Ոսկե կանոն. վաղ միջմշակութային հետազոտությունները և տեսական հասկացության կայացումը
DOI:
https://doi.org/10.46991/BYSU.E/2026.17.3.005Բանալի բառեր:
Золотое правило, кросс-культурные исследования, древние культуры, Леонидас Филиппидис, Джойс ГерцлерԱմփոփում
Հոդվածում քննության է առնվում Ոսկե կանոնի (ՈԿ) միջմշակութային ուսումնասիրության առաջին փորձերը Լեոնիդաս Ֆիլիպիդիսի (1929; 1933) և Ջոյս Հերցլերի (1934; 1936) աշխատություններում։ Վերլուծության նպատակն է ցույց տալ, թե ինչպես այս հեղինակները ոչ միայն արձանագրեցին Ոսկե կանոնի լայն տարածվածությունը քրիստոնեությունից դուրս, այլև դրեցին դրա տեսական հայեցակարգավորման հիմքերը։ Քննությունը կատարվում է հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ոսկե կանոնի միջմշակութային ուսումնասիրությունը նպատակ ունի հայտնաբերելու դրա ձևակերպումները տարբեր մշակույթների տեքստերում, դրանցում ընկած արժեքային բովանդակությունը և դրա՝ որպես նորմատիվ գործիքի, գործառութային առանձնահատկությունները։ Հենվելով Ֆիլիպիդիսի (քրիստոնեություն, հուդայականություն, հունահռոմեական աշխարհ, իսլամ, կոնֆուցիականություն, հնդկական կրոններ) և Հերցլերի («նախնական» հասարակություններից մինչև հին քաղաքակրթություններ) վերակազմությունների վրա՝ ցույց է տրվում, որ Ոսկե կանոնի արժեքային միջուկը կազմավորվում է փոխադարձության, վնաս չպատճառելու և բարեհաճության գաղափարներով, մինչդեռ միջմշակութային տարբերությունները հիմնականում վերաբերում են համատեքստերին և նորմատիվ լայնության աստիճանին։ Եզրակացության մեջ փաստարկվում է, որ հենց Ֆիլիպիդիսի և Հերցլերի աշխատություններն են իրականացրել անցումը Ոսկե կանոնի նմանատիպ ասույթների պարզապես «հավաքագրումից» դեպի դրանց արժեքային բովանդակության և նորմատիվ կառուցվածքի վերլուծություն՝ այդպիսով նախապատրաստելով դրանց ինքնուրույն ուսումնասիրությունը բարոյական փիլիսոփայության շրջանակում։
Ներբեռնումներ
Հղումներ
Budge, E.A.W. The Teaching of Amen-em-Apt, Son of Kanekht. London: Martin Hopkinson & Co., 1924.
Hatch W.H.P. A Syriac Parallel to the Golden Rule, The Harvard Theological Review, 1921, Vol. 14, No. 2, 193–195.
Hertzler, J.O. “On Golden Rules”, International Journal of Ethics, 1934, Vol. 44, No. 4, pp. 418–436.
Hertzler, J. The Social Thought of the Ancient Civilizations. New York; London: McGraw-Hill Book Company, Inc., 1936.
Hruschka J. “Die Goldene Regel in der Aufklärung – die Geschichte einer Idee”, Jahrbuch für Recht und Ethik / Annual Review of Law and Ethics. 2004. Vol. 12. S. 157–172.
Lichtheim M. Ancient Egyptian Literature, Vol. II: The New Kingdom. University of California Press, 1976.
Meynard, SJ, T. The Jesuit Reading of Confucius: The First Complete Translation of the Lunyu (1687) Published in the West. Leiden: Brill, 2015.
Noble, M. Golden Rules of World Religions. Los Angeles: Ivan Deach, 1931.
Philippidis, L.J. Die “Goldene Regel”: religionsgeschichtlich untersucht. Inaugural-Dissertation zur Erlangung der Doktorwürde der Hohen Philosophischen Fakultät der Universität Leipzig. Leipzig: Adolf Klein Verlag, 1929.
Philippidis, L.J. Religionswissenschaftliche Forschungsberichte über die “goldene Regel”. Athen: Selbstverlag, 1933.
Reiner, H. Das kantische Sittengesetz im Sittlichen Bewußtsein der Antike, in: Kant-Studien, 1934, XXXIV, 1–26.
Spooner, W.A. “Golden Rule”, In: Encyclopedia of Religion and Ethics, eds. J. Hastings, with the assistance оf J.A. Selbie and L.H. Gray. Vol. VI. New York: Charles Scribner’s Sons; Edinburgh: T.&T. Clark, 1914, pp. 310–312.
Statman, A. A Global Enlightenment: Western Progress and Chinese Science, Chicago & London, The University of Chicago Press, 2023.
Tasker, J.G. “Golden Rule”, In: A Dictionary of Christ and the Gospels, ed. J. Hastings, et.al. Vol. I. Edinburgh: T&T Clark, 1906, pp. 653–655.
Votaw C.W. “Sermon on the Mount”, In: A Dictionary of the Bible: Dealing with its Language, Literature, and Contents Including the Biblical Theology, ed. by James Hastings, with assistance of John Solbie, Edinburgh: T. & T. Clark, 1898, pp. 1–45.
Walsh, W. The Golden Rule. London: C.W. Daniel, 1920.
Wettstein, J.J. Novum Testamentum Graecum editionis receptae cum lectionibus variantibus Codicum MSS., Editionum aliarum, Versionum et Patrum nec non commentario pleniore ex Scriptoribus veteribus Hebraeis, Graecis et Latinis historiam et vim verborum illustrante. Vol. 1. Amsterdam: Dommeriana, 1751.
Zahn, T. Das Evangelium des Matthäus. Leipzig: A. Deichertsche Verlagsbuchhandlung (G. Böhme), 1922.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Ruben Apressyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
