DAGEVOS H., 2012, “Reducing Meat Consumption in Today’s Consumer Society: Questioning the Citizen-Consumer Gap”, Journal of Agricultural and Environmental Ethics, 25, 6, p. 877 894.
Balanza, R, Garcıa-Lorda, P. Perez-Rodrigo, C., Aranceta, J., Bullo Bonet, M., Salas-Salvado, J. (2007) Trends in food availability determined by the Food and Agriculture Organization’s food balance sheets in Mediterranean Europe in comparison with other European areas. Public Health Nutrition: 10(2), 168–176.
BARNARD A.V., 2016, Freegans: Diving into the Wealth of Food Waste in America, Minneapolis, Univ Of Minnesota Press, 280 p.
BLAIR D., SOBAL J., 2006, “Luxus Consumption: Wasting Food Resources Through Overeating”, Agriculture and Human Values, 23, 1, p. 63 74.
BRADSHAW C., 2013, “The environmental business case and unenlightened shareholder value”, Legal Studies, 33, 1, p. 141 161.
COHEN L., 2003, A Consumers’ Republic: The Politics of Mass Consumption in Postwar. America, New York, Vintage, 576 p.
DESOUCEY M., 2010, “Gastronationalism: Food Traditions and Authenticity Politics in the European Union”, American Sociological Review, 75, 3, p. 432 455.
ERIKSSON M., STRID I., HANSSON P.-A., 2015, “Carbon footprint of food waste management options in the waste hierarchy – a Swedish case study”, Journal of Cleaner Production, 93, p. 115 125.
EVANS D., 2014, Food Waste: Home Consumption, Material Culture and Everyday Life, Londres, Bloomsbury Academic, 136 p.
EVANS D., MCMEEKIN A., SOUTHERTON D., 2012, “Sustainable Consumption, Behaviour Change Policies and Theories of Practice”, dans WARDE A., SOUTHERTON D. (dirs.), The Habits of Consumption, Helsinki, Finland, Helsinki Collegium for Advanced Studies, p. 123 129.
EVANS, D., CAMPBELL, H., MURCOTT, A. (dirs.), 2013, Waste Matters: New Perspectives on Food and Society, 1e édition, Malden, MA, Wiley-Blackwell, 250 p.
Farmers: the reasons for despair. Bankruptcies, lobbies, malnutrition, pollution - the consequences of a system (Arash Derambarsh, Eric de la Chesnais - Plon): https://www.lisez.com/livre-grand-format/agriculteurs-les-raisons-dun-desespoir/9782259252522
For a European law against food waste Arash Derambarsh – Le Figaro): https://www.lefigaro.fr/vox/politique/2016/06/03/31001-20160603ARTFIG00377-pour-une-loi-europeenne-contre-le-gaspillage-alimentaire.php
For a rehabilitation of the French agri-food system (Arash Derambarsh – Huffington Post): https://www.huffingtonpost.fr/economie/article/pour-une-remise-en-etat-du-systeme-agroalimentaire-francais_95926.html
FRIEDMANN H., MCMICHAEL P., 1989, “Agriculture and the State System: The Rise and Decline of National Agricultures, 1870 to the Present”, Sociologia Ruralis, 29, 2, p. 93–117.
GENTIL E.C., GALLO D., CHRISTENSEN T.H., 2011, “Environmental evaluation of municipal waste prevention”, Waste Management, 31, 12, p. 2371 2379.
GENTILINI U., 2013, “Banking on Food: The State of Food Banks in High-income Countries”, IDS Working Papers, 415, 18 p.
GEREFFI G., HUMPHREY J., STURGEON T., 2005, “The governance of global value chains”, Review of International Political Economy, 12, 1, p. 78 104.
GEREFFI G., KORZENIEWICZ M., 1994, Commodity Chains and Global Capitalism, Praeger (Contributions in economics and economic history), 350 p.
GILLE Z., 2012, “From Risk to Waste: Global Food Waste Regimes”, The Sociological Review, 60, p. 27–46.
GOODMAN D., DUPUIS E.M., GOODMAN M.K., 2013, Alternative Food Networks: Knowledge, Practice, and Politics, 1ère édition, New York, Routledge, 320 p.
HALL K.D., GUO J., DORE M., CHOW C.C., 2009, “The Progressive Increase of Food Waste in America and Its Environmental Impact”, PLoS ONE, 4, 11, p. e7940 (en ligne).
Law No. 2016-138 of 11th February 2016 relating to the fight against food waste in France
Law of January 2, 2023 relating to the fight against food waste in Spain
Manifesto against Food Waste (Arash Derambarsh - Fayard): https://www.fayard.fr/livre/manifeste-contre-le-gaspillage-9782213693866/
MICHELETTI M., 2003, Political Virtue and Shopping: Individuals, Consumerism, and Collective Action, Palgrave Macmillan, 262 p.
MIDGLEY J.L., 2013, “The Logics of Surplus Food Redistribution”, Journal of Environmental Planning and Management, 57, 12, p. 1872 1892.
MOURAD M., 2016, “Recycling, recovering and preventing “food waste”: competing solutions for food systems sustainability in the United States and France”, Journal of Cleaner Production, 126, p. 461 477.
NEFF R.A., SPIKER M.L., TRUANT P.L., 2015, “Wasted Food: U.S. Consumers’ Reported Awareness, Attitudes, and Behaviors”, PLoS ONE, 10, 6, p. e0127881 (en ligne).
PACKARD V., 1960, The Waste Makers, New York, Pocket Books, 340 p.
Proposed law aimed at combating food waste in France (17th January 2023)
QI D., ROE B.E., 2017, “Foodservice Composting Crowds out Consumer Food Waste Reduction Behavior in a Dining Experiment”, American Journal of Agricultural Economics, 99, 5, p. 1159–1171.
REDLINGSHÖFER B., COUDURIER B., GEORGET M., 2017, “Quantifying food loss during primary production and processing in France”, Journal of Cleaner Production, 164, p. 703 714.
Report of the debates in the Senate concerning the vote on the law against food waste (3rd February 2016)
SMIL V., 2004, “Improving Efficiency and Reducing Waste in Our Food System”, Environmental Sciences, 1, 1, p. 17 26.
Supermarket food waste 'must be banned by EU and US (Arash Derambarsh - The Independent): https://www.independent.co.uk/news/world/europe/supermarket-food-waste-must-be-banned-by-eu-and-us-demands-french-politician-arash-derambarsh-a6884191.html
International legal acts
“Investigation of consumer attitudes, practices and food waste for three food items, to use as input in new packaging designs that aim to reduce food waste” (Helén Williams, Fredrik Wikström, Annika Lindström, Kristina Wickholm, Ann Lorentzon, 2017)
Fredrik Wikström, Helén Williams: “Packaging design that reduces food waste and increases recycling” (2023)
GARCIA-GARCIA G., WOOLLEY E., RAHIMIFARD S., 2015, “A Framework for a More Efficient Approach to Food Waste Management”, International Journal of Food
Lisa Mattsson, Helén Williams: “Avoidance of Supermarket Food Waste—Employees’ Perspective on Causes and Measures to Reduce Fruit and Vegetables Waste” (2022)
Ng, M. et al. Global, regional, and national prevalence of overweight and obesity in children and adults during 1980-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013.The Lancet. May 29, 2014
Online sources
“Avoiding food becoming waste in households - The role of packaging in consumers’ practices across different food categories” (Helén Williams, Annika Lindström, Jakob Trischler, Fredrik Wikström, Zane Rowe, 2020): https://kau.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2%3A1440471&dswid=-1009
“Avoiding food becoming waste in households: The role of packaging in consumers’ practices across different food categories” (Helén Williams, Annika Lindström, Jakob Trischler, Fredrik Wikström): https://kau.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2%3A1440471&dswid=-1009
“COP26 as the convergence of the corporate food-climate agendas” (Tomaso Ferrando): https://repository.uantwerpen.be/desktop/irua
“Food Waste In America: One Big Issue, Many Possible Solutions” (Refed): https://refed.org/articles/guest-blog-food-waste-in-america-one-big-issue-many-possible-solutions/#:~:text=35%25%20of%20all%20food%20goes,the%20food%20and%20beverage%20industry.
“Food Waste In America: One Big Issue, Many Possible Solutions” (Branch Food): https://www.branchfood.com/blog/food-waste-in-america-refed
ADEME (2014). Source: http://ecocitoyens.ademe.fr/mes-dechets/stop-au-gaspillage-alimentaire/a-savoir
ALBAL. Source: http://www.albal.fr/save_food_abal_fr,2910.html
Buurman, R., Velghe, J. Les supermarchés et le gaspillage alimentaire. CRIOC. Edition 2013. Source: www.oivo-crioc.org
Buzby, Jean C., Hodan Farah Wells, Bruce Axtman, and Jana Mickey. Supermarket Loss Estimates for Fresh Fruit, Vegetables, Meat, Poultry, and Seafood and Their Use in the ERS Loss-Adjusted Food Availability Data. EIB-44, U.S. Dept. of Agriculture, Econ. Res. Serv. March 2009. Source: http://www.ers.usda.gov/publications/eib-economic-information-bulletin/eib44.aspx#.U6QmY_l_v1Q
Combris, P. 2006. Le poids des contraintes économiques dans les choix alimentaires. Cahiers de nutrition et de diététique. 41 (5): 279-284 in: Esnouf, C. Russel, M. Bricas, N. (Coord), 2011. duALine - durabilité de l’alimentation face à de nouveaux enjeux. Questions à la recherche, Rapports Inra-Cirad (France), 236 p. Source: http://www.cirad.fr/publications-ressources/edition/etudes-et-documents/dualine
de Sadeleer, Nicolas ; Poncelet, Charles. Contestation des actes des institutions de l'Union européenne à l'épreuve de la Convention d'Ahrus. In: Revue Trimestrielle de Droit Européen, no.1, p. 7-34 (janvier-mars 2013). http://hdl.handle.net/2078.3/143196
de Sadeleer, Nicolas. Climate Change Litigation in the EU. In: ANU Center for European Studies Briefing paper, (2021). http://hdl.handle.net/2078.3/253340
de Sadeleer, Nicolas. Droits fondamentaux et protection de l'environnement dans l'ordre juridique de l'UE et dans a CEDH. In: Revue européenne du droit de la consommation, no.1, p. 25-51 (2011). http://hdl.handle.net/2078.3/143065
de Sadeleer, Nicolas. Enforcing EUCHR Principles and Fundamental Rights in Environmental Cases. In: Nordic Journal of International Law, no.81, p. 39-74 (2012). http://hdl.handle.net/2078.3/143136
de Sadeleer, Nicolas. Les droits fondamentaux menacés par le changement climatique selon la Cour constitutionnelle allemande. In: Justice en ligne, (2021). http://hdl.handle.net/2078.3/253366
de Sadeleer, Nicolas. Les enjeux de l’harmonisation des règles de protection de l’environnement. In: Revue du Droit de l'Union Européenne, Vol. 2021, no.3, p. 149-163 (2021). http://hdl.handle.net/2078.3/253355
de Sadeleer, Nicolas. Les pouvoirs publics belges responsables pour une politique climatique déficiente. In: Justice en ligne, (2021). http://hdl.handle.net/2078.3/253361
Decree relating to the Walloon Agricultural Code (27th March 2014)
Esnouf, C., Jean, S., Redlingshöfer, B. Les nouveaux enjeux liés à la durabilité des systèmes alimentaires. Innovations Agronomiques. 24 (2012), 121-132. Source: http://www6.inra.fr/ciag/Revue/Volume-24-Novembre-2012
EUFIC. Food Today. How to minimise food waste. 05/2012.
Eurostat 2010 in: Pertes et gaspillages alimentaires: causes, impacts et propositions. Barilla Center for Food & Nutrition (BCFN). 2012. Source: http://www.barillacfn.com/wp-content/uploads/2012/11/WEB_FRA.pdf
FAO 2011. Food Loss Reduction Strategy. Source: http://www.fao.org/fileadmin/user_upload/ags/publications/brochure_phl_low.pdf
FAO 2011. Gustavsson, J., Cederberg., C. Sonesson, U. 2011. Source: http://www.fao.org/docrep/014/mb060e/mb060e00.pdf
FAO 2011. Produire plus avec moins. Guide à l’intention des décideurs sur l’intensification durable de l’agriculture paysanne. Rome. 2011. Source: http://www.fao.org/docrep/014/i2215f/i2215f.pdf
FAO 2013. Food wastage footprint. Impacts on natural resources. Summary report. 2013. Source: http://www.fao.org/docrep/018/i3347e/i3347e.pdf
FAO 2014. Save food: global initiative on food loss and waste production. Source: http://www.fao.org/save-food/principaux-resultats/fr/ Angl. http://www.fao.org/save-food/key-findings/en/
FINE F., LUCAS J.-L., CHARDIGNY J.-M., REDLINGSHÖFER B., RENARD M., 2015a, « Food losses and waste in the French oilcrops sector », OCL, 22, 3, p. A302 (en ligne)
Fondation Louis Bonduelle. Les 7èmes Rencontres de la Comportements alimentaires et gaspillage: pertes alimentaires, déni et contradictions. 20 mai 2014. Source: http://www.fondation-louisbonduelle.org/france/fr/tout-sur-la-fondation/les-rencontres-de-la- fondation-louis-bonduelle.html
Food in the lives of Paris and Chicago residents” (Thesis Coline Ferrant – 17th december 2020): https://www.theses.fr/2020IEPP0006
Food supply procurement: the influence of politics on food supply chains and the governance of local public food services” (Thesis Yoan Robin – 22nd december 2017): https://www.theses.fr/2017PA01E055
Foresight. The Future of Food and Farming: Challenges and choices for global sustainability (2011). Final Project Report. The Government Office for Science, London. Source: https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/288329/11-546-future-of-food-and-farming-report.pdf
France Nature Environnement. Du gaspillage alimentaire à tous les étages. Dossier thématique. Décembre 2013. Source: http://www.fne.asso.fr/fr/nos-dossiers/dechets/gaspillage-alimentaire/agir.html
Gooch, M., Marenick, N., Laplain, D. Dent, B. Cut Waste, GROW PROFIT. Reducing food waste by addressing the disconnect between the attitude and behaviour of producers and managers of businesses situated along the value chain. Value Chain Management International. May 30, 2013.
Guardian: https://www.theguardian.com/world/2015/may/25/french-supermarkets- donate-food-waste-global-law-campaign
Gunders,D. Wasted: How America Is Losing Up to 40 Percent of Its Food from Farm to Fork to Landfill. Natural Resources Defense Council. August 2012. IP:12-06-B2012. Source: http://www.nrdc.org/food/files/wasted-food-ip.pdf
History Food Banks. Source: http://www.banquealimentaire.org/
Independent: https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/news/man-behind- campaign-for-french-supermarkets-to-donate-waste-food-wants-to-take-law-global- 10276028.html
La lutte contre le gaspillage alimentaire en France et aux Etats-Unis: mise en cause, mise en politique et mise en marché des excédents alimentaires” (Thesis Marie Mourad – 2nd october 2018): https://www.theses.fr/2018IEPP0014
Laisney, C., Soyeux, A., Redlingshöfer, B. (Juillet 2013) Source: http://agriculture.gouv.fr/IMG/pdf/CEP_Document_de_travail_no7_Gaspillages_alimentaires_cle0a419d.pdf
L'autorégulation en tant que stratégie hors marché. Une étude exploratoire sur les mécanismes transformant l'environnement hors marché des entreprises” (Thesis Agnieszka Majewska – 14th february 2023): https://www.theses.fr/2023UPSLD012
Lundqvist, J., C. de Fraiture and D. Molden. Saving Water: From Field to Fork – Curbing Losses and Wastage in the Food Chain. SIWI Policy Brief. Stockholm International Water Institute (SIWI), 2008. Source: http://www.siwi.org/documents/Resources/Policy_Briefs/PB_From_Filed_to_Fork_2008.pdf
Luxemburger Wort: https://www.wort.lu/de/international/gaspillage-alimentaire-appel-a- juncker-57504feeac730ff4e7f615c3
McWhirter JP, Pennington CR. Incidence and recognition of malnutrition in hospital. BMJ. 1994; 308(6934): 945–948.Source: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2539799/pdf/bmj00435-0025.pdf
Ministère de l’Écologie, du Développement durable, des Transports et du Logement (2011). Rapport intermédiaire de l’étude relative au gaspillage alimentaire. Juillet 2011. Source: http://www.developpement-durable.gouv.fr/IMG/Rapport%20interm%C3%A9diaire_VF-1.pdf
Misonne, Delphine. Droit du climat et de l'environnement - Chronique 2022. In: Journal de droit européen, Vol. 290, no.290, p. 310-318 (2022). http://hdl.handle.net/2078.3/265290
Misonne, Delphine. L’actualité des communs à la croisée des enjeux de l’environnement et de la culture. In: Revue interdisciplinaire d'études juridiques, Vol. 81, no. 81, p. 59-82. http://hdl.handle.net/2078.3/207747
Misonne, Delphine. L'ambition de l'Accord de Paris sur le changement climatique. Ou comment, par convention, réguler la température de l'atmosphère terrestre ?. In: Aménagement - environnement: urbanisme et droit foncier, Vol. Double numéro spécial "Climat", no. 4, p. 8-26 (2018). http://hdl.handle.net/2078.3/190896
Misonne, Delphine. Lire le rapport du GIEC à la lumière de l'affaire Urgenda (et vice-versa). In: Plateforme wallonne pour le GIEC - Lettre d'information, Vol. 11, no.Octobre 2018, p. 11 (2018). http://hdl.handle.net/2078.3/207759
Nanocarbon from food waste: dispersions and applications” (Thesis Aikaterini Kampioti – 9th december 2016): https://www.theses.fr/2016BORD0364
O’Brien, D., Aldeen, H.T. Hunger in America 2006. America’s second harvest - the nation’s food bank network fourth national hunger study. Source: www.hungerinamerica.org
Oxfam 2013. Cooper, N., Dumpleton, S. Walking the breadline. Oxfam, Church Action on Poverty. 2013. Source: http://historyofsocialwork.org/1967_food_banks/2013%20OXFAM%20Walking%20the%20Breadline.pdf
Pacte national de lutte contre le gaspillage alimentaire. Ministère de l’Agriculture, de l’Agroalimentaire et de la forêt. 2013. Dossier de presse. 14 juin 2013. Source: http://alimentation.gouv.fr/IMG/pdf/250913-Pacte-gapillageAlim_cle4da639.pdf
Poverty USA. 2014. Source: www.povertyusa.org
Preparatory study on food waste across EU 27. Bio Intelligence Service. European Commission (DG ENV). October 2010.
Réduction du gaspillage alimentaire - État des lieux et pistes d'action. Rapport final. Ministère de l’Écologie, du Développement durable, et de l’Energie. Novembre 2012. Source: http://www.developpement-durable.gouv.fr/IMG/pdf/Rapport_final_gaspillage_alimentaire_nov2012.pdf
Résolution du Parlement européen du 19 janvier 2012 sur le thème « Éviter le gaspillage des denrées alimentaires: stratégies pour une chaîne alimentaire plus efficace dans l'Union européenne». Parlement européen. Source: Europa (2011/2175(INI)).
Restaurants du cœur. Source: http://www.restosducoeur.org/
Sambon, Jacques. Les voies de recours en matière d’accès à l’information environnementale: diversité et complexité des régimes applicables. In: Aménagement - environnement, Vol. 2021, no.2, p. 73 (2021). http://hdl.handle.net/2078.3/267609
SMED (2011) in Food waste volumes in Sweden. 2012. Swedish Environment Protection Agency. Source: http://www.naturvardsverket.se/Documents/publikationer6400/978-91-620-8695-4.pdf?pid=11892
Source: http://ec.europa.eu/environment/eussd/pdf/bio_foodwaste_report.pdf
Source: http://www.eufic.org/article/en/artid/How-to-minimise-food-waste/
Source: www.cutwastegrowprofit.com
Soyeux, A. La lutte contre le gaspillage, une solution d’avenir ? Ministère de l’Agriculture et de la Pêche. Service de la statistique et de la prospective. Prospective et Evaluation. Analyse N° 5. Mars 2009. Source: http://agriculture.gouv.fr/IMG/pdf/_Analyse_5_La_lutte_contre_le_gaspillage.pdf
Süddeutsche Zeitung: https://www.sueddeutsche.de/wirtschaft/lebensmittel-verschwendungcontainern-1.4331886
The "greening" of empire: the European Green Deal as the EU first agenda - Political geography - ISSN 0962-6298-105 (2023) p. 1-10 (Diana Vela Almeida, Vijay Krishnan Kolinjivadi, Tomaso Ferrando, Brototi Roy, Héctor Herrera, Marcela Vecchione Gonçalves, Gert Van Hecken): https://repository.uantwerpen.be/desktop/irua
TNS SOFRES. Les Français et le gaspillage alimentaire. 2012. Source: http://www.tns-sofres.com/etudes-et-points-de-vue/les-francais-et-le-gaspillage-alimentaire
Tomaso Ferrando and Julie Mansuy: « The European Action against Food Loss and Waste: Co-Regulation and Collisions on the Way to the Sustainable Development Goals » (University of Warwick - November 2018): https://wrap.warwick.ac.uk/109189/
University of Stuttgart. Too good for the bin. 2012. Source: https://www.zugutfuerdietonne.de/uploads/media/TooGoodForTheBin.pdf
USDA 2014. Source: http://www.usda.gov/oce/foodwaste/
Venkat, K. The Climate Change and Economic Impacts of Food Waste in the United States. Int. J. Food System Dynamics 2 (4), 2011, 431-446. Source: http://www.cleanmetrics.com/pages/ClimateChangeImpactofUSFoodWaste.pdf
WRAP 2012. Household Food and Drink Waste in the United Kingdom. Final report. 2012. Source: www.wrap.org.uk
Other sources
“D(i)ritto al cibo” (Andrea Segré - 2022)․
“Lo spreco alimentare in Italia e nel mondo” (Andrea Segré, E. Risso - 2023).
L'insosténibile pesatezza dello spreco alimentairere: dallo spreco zero alla dieta mediterranea (Andrea Segré - 2022)․
Քրեական պատասխանատվությունը բացառող ցանկացած հանգամանքի կիրառելիությունը փաստելու համար պետք է հաստատել այդ հանգամանքի իրավաչափության պայմանների առկայությունը։ Սույն հոդվածում մենք հետազոտման առարկա ենք դարձրել մեր կողմից առաջարկված, «Օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելիս քրեական օրենքով պաշտպանվող շահերին վնաս պատճառելը» վերտառությունը կրող քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները։
Քրեական պատասխանատվությունը բացառող այս հանգամանքի առաջարկվող բովանդակության հետազոտման արդյունքում առանձնացվել են այդ հանգամանքի իրավաչափության հեևյալ պայմանները, որոնց էությունն էլ հոդվածում առանձին մանրամասն հետազոտման է ենթարկվել.
Թվարկված բոլոր պայմանների միաժամանակյա առկայության պարագայում միայն կարելի է հաստատել քրեական պատասխանատվությունը բացառող քննարկվող հանգամանքի առկայությունը։
Իրականացված հետազոտության արդյունքներով հոդվածում ներկայացվել են գիտագործնական արժեք ունեցող մի շարք առաջարկներ։
Դանիելյան, Գ. Իրավունքի չարաշահումը, Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրա¬վա¬գի¬տու-թյուն, թիվ 2, 3-21, 2021, https://doi.org/10.46991/BYSU:C/2021.12.2.003, (G. Danielyan, Iravunki charashahumy, Banber Yerevani hamalsarani. Iravagitutyun, tiv 2, 3-21, 2021).
Եվրոպական դատարանի Case of Hornsby v Greece, judgment, 27.09.1976 վճիռ:
Եվրոպական դատարանի Zemmour v France (dec), no. 63539/19, 20/12/22,
Եվրոպական դատարանի Zhablyanov v. Bulgaria, no 36658/18, 20/12/22 վճիռներ և այլն։
Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի` «Արդարադատության արդյունավետության բարձրացմանն ու կատարելագործմանն ուղղված քաղաքացիական դատավարության սկզբունքների» 28.02.1984 թ. թիվ 84(5) հանձնարարական, (Evropayi khorhrdi nakhararneri komitei ):
Թորոսյան, Գ., Թորոսյան, Ս. Իրավունքի չարաշահում, Եր., «Հայրապետ» հրատ., 2019թ., էջեր 338-339 (G. Torosyan, S. Torosyan, iravunki charashahum, Erevan, Hajrapet, 2019):
Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրություն, ընդունվել է 06.12.2015 թ., ՀՀՊՏ 2015.12.21/Հատուկ թողարկում, հոդ. 1118: (Hayastani Hanrapetutyan Sahmanadrutyun, yndunvel e 06.12.2015 թ., ՀՀՊՏ 2015.12.21/hatuk togharkum, hodvats. 1118),
Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրք, ընդունվել է 2018 թ․փետրվարի 9-ին, ՀՀՊՏ 2018.03.05/16(1374), հոդված 1, 2․1 մաս: (Hayastani Hanrapetutyan qaghaqaciakan datavarutyan orensgirq, hodvats 1, 2․1 mas).
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 16.12.2020 թվականի թիվ ԵԴ/16359/02/18 որոշում: (HH vchrabek datarani 16.12.2020 tvakani tiv ED/16359/02/18 voroshum).
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/ 1397/02/11 քաղաքացիական գործով 08.10.2020 թ. որոշում, ՍԴ3/0572/02/20 քաղաքացիական (սնանկության) գործով 09 հոկտեմբերի 2024թ. Որոշում: (HH vchrabek datarani tiv EKD/1397/02/11 kaghaktsiakan gortsov 08.10.2020 t. voroshum, SD3/0572/02/20 (snankutyan) gortsov 09 hoktemberi 2024 t. voroshum).
ՀՀ քաղաքացիական դատավարության դասագիրք (Վ. Հովհաննիսյանի, Ս. Մեղրյանի խմբագրությամբ)։ Եր.։ «Հայրապետ» հրատ., 2022, 372-376 էջեր: (HH khaghakaciakan datavarutyan dasagirq (V. Hovhannisyan-i, S. Meghryan-i khmbagrutyamb). Yer.: "Hayrapet" hrat., 2022, ejer 372-376).
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիա, ընդունվել է 04.11.1950 թ., ՀՀՊՏ 2002.06.05/17(192), հոդ. 367: (Mardu iravunqneri ev himnarar azatutyunneri pashtpanutyan masin evropakan konvencia, yndunvel e 04.11.1950, ՀՀՊՏ 2002.06.05/17(192), hodvats 367).
Քաղաքացիական գործ թիվ ՍԴ3/0572/02/20 2024թ. 09 հոկտեմբերի 2024 թ.: (Kaghakaciakan gorts tiv SND ՍԴ3/0572/02/20).
Abuse in issuing speculative proceedings https://www.mills-reeve.com/publications/issuing-claim-forms-can-involve-abuse-of-process/ 16.12.2024:
http://wbus.westlaw.co.uk/parts/3pd.shtml15.01.2025:
http://www.parliament.am/draft_docs8/K-902_himnavorum.pdf 15.01.2025:
http://www.parliament.am/draft_docs8/K-902_himnavorum.pdf 16.12.2024:
https://lawinfo.ru/releases/675/arbitraznyi-i-grazdanskii-process-7-2024 16.12.2024։
https://vlex.co.uk/vid/vtb-bank-pjsc-v-878682693։ 08.02.2025:
https://www.riigiteataja.ee/en/eli/522022023001/consolide 02.02.2025։
Старицын, А. Ю. О злоупотреблении правом в гражданском процессе, https://lawinfo.ru/releases/675/arbitraznyi-i-grazdanskii-process-7-2024 16.12.2024 (Staritsin, A. Yu. O zloupotreblenii pravom v grazhdanskom protsesse).
Юдин, А.В. Злоупотребление процессуальными правами в гражданском судопроизводстве, Диссертация на соискание ученой степени доктора юридических наук. Санкт-Петербургский государственный университет. СПб.: 2009, 368 էջ: (Yudin, A.V. Zloupotreblenie protsessualnymi pravami v grazhdanskom sudoproizvodstve, Dissertatsiya na soiskanie uchenoy stepeni doktora yuridicheskikh nauk. Sankt-Peterburgskiy gosudarstvennyy universitet. SPb.: 2009, 368 ej).
Հոդվածում հեղինակի կողմից համակողմանիորեն ուսումնասիրվել և վերլուծության են ենթարկվել դատավարական իրավունքների չարաշահման ինստիտուտի բովանդակային տարրերն ու գործառական առանձնահատկությունները քաղաքացիական դատավարությունում։ Ուսումնասիրության համար հիմք է ընդունվել դատավարական իրավունքների և պարտականությունների չարաշահման հնարավորության կրողների շրջանակի, չարաշահման բովանդակության և դրսևորումների, հետևանքների վերացման իրավական կառուցակարգերի բացահայտման անհրաժեշտությունը։ Հիմնավորվել է, որ դատավարական իրավունքների չարաշահումը չի նույնանում դասական իրավախախտմանը, քանի որ այս դեպքում իրավունքի սուբյեկտն իր գործունեության ընթացքում գործում է իրավական կարգադրագրերին համապատասխան, օգտվում է իր իրավունքներից կամ կատարում է օրենքով իր վրա դրված ֆորմալ պարտականությունները, սակայն խախտում կամ վնաս է պատճառում դատավարության մյուս մասնակիցների իրավունքներին, արդարադատության արդյունավետ իրականացման հանրային շահերին։ Հիմնավորվել է, որ դատավարական իրավունքների չարաշահումը ոչ իրավաչափ վարքագծի ինքնուրույն ձև է, որը հանգում է դատավարության մասնակիցների կողմից իրենց դատավարական իրավունքներն ու պարտականությունները ոչ բարեխղճորեն, այն է՝ ոչ իրավաչափ ակնկալիքներով կամ դրանց նպատակային նշանակությանն անհամապատասխան իրացնելուն։ Ընդ որում, իրավունքի չարաշահում կարող է թույլ տալ նաև համապատասխան դատավարական իրավունքի իրական կրող չհանդիսացող անձը, ինչը պայմանավորված է սուբյեկտիվ իրավունքի իրական և ձևական առումով կրող լինելու հասկացությունների տարբերակմամբ։ Դատավարական իրավունքներից օգտվելու և դատավարական պարտականությունները կատարելու՝ դատավարության մասնակցի բարեխղճությունը դատարանը կարող է որոշել նաև տվյալ քաղաքացիական գործով վարույթի շրջանակներից դուրս իրականացվող գործողությունների գնահատմամբ։
Դանիելյան, Գ. Իրավունքի չարաշահումը, Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրա¬վա¬գի¬տու-թյուն, թիվ 2, 3-21, 2021, https://doi.org/10.46991/BYSU:C/2021.12.2.003, (G. Danielyan, Iravunki charashahumy, Banber Yerevani hamalsarani. Iravagitutyun, tiv 2, 3-21, 2021).
Եվրոպական դատարանի Case of Hornsby v Greece, judgment, 27.09.1976 վճիռ:
Եվրոպական դատարանի Zemmour v France (dec), no. 63539/19, 20/12/22,
Եվրոպական դատարանի Zhablyanov v. Bulgaria, no 36658/18, 20/12/22 վճիռներ և այլն։
Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի` «Արդարադատության արդյունավետության բարձրացմանն ու կատարելագործմանն ուղղված քաղաքացիական դատավարության սկզբունքների» 28.02.1984 թ. թիվ 84(5) հանձնարարական, (Evropayi khorhrdi nakhararneri komitei ):
Թորոսյան, Գ., Թորոսյան, Ս. Իրավունքի չարաշահում, Եր., «Հայրապետ» հրատ., 2019թ., էջեր 338-339 (G. Torosyan, S. Torosyan, iravunki charashahum, Erevan, Hajrapet, 2019):
Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրություն, ընդունվել է 06.12.2015 թ., ՀՀՊՏ 2015.12.21/Հատուկ թողարկում, հոդ. 1118: (Hayastani Hanrapetutyan Sahmanadrutyun, yndunvel e 06.12.2015 թ., ՀՀՊՏ 2015.12.21/hatuk togharkum, hodvats. 1118),
Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրք, ընդունվել է 2018 թ․փետրվարի 9-ին, ՀՀՊՏ 2018.03.05/16(1374), հոդված 1, 2․1 մաս: (Hayastani Hanrapetutyan qaghaqaciakan datavarutyan orensgirq, hodvats 1, 2․1 mas).
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 16.12.2020 թվականի թիվ ԵԴ/16359/02/18 որոշում: (HH vchrabek datarani 16.12.2020 tvakani tiv ED/16359/02/18 voroshum).
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/ 1397/02/11 քաղաքացիական գործով 08.10.2020 թ. որոշում, ՍԴ3/0572/02/20 քաղաքացիական (սնանկության) գործով 09 հոկտեմբերի 2024թ. Որոշում: (HH vchrabek datarani tiv EKD/1397/02/11 kaghaktsiakan gortsov 08.10.2020 t. voroshum, SD3/0572/02/20 (snankutyan) gortsov 09 hoktemberi 2024 t. voroshum).
ՀՀ քաղաքացիական դատավարության դասագիրք (Վ. Հովհաննիսյանի, Ս. Մեղրյանի խմբագրությամբ)։ Եր.։ «Հայրապետ» հրատ., 2022, 372-376 էջեր: (HH khaghakaciakan datavarutyan dasagirq (V. Hovhannisyan-i, S. Meghryan-i khmbagrutyamb). Yer.: "Hayrapet" hrat., 2022, ejer 372-376).
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիա, ընդունվել է 04.11.1950 թ., ՀՀՊՏ 2002.06.05/17(192), հոդ. 367: (Mardu iravunqneri ev himnarar azatutyunneri pashtpanutyan masin evropakan konvencia, yndunvel e 04.11.1950, ՀՀՊՏ 2002.06.05/17(192), hodvats 367).
Քաղաքացիական գործ թիվ ՍԴ3/0572/02/20 2024թ. 09 հոկտեմբերի 2024 թ.: (Kaghakaciakan gorts tiv SND ՍԴ3/0572/02/20).
Abuse in issuing speculative proceedings https://www.mills-reeve.com/publications/issuing-claim-forms-can-involve-abuse-of-process/ 16.12.2024:
http://wbus.westlaw.co.uk/parts/3pd.shtml15.01.2025:
http://www.parliament.am/draft_docs8/K-902_himnavorum.pdf 15.01.2025:
http://www.parliament.am/draft_docs8/K-902_himnavorum.pdf 16.12.2024:
https://lawinfo.ru/releases/675/arbitraznyi-i-grazdanskii-process-7-2024 16.12.2024։
https://vlex.co.uk/vid/vtb-bank-pjsc-v-878682693։ 08.02.2025:
https://www.riigiteataja.ee/en/eli/522022023001/consolide 02.02.2025։
Старицын, А. Ю. О злоупотреблении правом в гражданском процессе, https://lawinfo.ru/releases/675/arbitraznyi-i-grazdanskii-process-7-2024 16.12.2024 (Staritsin, A. Yu. O zloupotreblenii pravom v grazhdanskom protsesse).
Юдин, А.В. Злоупотребление процессуальными правами в гражданском судопроизводстве, Диссертация на соискание ученой степени доктора юридических наук. Санкт-Петербургский государственный университет. СПб.: 2009, 368 էջ: (Yudin, A.V. Zloupotreblenie protsessualnymi pravami v grazhdanskom sudoproizvodstve, Dissertatsiya na soiskanie uchenoy stepeni doktora yuridicheskikh nauk. Sankt-Peterburgskiy gosudarstvennyy universitet. SPb.: 2009, 368 ej).
Հոդվածը նվիրված է «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» վարույթով հայցային վաղեմության կիրառման դատական պրակտիկայի ուսումնասիրությանը: ՀՀ գլխավոր դատախազության համար դարձել է պրակտիկա հայցադիմում ներկայացնել օրենքով սահմանված երեք տարիների ընթացքում, հետո դատարան ներկայացնել հայցի առարկայի և հիմքի փոփոխություն թույլատրելու վերաբերյալ միջնորդություն: Ընդ որում, հաճախ այդպիսի միջնորդությունները ներկայացվում են ուսումնասիրությունը սկսելուց հետո՝ երեք տարի անց, սակայն դատարանները մերժում են հայցային վաղեմություն կիրառելու մասին պատասխանողների միջնորդությունը՝ հղում անելով Քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի վերաբերելի կարգավորումներին:
Հեղինակները հոդվածում հիմնավորում են, որ հայցային վաղեմության ժամկետների նման մեկնաբանությունը հակասում է «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» ՀՀ օրենքում առկա առանձին իրավակարգավորումների: Բացի այդ, «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ, ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ, 170-րդ և 340-րդ հոդվածներին ապօրինի գույքի բռնագանձման վարույթների շրջանակներում դատարանների կողմից տրվող մեկնաբանությունը Սահմանադրությանը համապատասխանության տեսանկյունից ևս խոցելի է և ենթակա է վերանայման:
Գաբուզյան, Ք.Ա. Հայցային վաղեմության քաղաքացիաիրավական կարգավորումը Հայաստանի Հանրապետությունում, իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի հայցման ատենախոսություն։ Եր․, 2023 (Gabuzyan, K.A. Haytsayin vaghemutyan kaghakatsiayiravakan kargavorumy Hayastani Hanrapetutyunum, iravabanakan gitutyunneri teknatsui haytsman atenakhosutyun․ Yer. 2023):
Гурвич, М.А. Право на иск. М.; Л., 1949, 216 էջ (Gurvich M.A., Pravo na isk. M.; L., 1949, 216 ej).
Гражданское процессуальное право : учебник : [в 2 т.] / под ред. П. В. Крашенинникова. – 2-е изд., перераб. и доп. – Москва: Статут, 2022, 550 էջ (Grazhdanskoe protsessualnoe pravo: uchebnik: [v 2 t.] / pod red. P.V. Krasheninnikova. – 2-e izd., pererab. i dop. – Moskva: Statut, 2022, 550 ej).
Հոդվածում վերլուծվում են Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային պարտավորությունների սահմանադրական և մարդու իրավունքներին առնչվող հարթությունները՝ կենտրոնանալով ՀՀ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածի 8-րդ մասի վրա, որով հարկեր, տուրքեր, այլ պարտադիր վճարներ կատարելն ամրագրված է ոչ միայն որպես սահմանադրական պարտականություն, այլև որպես սեփականության իրավունքի սահմանափակում և միջամտություն այդ իրավունքին: Նշվածը, անշուշտ, առավել լիարժեք է համապատասխանում այդ պարտականության բովանդակությանը:
ՀՀ սահմանադրական դատարանի պրակտիկայի, մասնավորապես՝ ՍԴՈ-753 (2008), ՍԴՈ-816 (2009), ՍԴՈ-1142 (2014) և ՍԴՈ-1436 (2018) որոշումների վերլուծության արդյունքում կատարվում է եզրահանգում այն մասին, որ օրինականության սահմանադրական սկզբունքի համատեքստում ոչ միայն հարկերի տեսակները և դրանց վճարման կարգը, այլև հարկի բոլոր բաղադրատարրերը (օրինակ՝ հարկման բազան, հարկման օբյեկտը և այլն) պետք է սահմանված լինեն բացառապես օրենքով: Այլ կերպ ասած՝ ցանկացած իրավանորմ, որը կարող է հանգեցնել անձի հարկային պարտավորության ծավալի փոփոխությանը, պետք է սահմանված լինի օրենքով:
Հոդվածում նաև համեմատական վերլուծության է ենթարկվում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի պրակտիկան և կատարվում է եզրահանգում, ըստ որի՝ հարկերի, տուրքերի և պարտադիր այլ վճարների սահմանումը՝ որպես սեփականության իրավունքի սահմանափակման ձև, կարող է առերևույթ գնահատվել որպես իրավաչափ միայն այն պարագայում, երբ այն նախատեսված է բացառապես օրենքով, համապատասխանում է որոշակիության սկզբունքին, ինչպես նաև հետապնդում է իրավաչափ նպատակ և ունի արդարացի հիմնավորում:
Հոդվածում հողամասերի կադաստրային արժեքների որոշման պրակտիկ օրինակով նաև ցույց է տրվում, թե ինչպես է հողամասերի տարածագնահատման գոտիները սահմանելու լիազորությունը կառավարությանը վերապահելը խախտում օրինականության սկզբունքը և հանգեցնում սեփականության իրավունքի ոչ իրավաչափ միջամտության:
Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության մեկնաբանություններ / ընդհանուր խմբագրությամբ՝ Գ. Հարությունյանի, Ա. Վաղարշյանի – Եր.: «Իրավունք», 2010:
Balancing Privacy and the Public Interest: The Application of the “General Measures” Doctrine in L.B. v. Hungary in the Absence of Any Substantive Proportionality Assessment. European Constitutional Law Review, Volume 20, Issue 1, March 2024.
Constitution of the Republic of Armenia (with the amendments of 2015), European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, Tax Code of the Republic of Armenia,
Decision No. 1023-N of the Government of the Republic of Armenia dated 4 June 2020, on Defining the Zoning Boundaries, Boundary Coordinates, and Zoning Maps for Location-Based Valuation of Land Plots (Except for Agricultural Land) and Constructions in the Republic of Armenia, on Repealing Government Decisions No. 470-N of 17 April 2003 and No. 462 of 28 September 1994, and on Amending Government Decision No. 1101-N of 25 July 2002,
Decision No. ՍԴՈ-1142 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 2 April 2014, on the case concerning the application of Members of the National Assembly of the Republic of Armenia regarding the constitutionality of Articles 5, 7, 8, 37, 38, 45, 49, and 86 of the Law of the Republic of Armenia “On Funded Pensions.
Decision No. ՍԴՈ-1436 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 27 November 2018, on the case concerning the application of the Human Rights Defender of the Republic of Armenia regarding the compliance with the Constitution of Clause 11 of Part 4 of Article 109 and Subclauses “a” of Clause 2 of Part 1 of Article 123 of the Tax Code of the Republic of Armenia, as well as Subclauses 2 of Points 3 and 15 of the Procedure established by Annex No. 1 to Government Decree No. 1373-N of 5 October 2017.
Decision No. ՍԴՈ-753 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 13 May 2008, on the case concerning the application of “Radio Hay” LLC regarding the compliance of Part 3 of Article 53 of the Law of the Republic of Armenia “On Television and Radio” with the Constitution of the Republic of Armenia.
Decision No. ՍԴՈ-816 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 18 July 2009, on the case concerning the applications of “BJNI Mineral Water Plant” CJSC and “Komunnakhagits” CJSC regarding the compliance of Articles 7 and 19 of the Law of the Republic of Armenia “On Environmental and Nature Use Fees” and Part 2 of Article 22 of the Law of the Republic of Armenia “On Taxes” with the Constitution of the Republic of Armenia.
Guide on Article 1 of Protocol No. 1 to the European Convention on Human Rights. Council of Europe/European Court of Human Rights, 2020.
Law of the Republic of Armenia “On Defining the Procedure for Cadastral Valuation of Real Estate Approximating Market Value for the Purpose of Property Taxation,
Taxation at the European Court of Human Rights. Human Rights Law Review, Volume 24 (1):1, 2024
Հոդվածը նպատակ է հետապնդվում ներկայացնել քրեակատարողական համակարգում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դրսևորումները, նման դեպքերի բացահայտման մեխանիզմները, զոհերի իրավունքների շրջանակը և պետության պարտավորությունները։
Այդ նպատակով իրականացվել է առկա տեղական և օտարերկրյա գրականության և մարդու իրավունքների միջազգային չափանիշների համապարփակ ուսումնասիրություն՝ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների, այդ թվում՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի մանրամասն վերլուծություն։ Տարբեր երկրների վերաբերելի փորձի մասով համապատասխան աղբյուրներում արված դիտարկումների հաշվառմամբ, քրեակատարողական հիմնարկներում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դեպքերի հնարավոր դրսևորումները բաժանվել են մի քանի տեսակի, որոնցից յուրաքանչյուրի վերաբերյալ ներկայացվել են հատուկ եզրակացություններ։
Ընդգծվելով քրեակատարողական համակարգում դատապարտյալների վերասոցիալականացման կարևորությունը, արձանագրվել է, որ պետությունը, մասնավորապես՝ քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմը, պետք է ձեռնարկի անհրաժեշտ բոլոր քայլերը բացառելու մարդկանց թրաֆիքինգը և շահագործումը, դիտարկելով դրա դրսևորումը որպես՝ պետության պարտավորությունների կատարման ձախողում և մարդու իրավունքների կոպիտ խախտում։
Հետազոտության արդյունքում, այլ պետությունների և միջազգային հաջողված փորձի հաշվառմամբ, ներկայացվել են քրեակատարողական համակարգում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դեմ պայքարի առաջարկություններ։ Այդպիսիք են նման դեպքերի բացահայտման, զոհերի աջակցության և պաշտպանության, ուղղորդման և այլ մարմինների հետ համագործակցության կառուցակարգի ներդրումը, այս խնդրին հատուկ չափորոշիչների ներառումը ռիսկերի և կարիքների գնահատման համատեքստում և այլն։
Ընդգծվել է քրեակատարողական հիմնարկում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման ցանկացած դրսևորման դեմ պայքարի կարևորությունը, առաջարկելով համապատասխան օրենսդրական ու գործնական անհրաժեշտ բարեփոխումներ։
«Ազատությունից զրկված անձանց հետ վարվեցողության նվազագույն ստանդարտ կանոններ» (Նելսոն Մանդելայի կանոններ) (08.01.2006 թ.) (“Azatutyunits zrkvats andznants het varvecoghutyan nvazaguyn standart kanonner” (Nelson Mandelayi kanonner)) https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n15/443/41/pdf/n1544341.pdf
«Հարկադիր աշխատանքի մասին» Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության թիվ 29 կոնվենցիա (28.06.1930 թ.) (''Harkadir ashkhatanki masin'' Ashkhatanki mijazgayin kazmakerput’yan tiv 29 konvencia) https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=24578
ՄԱԿ համընդհանուր պարբերական վերանայման շրջանակներում Ռուսաստանի չորրորդ փուլի վերանայման համար ներկայացված փաստաթուղթը (MAK hamyndhanur parberakan veranayman shrjanaknerum Rusastani chorrord puli veranayman hamar nerkayatsvats pashtatugh) https://uprdoc.ohchr.org/uprweb/downloadfile.aspx?filename=11913&file=EnglishTranslation
«Մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ պայքարի մասին» Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիա (16.05.2005թ.) https://rm.coe.int/168008371d (Mardkants trafikingi dem payqari masin” Evropayi khorhrdi konvencia (16.05.2005)).
«Վերանայված եվրոպական բանտային կանոններ» (01.08.2020թ.), (“Veranayvats Evropakan bantanayin kanonner”) https://cdn.penalreform.org/wpcontent/uploads/2022/03/PRICoE_ Short-guide-to-the-European-Prison-Rules.pdf
«(Re)configuring the criminal justice response to human trafficking: a complex-systems perspective» (10.02.2017), Marcel van der Watt, Amanda van der Westhuizen https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/15614263.2017.1291560?casa_token=vFqgJkloQD0AAAAA:mruLuIrj_U7xuqQXghAwA68Z6oQTtGLGrC1PTwg9dro6I5j6JJULnRxJNaMPjTxNBTAT00T6vWNkw
Armenia: Visit 2015 CPT/Inf (2016) 31 | Section: 15/37 | Date: 22/11/2016 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-arm-20151005-en-15
«Correctional Anti-Human Trafficking Initiative (CAHTI)» https://nicic.gov/resources/resources-topics-and-roles/topics/correctional-anti-human-trafficking-initiative-cahti
«Experiencing human rights protections in prisons: The case of prison monitoring in Ireland» (07.10.2020), Sophie van der Valk, Mary Rogan https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1477370820960024
«Failing victims? Challenges of the police response to human trafficking» (31.08.2019), Amy Farrell, Meredith Dank, Ieke de Vries, Matthew Kafafian, Andrea Hughes, Sarah Lockwood https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/1745-9133.12456
«Forced Labour in Russia and the Soviet Union. Continuity or Change?» (16.07.1992), Elzbieta Kaczynska https://www.jstor.org/stable/43658105?seq=4
Greece: 2023 visit CPT/Inf(2024)21 | Section: 21/24 | Date: 15/03/2024 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-grc-20231120-en-21
«Guideline for Identifying Human Trafficking in the Norwegian Correctional Service» https://www.rosanorge.no/rosa-page-wp/wpcontent/uploads/2023/06/Veileder.pdf?fbclid= IwY2xjawIB7ntleHRuA2FlbQIxMAABHV6myfhOFibxF26qYAyIpuiiE_WkzyyVH24Nh4hRI4_UV_SPXCM4uBo3g_aem_FXVe4FeQSMirOuUd30j4pA
Human Trafficking and the Emergence of the Non-Punishment Principle» (15.01.2016), Ryszard Wilson Piotrowicz, Liliana Sorrentino https://www.onlinelibrary.iihl.org/wpcontent/uploads/2020/05/2016-P1.pdf
«Human Trafficking in Correctional Institutions: A Survey of Correctional and Anti-Trafficking Leaders» (09.01.2022), Cynthia Fraga Rizo a, Christopher J. Wretmana,b, Jia Luoa, Tonya B. Van Deinsea, Nicole Sullivan, Sarah M. Godoya, Erin A. Meehana, and Rebecca J. Macy https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/23322705.2021.2011660?needAccess=true
Latvia: Visit 2007 CPT/Inf (2009) 35 | Section: 16/38 | Date: 15/12/2009 https://hudoc.cpt.coe.int/eng?i=p-lva-20071127-en-16
Lithuania: Visit 2021 CPT/Inf (2023) 01 | Section: 23/33 | Date: 27/02/2023 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-ltu-20211210-en-23
«Modern Slavery Guidance» (March 2023) https://assets.publishing.service.gov.uk/media/64492940529eda00123b0529/HMPPS_Modern_Slavery_Guidance_March_23_-_external_version.docx?utm_source=chatgpt.com
Moldova: visit 2022 CPT/Inf (2023) 27 | Section: 12/16 | Date: 14/09/2023 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-mda-20221205-en-12
Montenegro: visit 2022 CPT/Inf (2023) 10 | Section: 14/24 | Date: 23/11/2022 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-mne-20220607-en-14
«National Monitoring Mechanisms: Strengthening the Action against Trafficking in Human Beings» (27.12.2023), Sergey Ghazinyan https://journals.ysu.am/index.php/state-and-law/article/view/11789/9331
«Preventing Human Rights Violations in Places of Detention: A European Initiative» (03.03.2014), Timothy W. Harding, MD, Dominique Bertrand, MD, LLB https://bpb-us-e1.wpmucdn.com/sites.harvard.edu/dist/f/680/files/2014/03/3-Harding.pdf
Rantsev v. Cyprus and Russia, application no. 25965/04, 7 January 2010 https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-96549
Russian Federation: Visit 2012 CPT/Inf (2013) 41 | Section: 8/36 | Date: 17/12/2013 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-rus-20120521-en-8
Slovak Republic: Visit 2018 CPT/Inf (2019) 20 | Section: 20/39 | Date: 19/06/2019 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-svk-20180319-en-20
«Social Support, Dysfunctional Coping, and Community Reintegration as Predictors of PTSD Among Human Trafficking Survivors» (18.08.2018), David Okech, Nathan Hansen, Waylon Howard, John Kwasi Anarfi, Abigail C. Burns https://www.researchgate.net/publication/326480880_Social_Support_Dysfunctional_Coping_and_Community_Reintegration_as_Predictors_of_PTSD_Among_Human_Trafficking_Survivors
States’ Obligations under Human Rights Law towards Victims of Trafficking in Human Beings: Positive Developments in Positive Obligations» (11.05.2012), Ryszard Piotrowicz https://academic.oup.com/ijrl/article-abstract/24/2/181/1538030
«Successes and Challenges in Implementing a Human Trafficking Screening Tool in a Local Detention Center» (31.12.2023) https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/19367244231219940
«The role of corrections in the fight against human trafficking» (26.03.2019), Rusty Ringler https://www.corrections1.com/corrections-training/articles/the-role-of-corrections-in-the-fight-against-human-trafficking-2gEqgDhroZlE6uNH/
«The role of corrections in the fight against human trafficking» (26.03.2019), Rusty Ringler https://www.corrections1.com/corrections-training/articles/the-role-of-corrections-in-the-fight-against-human-trafficking-2gEqgDhroZlE6uNH/
«The United Nations Convention against Corruption: Handbook on Anti-Corruption Measures in Prisons» (2017) https://www.unodc.org/documents/justice-and-prison-reform/17-06140_HB_anti-corr_prisons_eBook.pdf
«Trafficked Women in Prison: The Problem of Double Victimisation» (09.04.2014), Carolina Villacampa, Nuria Torres https://www.researchgate.net/publication/271738566_Trafficked_Women_in_Prison_The_Problem_of_Double_Victimisation։
Ukraine: Visit 2020 CPT/Inf (2020) 40 | Section: 7/13 | Date: 30/11/2020 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-ukr-20200804-en-7
Ukraine: visit 2023 CPT/Inf (2024) 20 | Section: 11/20 | Date: 27/03/2024 https://hudoc.cpt.coe.int/?i=p-ukr-20231016-en-11
Հոդվածը նվիրված է ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքով քրեական վարույթների անջատման գործնական խնդիրների ուսումնասիմանը: Հոդվածում հեղինակը հիմնվելով իրավաբանական գրականության մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի որոշումների վրա, արձանագրում է, որ քրեական վարույթների միացման և անջատման ինստիտուտը չի կարելի դիտարկել որպես զուտ այն տեխնիկական միջոցներից մեկը, որոնց օգնությամբ իրավակիրառողը կարող է փոփոխել, այսինքն՝ ընդլայնել կամ հակառակը՝ նեղացնել իր վարույթում գտնվող գործով հետազոտման առարկան: Հակառակը, նշված ինստիտուտի կիրառումը պահանջում է խորքային և կշռադատված մոտեցում, քանի որ դրանով կարգավորվող իրավահարաբերությունների համալիրը անմիջական կապի մեջ է գտնվում ամբողջ քրական դատավարության հիմնական, սկզբունքային դրույթների և ընդհանուր առմամբ քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների հետ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի կիրառման պրակտիկայի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դրա կիրառումը հետապնդում է բոլորովին այլ նպատակ, որը չի բխում քրեական վարույթների անջատման ինստիտուտի էությունից։ Քրեական վարույթների անջատման առկա իրավական պրակտիկան պայմանավորված է ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքում քրեական հետապնդման ժամկետների ամրագրմամբ։ Եթե քրեական վարույթով մեղադրյալները մի քանիսն են և նրանց մեղսագրվում են տարբեր ծանրության հանցագործություններ, ապա վարույթն իրականացնող մարմինը դատաքննության ժամկետները չխախտելու համար, սակայն, միևնույն ժամանակ խախտելով քրեական դատավարության օրենսգրքի 10-րդ հոդվածը, անջատում է առանձին վարույթ և փոխանցում դատարան։ Այս պրակտիկան հակասում է վարույթի անջատման ինստիտուտի իմաստին և խախտում մեղադրյալի սահմանադրական իրավունքները։
Արկադի Պատվականի Պապյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ՏԴ/0115/01/09 որոշման 19-րդ կետ (Arkadi Patvakhani Papyani gortsov Vchrabek datarani 2010 tv. noyemberi 5-i tiv TD/0115/01/09 voroshman 19-rd ket).
Արմեն Մարտիրոսի Աբրահամյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԼԴ/0178/01/12 որոշման 19-20-րդ կետեր (Armen Martirosi Abrahamyan-i gortsov HH Vchrabek datarani 2014 tv. hoktemberi 31-i tiv LD/0178/01/12 voroshman 19-20-rd keter):
Կարամանն (Karaman) ընդդեմ Գերմանիայի գործով վճիռ (Case of Karaman v. Germany).
Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի համա-կարգային լուծումների, նորարարական մոտեցումների և հիմնական ինստիտուտների մեկնաբանման գործնական ուղեցույց, Եվրոպայի խորհուրդ, 2022 (Hayastani Hanrapetutyan kreakan datavarutyan nor orensgrki hamakargayin lutsumneri, norararakan motetsumneri ev himnakan institutneri meknabman gortsakan ugetsuyts, Yevropayi khoruhrt, 2022).
ՌԴ քրեական դատավարության օրենսգիրք (RD kreakan datavarutyan orensgirk).
Սուրեն Կարոյի Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 24-րդ կետը (Suren Karoyi Nalbandyan-i gortsov Vchrabek datarani 2009 tv. dektemberi 18-i tiv HYKRD2/0144/01/09 voroshman 24-rd ket).
Кадацкий, С.Н. Соединение и выделение уголовных дел в стадии предварительного расследования: Дисс. … канд. юрид. наук. – Караганда, 2009, էջ 148 (Kadatskii, S.N. Soedinenie i vydelenie ugolovnykh del v stadii predvaritelnogo rassledovaniya: Diss. … kand. yurid. nauk. – Karaganda, 2009, ej. 148).
Ретюнских, И. А. Современные проблемы соединения и выделения уголовных дел. Актуальные проблемы борьбы с преступлениями и иными правонарушениями. Материалы пятнадцатой международной научно-практической конференции, часть 1, Барнаул 2017, էջեր 146-147 (Retyunskikh, I.A. Sovremennye problemy soedineniya i vydeleniya ugolovnykh del. Aktual’nye problemy bor’by s prestupleniyami i inymi pravonarusheniyami. Materialy pyatnadtsatoi mezhdunarodnoi nauchno-prakticheskoi konferentsii, chast 1, Barnaul 2017, ej. 146-147).
Рязанцев, В. А. Процессуальный порядок выделения уголовного дела и материалов в стадии предварительного расследования. //Научный портал МВД России, № 3, 2014, էջեր 24-28 (Ryazantsev, V.A. Protsessualnyi poryadok vydeleniya ugolovnogo dela i materialov v stadii predvaritelnogo rassledovaniya. //Nauchnyi portal MVD Rossii, No. 3, 2014, ej. 24-28).
Татьянина, Л.Г. Выделение и соединение уголовных дел на предварительном слушании. // Экономика и право, 2020, Т. 30, вып. 3, էջեր 445-449 (Tatyanina, L.G. Vydelenie i soedinenie ugolovnykh del na predvaritelnom slushanii. //Ekonomika i pravo, 2020, T. 30, vyp. 3, ej. 445-449).
Հոդվածի նպատակն է վերլուծել օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում կամ գաղտնի քննչական գործողություն կատարելու համար դատարան բերվող միջնորդությունների քննությանը ներկայացվող որոշ օրենսդրական պահանջներ։ Օրենսդրական կարգավորումներն այնպիսին են, որ հաճախ ինչպես քննչական մարմինների ու դատախազության, այնպես էլ դատարանի կողմից տարբեր կերպ են մեկնաբանվում։ Խոսքը վերաբերում է, մասնավորապես, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում կամ գաղտնի քննչական գործողություն իրականացնելու ժամկետի երկարաձգման միջնորդությունների ժամանակ այդ միջնորդություններին ներկայացվող պահանջներից մեկի՝ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում կամ գաղտնի քննչական գործողություն իրականացնելու ընթացքում ստացված արդյունքի մեկնաբանմանը։ Բացի այդ, իրավակիրառ պրակտիկայում դեռևս չկա միասնական մոտեցում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում կամ գաղտնի քննչական գործողություն իրականացնելու միջնորդությունը քննող դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքում առկա օրենսդրական բացը բացահայտելու պարտականության մասով։
Հոդվածը նպատակ է հետապնդում քննել այնպիսի խնդիրներ, որոնք առաջացել են իրավակիրառ պրակտիկայում։ Այս առումով հոդվածը նաև արդիական է, քանի որ շարադրվող մոտեցումները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել ինչպես ուսանողների, այնպես էլ փաստաբանների, իրավապահ մարմինների աշխատակիցների և դատավորների շրջանում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք, ընդունված 2021 թվականի հունիսի 30-ին (HH kreakan datavarutyan orensgirk, yndunvats 2021 tvakan hunsisi 30-in.)։
ՀՀ քրեական օրենսգիրք, ընդունված 2021 թվականի մայիսի 5-ին (HH kreakan orensgirk, yndunvats 2021 tvakan mayisi 5-in):
«Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենք («Operativ-hetakhuzakan gortzuneutyan masin» HH orenk).
Վճռաբեկ դատարանի՝ Դավիթ Սիմիդյանի վերաբերյալ 2014 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԷԴ/0122/01/13 գործով որոշում (Vchrabek datarani — Davit Simidyan-i veraberyal 2014 tv. dektemberi 16-i tiv YED/0122/01/13 gortsov voroshum)։
Վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 26-ի թիվ ՀԿԴ/0054/01/22 որոշում (Vchrabek datarani 2024 tv. hulis 26-i tiv HKD/0054/01/22 voroshum)։
Հոդվածը նվիրված է անձնական ազատության իրավունքի պաշտպանության գործնական հիմնախնդիրներին՝ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած կասկածի հիման վրա ձերբակալելու և դատարան ներկայացնելու համար, ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի ձերբակալման իրավակարգավորումների համատեքստում։
Անդրադառնալով հանցանք կատարելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով ձերբակալմանը՝ հեղինակը քննադատում է Վճռաբեկ դատարանի իրավունքում սահմանված՝ նախաձեռնված քրեական վարույթով ձերբակալման այս տեսակը կիրառելու բացարձակ արգելքը։ Հիմնավորելով, որ քրեական վարույթ նախաձեռնված լինելն ինքնին չի բացառում արտաքին հանցանշաններով անձին անհապաղ ձերբակալելու իրավիճակները՝ հեղինակն անընդունելի է համարում հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկածն անմիջականորեն ծագած համարելու՝ «քրեական վարույթ նախաձեռնված չլինելու» չափանիշը և դրա փոխարեն առաջ է քաշում «կասկածն ապացույցներից չբխելու» չափանիշը։
Անդրադառնալով ձերբակալման մյուս տեսակին՝ հեղինակը պնդում է, որ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է դատարան ներկայացնելու համար ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալին պարտադիր ձերբակալելու պահանջ, որն անձի անազատության կանխավարկածի դրսևորում է և հակասում է անձնական ազատության կանխավարկածին ու քմահաճ ձերբակալման միջազգային-իրավական արգելքին։ Հեղինակը կարծում է, որ օրենսդիրը մեղադրյալի ձերբակալումը պարտադիր է համարել ձևական նպատակներով՝ մեղադրյալին կալանավորելու միջնորդությունը պատշաճ համարելու և կալանավորման ընթացակարգ սկսելու համար՝ նպատակ ունենալով վերջինիս կալանավորող դատարանին զերծ պահելու ազատությունից զրկող համարվելու բեռից։
Ալբերտ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի հունվարի 18-ի թիվ ՀԿԴ/0188/06/23 որոշում: (Albert Hovhannisyan-i veraberyal gortsov Vchrrabek datarani 2024 tv. hunvari 18-i tiv HKD/0188/06/23 voroshum).
ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի հայեցակարգային լուծումների, նորարարական մոտեցումների և հիմնական ինստիտուտների մեկնաբանման գործնական ուղեցույց, էջ 190, https://rm.coe.int/new-criminal-procedure-code-guideline-/1680a72908, վերջին մուտք՝ 01․03․2025թ․(HH kreakan datavarutyan nor orensgirki hayetsakargayin lutsumneri, norararakan motetsumneri yev himnakan institutneri meknabman gortsakan ugetsuyts, ej. 190).
ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2009թ. սեպտեմբերի 12-ի ՍԴՈ–827 որոշում: (HH Sahmanadrakan datarani — 2009 tv. septemberi 12-i SDO–827 voroshum).
Меликян, Р. Некоторые вопросы интеграции института задержания в общую логику судебного контроля над ограничением фундаментального права на личную свободу, Պետություն եւ իրավունք N 2 (90) 2021, էջ 104 (Melikyan, R. Nekotorye voprosy integratsii instituta zaderzhaniya v obshchuyu logiku sudebnogo kontrolya nad ogranicheniem fundamental’nogo prava na lichnuyu svobodu, Petutyun yev iravunk, No. 2 (90), 2021, ej. 104).