Հտ․ 15 No. 3 (45) (2024)

Հրատարակվել է: 2024-11-11

Ամբողջական թողարկումը

Գրականագիտություն

  • Գրականագիտություն

    Քաղաքական միֆը Երկիր Նաիրի վեպում

    Քրիստինե Հովհաննիսյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Ե․ Չարենցի Երկիր Նաիրի վեպի քաղաքական շերտը գրականագիտության մեջ հիմնականում քննության է առնվել վեպի նախատիպ կերպարների, վավերագրական փաստաթղթերի հետ առնչության համատեքստում։ Ուսումնասիրությունների առանցքը եղել են ժամանակի կուսակցությունների, ռուսական հեղափոխության, Խորհրդային Հայաստանի նկատմամբ հեղինակի վերաբերմունքը։ Այս ուսումնասիրությամբ փորձ է արվում քննելու Չարենցի վեպի գեղարվեստական տարածության մեջ քաղաքական միֆի ստեղծումը։ «Քաղաքական միֆ» հասկացությունը որպես այդպիսին գիտական սահմանման և հետազոտման առարկա է դարձել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, սակայն Չարենցի այս վեպում քաղաքական միֆի ստեղծումը «կանխում է» հետագա տեսաբանների գիտական դիտարկումները այդ երևույթի մասին։  Հոդվածում միջգիտակարգային վերլուծությամբ երևան են հանվում քաղաքական միֆի տեսական ընկալումների և «Երկիր Նաիրի» վեպում դրա գեղարվեստական կերպավորման առնչությունները։

         Հոդվածում քաղաքական միֆը ուսումնասիրության առարկա է դառնում որպես  վեպում զանգվածների վրա ազդեցության գործիքի կերպավորում։  Քննվում են այն գեղարվեստական միջոցները, որոնցով ստեղծվում է այդ միֆը։ Անդրադարձ է արվում լեզվին՝ որպես քաղաքական միֆի կազմավորման և ազդեցության միջոցի։ Ուսումնասիրվող խնդրի տեսանկյունից ընդգծվում է վեպի արդիականությունը՝ պայմանավորված արդի սոցիումում քաղաքական միֆի, խոսույթի  նշանակությամբ։

    Հղումներ

    Ալեքսանյան Ա․, Ե․ Չարենցը և եվրոպական գրական ավանդույթը, Եր․, Անտարես, 2021

    Աղաբաբյան Ս․, Եղիշե Չարենց, Գիրք առաջին, Եր․, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1973

    Ավետիսյան Ս․, Իրական և միֆական նաիրիների հակադրությունը Եղիշե Չարենցի «Երկիր Նաիրի» վեպում, Գրականագիտական հանդես, 2022, 2

    Դանիելյան Վ․, Ինչպես ընթերցել Կարսը՝ որպես վեպի տարածություն, http://boon.am/

    Դեմիրճյան Մ․, Միֆը որպես գիտակցության մանիպուլյացիայի և քարոզչության միջոց, http://boon.am/

    Եղիազարյան Ա․, Չարենցը և պատմությունը, Եր․, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, 1997

    Զաքարյան Ա․, Եղիշե Չարենց, Կյանքը, գործը, ժամանակը, Եր․, ՀՀ ԳԱԱ հրատարակչություն, 1997

    Լը Բոն Գ․, Ամբոխների հոգեբանությունը, Եր․, Անտարես, 2020

    Կարապետյան Հ․, Որոնելով Երկիր Նայիրին, Ինքնություն 1, Եր․, Հումանիտար հետազոտությունների հայկական կենտրոն, 1995

    Ոսկանյան Ա․, Չարենցի ժամանակը, Եր․, Փրինթինֆո, 2017

    Չարենց Ե․, Երկերի ժողովածու վեց հատորով, հատ. 5, Եր., Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ, 1966

    Չարենց Ե․, Երկիր Նաիրի, Եր․, «Վերնատուն» հրատ․, 2022

    Кравченко, И. И. Миф политический, Новая философская энциклопедия, т. 4, Мысль, 2001

    Лебон.Г., Психология народов и масс, Санкт-Петербург, 1896

    Савельев А., Политическая мифология, М․, 2018, с․491, https://mybook.ru

    Сребрянская Н. А., Политические мифы в сказке Дж․ Оруела ‘’Animal Farm’’ и их временная отнесенность, Вестник ВолГУ. Серия 2, Языкознание. 2017. Т. 16. № 1

    Юнг К․, Архетипы и коллективное бессознательное, М․, ‘’Издательство АСТ’’, 2020

    Barthes R., Mythologies, New York, The Noonday Press, 1991

    Bottici Ch., A Philosophy of Political Myth, New York, Cambridge University Press, 2007

    Cassirer E., The Myth of the State, New Haven: Yale University Press, 1946

    Flood G., Political Myth, A Theoretical Introduction, London and New York, Routledge, 2013

    Hovhannisyan Ch., The Narrative of Deconstruction in Yeghishe Charents’ Novel “Land of Nairi”, Review of Armenian Studies, 2023, 2

    Kenzhekanova K., Dalelbekkyzy A., Myth in Political Discourse as a Form of Linguistic Consciousness, World Academy of Science, Engineering and Technology International Journal of Cognitive and Language Sciences, 2014, Vol:8, No:10

    Khafaga A., F., Linguistic Manipulation of Political Myth in Margaret Atwood’s The Handmaid’s Tale, International Journal of English Linguistics; 2017, No. 3

    Tudor, H., Political Myth, London, Macmillan, 1972

    Գրականության ցանկ

    Ալեքսանյան Ա․, Ե․ Չարենցը և եվրոպական գրական ավանդույթը, Եր․, Անտարես, 2021

    Աղաբաբյան Ս․, Եղիշե Չարենց, Գիրք առաջին, Եր․, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1973

    Ավետիսյան Ս․, Իրական և միֆական նաիրիների հակադրությունը Եղիշե Չարենցի «Երկիր Նաիրի» վեպում, Գրականագիտական հանդես, 2022, 2

    Դանիելյան Վ․, Ինչպես ընթերցել Կարսը՝ որպես վեպի տարածություն, http://boon.am/

    Դեմիրճյան Մ․, Միֆը որպես գիտակցության մանիպուլյացիայի և քարոզչության միջոց, http://boon.am/

    Եղիազարյան Ա․, Չարենցը և պատմությունը, Եր․, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, 1997

    Զաքարյան Ա․, Եղիշե Չարենց, Կյանքը, գործը, ժամանակը, Եր․, ՀՀ ԳԱԱ հրատարակչություն, 1997

    Լը Բոն Գ․, Ամբոխների հոգեբանությունը, Եր․, Անտարես, 2020

    Կարապետյան Հ․, Որոնելով Երկիր Նայիրին, Ինքնություն 1, Եր․, Հումանիտար հետազոտությունների հայկական կենտրոն, 1995

    Ոսկանյան Ա․, Չարենցի ժամանակը, Եր․, Փրինթինֆո, 2017

    Չարենց Ե․, Երկերի ժողովածու վեց հատորով, հատ. 5, Եր., Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ, 1966

    Չարենց Ե․, Երկիր Նաիրի, Եր․, «Վերնատուն» հրատ․, 2022

    Кравченко, И. И. Миф политический, Новая философская энциклопедия, т. 4, Мысль, 2001

    Лебон.Г., Психология народов и масс, Санкт-Петербург, 1896

    Савельев А., Политическая мифология, М․, 2018, с․491, https://mybook.ru

    Сребрянская Н. А., Политические мифы в сказке Дж․ Оруела ‘’Animal Farm’’ и их временная отнесенность, Вестник ВолГУ. Серия 2, Языкознание. 2017. Т. 16. № 1

    Юнг К․, Архетипы и коллективное бессознательное, М․, ‘’Издательство АСТ’’, 2020

    Barthes R., Mythologies, New York, The Noonday Press, 1991

    Bottici Ch., A Philosophy of Political Myth, New York, Cambridge University Press, 2007

    Cassirer E., The Myth of the State, New Haven: Yale University Press, 1946

    Flood G., Political Myth, A Theoretical Introduction, London and New York, Routledge, 2013

    Hovhannisyan Ch., The Narrative of Deconstruction in Yeghishe Charents’ Novel “Land of Nairi”, Review of Armenian Studies, 2023, 2

    Kenzhekanova K., Dalelbekkyzy A., Myth in Political Discourse as a Form of Linguistic Consciousness, World Academy of Science, Engineering and Technology International Journal of Cognitive and Language Sciences, 2014, Vol:8, No:10

    Khafaga A., F., Linguistic Manipulation of Political Myth in Margaret Atwood’s The Handmaid’s Tale, International Journal of English Linguistics; 2017, No. 3

    Tudor, H., Political Myth, London, Macmillan, 1972

    Գրականության ցանկ

    Ալեքսանյան Ա․ (2021). Ե․ Չարենցը և եվրոպական գրական ավանդույթը, Եր․, Անտարես

    Աղաբաբյան Ս․(1973). Եղիշե Չարենց, Գիրք առաջին, Եր․, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ.

    Ավետիսյան Ս․(2022). Իրական և միֆական նաիրիների հակադրությունը Եղիշե Չարենցի «Երկիր Նաիրի» վեպում, Գրականագիտական հանդես, ԻԵ(2). DOI: 10.54503/1829-0116-2022.2-105

    Դանիելյան Վ․(2013). Ինչպես ընթերցել Կարսը՝ որպես վեպի տարածություն, http://boon.am/

    Դեմիրճյան Մ․(2019). Միֆը որպես գիտակցության մանիպուլյացիայի և քարոզչության միջոց, http://boon.am/

    Եղիազարյան Ա․(1997). Չարենցը և պատմությունը, Եր․, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն

    Զաքարյան Ա․(1997). Եղիշե Չարենց, Կյանքը, գործը, ժամանակը, Եր․, ՀՀ ԳԱԱ հրատարակչություն

    Լը Բոն Գ․(2020). Ամբոխների հոգեբանությունը, Եր․, Անտարես

    Կարապետյան Հ․(1995). Որոնելով Երկիր Նայիրին, Ինքնություն 1, Եր․, Հումանիտար հետազոտությունների հայկական կենտրոն

    Ոսկանյան Ա․(2017). Չարենցի ժամանակը, Եր․, Փրինթինֆո

    Չարենց Ե․(1966). Երկերի ժողովածու վեց հատորով, հատ. 5, Եր., Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ.

    Չարենց Ե․(2022). Երկիր Նաիրի, Եր․, «Վերնատուն» հրատ․

    Кравченко, И. И. (2001). Миф политический, Новая философская энциклопедия, т. 4, Мысль

    Лебон.Г.(1896). Психология народов и масс, Санкт-Петербург

    Савельев А.(2018). Политическая мифология, Москва, https://mybook.ru

    Сребрянская Н. А.(2017).Политические мифы в сказке Дж․ Оруела ‘’Animal Farm’’ и их временная отнесенность, Вестник ВолГУ. Серия 2, Языкознание, 16.(1). DOI:10.15688/jvolsu2.2017.1.12

    Юнг К. (2020). Архетипы и коллективное бессознательное, М․, ‘’Издательство АСТ’’

    Barthes R.(1991). Mythologies, New York, The Noonday Press

    Bottici Ch. (2007). A Philosophy of Political Myth, New York, Cambridge University Press

    Cassirer E.(1946). The Myth of the State, New Haven: Yale University Press

    Flood G. (2013). Political Myth, A Theoretical Introduction, London and New York, Routledge

    Hovhannisyan Ch. (2023) The Narrative of Deconstruction in Yeghishe Charents’ Novel “Land of Nairi”, Review of Armenian Studies, 32(2). DOI:10.54503/1829-4073-2023.2.190-204

    Kenzhekanova K., Dalelbekkyzy A.(2014). Myth in Political Discourse as a Form of Linguistic Consciousness, World Academy of Science, Engineering and Technology International Journal of Cognitive and Language Sciences, 8(10), pp. 3047-3050

    Khafaga A., F.(2017). Linguistic Manipulation of Political Myth in Margaret Atwood’s The Handmaid’s Tale, International Journal of English Linguistics, 7(3), pp.189-200. DOI:10.5539/ijel.v7n3p189

    Tudor, H.(1972). Political Myth, London, Macmillan

    Գրականության ցանկ

    Ալեքսանյան Ա․ (2021). Ե․ Չարենցը և եվրոպական գրական ավանդույթը, Եր․, Անտարես

    Աղաբաբյան Ս․(1973). Եղիշե Չարենց, Գիրք առաջին, Եր․, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ.

    Ավետիսյան Ս․(2022). Իրական և միֆական նաիրիների հակադրությունը Եղիշե Չարենցի «Երկիր Նաիրի» վեպում, Գրականագիտական հանդես, ԻԵ(2). DOI: 10.54503/1829-0116-2022.2-105

    Դանիելյան Վ․(2013). Ինչպես ընթերցել Կարսը՝ որպես վեպի տարածություն, http://boon.am/

    Դեմիրճյան Մ․(2019). Միֆը որպես գիտակցության մանիպուլյացիայի և քարոզչության միջոց, http://boon.am/

    Եղիազարյան Ա․(1997). Չարենցը և պատմությունը, Եր․, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն

    Զաքարյան Ա․(1997). Եղիշե Չարենց, Կյանքը, գործը, ժամանակը, Եր․, ՀՀ ԳԱԱ հրատարակչություն

    Լը Բոն Գ․(2020). Ամբոխների հոգեբանությունը, Եր․, Անտարես

    Կարապետյան Հ․(1995). Որոնելով Երկիր Նայիրին, Ինքնություն 1, Եր․, Հումանիտար հետազոտությունների հայկական կենտրոն

    Ոսկանյան Ա․(2017). Չարենցի ժամանակը, Եր․, Փրինթինֆո

    Չարենց Ե․(1966). Երկերի ժողովածու վեց հատորով, հատ. 5, Եր., Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ.

    Չարենց Ե․(2022). Երկիր Նաիրի, Եր․, «Վերնատուն» հրատ․

    Кравченко, И. И. (2001). Миф политический, Новая философская энциклопедия, т. 4, Мысль

    Лебон.Г.(1896). Психология народов и масс, Санкт-Петербург

    Савельев А.(2018). Политическая мифология, Москва, https://mybook.ru

    Сребрянская Н. А.(2017).Политические мифы в сказке Дж․ Оруела ‘’Animal Farm’’ и их временная отнесенность, Вестник ВолГУ. Серия 2, Языкознание, 16.(1). DOI:10.15688/jvolsu2.2017.1.12

    Юнг К. (2020). Архетипы и коллективное бессознательное, М․, ‘’Издательство АСТ’’

    Barthes R.(1991). Mythologies, New York, The Noonday Press

    Bottici Ch. (2007). A Philosophy of Political Myth, New York, Cambridge University Press

    Cassirer E.(1946). The Myth of the State, New Haven: Yale University Press

    Flood G. (2013). Political Myth, A Theoretical Introduction, London and New York, Routledge

    Hovhannisyan Ch. (2023) The Narrative of Deconstruction in Yeghishe Charents’ Novel “Land of Nairi”, Review of Armenian Studies, 32(2). DOI:10.54503/1829-4073-2023.2.190-204

    Kenzhekanova K., Dalelbekkyzy A.(2014). Myth in Political Discourse as a Form of Linguistic Consciousness, World Academy of Science, Engineering and Technology International Journal of Cognitive and Language Sciences, 8(10), pp. 3047-3050

    Khafaga A., F.(2017). Linguistic Manipulation of Political Myth in Margaret Atwood’s The Handmaid’s Tale, International Journal of English Linguistics, 7(3), pp.189-200. DOI:10.5539/ijel.v7n3p189

    Tudor, H.(1972). Political Myth, London, Macmillan

  • Գրականագիտություն

    Ինքնության բազմաձայնությունը և երկակի դիսկուրսը Իրվին Ուելշի արձակում։

    Նատալիա Գոնչար-Խանջյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Թեմաների ընտրության և սյուժեի կառուցման հարցում ժամանակակից գեղարվեստական գրականությունն էլ ավելի է հիմնվում հոգեբանական նորագույն բացահայտումների վրա, որոնք հաճախ կանխատեսվում են գրական օրինակներով: Որպես նման գրական ինսայթի վառ նմուշ կարող է ծառայել Սթիվենսոնի հայտնի վիպակը, որը հիմք դրեց նոր գրական մոտեցմանը կրկնակի և երկակիության թեմային՝ դուրս եկող գրական օրինակի սահմաններից։ Ջեքիլի և Հայդի կերպարները գրականության մեջ, որը հիմնված է երկու կամ ավելի հակադիր կերպարների անտինոմիայի վրա, համարվում են արքետիպային: Թեև ինքը՝ Սթիվենսոնը, գտնվում էր Դոստոևսկու անմիջական ազդեցության տակ, ում տեքստերում կրկնակի թեման լեյտմոտիվային է, սակայն հենց Սթիվենսոնն է, որ իր «Տարօրինակ պատմությունով...» խթան հանդիսացավ ժամանակակից գրականության, ինչպես համաշխարհային, այնպես էլ ազգային՝ շոտլանդական գրականության մեջ երկակիության երևույթի հետագա զարգացման համար։ Արդեն խորհրդանշական դարձաց՝ Սթիվենսոնի կրկնակների կերպարները իրենց արտացոլումն են գտել շոտլանդացի Իեն Բենքսի («Կամուրջ», «Հանցակից»), Ալասթեր Գրեյի («Լանարկ. կյանքը չորս գրքում») և Իրվին Ուելշի մի շարք վեպերում։

    Ընտրելով Սթիվենսոնի ժամանակներից ի վեր շոտլանդական արձակի ավանդական կրկնակի թեման որպես իր տեքստերի հիմնական հասկացություն, Ուելշը իր կերպարները անցկացնում է հակասոցիալական անձնային խանգարման միջով՝ սուբլիմացնելով ապրած և ինտեգրված փորձը իր ստեղծագործություններում: Տրանսգրեսիվ արձակը վերլուծող օրինակների ընդարձակ գրականագիտական դաշտում Ուելշի ստեղծագործությանը նվիրված գիտահետազոտական աշխատանքների սակավությունը պայմանավորված է ինչպես նրա հայեցակարգի ընկալման բարդությամբ, այնպես էլ կոմպոզիցիոն բազմաշերտ բնույթի հետ և վանող իրենց ցուցադրական ագրեսիվությամբ և միտումնավոր դեպրեսիվ բովանդակությամբ սյուժեների հետ, արգելված թեմաների բացահայտ դրսևորմամբ՝ զուգորդված ոչ նորմատիվ լեքսիկայի առատությամբ։ Դա պայմանավորված է նաև գրողի կանխամտածված գաղտնիությամբ, ով հազվադեպ է հարցազրույցներ տալիս և խուսափում է այլ իր գրքերը գովազդելու մարքեթինգային մարտավարության ձևերից: Այսպիսով, գրողի տեքստերի գիտական վերլուծության փորձը, ում աշխատանքը և՛ գրական, և՛ գիտահոգեբանական հետաքրքրություն է ներկայացնում, ընտրված թեման դարձնում է արդիական, և Ուելշի տեքստերի ուսումնասիրության մոտեցումը պառակտված անձի տեսանկյունից ապահովում է ուսումնասիրության նորությունը։ Հոդվածի նպատակն է ներկայացնել երկակի դիսկուրսը գրողի վեպերում՝ ընդգրկելով 1995-2016 թվականներն ընկած ժամանակահատվածը։

    Հղումներ

    Bern Erik. Igry, v kotorye igrayut lyudi. Lyudi, kotorye igrayut v igry. [What Do You Say After You Say Hello?]. Moscow: EKSMO, 2008. – 576 p. (In Russ.)

    Borkhes Khorkhe Luis. Sobr. soch. v 4-kh tomakh. SPb.: Amfora, 2001. Tom III. – 655 p. (In Russ.)

    Golubev Eduard. «Ya Pravda zhil kak “Na igle”»: Irvin Uelsh o molodosti, zavisimosti i vecherinkakh. [«I Really Lived Like ''Trainspotting''»: Irvine Welsh on His Youth, Addiction and Partying]. Afisha. 15 iyulya 2021 // https://daili.afisha.ru/cinema/20323-ya-pravda-zhil-kak-v-romane-na-igle-irvin-uelsh-o-molodosti-zawisimosti-i-vecherinkah/. (In Russ.)

    Kaluzhskiy Mikhail. Spravit'sya s neprukhoy [Dealing with Misfortune]: Irvin Uelsh stavit tochku v istorii geroev «Na igle» // https://moskvichmag.ru/lyudi/spravitsya-s-nepruhoj-irvin-uelsh-stavit-tochku-v-istorii-geroev-na-igl/amp/. (In Russ.)

    Kammings Entoni. Irvin Uelsh: «Vsestanovitsyasverkhchuvstvitel'nym». [Irvine Welsh: «Everything is becoming hypersensitive»]. 20 oktyabrya 2022. // https://www.liber.ru/translations/post/106408-irvin-uelsh-vse-stanovitsya-sverchchustvitelnym. (In Russ.)

    Kormil'tsev Il'ya. Irvin Uelsh – Zhan Zhak Russo khimicheskogopokoleniya. [Irvine Welsh - Jean-Jacques Rousseau of the chemical generation]. Inostrannayaliteratura, N 4, 1998 // https://magazines.gorky.media>ir…). (In Russ.)

    Kubatchenko O. Chtoskryvaetsyazaponyatiem «transgressivnayaliteratura»? [What is hidden behind the concept of «transgressive literature»]// http://literator.org/sermon/chto-skrywaetsya-za-ponyatiem-transgressivnaya-literatura.html. (In Russ.)

    K'erkegor Seren. Ili-ili. [Either/Or]. S-Pb.: Izdatel'stvoRusskoyKhristianskoyGumanitarnoyAkademii, 2011. – 823 p. (In Russ.)

    K'erkegor Seren. Filosofskie krokhi ili krupitsy mudrosti Yokhannesa Klimakusa. [Philosophical Fragments/Johannes Climacus]. Moscow: Institut Svyatogo Fomy, 2009. – 192 p. (In Russ.)

    Noveyshiy psikhologicheskiy slovar'. [The Latest Psychological Dictionary]. Pod red. V.B. Shaparya. Rostov n/D.: Feniks, 2005. – 808 p. (In Russ.)

    Pervin L., Dzhon O. Psikhologiya lichnosti. [Personality:Theory and Research]. Moscow: Aspekt Press, 2001. – 607 p. (In Russ.)

    Uelsh Irvin. Al'kovnye sekrety shef-povarov. [The Bedroom Secrets of the Master Chefs]. Moscow: Inostranka, 2021. – 448 p. (In Russ.)

    Uelsh, Irvin. Bruki mertveca. [Dead Men’s Trousers]. // https://royallib.com >uelsh_irvin (In Russ.)

    Uelsh, Irvin. Koshmary Aista Marabu. [Marabou Stork Nightmares]. Moscow: «Inostranka», 2020. – 448 p. (In Russ.)

    Uelsh Irvin. Rez'ba po zhivomu. [Blade artist]. Moscow: «Inostranka», 2019. – 416 p. (In Russ.)

    Uelsh, Irvin. Seksual'naya zhizn' siamskikh bliznetsov. [The Sex Lives of Siamese Twins]. Moscow: Inostranka, 2020. – 448 p. (In Russ.)

    Fuko Mishel'. Mysl' o Vneshnem. [La Pensée du dehors]. Gumanitarnyy portal / https://gtmarket.ru > library > articles. (In Russ.)

    Welsh, Irvin. Filth. [Filth]. https://ru.scribd.com/document/510068075/Filth-Irvine-Welsh. (In Engl.)

  • Գրականագիտություն

    Կենաց ծառի առասպելույթը գեղարվեստական ժամանակի համատեքստում (Հրանտ Մաթևոսյան, Վիկտոր Աստաֆև)

    Դավիթ Պետրոսյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հասարակության մեղջ քաղաքակրթական փոխակերպումները մշտապես ուղեկցել են մարդկությանը: Դրանց բանավոր և գրավոր մեկնությունները հաճախ ներկայացվել են միֆերի տեսքով, որոնք մարմնավորվել են՝ ելնելով տվյալ ազգի հոգեմտավոր գոյության առանձնահատկություններից:

       Կենաց ծառի առասպելույթը(միֆոլոգեման) այս համատեքստում առանցքային դեր ունի մասնավորապես գեղարվեստական գրականության մեջ: Մեր նպատակն է եղել քննել այդ առասպելույթը հայ և ռուս գրականության նշանավոր ներկայացուցիչներ Հրանտ Մաթևոսյանի  և Վիկտոր Աստաֆևի արձակում հեղինակի, նրա հերոսներին բնորոշ գեղարվեստական ժամանակի դիտանկյունից: Վերջինիս հոլովույթում կենաց ծառի առասպելույթը նոր բացահայտումների առիթներ է ընձեռել՝ ընդլայնելով տեքստի գեղագիտական ընկալման սահմանները և ըստ այդմ ապահովելով ուսումնասիրության արդիական հնչեղությունը:

       Հետազոտության մեջ, իբրև գեղարվեստական ժամանակի մեկնաբանության տեսական հիմք, առաջադրել ենք հռոմեացի աստվածաբան և իմաստասեր Ավգուստինոս Երանելու դրույթը հոգևոր ներկայի մասին: Ներկան իմաստավորող նրա բնութագրումները ՝ անցյալի ներկա (հիշողություն), ներկայի ներկա (անմիջական հայեցում)  և ապագայի ներկա(սպասում), հնարավորություն են տվել բացահայտելու Հրանտ Մաթևոսյանի և Վիկտոր Աստաֆևի որոշ ստեղծագործություններում կենաց ծսռի առասպելույթի ստեղծման և մեկնաբանման մի շարք ուշագրավ կողմեր: Հիշյալ գրողների ստեղծագործությունները տեսական այս դիտանկյունով մինչ օրս չի ներկայացվել: Հոդվածը շարադրելու ընթացքում նախապատվությունը տրվել է համեմատության, վերլուծության և համադրական մեթոդներին:

    Հղումներ

    Մաթևոսյան Հր., Սկիզբը

    https://hrantmatevossian.org/hy/works/id/skizby#tabcontent

    Մաթևոսյան Հր., Ծառերը, https://hrantmatevossian.org/m/up/&arery.pdf

    Астафьев В. Родные березы

    https://scicenter.online/russkiy-yazyik-scicenter/rodnyie-berezyi-73609.html

    Астафьев В. Вербное воскресенье

    http://loveread.me/read_book.php?id=1857&p=132#gl_194

    Бахтин М. М. Вопросы литературы и эстетики, Москва 1975, с. 234-407.

    Бахтин М. М. Автор и герой в эстетической деятельности. Проблема автора. http://museum. Philosophy.ru./books/

    Берёза. Легенды и мифы. https://cbg.org.by/ecotrail/kollekciya-drevesnykh-rasteniy/beryoza-povislaya/beryoza-legends

    Гуревич А. Что есть время?, «Вопросы литературы», 11 (1968), с.151-174.

    Дегтярева В. В. Типология предельной черты в нравственном конфликте человека и природы (Г. Мелвилл-Э. Хемингуей-В. Астафьев), «Актуальные проблемы гуманитарных и естественных наук», М., 2009. file:///C:/Users/user/Downloads/tipologiya-predelnoy-cherty-v-nravstvennom-konflikte-cheloveka-i-prirody-g-melvill-e-heminguey-v-astafiev.pdf

    Древо жизни: символ мудрости, знания и бессмертия https://shedevrum.ai/post/c9095a74637a11ee83cf56181a0358a2/

    Лотман Ю. М. Внутри мыслящих миров, М. 1996, 464 с.

    Мифы народоов мира: Энциклопедия в 2-х тт., т. 1, «Советская энциклопедия», М. 1980. С. 396.

    Наумова Н. Ф. Время человека. «Социологический журнал». 1997. № 3. С. 159-176.

    Новейший философский словарь.

    https://pnu.edu.ru/media/filer_public/2013/04/17/newest_philosophical_dictionary.pd

    Паранук К. Н. Мифологема леса в романе А. Кима «Отец –лес» и повести Н. Куека «Лес одиночества», «Вестник АГУ». Выпуск 4 (227), 2018, с. 111-116.

    Кругликова В. П. Семантика дерева в русской народной культуре. «Вестник русской христианской гуманитарной академии». 2010. Т.11. Выпуск 2, с. 208-215.

    Флоренский П. А. Анализ пространственности и времени в художественно-изобразительных произведениях, Москва, 1993, 324 с.

    Agnessy H. Time and Philosophies,Paris, 1977, pp.18-26;

    Stuart-Smith S. Time in Literature, Group Analysis, 36(2002), pp.53-68 и др.

  • Գրականագիտություն

    Հակոբ Մնձուրու պատումի արվեստը

    Արծրուն Ավագյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հոդվածում ներկայացվում է հայ գրականության մեծերից մեկի՝ Հակոբ Մնձուրու պատումի դրսևորումները, վերհանվում նրա պատմվածքների բովանդակային և պատկերավորման առանձնահատկությունները։ Ավերիչ ճակատագրի բերումով Մնձուրին կորցրեց իր հայրենի եզերքն ու ընտանիքի բոլոր անդամներին և ստիպված եղավ իր ողջ կյանքն ապրել Կ․ Պոլսում։ Իր ծննդավայր Արմտանի ու նրա բնակիչների հիշողությունները հար ուղեկցեցին նրան, և նա մի ողջ գրականություն ստեղծեց նրանց մասին։

    Պատումի այն ձևերը, որոնցով գրողը շարադրել է իր գործերը, աչքի են ընկնում իրենց հակիրճությամբ, կյանքում տեղի ունեցած «ոչ մեծ դեպքերի» մանրամասների վերհանումներով, պատկերավորման միջոցների հարուստ ու նոր եղանակների առատությամբ, ենթատեքստի խորությամբ, կերտված գործող անձանց ինքնատիպությամբ և հայրենի բնաշխարհի նկատմամբ դրսևորված մեծ սիրով։ Այն ամենը, ինչ գրել է Մնձուրին, անց է կացվել իր իսկ մտքերի ու զգացումների միջով, իր բառերով ասած՝ «հալեցվել» և «խղճից մաքրվել», արդյունքում նրա պատմվածքներում գրող-հեղինակից առավել ներկա է Մնձուրի-մարդը։ Մնձուրու պատումի առանձնահատկություններից է իր ընթերցողին պատմվող դեպքերին մասնակից դարձնելը, սյուժետային զարգացումների «ոչ տրամաբանական» ընդհատումներն ու շեղումները, նկարագրությունների քնարականությունը, խոսքի պարզությունը, պատկերների գունային առատությունը, անշունչ իրերի ու կենդանական աշխարհի անձնավորումները, որոնց շնորհիվ գրողն ամբողջացնում է Արևմտահայաստանի մի եզերքը՝ Արմտանն ու նրա շրջակայքը, ասելով, որ սա իմ ու քո ժողովրդի հայրենիքն է, որը չպիտի մոռանալ։

    Հղումներ

    Մնձուրին Յ․, Մենք, Անթիլիաս, 2018, էջ 226-227։

    Մնձուրի Յ․, Կռունկ ուստի՞ կուգաս, Իսթանպուլ, 1974, էջ 168։

    Մնձուրի Յ․, Արմտան, Իսթանպուլ, 1966, էջ 279։

    ՀՀ ԳԱԹ, Մնձուրու արխիվ, ֆ․ 30։

    «Հանդէս մշակոյթի», հրատարակութիւն Կեդրոնական Սանուց միութեան, 1953, թիվ 15, էջ 3։

    «Մարմարա», օրաթերթ, 1955, 15 հունիսի։

    ՀՀ ԳԱԹ, Մնձուրու արխիվ, ֆ․ 253։

    “Հանդէս մշակոյթի», հրատարակութիւն Կեդրոնական Սանուց միութեան, 1953, թիւ 15, էջ 3։

    Պարոնյան Հ․, Երկեր, Երևան, 1976, էջ 3։

    Մնձուրի Յ․, Կապոյտ լոյս, Իսթանպոլ, 1958, էջ 269։

    Սևան Գ․, Հակոբ Մնձուրի, Երևան, 1981։

    Մնձուրի Յ․, Տեղեր ուր ես եղեր եմ, Իսթանպուլ, 1984, էջ 94։

Բանահյուսություն

  • Բանահյուսություն

    Քաղաքային ռոմանսի բանահյուսական տեքստերը

    Լուսինե Հայրիյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հայ ավանդական երաժշտությունն ընդունված է բաժանել երեք հիմնական ճյուղերի՝ գեղջկական, քաղաքային ֆոլկլոր և գուսանա-աշուղական արվեստ:

    Քաղաքային երաժշտական բանահյուսության խոսքն ի տարբերություն գեղջկականի կառուցվում է  ​​ հիմնականում գրական կամ խոսակցական լեզուներով։ Ժողովրդական երաժշտության այս ոլորտն իր յուրահատուկ դրսևորումներով շարունակում է մնալ երաժշտագետների, ազգագրագետների և բանասերների ուշադրության կենտրոնում, սակայն համակարգային առաջին ուսումնասիրություններն  իրականացվել են դեռևս XX դարում՝ առաջացնելով  հակադիր և իրարամերժ եզրահանգումներ:  Բանագետ-ազգագրագետների մի խումբ ցայսօր բացառում է քաղաքային բանահյուսության գոյությունը՝ համարելով այն գեղջկական բանահյուսական ավանդույթների «ձևախեղում», այլ տեսակետի համաձայն՝ քաղաքային բանահյուսությունը պատմամշակութային ուրույն երևույթ է` զարգացման յուրօրինակ  ընթացքով և օրինաչափություններով:

    Քաղաքային երգի յուրաքանչյուր նմուշ անցնում է արարման և տարածման առանձնահատուկ ճանապարհ (բանահյուսական տեքստ-ժողովրդական մեղեդի, հեղինակային տեքստ-ժողովրդական մեղեդի, հեղինակային խոսք և երաժշտություն, միևնույն երգի տարբերակայնություն՝ գեղջական և քաղաքային  զուգահեռներով, հայտնի հեղինակ ունեցող երգի ժողովրդականացում և երգի ժողովրդական տարբերակներ՝ բառերի կամ թեմայի  փոփոխությամբ, գյուղական բանահյուսական տեքստերով քաղաքային երգ, միևնույն մեղեդու բովանդակությամբ ու թեմաներով տարբերվող խոսքեր և այլն ):

    Քաղաքային ռոմանսն ունի որոշակի օրինաչափություններ, որոնք նկատելի են ամենուր: Այս երգատեսակի յուրահատուկ դրսևորումներից է հռչակավոր  ֆադուն։ Ֆադուն սերում է միջնադարյան պիրենեյան (իսպանական և պորտուգալական) ռոմանսներից և պորտուգալական ժողովրդական քառյակներից: Պորտուգալական և հայկական քաղաքային երաժշտական բանահյուսությունները համադրելի են որոշակի մոտիվներով,  ռոմանսային խորհրդանիշներով: Ֆադուներում առավել տարածված խորհրդանիշներից է վարդը, որը կապված է պորտուգալական ավանդական բանահյուսության հետ:

    Որոշ փոխակերպումներով՝ քաղաքային ռոմանսները շարունակում են կենցաղավարել ժամանակակից քաղաքների երաժշտական ​​մշակույթում։

    Հղումներ

    Д. К. Зеленин, Избранные труды: Сборник статей по духовной культуре 1901 – 1913. т.1 (ч. 2), М., Издатель: Индрик, 1994, էջ 10-13:

    П.Г Богатырев, Р.О. Якобсон, Фольклор как особая форма творчества // Богатырев П.Г. Вопросы народного творчества - М., Искусство, 1971, էջ 369-383, Ю.М. Лотман, Избранные статьи (в 3-х т.), т. III, Таллин, Изд. "Александра", 1993, էջ 441-482:

    Մ. Մուրադյան, Կոմիտասի անտիպ նամակները // Պատմաբանասիրական հանդես, N 1, 1958, էջ 248:

    Կոմիտաս , Հայ գեղջուկ երաժշտութիւն, Փարիզ, Կոմիտասեան յանձ. հրատ., 1938, էջ 18-19:

    Ռ. Աթայան, Հայ քաղաքային ժողովրդական երգը Կոմիտասի ստեղծագործության մեջ // Լրաբեր հասարակական գիտությունների, N 11, 1969, էջ 29:

    Աթայան Ռ., Դիտողություններ հայ քաղաքային ֆոլկլորի մասին // «ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», N1, 1959 էջ 72, նաև՝ Ա. Սարյան-Հարությունյան, Հայ քաղաքային ժողովրդական երգարվեստը (19-20-րդ դարեր), Ե., «ՀՍԱՀ ԳԱ հրատ.», 1973, էջ 163-170:

    Գ. Գյոդակյան, Ռոմանոս Մելիքյան. կյանքը և ստեղծագործությունը, Ե., ՀՍՍՌ Գիտությունների ակադեմիայի հրատ., 1960, էջ 82-83:

    Ռ. Աթայան, Դիտողություններ «Ավ. Իսահակյանը և հայ երգը» հարցի առթիվ // Էջմիածին, ԼԲ (ԺԱ), 1975, էջ 33-34 :

    Ա. Հակոբյան, Ավետիս Ահարոնյանի «Նազեի օրորը» ժողովրդական երգարվեստում // Վէմ համահայկական հանդես, ԺԲ(ԺԸ) տարի, թիվ 4(72), հոկտեմբեր-դեկտեմբեր, 2020, էջ 209:

    Կ. Մելիքյան-Վրթանեսյան, Մ. Տոնյան, Երաժշտական բացատրական բառարան, Ե., «Խորհրդային գրող», 1989, էջ 132-133:

    Т. Г. Торощина, Фаду как объект лингвокультурологического и лингвостилистического исследования, М., 2015, էջ 46:

    Յ. Պէրպէրեան, Ընդարձակ գրպանի երգարան, Բոստոն, Պէրպէրեան գրատան հրատարակութիւն, 1919, էջ 79:

    В. Мордерер,, Ах, романс, эх,романс, ох, романс: русский романс на рубеже веков, Санкт-Петрбург: Герань, 2005, էջ 19:

    Ա. Փորքշեյան, Մ.Լյուլեճյան, Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն, հ. 2, Նազինյան Ա.Մ. (խմբ.), Ե., ՀՍԱՀ ԳԱ հրատ., 1971, էջ 62:

    Ռ. Խաչատրյան, Կնոջ կերպավորման եղանակները հայ ժողովրդական երգերում// Բանբեր Երևանի համալսարանի, 1(85), 1995, էջ 170-172:

    Tinop / Pinto de Carvalho (Tinop); História do Fado – Lisboa: Publicações Quixote; 1994; p. 164.

    Սյունիքի բանահյուսությունը, (կազմ.՝ Թ. Հայրապետյան, Գ., Մելիքյան, Ս. Առաքելյան, Ա. Կիրակոսյան), Ե., ՀԱԻ հրատ., 2020, էջ 209:

    Ն. Վարդանյան, Այգու այլաբանությունը սիրերգ-հարսաներգերում // Էջմիածին, Ե., 2021, էջ 65-77:

    Ա. Ղանալանյան, Ավանդապատում, Ե., «ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ.», 1969, 530 էջ: 113:

    Հ. Ալվրցյան, Վարդի և սոխակի խորհրդանիշները հայ միջնադարյան տաղերգության մեջ // Բանբեր Երևանի համալսարանի, 1 (97), 1999, էջ 113-115:

Լեզվաբանություն

  • Լեզվաբանություն

    Բայական -վ- մասնիկի ձևաբանական զարգացումը հայերենում

    Յուրի Ավետիսյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    -Վ- քե­րա­կա­նա­կան մաս­նի­կի ու­սում­նա­սի­րութ­յու­նը բա­ցա­ռիկ կար­ևո­րութ­յուն ու­նի ար­դի հա­յե­րե­նի ձևա­բա­նա­կան և շա­րահ­յու­սա­կան հա­մա­կար­գե­րի մի շարք ի­րո­ղութ­յուն­ներ խո­րութ­յամբ հաս­կա­նա­լու հա­մար։ Հար­ցին անդ­րա­դար­ձել են շատ քե­րա­կան­ներ՝ մաս­նա­վո­րա­պես բա­յի սե­ռա­յին կար­գի տա­րա­տե­սակ դրսևո­րում­նե­րի՝ կրա­վո­րա­կան և կ­րա­վո­րա­կերպ չե­զոք­նե­րի, անդ­րա­դարձ և փո­խա­դարձ չե­զոք սե­ռի բա­յե­րի և, առ­հա­սա­րակ, կրկնա­սեռ բա­յե­րի նկա­րագ­րութ­յան ա­ռիթ­նե­րով։ Հար­ցը քննարկ­վել է, բնա­կա­նա­բար, նաև շա­րահ­յու­սա­կան մա­կար­դա­կում՝ կրա­վո­րա­կան և ներ­գոր­ծա­կան կա­ռույց­նե­րի, դրանց փոխ­հա­րա­բե­րութ­յան և ն­ման այլ խնդիր­նե­րի առն­չութ­յամբ։ Սա­կայն սխալ­ված չենք լի­նի, ե­թե ա­սենք, որ այդ մաս­նի­կի ծագ­ման և­ ի­մաս­տա­յին-քե­րա­կա­նա­կան զար­գաց­ման յու­րա­հատ­կութ­յուն­նե­րը տա­կա­վին ամ­բող­ջա­կան քննութ­յան նյութ չեն դար­ձել։ Սույն հոդ­վա­ծը այդ­պի­սի մի քննութ­յուն է, ո­րը նպա­տակ ու­նի նաև ի մի բե­րե­լու և­ ամ­բող­ջաց­նե­լու ե­ղած տե­սա­կետ­նե­րը։

    Հղումներ

    Գ․ Սևակ, Ժամանակակից հայոց լեզվի դասընթաց (վերահրատ․), Եր․, 2009, էջ 278։

    «Ակնարկներ միջին գրական հայերենի պատմության», հ․ Ա, Եր․, 1972, էջ 302։

    «Ակնարկներ միջին գրական հայերենի պատմության», հ․ Ա, էջեր 310-313, 375-376։

    Ա․ Այտընյան, Քննական քերականություն աշխարհաբար կամ արդի հայերեն լեզվի, Եր․, 1987, էջ 73։

    Ա․ Աբրահամյան, Հայերենի դերբայները և նրանց ձևաբանական նշանակությունը, Եր․, 1953, էջ 204-212, 390-391, նույնի՝ Բայը ժամանակակից հայերենում, գիրք I, , Եր․, 1962, էջ 619, Ս․ Ան-թոսյան, Բայը և նրա խոնարհման համակարգը//Ակնարկներ միջին գրական հայերենի պատ-մության, հ․ 1․, Եր․, 1972, էջ 302, 374-376։

    Ա․ Աբրահամյան, Հայերենի դերբայները և նրանց ձևաբանական նշանակությունը, էջ 211։

    «Ակնարկներ միջին գրական հայերենի պատմության», հ․ Ա, էջ 302, 380։

    Հ․ Աճառյան, Լիակատար քերականություն հայոց լեզվի, հ․ 4, Բ, Եր․, 1961, էջ 7-8։

    Ստ․ Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան, հ․ 1-4, Եր․, 1944։

    Ա․ Աբրահամյան, Բայը ժամանակակից հայերենում, գիրք I, էջ 660-661։

    Էդ․ Աղայան, Արդի հայերենի բացատրական բառարան, Եր․, 1976։

    Ա․ Աբրահամյան, Բայը ժամանակակից հայերենում, գիրք I, էջ 618-619։

  • Լեզվաբանություն

    Հայերենի ժամանակակից բարբառներում հրամայականի որոշ վիճահարույց և/կամ չբացատրված ձևերի շուրջ

    Սարգիս Ավետյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Փորձ է արվում ցույց տալ, որ հրամայականի ձևերի պատմական զարգացումը հայերենի ժամանակակից բարբառներում եղել է բավական բարդ գործընթաց, որի վրա զգալիորեն ազդել է զանազան համաբանական և հնչյունական փոփոխությունների ուժեղ փոխներգործությունը։ Այս փոփոխու­թ­յունները հաճախ մթագնել են սկզբնական դրությունը և հրամայականի կազմության տարբեր տիպերի, ինչպես նաև հրամայականի և աորիստի համաժամանակյա ձևաբանական փոխհարաբերությունը։ Մյուս կողմից՝ քանի որ բարբառագետները այս կամ այն կոնկրետ բարբառը նկարագրելիս հաճախ անտեսել են մյուս բարբառների ընձեռած համապատասխան փաստերը, դա մեծապես խանգարել է նրանց պատշաճ խորանալու դիտարկվող հարցերի մեջ և համապարփակ ու ճշգրիտ քննելու լեզվական նյութը։ Բացի այդ՝ հարկ է նշել, որ հայերենի ժամանակակից բարբառների ուսումնասիրությունը հիմնականում եղել է համաժամանակյա-նկարագրական բնույթի։ Հետևաբար վերոնշյալ հանգամանքները միասին հաճախ թյուրըմբռնումների և սխալ մեկնաբանությունների տեղիք են տվել։ Իհարկե այս կարգի բոլոր վիճահարույց հարցերի քննությունը մեզ շատ հեռուն կտաներ։ Ուստի սույն հոդվածում կդիրտարկվեն ցայսօր առաջարկված առավել խնդրահարույց մեկնաբանութ­յուն­ներից  և/կամ չբացատրված երևույթներից միայն որոշները։ 

    Հղումներ

    Cf. K. S. Davt‘yan, Leṙnayin Ɫarabaɫi barbaṙayin k‘artezə [The dialectal map of the Mountainous Ɫarabaɫ], Yerevan, 1966, p. 178.

    Ibid., p. 178, Footnote 1. See also p. 85.

    Here the dictionary Nor baṙgirk‘haykazeanlezui [New Dictionary of the Armenian language], Vol., 1-2, (Venetik,1836-1837)is referred to by the notation NHB [ՆՀԲ].

    Cf. A. Margaryan, Gorisi barbaṙə [The dialect of Goris], Yer., 1975, pp. 196-197.

    For the cited forms see H. D. Muradyan, Karčewani barbaṙə [The dialect of Karčewan], Yerevan, 1960, pp. 137-147.

    Cf. H. D. Muradyan, Kak‘avaberdi barbaṙə [The dialect of Kakʻavaberd], Yerevan, 1967, pp. 141-147, Ē. B. Aɫayan, Meɫru barbaṙ [The dialect of Meɫri], Yerevan, 1954, pp. 200-203, 215-218.

    Cf. Ē. B. Aɫayan, op. cit., p. 199.

    In Armenian dialectology, the terms dialect of Erevan and dialect of Ararat are often used interchangeably (cf., for example, A․ Ɫaribyan, Hay barbaṙagitut‘yun: hnč‘yunabanut‘yun ew jewabanut’yun [Armenian dialectology: phonology and morphology], Yer․, 1953, p. 218).

    See H. Ačaṙyan, Hay barbaṙagitut‘iwn: uruagic ew dasaworut‘iwn hay barbaṙneri, [Armenian dialectology: A sketch and classification of Armenian dialects], Moskua: Nor-Naxiǰewan, (Ēminean azgagrakan žoɫovacu, vol. 8), 1911, p. 43.

    Ibid., p. 44.

    Cf., for example, A․ Ɫaribyan, op. cit., pp. 225-227, M. Asatryan, Hay barbaṙagitut‘yan gorcnakan ašxatank‘neri jeṙnark [A Manual of practical works of Armenian dialectology], Yer., 1985, p 128․

    See, for example, A. Grigoryan, Hay barbaṙagitut‘yan dasənt‘ac‘ [A handbook of Armenian dialectology], Yer., 1957, p. 217, 220-221. Cf. also V. Katvalyan, Bayazeti barbaṙə yev nra lezvakan aṙnč‘ut‘yunnerə šrǰaka barbaṙneri het [The dialect of Bayazet and its linguistic relationships with surrounding dialects], Yer., 2016, p. 140.

    More on which see S. Avetyan, On One Important Peculiarity of the Imperative Singular in the Dialect of Ararat // Banber Yerevani hamalsarani. Banasirut‘yun [Bulletin of Yerevan University: Philology], 2023, № 3, pp. 30-38.

    See ibid. for a more detailed discussion of the issue.

    Cf. A. Y. Aikhenvald, Imperatives and Commands, Oxford University Press, 2010, pp. 339-351, 362-364.

    Cf. H. Ačaṙean, K‘nnut‘iwn Maraɫayi barbaṙi [Study of the dialect of Maraɫa]. Yer., 1926, p. 234.

    Cf. ibid., pp. 45-46, 57, 78.

    Cf. For a historical account of ի-final forms of the Imperative singular in Armenian dialects, see S. Avetyan, Main factors conditioning the absence of the final ր and the origin of the final ի of the Imperative singular in Armenian dialects. // Banber Yerevani hamalsarani. Banasirut‘yun [Bulletin of Yerevan University: Philology], 2023. № 1, pp. 68-78.

    Cf. A. Margaryan, op. cit., p. 196.

    Cf. ibid., p. 50.

    For the cited forms, see Ibid., p. 196.

    Ibid., p. 195. Cf. also p. 69.

    For a more detailed discussion of the issue see S. Avetyan, Main factors conditioning the absence of the final ր and the origin of the final ի…, pp. 68-78.

    See A. Margaryan, op. cit., p. 196.

    See ibid., p. 196.

    Cf. ibid., pp. 58-63, 196.

    For the cited forms, see ibid., pp. 217, 219.

    For the cited doublets, see A. Margaryan, op. cit., p. 218.

    For the cited forms see ibid., p. 218.

    Cf. A. Y. Aikhenvald, Imperatives and Commands, Oxford University Press, 2010, pp. 339-351, 362-364. See also S. Avetyan, Hramayakan yeɫanakə dasakan hayerenum tipabanakan yev patmakan tesankyunic‘ [The Imperative in Classical Armenian from a typological and histoeical perspective]. // Banber Yerevani hamalsarani. Banasirut‘yunn, [Bulletin of Yerevan University: Philology], 2021, № 3, p. 41ff.

    For the cited forms see H. Ačaṙyan, K‘nnut‘yun Hamšeni barbaṙi [Study of the dialect of Hamšen], Yerevan, 1947, pp. 132-133. See also Hamšeni Čeniki (Dženiki) xosvack‘ə . Hayereni barbaṙagitakan atlasi antip nyut‘er [The subdialect of Čenik (Dženik) of of Hamšen. Unpublished materials of Armenian dialectological atlas], tetr № 39, point 642.

    For the cited forms, see H. Ačaṙyan, K‘nnut‘yun Hamšeni…, p. 28.

    Cf. Ē. Aɫayan, op. cit., pp. 203-210, also p. 199.

    By the way, in the dialect of Meɫri, the regular phonetic change ի >է is attested in accented as wall as in posttonic syllable (see ibid., pp. 39-42).

    Cf. ibid., pp. 203-210.

    See Y. Č‘olak‘ean, K‘esapi barbaṙə [The dialect of Kʻesap], Yer., 2009, pp. 124-125.

    Ibid., pp. 133-134.

    For the form of the 2 sg. Imperative դէ՛ ‘put!’, see ibid., pp. 134, 162-164.

    Ibid., p. 164.

    Ibid., p. 36.

    M. Muradyan, Šataxi barbaṙə [The dialect of Šatax], Yerevan, 1962, p. 150.

    J.Karst, Historische Grammatik des Kilikisch-Armenischen, Strassburg, 1901,S. 315-317.

    For the cited forms, see M. Muradyan, op. cit., pp. 147-149.

    For proportional analogy, see R. S. P.Beekes, Comparative Indo-European Linguistics: An Introduction, 2nd ed., revised and corrected by M. de Vaan, Amsterdam/Philadelphia, 2011, pp. 75-76.

    Cf. J. Karst, op. cit., p. 317.

    Ṙ. Baɫramyan, Šamaxii barbaṙə [The dialect of Šamaxi], Yerevan, 1964, p. 162.

    For the cited forms, see H. Ačaṙyan, K‘nnut‘yun Kilikiayi barbaṙi [Study of the dialect of Cilicia], Yerevan, 2003, p. 494։

    For the cited forms, see H. Ačaṙyan, K‘nnut‘yun Vani barbaṙi [Study of the dialect of Van], Yerevan, 1952, p. 173.

    For the cited forms, see M. Muradyan, Urvagic Moksi barbaṙi [An outline of the dialect of Moks]. In Hayereni barbaṙagitakan atlas: usumnasirut‘yunner ew nyut‘er 1, Yerevan, 1982, p. 173.

    For the cited forms, see ibid., pp. 172-174.

  • Լեզվաբանություն

    Գովեստի դիսկուրսի իմաստագործաբանական բնութագիրը

    Նարինե Գասպարյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Խրախուսանքի արտահայտման միջոցներից մեկը գովասանքն է։

    Գովասանքը հասցեատիրոջը կամ երրորդ անձին ուղղված  անկեղծ դրական գնահատականն է՝ անկախ նրանից, թե նա ներկա է, թե ոչ հաղորդակցության ընթացքում: Հասցեատիրոջը կամ երրորդ անձին իրենց գործողությունների համար գովաբանելիս, գովեստի հասցեատերերը  բացահայտորեն արտահայտում են իրենց  հուզական վերաբերմունքը փաստերի նկատմամբ:

    Գովելը  համարվում է դրական գնահատողական խոսքային ակտ և հաղորդակցության բանակցային ռազմավարության մի մաս: Գովեստը իլոկուտիվ ակտ է, որը ենթադրում է  խոսքային ակտի նպատակաուղղվածության դրսևորում և արտահայտում է խոսողի անկեղծ վերաբերմունքը խոսակցի նկատմամբ: 

     Այս ակտի իրականացումը պայմանավորված է հաղորդակցվողների տարբեր կարգավիճակային և դերային բնութագրերով:

    Հոդվածի նպատակն է ներկայացնել գովեստ արտահայտող խոսքային ակտերի իմաստային և գործաբանական առանձնահատկությունները:

    Հղումներ

    Wierzbicka, A. English Speech Act Verbs: A Semantic Dictionary. Sydney: Academic Press, 1987, 397p.: 199

    Карасик В.И. Язык социального статуса. М.: Институт языкознания РАН, 1992,330 с.:3

    Горелов И.Н., Седов К.Ф.Основы психолингвистики. М.: Лабиринт, 2001, 303 с.:121

    Петелина Е.С. Прагматические особенности высказываний положительной оценки. Автореферат дис. канд. филол. наук. Пятигорск, 1986, 15с.:7

    Collins J. Hollywood Husbands. US: Pocket Books, 1986, 536p.

    Fitzgerald F. S. Selected Short Stories. Moscow: Progress Publishers, 1979, 360 p.

    Grisham J. The Firm. N.Y.: Island Books, 1991, 502 p.

    Williams T. The Night of the Iguana // Three by Tennessee. N.Y.: Times Mirror, 1976, p. 9-127

    Lawrence D.H The Plumed Serpent. Harmondsworth: Penguin Books, 1977, 462p.

    O’Neill E. The Great God Brown // Nine Plays by E. O’Neill. New York: Random House, 1954, p. 307-381.

    Shaw B. Caesar and Cleopatra // Shaw. B. Selected Works. Plays. Selections from Criticism. M.; Foreign languages Publishing House, 1958, p. 229-552.

    Fitzgerald F. S. Babylon Revisited / Selected Short Stories. Moscow: Progress Publishers, 1979, 360 p

    Maugham W.S. Theatre. Moscow: Vyssaya Skola, 1985, 224 p.

    Пиотровская Л. А. Эмотивные высказывания как объект лингвистического исследования: Монография. СПб.: Изд-во С.-Петерб. ун-та, 1994, 146 с. 51-52.

    Leech G.N. Principles of Pragmatics. London: Longman, 1983, p 132.

    Christie A. Hercule Poirot’s Christmas. L.: Harper Collins Publishers, 1993, 210p.

    Stone K. Roommates. N.Y.: Zebra Books, 1987, 569 p.

    Michael J. Private Affairs. N.Y.: Poseidon Press, 1986, 554 p.

    Maugham W. S. The Razor’s Edge. N. Y.: Vintage International, 2003, 314 p.

    Lawrence D.H The Plumed Serpent. Harmondsworth: Penguin Books, 1977, 462p.

    Wilder T. The Cabala //Wilder T. Selected Works. Moscow: Raduga Publishers, 1988, p. 25 - 286

    Падучева Е.В. Высказывание и его отношение к действительности. М Наука, 1985, 271 с.:58

  • Լեզվաբանություն

    Նոր բառերի առաջացման հանգամանքները լեզվում

    Լուիզա Մելքոնյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հոդ­վա­ծում անդ­րա­դարձ է կա­տար­վել նոր բա­ռե­րի ա­ռանձ­նաց­ման տար­բեր սկզբունք­նե­րին՝ հա­մադ­րե­լով նո­րա­բա­նութ­յուն­նե­րի մա­սին լեզ­վա­բա­նութ­յան մեջ տի­րա­պե­տող տար­բեր տե­սա­կետ­նե­րը ինչ­պես հայ, այն­պես էլ օ­տա­րազ­գի (հիմ­նա­կա­նում ռուս) լեզ­վա­բան­նե­րի աշ­խա­տութ­յուն­նե­րում: Այ­նու­հետև ա­ռանձ­նաց­վել են նո­րա­բա­նութ­յուն­նե­րի ա­ռա­ջաց­ման լեզ­վա­կան և­ ար­տա­լեզ­վա­կան գոր­ծոն­նե­րը, ինչ­պես նաև լեզ­վի ան­վա­նո­ղա­կան հա­մա­կար­գի կա­տա­րե­լա­գործ­մանն ուղղ­ված այն մի­տում­նե­րը, ո­րոնք նպաս­տում են նո­րա­բա­նութ­յուն­նե­րի եր­ևան գա­լուն:

    Փորձ է ար­ված բազ­մա­թիվ տե­սա­կետ­նե­րից ա­ռանձ­նաց­նե­լու նոր բա­ռե­րի ա­մե­նաբ­նո­րոշ ու հա­մա­կող­մա­նի սահ­մա­նու­մը՝ տար­բե­րա­կե­լով նո­րա­բա­նութ­յուն և նո­րա­կազ­մութ­յուն տեր­մին­նե­րը, ո­րոնք հա­ճախ միար­ժեք չեն սահ­ման­վում կամ եր­բեմն նույ­նաց­վում են: Քնն­վող լեզ­վա­կան միա­վոր­նե­րը՝ բա­ռե­րը, միա­վոր­վել են նո­րա­բա­նութ­յուն­ներ միաս­նա­կան տեր­մի­նի ներ­քո:

    Այս­պի­սով՝ նո­րա­բա­նութ­յուն­նե­րի ստեղծ­ման հիմք են լեզ­վում գոր­ծա­ռող զա­նա­զան նոր եր­ևույթ­նե­րը, ինչ­պես՝

    • հին բա­ռե­րին նոր ո­րակ­ներ հա­ղոր­դե­լը,
    • բա­ռա­կերտ­ման նոր մի­ջոց­նե­րը,
    • բա­ռա­կազ­մա­կան առ­կա կա­ղա­պար­նե­րով նոր բա­ռեր ստեղ­ծե­լը,
    • լեզ­վա­կան միա­վո­րի տնտես­ման մի­տու­մը,
    • ընդ­հան­րաց­ման, կա­նո­նարկ­ման մի­տու­մը (միան­ման եր­ևույթ­նե­րին, ա­ռար­կա­նե­րին, հաս­կա­ցու­թ­յուն­նե­րին ընդ­հա­նուր ան­վա­նում տա­լու ձգտու­մը),
    • կա­նո­նա­վոր­ման, ընդ­հան­րաց­ման մի­տու­մին որ­պես հա­կակ­շիռ գոր­ծա­ռում է նաև տար­բե­րակ­ման (дифференциация), ճշգրտման մի­տու­մը,
    • ար­դեն հայտ­նի եր­ևույթ­նե­րին հու­զար­տա­հայտ­չա­կա­նութ­յուն հա­ղոր­դե­լը:
    Հղումներ

    Шмелев Д. Н., О некоторых тенденциях развития современной русской лексики /Развитие лексики современного русского языка, М., 1965, ст. 11:

    Волков С. С., Сенько Е. В., Неологизмы и внутренние стимулы языкового развития /Новые слова и словари новых слов, Л., 1983, ст. 52-53:

    Է. Աղայան, Բառագիտություն /Հայոց լեզու, 1-ին մաս, Ա պրակ, Ե., 1980, էջ 227-229:

    Гулыга Е. В., Розен Е. В., Новое и старое в лексике и грамматике немецкого языка, Л., 1977, ст. 65:

    Վ. Համբարձումյան, Լեզվի զարգացման արտաքին և ներքին գործոնների մասին, ՀԼԳԴ, Ե., 1978:

    Шанский Н. В., Очерки по русскому словообразованию, М., 1968, ст. 161:

    Лопатин В. В., Рождение слова: неологизмы и окказиональные образования, М., 1973, ст. 70-71:

    Թ. Ղարագյուլյան, Դիպվածային և պոտենցիալ բառերը ժամանակակից հայերենի բառաստեղծական համակարգում, ԼՈՀ, թ. 7, Ե., 1983:

    Виноградов В. В., Словообразование в его отношении к грамматике и лексикологии /Исследования по русской грамматике, М., 1975, ст. 16-17:

    Словарь терминов по информатике на русском и английском языках, М., 1971:

    Ֆ. Խլղաթյան, Ոճաբանական բառարան, Ե., 2000:

    Головин Б. Н., Общее языкознание, М., 1966, ст. 91:

    Лингвистический энциклопедический словарь, М., 1990:

    Մ. Աբեղյան, Հայոց լեզվի տեսություն, Ե., 1965, Է. Աղայան, Ընդհանուր և հայկական բառագի¬տութ¬յուն, Եր., 1984, Ա. Մարգարյան, Ժամանակակից հայոց լեզու, Եր., 1982, Հ. Պետրոսյան, Հայերենա¬գի¬տա¬կան բառարան, Եր., 1987, Ա. Մուրվալյան, Հայոց լեզվի բառային կազմը, Եր., 1955, Ս. Ղազար¬յան, Ժամանակակից հայոց լեզուն և ռուսերենի դերը նրա հարստացման ու զարգացման մեջ, Եր., 1955:

    Ахманова О. С., Словарь лингвистических терминов, М., 1966:

    БСЭ, М., 1954, նաև Энциклопедический словарь, М., 1954:

  • Լեզվաբանություն

    Հայերենի շեշտի գործածությունը։ Լեզվաբանության ուղղություններն ու լեզվի վերլուծության մակարդակները՝ որպես վիճարկման համատեքստ

    Մարիամ Կարապետյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հոդվածն անդրադառնում է լեզվաբանության կարևոր բնագավառներից մեկի՝ կետադրության հարցերին ուղղված հայացքի թարմացման անհրաժեշտությանը շեշտի գործածության օրինակով։

    Այն, որ պարտադիր կամ գործնականում հաճախ «կամավոր-պարտադիր» շեշտադրման պահանջը տարակուսելի է, կարելի է տեսնել՝ ծանոթանալով մի շարք հայ լեզվաբանների փաստարկներին[1], առավել ևս՝ արտասահմանյան բազմաթիվ լեզվաբանների զարգացրած տեսություններին, որոնք լեզվին առնչվող հարցերի վերաբերյալ իրար ճշգրտող անհաշիվ տրամաբանություններ են զարգացրել։   

    Սույն հոդվածի առարկան է արդի լեզվաբանության որոշ տեսությունների հնարավոր նպաստը շեշտի գործածության, ինչպես նաև առհասարակ կետադրության գործառույթների ըմբռնման հարցում։ Հայ և այլազգի լեզվաբանների պնդումները, որոնք դիտարկվում են հոդվածում, ստեղծում են մոտեցումների շրջանակ, որի առնչությամբ կարելի է քննարկել կետադրության և մասնավորապես շեշտի գործածության կանոնները։

    Հոդվածը փորձ է՝ նկատելու և առանձնացնելու որոշ կողմնորոշիչներ համաշխարհային լեզվաբանությունից, որոնք կարող են օգնել ավելի համարձակ լինել հայոց լեզվի արդի խնդիրների լուծումներ որոնելիս։

     

    [1] Տե՛ս Մ․ Կարապետյան, Հայերենի շեշտի գործածությունը։ Հայաստանյան լեզվաբանական ավանդույթները՝ որպես կետադրության համատեքստ, Բանբեր Երեւանի համալսարանի. Բանասիրություն, 2024, 2(44), էջ101-113։

     

    Հղումներ

    ․ Ա․ Սարգսյան, Ընդհանուր և հայ լեզվաբանություն, 2018, էջ 337, http://language.sci.am/sites/default/files/book/girk_a.pdf

    ․ Է․ Աղայան (խմբ․), Ժամանակակից հայերեն խոսակցական լեզուն, ՀՍՍՀ ԳԱ, Հր․ Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․, 1981։

    ․ Հ․ Բայադյան, Հարմարվողականության լեզուն, https://hetq.am/hy/article/21387։

    ․ Հ․ Բայադյան (խմբ․), Մեդիայի նշանագիտության ներածություն, Երևան, ԵՊՀ հրատ․, 2018։

    ․ Հ. Զաքարյան, Լ. Հովսեփյան, Ժամանակակից հայոց լեզու, 1983թ.։

    ․ Մ․ Կարապետյան, Հայերենի շեշտի գործածությունը։ Հայաստանյան լեզվաբանական ավանդույթները՝ որպես կետադրության համատեքստ, Բանբեր Երեւանի համալսարանի. Բանասիրություն, 2024, 2(44), էջ101-113

    ․ D․ D'Alfonso, The Dynamic Turn: On Syntax between Langue and Parole, Cahiers Ferdinand de Saussure, 62 (2009)․

    E․ R․ Martínez, Delimiting Semantics and Pragmatics. a Functional, Structural Criterion, Atlantis , 18 (1996), No. 1/2․

    ․ J․ Åkerman, Indexicals and Reference-Shifting: Towards a Pragmatic Approach, https://philarchive.org/archive/KERIAR․

    ․ M․ E. Beckman, J․ J. Venditti, Tone and Intonation, in W․ J. Hardcastle (ed.), J. Laver (ed.), F. E. Gibbon (ed.), The Handbook of Phonetic Sciences, Oxford/Malden, MA: Wiley-Blackwell, 2010․

    ․ M. B. Parkes, Pause and Effect: An Introduction to the History of Punctuation in the West, Cambridge, Scholar Press, 1992․

    ․ P. Eckert, Variation and the indexical field, Journal of Sociolinguistics 12/4, 2008, p. 453, https://web.stanford.edu/~eckert/PDF/IndexicalField.pdf․

    ․ R. Dale, The Role of Punctuation in Discourse Structure, Natural Language Understanding and Generation, Asilomar, 1991

    ․ R ․Tartakovsky , E. E. Cummings's Parentheses: Punctuation as Poetic Device, Style , Vol. 43, No. 2, Temporal Paradoxes in Fiction and Stylistics in American Literatures (Summer 2009)․

  • Լեզվաբանություն

    Բայական անդամի լրացումները արևելահայերենի UD_Armenian-ArmTDP և UD_Armenian-BSUT ծառադարաններում

    Աննա Դանիելյան, Մարատ Յավրումյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Հոդվածի շրջանակում նկարագրվում են արևելահայերենի UD_Armenian-ArmTDP և UD_Armenian-BSUT շարահյուսական ծառերի շտեմարաններում բայի լրացումների վերլուծության առանձնահատկությունները: Ներկայացվում են ավանդական քերականության մեջ դրանց վերլուծության հետ կապված խնդիրները և «Համընդհանուր կախվածություններ» նախագծի մշակումներում դրանց լուծման հնարավորությունները։  Նկարագրվում են նշված շտեմարաններում հայերենի բայական լրացումների վերլուծության համար կիրառված շարահյուսական կապերի տեսակները և դրանց համարժեքները հայերենի ավանդական քերականության մեջ։

    Հղումներ

    Աբրահամյան, Ա. (1962), Բայը ժամանակակից հայերենում, Գիրք 1, «ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ.», Երևան, 727 էջ։

    Աբրահամյան, Ս. (1975), Ժամանակակից հայերենի քերականություն, «Լույս», Երևան, 440 էջ։

    Աբեղյան, Մ. (1965), Հայոց լեզվի տեսություն, «Միտք», Երևան, 699 էջ։

    Ասատրյան, Մ. (1956), Արդի հայերենի պատճառական բայերը, Գիտական աշխատություններ, № 57, մաս 1, էջ 127-165։

    Ասատրյան, Մ. (1959), Բայի սեռերը ժամանակակից հայերենում, «Երևանի համալսարանի հրատ.», 233 էջ։

    Ասատրյան, Մ. (1987), Ժամանակակից հայոց լեզու։ Շարահյուսություն, «Երևանի համալսարանի հրատ.», Երևան, 368 էջ։

    Ավետիսյան, Յ., Զաքարյան, Հ. (2015), Հայոց լեզու։ Ձևաբանություն, «Զանգակ», Երևան, 376 էջ։

    Գարեգինյան, Գ․ (1991), Ժամանակակից հայոց լեզու։ Բարդ նախադասություն, «Երևանի համալսարանի հրատ․», Երևան, 432 էջ։

    Գյուլզատյան, Դ․ (2015), Անցողականության և բայասեռի քերականական կարգերի տիպաբանությունը, Բանբեր Երևանի համալսարանի. Բանասիրություն, № 3 (18), էջ 37-44։

    Զաքարյան, Հ․, Ավետիսյան, Յու․ (2015), Հայոց լեզու։ Շարահյուսություն, «Զանգակ» հրատարակչություն, Երևան, 376 էջ։

    Զաքյան, Հ. (2017), Արդի հայերենի կրկնասեռ բայերը (կրկնասեռություն սեռի տեղաշարժի հետևանքով), Լեզու և լեզվաբանություն, № 1, ՀՀ ԳԱԱ հրատ․, էջ 72-79։

    Իշխանյան, Ռ․, 1977, Լեզվաբանական վերլուծության սահմանը արդի հայերենի շարահյուսական մակարդակում, Լրաբեր հասարակական գիտությունների, № 12, էջ 90-99։

    Իշխանյան, Ռ․ (1986), Արդի հայերենի շարահյուսություն։ Պարզ նախադասություն, «Երևանի համալսարանի հրատ․», Երևան, 340 էջ։

    Խաչատրյան, Ա․ (1986), Խոսքի մասերի հարցումային դասակարգումը, Բանբեր Երևանի համալսարանի, № 3, էջ 56-65։

    Հարությունյան, Հ․, 1979, Բայի սեռ ժամանակակից հայերենի քերականական համակարգում, Բանբեր Երևանի համալսարանի, № 1 (37), էջ 63-75։

    Հարությունյան, Հ․ (1983), Կառավարումը ժամանակակից հայերենում, «Երևանի համալսարանի հրատ․», Երևան, 336 էջ։

    Յավրումյան, Մ․ (2019), Տեքստի մեքենական հատույթավորումը արևելահայերենի շարահյուսական ծառերի UD_Armenian-ArmTDP բանկում, Բանբեր Երևանի համալսարանի․ Բանասիրություն, № 3 (30), էջ 52-65։

    Ջահուկյան, Գ․ (1974), Ժամանակակից հայերենի տեսության հիմունքները, «ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․», Երևան, 588 էջ։

    Comrie, B․, Language Universals and Linguistic Typology: Syntax and Morphology, University of Chicago Press, 1989, 275 p.

    De Marneffe, M., Manning, Ch., Nivre, J., Zeman, D. (2021). Universal Dependencies. In Computational Linguistics 47:2, pp. 255-308.

    Nivre, J., de Marneffe, M., Ginter, F., Hajič, J, Manning, Ch., Pyysalo, S., Schuster, S., Tyers, F., Zeman, D. (2020). Universal Dependencies v2: An Evergrowing Multilingual Treebank Collection. In Proceedings of LREC, pp. 4034-4043.

    Pasierbsky, F. (2003). Toward a Classification of Complements. Dependenz und Valenz / Dependency and Valency. Halbband 2. (Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft 25.2.), (eds. Vilmos Ágel, Ludwig M. Eichinger, Hans-Werner Eroms, Peter Hellwig, Hans Jürgen Heringer, Henning Lobin), Berlin/New York: de Gruyter, 803-813.

    Przepiórkowski, A., Patejuk, A. (2018). Arguments and adjuncts in Universal Dependencies. In Proceedings of the 27th International Conference on Computational Linguistics, USA, pp. 3837–3852.

    Zeman, D. (2017). Core Arguments in Universal Dependencies. In Proceedings of the Fourth International Conference on Dependency Linguistics (Depling 2017), pp. 287-296.

    Гринберг, Дж., Некоторые грамматические универсалии, преимущественно касающиеся порядка значимых элементов // Новое в лингвистике. Вып. 5. М., 1970. с. 114-162.

    Кибрик, А.Е., Очерки по общим и прикладным вопросам языкознания, (Универсальное, типовое и специфическое в языке). - 3-е изд., М., УРСС, 2002. 336 с.

    Теньер, Л., Основы структурного синтаксиса. М., Прогресс, 1988, 654с.

    Успенский, Б.А., Структурная типология языков. М., Наука, 1965, 287 с.

ԳՐՔԵՐԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

  • ԳՐՔԵՐԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

    Աշխեն Ջրբաշյան, Գրականության տեսություն և գեղագիտություն

    Նաիրա Համբարձումյան
    Դիտել PDF-ը
    Աբստրակտ

    Գրականության տեսաբան և գրականագետ Աշխեն Ջրբաշյանը ընթերցողի սեղանին է դրել «Գրականության տեսություն և գեղագիտություն» դասագիրքը, որը ներկայացնում է գրականության և գեղագիտության ընդհանուր հասկացությունների և խնդիրների փոխառնչությունները, գրականության տեղը արվեստի տեսակների շարքում, նմանություններն ու տարբերությունները մյուս արվեստներից և այլ հարցեր։ Դասագիրքը ոլորտի և առարկայի նկատմամբ երկարատև, հետևողական և խորը ուսումնասիրության արգասիք է, որը հեղինակը ստեղծել է ուսանող ընթերցողների աշխատանքը հեշտացնելու նպատակով, հետևաբար՝ ենթադրում է նաև նրանց լիարժեք ներգրավվածությունը:

    Դասագրքի առաջնային նպատակը ընթերցողին տեսական գիտելիքներ հաղորդելն է և գեղագիտական ճանաչողության կատարելագործումը, որը հասանելի է ընկալման կանխորոշված ​​վերաբերմունքից դեպի ազատություն ընթացքի մեջ կամ շարժման նշանի ներքո: Այն միաժամանակ ենթադրում է գեղագիտական կարգերի մեկնաբանման գործընթաց գրքում բացվող և համատեքստն ամբողջացնող խնդիրների միջոցով:

    Հղումներ