Vol. 21 No. 1 (2024)

Primary sources

Aristotle, 1984, The Complete Works of Aristotle, v.2. The revised Oxford translation, ed by J. Barnes, Princeton, UP, London, Heinemann LTD.

Dio Cassius, 1914, Roman History, with an English translation by H. B. Foster and E. Cary Cambridge (Ma), Harvard UP.

Diodorus Siculus, 1933, The Library of History, v. 1, translated by C. H. Oldfather, Cambridge (Ma), London, Harvard UP.

II, 1993, A. Bulloch, et al. (eds.), Images and Ideologies: Self-Definition in the Hellenistic World, Berkeley, Los Angeles, London, University of California Press.

Plato, 1997, Complete Works, edited with Introduction by J. M. Cooper, associate editor D. S. Hutchinson (London, Hackett Publ.).

Plutarch, 1912, 1914, 1916, Lives, v. 1-3, with an English translation by B. Perrin, Cambridge (Ma), Harvard UP, London, Heinemann LTD.

Propertius, 1990, Elegies, edited and translated by G. P. Goold, Cambridge (Ma), Harvard UP.

Seneca, 1917, Epistles, v.1, translated by R. M. Gummer, Cambridge (Ma), Harvard UP.

Tacitus, 1937, Annals, v.5, with an English translation by J. Jackson, Cambridge (Ma), London, Harvard UP.

The Complete Euripides, 2009, v. IV, ed. by P. Burian and A. Shapiro, Bacchae and Other Plays, Cambridge, UP.

The History of Rome by Titus Livius, 1893, with the epitomes and fragments of the lost books, literally translated, with notes and illustrations W. A. McDevitt, London, Macmillan Press.

The Odes of Horace, 1907, A translation and exposition by E. R. Carnsey, London, Swan Sonnenscvhein & Co.

Velleius Paterculus, 1924, Compendium of Roman History, with an English translation by F. W. Shipley, London, Heineman.

Articles and monographs

Adkins A. W. H., 1972, Moral Values and Political Behaviour in Ancient Greece: From Homer to the End of the Fifth Century, London: Chatto and Windus.

Asdourian P., 1911, Die politischen Beziehungen zwischen Armenien und Rom von 190 v. Chr. bis 428 n. Chr., Venice, San Lazzaro.

Babnis T., 2017, Augustan Poets on Roman-Parthian Treaty of 20 BC. Classica Cracoviensia, 20, 5-44.

Badian E., 1958, Foreign Clientelae (264-70 BC.), Oxford, Clarendon Press.

Badian E., 1992, Crassus (Dives) Marcus Licinius, in OCD, 295.

Bivar A. D. H., 2006, The Political History of Iran under the Arsacids, in CHI, v. 3/1, 21-99.

Borza E. N., 1983, The Symposium at Alexander’s Court, Ancient Macedonia, 3, 45-55.

Braud D., 1984, Rome and the Friendly King. The Character of the Client Kingship, London and Cambera, Groom Helm, New York, St. Martin’s Press.

Braund D., 1993, Dionysiac Tragedy in Plutarch, Crassus, Classical Quarterly, n. s., 43/2, 468-474.

Brennan T. C., 2004, Power and Process under the Republic, in CCRR, 19-53.

Brosius M., 2007, New out of Old? Court and Court Ceremonies in Achaemenid Persia, in CCAM, 17-57.

Burian P., 1997, Myth into Mythos: The Shaping of Tragic Plot, in CCGT, 178-208.

Cadoux T. J., 1992, Triumviri, in OCD, 1096.

Canepa M. P., 2009, The Two Eyes of the Earth. Art and Ritual of Kingship between Rome and Sasanian Iran, Berkeley, Los Angeles, London, the University of California Press.

Canepa M. P., 2010, Technology of Memory in Early Sasanian Iran: Achaemenid Sites and Sasanian Identity, American Journal of Archeology 114/4, 582-584.

Chaniotis A., 1997, Theatricality Beyond the Theater. Staging Public Life in the Hellenistic World, B. Le Guen (ed.), De la scène aux grandis: théâtre et représentations dramatiques après Alexandre le Grand, Pallas. Revue d’Études Antiques, 47, Toulouse, Presses Univ. du Mirail, 219-259.

Chilver G. E. F., 1992, Pompeius, in OCD, 857- 858.

Carlson M., 1993, Theories of the Theatre: A Historical and Critical Survey from the Greeks to the Present, Ithaca and London, Cornell UP.

Cohen A. P., 2012, The Symbolic Construction of Community, 2d ed., London, New York, Routledge.

Csapo E., 2010, Actors and Icons of the Ancient Theater, Malden (Ma), Oxford, Willey-Blackwell.

de Jong A., 2015, Armenian and Georgian Zoroastrianism, in WBCZ, 119-128.

de Romilly J., 1970, La tragédie greque, Paris: Presses universitaires de France.

de Lacy P., Biography and Tragedy in Plutarch, American Journal of Philology, 73/1, 159-171.

Debevoise N. C., 1968, A Political History of Parthia, 2d ed., New York, Greenwood Press.

Donaldi T., 1999, Organization and Structure of the Philosophical Schools in CHHP, 55-62.

Edwell P., 2013, The Euphrates as a Boundary between Rome and Parthia in the Late Republic and Early Empire, Antichton, 47, 191-206.

Ehrenberg V., 1964, The Greek State, New York, W. W. Norton & Company INC.

Erler M., 1999, Epicurean Ethics, in CHHP, 642-674.

Evans J. A., 2008, Daily Life in the Hellenistic Age: From Alexander to Cleopatra, Westport, Greenwood Press.

Garsoїan N., 1971, Armenia in the Fourth Century, Revue des Études Arménnienes, t. 8, 341-352.

Goldhill S., 1997, The Audience of Athenian Tragedy, in CCGT. 54-68.

Goodin R. E., 1978, Rites of Rulers, British Journal of Sociology, 29/3, 281-299.

Гоян Г., 1952, Тетр древней Армении (по памятникам материальной культуры и древним текстам), Москва, Изд. Искуство.

Gutzwiller K., 2007, A Guide to Hellenistic Literature, Malden (Ma), Oxford, Blackwell Publ.

Funck, B., 1996, Beobachtungen zum Begriff des herrscherpalastes und seiner machtpolitischen Funktion im helle¬nis¬tischen Raum. Prolegomena zur Typologie der hellenistischen Herrschaftssprache’, in G. Brands and W. Hoepfner (Hrsg.), Basileia. Die Paläste der hellenistischen Könige, Mainz, von Zabern, 44-55.

Hall R. W., 2004, Plato. Political Thinkers, London, New York, Routledge.

Herrman G., 2000, The Rock Reliefs of Sasanian Iran, in MIPSP, 35-45.

Justi F., 1895, Iranisches Namenbuch, Marburg, N.G. Elwert’sche Verlagsbuchhandlung.

Kerényi K., 1996, Dionysos: Archetypal Image of Indestructible Life, Princeton, UP, 290-314.

Keaveney A., 1981, Roman Treaties with Parthia circa 95-circa 64 B.C., American Journal of Philology, 102/2, 195-212.

Konstan D., 1997, Friendship in the Classical World, Cambridge, UP.

Luce J. V., 1988, Greek Science in its Hellenistic Phase Hermathena, 145/1, 23-38.

Larson J., 2007, Ancient Greek Cults: A Guide, New York and London, Routledge Taylor and Francis Group, 117-42.

Laskarēs N. I., 1923, Theatrikon Lexicon (Gallo-Ellēnikon), Athens, 163-164, s.v. Histoire.

MacDermot B.C., 1954, Roman Emperors in the Sasanian Reliefs, Journal of Roman Studies, 44, 76-80.

Mackenzie, Howell R., 1989, The Sasanian Rock Reliefs at Naqsh-i Rustam, Naqsh-i Rustam 6, The Tri-umph of Shapur I (Berlin, Dietrich Reimer).

Marincola J., 2013, Polybius, Plutarch, and Tragic History: Reconsider¬a¬tion, in PW, 78-80.

Marshall A. J., 1968, Friends of the Roman People, American Journal of Philology, 89/1, 39-55.

Mikalson J. D., 2007, Greek Religion: Continuity and Change in Hellenistic Period, in GR, 208-222.

Momigliano A., 1992, Tribuni Plebis, in OCD, 1092.

Mossman J. M., 1998, Tragedy and Epic in Plutarch’s Alexander, The Journal of Hellenic Studies, 108, 83-93.

Murray O., 1990, Sympotic History, in O. Murray (ed.), Sympotica: A Symposium on the Symposion, Oxford, UP.

Murray O., 1996, Helle¬nis¬tic Royal Symposia, in AHK, 15-27.

Mossman J. M., 1998, Tragedy and Epic in Plutarch’s Alexander, Journal of Hellenic Studies 108/1, 83-93.

Neumann H., 1894, Amicus Populi Romani, in RE, 1832-1834.

Neusner J., 1963, Parthian Political Ideology, Iranica Antica, 3, 40-59.

North J. A., 2010, The Constitution of the Roman Republic, in CCRR, 256-277.

Papadi D., 2008, Moralia in the Lives: Tragedy and Theatricality in Plutarch’s Pompey, in N. Anastasios, N. Anastasios G. (eds), The Unity of Plutarch’s Work: ‘Moralia’ in the ‘Lives’, features of the ‘Lives’ in the ‘Moralia’, Berlin, New York, de Gruyter, 111-123.

Rawson E., 1982, Crassorum Funera, Latomus, 41/3, 540-549.

Rebenich S., 2001, Historical Prose, in HCRHP, 265-338.

Rehm R., 1994, Greek Tragic Theatre, London, New York, Routledge.

Roberts D. H., 2005, Beginnings and Endings, in CGT, 136-148.

Russel J. W., 1982, Zoroastrian Problems in Armenia, in Th. Samuelian (ed.), Classical Armenia Culture, Pennsylvania, UP, 1-7.

Russell, J. W., 1987, Zoroastrianism in Armenia, Cambridge (Ma), Harvard UP.

Sampson G. G., 2008, The Defeat of Rome: Crassus, Carrhae and Invasion of the East, New York, Casemate Press.

Sandbach F. H., 1992, Menander, OCD, 669-670.

Santangelo F., 2006, The Impact of Sulla on Italy and the Mediterranean, Ph.D. Thesis, Ann Arbor, MI, ProQuest LLC.

Саркисян Г. Х., 1955, Градостроительство в Армении при Тигране II и вопрос о переселении чужестранцев, Известия АН Арм. ССР. Общественные науки, 2, 43-64.

Seager R., 2002, Pompey the Great, Malden (Ma), Oxford, Blackwell.

Shahbazi A. Sh., 1990, Carrhae, in E. Yarshater (ed.), Encyclopaedia Iranica, New York: Mazda Press, 5/1, 9-13.

Sherwin-White A. N., 1984, Roman Foreign Policy in the East, 168 BC. to AD. 1, London Duckworth.

Schofield M., 1999, Social and Political Thought, in CHHP, 1999, 760-769.

Shorey P., 1921, Τύχη in Polybius, Classical Philology, 16/3, 280-283.

Smith B. H., 1968, Poetic Closure: A Study of How Poems End, Chicago, UP, 10-14.

Smith R., 1993, Kings and Philosophers, in II, 1993, 202-211.

Stark F., 2012, Rome on the Euphrates: The Story of a Frontier, New York: Tauris Parke Paperbacks.

Ստեփանյան Ա., 2012, Պատմության կերպափոխությունները Մեծ Հայքում․ Արտաշիսյան դարաշր¬ջան, Երևան, Ս. Խա¬չենց–Պրինթինֆո:

Stepanyan A., 2015, Relations between Tragedy and Historical Experience in Plutarch (Crassus, 33), The Journal of the Society for Armenian Studies, 24, 112-123.

Stepanyan A., 2018, Westernization in Hellenistic and Early Medieval Armenia. History and Historical Texts, Yerevan, Printinfo.

Stepanyan A., Minasyan L., 2018, From War to Peace. Euphrates Frontier in 60-s AD., in M. A. Jankovič and V. D. Mihajlovič (eds.), Reflections on Roman Imperialism, Cambridge, Scholars Publ., 335-345.

Stevens K., 2019, Between Greece and Babylonia: Hellenistic Intellectual History in Cross-Cultural Perspective, Cambridge UP, 1-32.

Strootman R., 2007, The Hellenistic Court. Court Culture, Ceremonial, and Ideology in Greece, Egypt and the Near East, 336-30 BCE (Pproeftschrift ter verkrijging de grad von doctor), Utrecht UP.

Strootman R., 2011, Kings and Cities in the Hellenistic Age, in PCGC, 141- 154.

Storey I. C., Allan A. A., 2005, A Guide to Ancient Greek Drama, Malden and Oxford, Blackwell.

Taplin O., 2005, Greek Tragedy in Action, Oxford, UP.

Tarn W.W., 1952, Hellenistic Civilization, 3d ed., Cleveland, New York, Meridian Books.

Thompson D. J., 2006, The Hellenistic Family, in CCHW, 93-112.

Traina G., 2010, Teatro Greco nell’ Armenia Antica, in E. Migliario et al. (eds), Societа indigene e cultura Gre¬co¬¬ro¬¬mana, ed., et al., Rome, L’Erma di Bretschneider, 95-102.

Vernant J.-P., 1990, The Tragic Subject: Historicity and Transhistoricity, in MTAD, 237-247.

Vernant J.-P., 1990, The Masked Dionysus of Euripides’ Bacchae, in MTAG, 381-415.

von Ungern-Sternberg J., 2004, The Crisis of the Republic, in CCRR, 78- 100.

Walbank F. W., 1985, History and Tragedy, in F. W. Walbank, Selected Papers: Studies in Greek and Roman History and Historiography, Cambridge, UP.

Wecowski M., 2014, The Rise of the Greek Aristocratic Banquet, Oxford, UP.

Wiles D., 1987, Tragedy in Action, Cambridge, UP.

Zadorojniy A. V., 1997, Tragedy and Epic in Plutarch’s ‘Crassus’, Hermes, 125/2, 169-182.

Ziegler K.-H., 1964, Die Beziehungen zwischen Rom und dem Partherreich. Ein Beitrag zur Geschichte des Vӧlkerrechts, Wiesbaden, Vrlg. F. Steiner․

Բաբայան Լ․, 1964, Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII-XIV դարերում, Երևան, Հայպետհրատ, 598 էջ:

Գրիգոր վարդ. Ակներցի, 1974, Պատմութիւն թաթարաց, Երուսաղէմ, տպարան Սբ Հակոբեանց, 80 էջ:

Դիվան հայ վիմագրության, Երևան, Վայոց ձոր, պրակ III, կազմեց Սեդրակ Բարխուդարյան 1967, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 428 էջ:

Դիվան հայ վիմագրության, Երևան, Արցախ, պրակ V, կազմեց Սեդրակ Բարխուդարյան 1982, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 347 էջ:

Կիրակոս Գանձակեցի, 1961, աշխատասիրությամբ Կ. Ա. Մելիք-Օհանջանյանի, Երևան, Պատմություն հայոց, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ, 533 էջ:

Հակոբ Մանանդյան, 1977, Երկեր, հ. Գ, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 587 էջ:

Մելիքսեթ-Բեկ Լ․, 1936, Վրաց աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին, Յերևան, հրատարակություն Մելքոնյան ֆոնդի, 270 էջ:

Շահնազարյան Ա․, 1983, Վահրամյանների իշխանությունը մոնղոլների տիրապետության օրոք։ ՀԽՍՀ ԳԱ «Լրաբեր հաս. գիտությունների հանդես», 12, էջ 26-41:

Ստեփաննօս Օրբէլեան, 1910, Պատմութիւն նահանգին Սիսական, Թիֆլիս, Էլեկտրաշարժ տպարան, 619 էջ:

Ала-ад-Дин Ата-Мелик Джувейни, 2004, Чингисхан, История завоевания мира, Москва,Издательский Дом МАГИСТР-ПРЕСС, 690 страниц.

Бартольд В., 1968. Сочинения. Работы по истории и филологии тюркских и монгольских народов, , т. V, Мoсква.изд. Наука. 750 с.

Григорян Г., 1990, Ереван, Очерки истории Сюника IX-XV вв., изд.АН АРМССР, 391 страниц.

История Грузии с древнейших времен до 60-х годов XIX века, 1962, Тбилиси, гос. Издательство учебно-педагогической литературы, 254 страниц.

Почекаев Р., 2006, Батый. Хан который не был ханом, Москва, изд. Евразия, 351 страниц.

Рашид ад-Дин, 1952, Сборник летописей, Москва т.1, изд. ‎ изд. Академии Наук СССР, том 1 книга II, 227 страниц.

Рашид ад-Дин, 1946, Сборник летописей, т. 3, Москва, изд. Академии наук СССР, 188 страниц.

Тизенгаузен В., 1884, Сборникъ материаловъ относящихся к исторiи Золотой Орды, т. I, СПб 564 страниц.

Allen W., 1932, A History of the Georgian People, London, 432 pages.

Bennett Kirk 2020, The Tiflis Dirhams of Möngke Khān (Numismatic Notes and Monographs), New York, American Numismatic Society, 181 p.

Bayarsaikhan Dashsondog, 2011, The Mongols and the Armenians (1220-1335), Boston, Brill’s Inner Asian library, 288 p.

Grierson Philip, 1999, Byzantine coinage, Washington, D.C., Dumbarton Oaks Research Library and Collection, 76 pages.

Jakson Peter, 1978, The Dissolution of the Mongol empire. Central Asiatic Journal, Vol. 22, pp. 183-236.

Lane George, Arghun Aqa: Mongol Bureaucrat, Iranian Studies, volume 32, number 4, pp. 459-482.

Morgan D. 1982, Who Ran the Mongol Empire?’ Journal of the Royal Asiatic Society , N. 1, pp. 127-136.

The Secret History of the Mongols, Provided with an exegetical Commentary by Frencis Cleaves, 1982, London, Published for the Harvard-Yenching Institute, Harvard univercity press, 277 p.

Ալոճեան Յ., 1909, Արեւապաշտութիւն և կրակապաշտութիւն, «Բազմավէպ», № 9:

Ալիշան Ղ., 1895, Հին հաւատք կամ հեթանոսական կրոնք Հայոց, Վենետիկ:

Անանիա Շիրակացի, 1940, Տիեզերագիտութիւն և տոմար, աշխատությամբ Ա. Աբրահամյանի, Երևան:

Գրիգոր Տաթևացի, 1729, Գիրք հարցմանց, Կ. Պոլիս:

Գրիgոր Տաթևացի, Քարոզգիրք, Ամարան հատոր:

Եզնիկ Կողբացի, 2003, Եղծ աղանդոց, Մատենագիրք Հայոց, Ա հատոր, Անթիլիաս, Լիբանան:

Համառոտութիւն աստուածաբանութեան երանելւոյն Մեծին Ալպերտի, 1715, Վենետիկ:

Հաւաքումն պատմութեան Վարդանայ վարդապետի, 1862, Վենետիկ․

Յովհաննէս Քռնեցի, 1977, Յաղագս քերականին, բնագիրը հրատարակության պատրաստեց Լ. Ս. Խաչիկյանը, ներածությունը՝ Լ. Ս. Խաչիկյանի եւ Ս. Ա. Ավագյանի, Երևան:

Հովհան Դամասկացի, 2019, Դիալեկտիկա, աշխատասիրությամբ Գ. Մուրադ¬յանի, Երևան:

Խաչիկյան, Լ․, 1992, Եղիշեի «Արարածոց մեկնութիւնը», Երեւան:

Խաչիկյան Լ., 1950, «Զենոնի Յաղագս բնութեան» երկի հակական թարգմանությունը, Գիտ. Նյութ. ժողովածու, № 2:

Կեսարացի Բ., 1984, Յաղագս 6 օրեա արարչութեան, աշ¬խա¬¬¬տասիրությամբ Կ. Մուրադ¬յանի, Երեւան:

Օրմանյան Մ., 1911, Հայոց եկեղեցու և իւր պատմութիւնը, Կ. Պոլիս:

Абу Рейхан Беруни, 1963, Избранные произведения, т. II, Ташкент․

Аревшатян С. С., 1980, Истории философских школ средневековой Армении, Е.

Аревшатян С. С., 1973, Формирование философской науки в древней Армении (5-6 вв.), Ереван.

Аристотель 1981, Сочинения, том 3, Москва.

Гурвич А․, 1968, “Что есть время?”, Вопросы литературы, № 11.

Гуревич Л. Я., 1971, Представление о времени в средневековой Европе, История и психология, сб. статей, М.

История философии, 1957, т. 1, М.

Куртик Г. Е., 1979, Наблюдение и его интерпретация в астрономии и астрологии Древней Месопотамии, – Вопросы истории Естествознания, № 2.

Нейгевауер О., 1968, Точные науки в древности, М.

Самодурова Е., 1989, Школы и образование в кн. “Культура Византии 7-12 вв.”, М.

Чалоян В. К., 1958, История армянской философии, Ереван.

Հայաստանի Ազգային Արխիվ, ֆ.57, գ. 155, թ. 170, գ.157, թ.132։

Պարսամյան Վ., 1943, Գեներալ Բեհբութով, Երևան։

Պողոսյան Ա., 1974, Ռուս-հայ բարեկամության պատմությունից, Երևան։

Հովհաննիսյան Հ., 2021, Գեներալ Վասիլ Բեհբութով, տե՛ս «Բանբեր հայագիտության», թիվ 2, էջ 89-106։

Богданович М., 1876, Восточная война, т.1, СПб..

Военная энциклопедия. Т. 4, M..

Военная энциклопедия, Том IV, СПб., 1853.

“Кавказ”, 1897, N 55։

Тарле Е ., 1959, Сочинение, том. 8, Москва.

Русская старина,1883, 528.

Եղիշե Չարենցի անվան Գրականության և արվեստի թանգարանի արխիվ (այսուհետ՝ ԳԱԹ), Պերճ Պռոշյանի ֆոնդ, վավ. 208, 214:

ԳԱԹ, Սմբատ Շահազիզի ֆոնդ, բաժին I, վավ. 63, բաժին II, վավ. 4, 8, 9, 11, 13, 30, 39, 59ա, 104, 107, 108, 109, 110, 112, 114, 115, 116, 117, 118, բաժին III, վավ. 29, 30, 31, 32, 36, 47, 48, 60, 70, 71:

Բերբերեան Ռ., 1938, Պատրանքների շրջանից, // «ՎԷՄ» հանդես, N 3, էջ 46-49:

Գևորգյան Լ., 2009, Սմբատ Շա¬հազիզի քնարերգությունը, Երևան:

Երեսունեւհինգ տարի. 1862-1897, 1898, հրատարակութիւն Մ. Բարխուդարեանի, Մոսկուա:

Կուսիկեան Կ., 1912, Գրական դէմքեր, Մոսկուա:

Հովասափյան Հ., 1960, Սմբատ Շահազիզ, Երևան:

Մանուկյան Ա., 1959, Սմբատ Շահազիզ, Երևան:

Շահազիզ Ե., 1944, Սմբատ Շահազիզի կենսագրությունը, Երևան:

Միքայելյան Ք․, 1900, «Դրօշակ», N 9, էջ 131:

Abrahamyan H. 1995, Hayots’ Shushin hre bots’eri mej, LGH Hanrapetut’yun(LGHH GKH pashtonat’ert’, Step’anakert), № 4, ej 3, № 7, ej 3(in Armenian):

Abrahamyan H. 1996, Inch’u? Shushin handznvets’ t’urk’ zavt’ich’nerin, LGH Hanrapetut’yun, № 159, ej 5, 8(in Armenian):

Abrahamyan H. 1997, Hayots’ Shushin hre bots’eri mej, LGH Hanrapetut’yun, № 11, ej 4(in Armenian):

Abrahamyan H. 2003, Martnch’vogh Arts’akhy 1917-2000, girk’ A (1917-1923), Yerevan, «Zangak-97», 340 ej(in Armenian):

Avagyan S., Gharabagh. p’asteri tramabanut’yuny (parberakan mamuli nyut’erov), Yerekoyan Yerevan, 4.12.1989, ej 3(in Armenian):

«Arts’akh»(KHSHM groghneri miut’yan LGH marzayin kazmakerput’yan grakan-gegharvestakan, hasarakakan-k’aghak’akan yerkamsya handes) 1989, Step’anakert, № 1, ej 84-89(in Armenian):

Balayan V. 2015, 1920 t’. marti 23-i Shushii jardery vorpes 1915 t’. Hayots’ ts’eghaspanut’yan anpatzheliut’yan hetevank’, Hayagitakan usumnasirut’yunner, Step’anakert, ArPH hrat., № 6, ej 31-42(in Armenian):

Baghdasaryan G. 2015, Shushium hayeri kotoratsi ch’parzabanvats yerek’ hangamank’, «Analitikon», mart, (t’vayin tarberak. http://theanalyticon.com/?p=6079#more-6079 [nerberrnumy, 18.02.2020 t’.]) (in Armenian):

Baghdasaryan M., Gazanabar khoshtangvats t’aguhin (Shushii 1920 t’. martyan yegherrni 75-amyaki arrt’iv), LGH Hanrapetut’yun, 1.4.1995(in Armenian):

Barseghyan KH., Patmut’yunn anhnar e keghtsel… (Grakhosut’yan p’vokharen: P’aster, mtorumner), Sovetakan Hayastan, 9.4.1989, ej 3(in Armenian):

Behbudean S. 2001, Vawyeragrer hay yekeghets’u patmut’ean. girk’ T’, Hay arrak’elakan yekeghets’u Arts’akhi t’emy (1813-1933), Yerevan, 977 ej(in Armenian):

Grigoryan RR. 1996, T’urk’ musavat’akan zork’eri vochragortsut’yunnery Andrkovkasi hayabnak shrjannerum 1918-1920 t’t’., Banber Hayastani arkhivneri, № 1, ej 88-111(in Armenian):

Gevorgyan H. 2014, Dro: Patmagitakan ashkhatut’yun, Yerevan, YePH hrat., 936 ej(in Armenian):

Depk’ery Gharabaghum. Shushu kotoratsy, Mshak, 4.3.1920, № 9, 2-3(in Armenian):

Zohrabyan Ed., Hin zenk’y nor dzerrk’erum kam ayn masin, t’e inch’pes yen keghtsvum arkhivayin p’astat’ght’ern Adrbejanum, Yerekoyan Yerevan, 28.10. 1989, № 248, ej 4(in Armenian):

T’umyan H. 2008, Depk’ery Lerrnayin Gharabaghum. 1917-1920 t’t’., patmakan aknark, khmb., A. B. Sargsyan, Yerevan, «Antares», 332 ej(in Armenian):

Ishkhanean Ye. 1999, Lerrnayin Gharabagh. 1917-1920, khmb., H. A. Abrahamyan, K. H. Ghahramanyan, Yerevan, «Hayastan», 732 ej(in Armenian):

Ishkhanean B. 1920, Bagui mets sarsap’nery: Anketayin usumnasir. sept. ants’k’eri 1918 t’., T’iflis, Bagui hayots’ hrat., 188 ej(in Armenian):

Leo 1925, Ants’yalits’: Husher, t’ght’er, datumner, khmb., A. Karinyan, T’iflis, hrat. «Khorhrdayin Kovkas»-i, 482 ej(in Armenian):

Leo 2009, Ants’yalits’: Hushagrut’yun: Arrajab., khmb., tsanot’agr., M.Hayrapetean, Yerevan, «SHem», 498 ej(in Armenian):

Khatisyan Al. 1968, Hayastani Hanrapetut’yan tsagumn u zargats’umy, Beyrut’, tp. Hamazgayin, 488 ej(in Armenian):

Karapetyan B. 1990, Haryur tarva yerkkhosut’yun, Yerevan, «Hayastan», 224 ej(in Armenian):

Kisibekyan A. 2011a, Husher, 2 grk’ov, girk’ I, Yerevan, 519 ej(in Armenian):

Kisibekyan A. 2011b, Husher, 2 grk’ov, girk’ II, Yerevan, 606 ej(in Armenian):

HAA, f. 275, ts’. 5, g. 212, t’. 42 (hmmt., Yalanuzyan M., Adrbejany patrast e grohel, https://republic.mediamax.am/story/98/[nerberrnumy, 21.02.2020 t’.]) (in Armenian):

Hakobyan V. 2014, Bats’arrik arrak’elut’yun kam khizakhman p’ilisop’ayut’yuny, http://artsakhwriters.com/archives/2320(nerberrnumy, 22.10.2023 t’.) (in Armenian):

Harut’yunyan A. 1997, Namak Noyin, Yerevan, «Apolon», 345 ej (Yes derr ch’em veradardzel yerkirs), https://granish.org/artem-harutyunyan-letter-to-noah/(nerberrnumy, 21.10.2023 t’.) (in Armenian):

Harut’yunyan A. 2007, Hrkizvats Shushi (1920) k’aghak’i t’eman Osip Mandelshtami poyeziayum: Shushin hayots’ k’aghak’akrt’ut’yan orran. Shushii azatagrman 15-rd taredardzin nvirvats gitazhoghovi nyut’er, Yerevan, HH GAA «Gitut’yun» hrat., ej 282-294(in Armenian):

Harut’yunyan H. 2013, Shushin Arts’akhyan goyapayk’arum(1918–1920 t’t’.), Patmabanasirakan handes, № 1, ej 22-43(in Armenian):

Harut’yunyan H. 2015, Shushii hayut’yan kotoratsnery (1919 t’. hunis yev 1920 t’. mart), Banber hayagitut’yan (hayagitakan mijazgayin handes), Yerevan, HH GAA «Gitut’yun» hrat., N 1, ej 50-69: (in Armenian)

Harut’yunyan M. 1994, Shushii mets voghbergut’yuny (1920 t’. mart), diplomayin ashkhatank’, Step’anakert, Lerrnayin Gharabaghi Petakan hamalsaran (minch’ev 2020 t’. noyemberi 8-y pahvum er Shushium, «Kacharr» gitakan kentroni arkhivum, f. № 34, g. № 5), 42 ej(in Armenian):

Harut’yunyan M. 1999, Khorhrdatsut’yun Shushii mets voghbergut’yan shurj, «Azat Arts’akh», 23 marti, № 33, ej 4,7(in Armenian):

Harut’yunyan M. 2000, Shushii voghbergut’yan mi k’ani patcharrneri masin, Martik(LGHH PB pashtonat’ert’), 20-24 mart, № 12, ej 3(in Armenian):

Harut’yunyan M. 2005a, Armenots’idi k’aghak’akanut’yan urats’umy yev apstambut’yan arraspely (Shushii martyan voghbergut’yan 85-rd tarelits’i arrt’iv), Azat Arts’akh, 24 marti, № 34, ej 3(in Armenian):

Harut’yunyan M. 2005b, Armenots’idi k’aghak’akanut’yan urats’umy yev apstambut’yan arraspely (Shushii martyan voghbergut’yan 85-rd tarelits’i arrt’iv), Martik, 19-26 mart, № 11, ej 4:Harut’yunyan M. 2008, Armenots’idi k’aghak’akanut’yan urats’umy yev apstambut’yan arraspely, «Lratu» (gitakan hodvatsneri zhoghovatsu), Step’anakert, № 1, ej 71-78(in Armenian):

Harut’yunyan M. 2009, Hayastan-Arts’akh. patmut’yan yev ardiakanut’yan zugaherrnerum, hodvatsneri zhoghovatsu, girk’ arrajin, Step’anakert, «Dizak plyus» 2009, 272 ej(in Armenian):

Harut’yunyan M. 2010a, Shushii martyan voghbergut’yan patmagrut’yan himnaharts’ery, «Adrbejani petakan ahabekch’ut’yuny yev et’nikakan ztumneri k’aghak’akanut’yuny Lerrnayin Gharabaghi dem», 2010 t’. marti 21-24-y Step’anakertum yev Shushium kayats’ats mijazgayin gitagortsnakan konferansi zekuts’umner: Khmb. M. A. Harut’yunyani «Kacharr» taregirk’, girk’ 4 (47-58), Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., ej 45-60(in Armenian):

Harut’yunyan M. 2010b, Petakanoren kazmakerpvats ahabekch’ut’yan hert’akan zohy (Shushii martyan voghbergut’yan 90-rd tarelits’y), Martik, N10, 14-20 mart - N 11, 20-27 mart(in Armenian):

Harut’yunyan M. 2015a, Ants’yaly mez het e. veragnahatumner, khorhrdatsut’yunner, Shushi, «Kacharr» gitakan kentron, 96 ej(in Armenian):

Harut’yunyan M. 2015b, Hayeri ts’eghaspanut’yan t’urk’akan k’aghak’akanut’yan drsevorumy Shushium, Dpratun (gitakan hodvatsneri zhoghovatsu), № 3, 12-20(in Armenian):

Harut’yunyan M. 2019, Arts’akhyan sharzhman patmagrut’yan himnaharts’ery, mas 1-in, Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., 392 ej(in Armenian):

Harut’yunyan M. 2020, Shushii ink’napashtpanut’yan (1920 t’.) dzakhoghman patcharrneri lusabanumy hay patmagrut’yan mej, Dpratun, Step’anakerti «Grigor Narekats’i» pethavatarmagrvats hamalsarani hasarakakan gitut’yunneri handes, Yerevan, «Dizak plyus», 2020, № 1, ej 93-105(in Armenian):

Harut’yunyan M. (kazm. yev khmb.) 2021a, Adrbejani ts’eghaspanakan vark’y. Patmut’yun yev ardiakanut’yun (iravak’aghak’akan gnahatakanits’ minch’ev mijazgayin dataran): Mijazgayin arrts’ants’ gitazhoghov, nvirvats Shushii hay bnakch’ut’yan ts’eghaspanut’yan 100-rd tarelits’in (Shushi, 2020 t’. hulisi 15-16), zekuts’umneri zhoghovatsu, Yerevan, «Edit print» hrat., ej 352(in Armenian):

Harut’yunyan M. (kazm. yev khmb.) 2021b, Arts’akhi yev Zangezuri hay azgabnakut’yan zinvats ink’napashtpanut’yan patmut’yunits’ (1918-1920 t’t’.): Vaveragrer yev hushagrut’yunner / Kazm., M. A. Harut’yunyan, «Kacharr» taregirk’, Girk’ 15(179-190), Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrtarakch’ut’yun, 256 ej(in Armenian):

Hovhannisyan A. 1966, Husher ants’yalits’, Lraber hasarakakan gitut’yunneri, № 3, ej 66-75:

Hovhannisyan G. 1971, Sovetakan ishkhanut’yan hastatumy Lerrnayin Gharabaghum, Yerevan, Yer. hamals. hrat., 296 ej:

Hovhannisyan B., Shushva kotoratsy akanatesi ach’k’erov, Avangard, 22.4. 1990, № 45, ej 3:

Yarraj, 26.2. 1920, № 42, ej 1(in Armenian):

Ghazakhets’yan V. (khmb.) 1933, Nakhijevan-Sharury 1918-1921 t’t’.: P’astat’ght’er yev nyut’er, Banber Hayastani arkhivneri, № 1-2, p’astat’ught’ № 14, ej 22-392(in Armenian):

Gharibyan A. 2007, Shushii 1920 t’. kotoratsy, Shushin hayots’ k’aghak’akrt’ut’yan orran: Shushii azatagrman 15-rd taredardzin nvirvats gitazhoghovi nyut’er, Yerevan, ej 205-217(in Armenian):

Hovhannisyan A. 1966, Memories from the past, Journal of Social Sciences, No. 3, p. 66-75(in Armenian).

Hovhannisyan G. 1971, Establishment of Soviet power in Nagorno Karabakh, Yerevan, Yer. university ed., 296 pages(in Armenian).

Hovhannisyan B., The Shushva massacre through the eyes of an eyewitness, Avangard, 22.4. 1990, № 45, page 3(in Armenian).

"Yaraj", 26.2. 1920, № 42, page 1(in Armenian).

Kazakhetsyan V. (ed.) 1933, Nakhichevan-Sharur 1918-1921. Documents and materials, Archives of Armenia, № 1-2, document № 14, page 22-392(in Armenian).

Gharibyan A. 2007, Shushi's 1920 massacre, Shushin, the cradle of Armenian civilization. Proceedings of the conference dedicated to the 15th anniversary of the liberation of Shushi, Yerevan, pp. 205-217(in Armenian).

Ghulyan Yu. 2009, Hayastan-Adrbejan haraberut’yunneri patmut’yunits’. 1918-1920 t’t’., Yerevan, «Yegea», 452 ej(in Armenian):

Melik’-Shahnazaryan Z. 1990, T’urk’akan agresian Gharabaghum Bak’vi komunayi anakumits’ heto «Arts’akh» handes, Step’anakert, №№ 5-6, ej 25-29(in Armenian):

Mik’ayelyan A. 1923, Gharabaghi verjin depk’ery, Hayrenik’, Boston, № 7, ej 156-167, № 8, ej 110-122, № 9, ej 115-121, № 11, ej 110-119, № 12, ej 118-127(in Armenian):

Mirzoyan S., Sargsyan K. 1991, Ants’yal ch’korusyal (Arts’akh` p’rkut’yan yelk’y. 1918-1920), Garun, № 2, ej 90-95(in Armenian):

Mkrtch’yan SH., Davt’yan SH. 2008, Shushi: Voghbergakan chakatagri k’aghak’y, Yerevan, «Gasprint». 241ej(in Armenian):

Mshak (T’iflis), 30.3.1917, N 67, ej 4(in Armenian):

Yalanuzyan M. 2020, Adrbejany patrast e grohel, https://republic.mediamax.am/story/98/(nerberrnumy, 21.02.2020 t’.) (in Armenian):

Nets’uk (Shushi), 18.8.1917a, N 1, ej 3-4(in Armenian):

Nets’uk, 14.9.1917b, N 5, ej 4(in Armenian):

Shushu tragedian. khuchap, Mshak, 13.6.1920, № 37,2-4 (artatput’yun «Siwnik’» t’ert’its’) (in Armenian):

Poghosyan H. 1990, Andranik zoravari mi namaky general Bagratunun, Mankavarzh, № 8, ej 58-62(in Armenian):

Sargsyan A. 1989, Lerrnayin Gharabaghi patmut’yunits’ (1918-1921 t’t’.), Banber Hayastani arkhivneri, № 3, ej 63-104(in Armenian):

Sargsyan Ye. 1964, T’urk’ian yev nra nvachoghakan k’aghak’akanut’yuny Andrkovkasum 1914-1918 t’t’., Yerevan, «Hayastan», 537 ej(in Armenian):

Sarur (K’irs Sarot) 1934, Gharabaghi krriwneri shurjy. «chshdum»-i chshdumy, Hayrenik’, Boston, mart 1934, № 5, ej 126-136(in Armenian):

Simonyan H. 1991, T’urk’-haykakan haraberut’yunneri patmut’yunits’, Yerevan, 632 ej(in Armenian):

Soghomonyan M. 1968, Sovetakan ishkhanut’yan hastatumy Lerrnayin Gharabaghum, Banber Hayastani arkhivneri, № 1, ej 113-128(in Armenian):

Soghomonyan M. 1972, Lerrnayin Gharabaghum t’urk’akan intervents’iayi harts’i shurjy (1918 t’.), Banber Hayastani arkhivneri, № 1, ej 185-196(in Armenian):

Step’anean Y. 1934, Arts’akhean kam Shushuay gndi patmut’iwny, Hayrenik’, Boston, № 1, ej 87-95, № 2, ej 83-93, № 3, ej 83-93(in Armenian):

Step’anean Y. 1935, Arts’akhean kam Shushuay gndi patmut’iwny, Hayrenik’, Boston, № 3, ej 103-113, № 4, ej 89-101, № 5, ej 80-89, № 6, ej 100-108, №7, ej 122-131(in Armenian):

Virabyan A. 2003, Hayeri kotoratsnery Bak’vi yev Yelizavetpoli nahangnerum. 1918-1920 t’t’., kazm.` Mirzoyan S., Ghaziyan A., Yerevan, HH patmut’. arkhiv, 523 ej(in Armenian):

Virabyan A. 2012, Hayeri kotoratsnery Bak’vi yev Yelizavetpoli nahangnerum. 1918-1920 t’t’., p’astat’ght’eri zhoghovatsu, girk’ II, kazm.` Mirzoyan S., Yerevan, HH GAA «Gitut’yun» hrat., 2012, 592 ej(in Armenian):

Virabyan V. 2011, Arts’akh-Gharabaghyan himnakhndiry andrkovkasyan hanrapetut’yunneri 1920 t’. aprilyan vehazhoghovum, Gitazhoghovi nyut’er: Mijazgayin gitazhoghov nvirvats LGHH yev HH ankakhut’yan hrrch’akman 20-rd taredardzin: Khaghagh Kovkasy taratsashrjani zargats’man gortson / LGHH KGN: Mesrop Mashtots’ hamalsaran, Yerevan, «Limush» hrat., ej 275-290(in Armenian):

Ter-Gasparyan R. 1993, Shushi k’aghak’y [Shushii himnadrman patmut’yuny], pat. khmb., P.M. Muradyan, P.A. Ch’vobanyan, Yerevan, Hayastani GA hrat., 125 ej(in Armenian):

Ter-Daniyelyan M. (Aramayis) 1993, Gharabaghi tagnapy (patmut’yan hamar). oragrut’yun (26 aprili-26 hulisi 1919 t’.), khmb., M. M. Arshakyan, Yerevan, «Hayastan», 116 ej(in Armenian):

Ter-Sargsyan M. (Mitsar), Lerrnayin Gharabagh, Avangard, 21.3.1991, № 34, ej 3, 23 .3.1991, №35, ej 3(in Armenian):

Ulubabyan B. 1994, Arts’akhyan goyapayk’ary, Yerevan, «Gir grots’», 300 ej(in Armenian):

K’ajaznuni H. 1923, HH dashnakts’ut’yunn anelik’ ch’uni aylevs, T’iflis, 111 ej(in Armenian):

Azerbaydzhan 2.4.1920, № 67, s. 3(in Russian):

Arutyunyan M., Otstupleniye ot politiki armenotsida i mif o vosstanii (K godovshchine martovskoy tragedii v Shushi), Azat Artsakh, 26.3. 2005, № 20, s. 4(in Russian):

Balikyan O. 1990, K politike Azerbaydzhanskoy respubliki v fevrale 1920 g., Vestnik arkhivov Armenii, № 2, s. 256-258(in Russian).

Gazaryan V., Dvukh istin ne byvayet, Sovetskiy Karabakh, 20.7.1988(in Russian).

Gaziyan A., «… No v Karabakhe voyn ne stanet men'she» - svidetel'stvuyut pis'ma ubiyts i maroderov posle Shushinskoy rezni 1920 g., Golos Armenii, 30.3.2004,№ 32, s. 1-2(in Russian):

Atadzhanyan V. A. (red) 1989, Tovmasyan V. A., Nersisyan YU. B. (sost.), Karabakhskiy vopros: istoriya i sushchnost' v dokumentakh i faktakh, 2-ye pererab. izd., Stepanakert, Izd.-vo «Artsakh», 159 s. (in Russian).

Mandel'shtam O., 1990, Sochineniya v 2-x t., t. 1, Moskva, Xudozhestvennaya literatura, 638 s. (elektr. versiya: https://rvb.ru/20vek/mandelstam/dvuhtomnik/01text/vol_1/01versus/0188.htm [data obrashcheniya: 13.04. 2021]) (in Russian).

Melik-Shakhnazarov Z. 1995, Zapiski karabakhskogo soldata: Vospominaniya uchastnika sobytiy 1918-1920 gg. v Nagornom Karabakhe, Moskva, Shvarts: Tsentr rus.-arm. initsiativ, 79 s.(in Russian).

Mikayelyan V., Khurshchudyan L. 1988, Nekotoryye voprosy istorii Nagornogo Karabakha, Vestnik obshchestvennykh nauk, № 4, s. 43-56(in Russian):

Mkrtchyan SH. 1997, Davtyan SHCH., Shushi. gorod tragicheskoy sud'by, Yerevan, «Amaras», 160 s.(in Russian).

Galoyan. G., Khudaverdyan K. (red.) 1988, Nagornyy Karabakh (Istoricheskaya spravka), Yerevan, Izd. AN Arm. SSR, 96 s.(in Russian).

Mikayelyan V. A.(red.) 1992, Nagornyy Karabakh v 1918-1923 gg., Sbornik dokumentov i materialov, Yerevan, Izd-vo AN Armenii, 756 s. (in Russian).

Fakty o genotsidnoy politike Azerbaydzhana. Sostavitel', otvetstvennyy redaktor, avtor vstupitel'noy stat'i i kommentariya kandidat istoricheskikh nauk, dotsenta M. A. Arutyunyan. Kachar (Yezhegodnik Nauchnogo Tsentra Kachar). Kniga 12 (143-154), 2018, Shushi, Izdatel'stvo nauchnogo tsentra «Kachar», 2020, 240 s. (in Russian).

Xzmalyan T., 1991, «Faetonshchik» - stixotvoreniye O. Mandel'shtama o Nagornom Karabaxe. Vestnik Yerevanskogo universiteta, № 1, s. 89-92(in Russian).

Evoyan V., Balikyan O. 1989, Iz istorii Nagornogo Karabakha (1918-1921 gg.), Vestnik arkhivov Armenii, № 1, s. 86-130(in Russian):

Խատիսյան Ալ., 1932 (օգոստոս), Քաղաքապետի մը հիշատակները, «Հայրենիք», Բոստոն, N 10, էջ 102-104:

Խոնդկարյան Ա., 1934 (հուլիս-օգոստոս), Օպոզիցիան հանրապետական Հայաստանում, «Վէմ», Փարիզ, թիվ Զ, էջ 90-92:

Աշխատավոր, 26․03․ 1920, 3, Թիֆլիս:

Ժողովուրդ, 19․01․ 1919, 3, Երևան։

Ժողովուրդ, 19․ 09․ 1918, 1, Երևան։

Ժողովուրդ, 3․ 10․ 1918, 1, Երևան:

Ժողովուրդ, 3․ 11․ 1918, 4, Երևան:

Ժողովուրդ, 22․ 10․ 1919, 2, Երևան։

Ժողովուրդ, 19․ 12․ 1919, 3, Երևան։

Ժողովուրդ, 13․ 01․ 1920, 2, Երևան:

Ժողովուրդ, 21․ 07․ 1920, 1, Երևան։

Ժողովուրդ, 22․ 09․ 1920, 2, Երևան։

Ժողովրդի ձայն, 16․ 10․ 1918, էջ 3, Թիֆլիս:

Կայծ, 9․02․ 1919, էջ 2, Երևան:

Հառաջ, 5․03․1920, էջ 2, Երևան։

Պայքար, 17․ 02․ 1918, էջ 4, Թիֆլիս։

ՀԱԱ, ֆ. 198, ց. 1, գ. 49, թ. 8:

ՀԱԱ, ֆ. 199, ց. 1, գ. 1331-ին, թ. 44:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 33-38:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 33, թ. 13:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 33, թ. 13-14:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 33, թ. 34:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 88, թ. 2:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 2:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 242, թ. 3-4:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 4, թ. 17-21:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 9-14:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 13-14:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 41-43:

ՀԱԱ, ֆ․201, ց․ 1, գ. 240, թ. 48-49:

ՀԱԱ, ֆ․201, ց․ 1, գ. 240, թ. 50, 56:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 245, թ. 1-3:

ՀԱԱ, ֆ․ 201, ց․ 1, գ. 245, թ. 14, 51:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1,, գ. 245, թ. 16, 70-76:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 245, թ. 22-23:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 245, թ. 76:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 1:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 43:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 49, 54, 56, 63:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 50, 61:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 90:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 79:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 482, թ.208:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 482, թ. 208, 264-265, 298:

ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 524, թ. 136-138:

ՀԱԱ, ֆ. 203, ց. 1, գ. 122, թ. 713:

ՀԱԱ, ֆ. 203, ց. 1, գ. 159, թ. 1, 4:

ՀԱԱ, ֆ. 205, ց. 1, գ. 208, թ. 144:

ՀԱԱ, ֆ. 307, ց.1, գ. 53, թ. 6:

ՀԱԱ, ֆ. 307, ց. 1, գ. 106, թ. 79:

ՀԱԱ, ֆ. 307, ց. 1, գ. 106, թ. 99:

Ադոնց Ն., 1989, Հայկական հարցի լուծման շուրջ, Ե., էջ 111:

Ադոնց Ն., 1989, Հայկական հարցը Սևրում, Ե., Էջ 17:

Ահարոնեան Գ., 1986, Մեծ երազի ճամբուն վրայ, Լոս-Անճելաս, էջ 117:

Ահարոնյան Ա., 1943, Սարդարապատից մինչև Սևր և Լոզան, Բոստոն, էջ 111:

Գալոյան Գ., 1999, Հայաստանը և մեծ տերությունները 1917-1923:

Դրոշակ, հունիս (11-25), 1986, էջ 30:

Եսայան Ա., 1965, Հայկական հարցը եւ միջազգային դիվանագիտութիւնը, Ե., էջ 194:

Թերզիպաշյան Ա., 1939, Նուպար, Փարիզ:

Ժողովուրդ, 1 դեկտեմբերի, 1918, N39:

Ժողովուրդ, 16 սեպտեմբերի, 1920, N154:

Ժողովուրդ, 6 հունիսի, 7 նոյեմբերի 1920:

Ժողովուրդ, 6 հուլիսի, 1920, էջ 106:

Ժողովուրդի ձայնը, 10-23 ապրիլի, 1919:

Ժողովուրդի ձայնը, 12-25 մարտ, 1919:

Ժողովուրդի ձայնը, 26 փետրվար, 10 մարտ, 1920:

Լեո, 1925, Անցյալից, հայոց հարցը, Թիֆլիս, էջ 137:

Խուրշուդյան Լ., 1995, Հայկական հարցը, Ե.:

Կիրակոսյան Ջ., 1972, Սան-Ռեմոյի կոնֆերանսը և Հայաստանը, Ե.:

ՀԱԱ, ֆ. 200, մաս 1, գ. 290, թ. 4, 84, 125, 127,143 – 145:

ՀԱԱ, ֆ. 200, մաս 1, գք. 90, թ. 144-145:

Հայաստանը միջազգային դիվանագիտության և սովետական արտաքին քաղաքականության փաստաթղթերում (1826 – 1923), Ե., 1972, էջ 669, 672:

Հայկազեան Հայագիտական հանդես,հ.Զ,Պեյրութ,1977,էջ 75:

Հայկական հարց հանրագիտարան, Ե., 1996, էջ 216-217:

Հայրենիք, մայիս, 1930, N 7, էջ 79:

Հովհաննիսյան Ռ., 2005, Հայաստանի հանրապետություն, հ. 2, 3, Ե.:

Յուշամատեան, էջ 1017:

Պողոսյան Ստ., Պողոսյան Կ., 2003, հ. 3, գիրք 2, Հայկական հարցը 1920-1922:

Պօղոսեան Ս., 2005, Պողոս Նուպարը, և Հայկական հարցի զարգացումները, Հանդես Ամսօրեայ, Վ., էջ 417-446:

Սիմոնյան Հր., 1968, Սփիւռքահայութիւնը սոցիալ-քաղաքական պայքարի ուղիներում, Ե., էջ 580:

Վեմ (Հանդես մշակույթի և պատմութեան), Փարիզ, 1934, N5, էջ 9, 10, 17:

Վրացյան Ս., 1920, Բանակցություններ Ազգային պատվիրակության և ՀՀ միջև, Պոսթըն:

Վրացյան Ս., 1993, Հայաստանի Հանրապետություն, էջ 364, 365:

Տեր-Հակոբյան Հ., 1921, Հայաստանի վերջին աղետը, Կ. Պոլիս:

Ուխտ Արարատի, մայիս-հունիս 2011, թ.1, էջ 4:

Борьян А., 1929, Армения, международная дипломатика и СССР, часть 2, М.-Л., с. 66.

Международное право в избранных документах, т. 2, М., 1957, с. 82-83.

Адмирал флота Советского Союза Иван Степанович Исаков: Сборник документов и материалов, Ереван, Изд. АН Армянской ССР, 1975, 424 стр.

Адмирал флота Советского Союза Исаков Иван Степанович. Документы и статьи, Изд. «Айастан», Ереван, 1984, 396 стр.

Арутюнян К.А., 2020, Адмирал флота Советского Союза, Герой Советского Союза Иван Степанович Исаков, Изд. Института истории НАН РА, 85 стр.

Военно-энциклопедический словарь, М.: Воениздат, 1984, 863 стр.

Колесников Г.А., Рожков А.М., 1974, Ордена и медали СССР, М.: «Воениздат», 269 стр.

Освобождение городов. Справочник по освобождению городов в период Великой Отечественной войны 1941-1945, М.: Воениздат, 1985, 598 стр.

Советская военная энциклопедия, М., 1979, Воениздат, Т. 7, 640 стр.

Советская военная энциклопедия, Том 1, М.: Воениздат 1975, с. 115 (в истории ВМФ СССР только 3 вышеуказанных флотоводца были удостоены звания Адмирала флота Советского Союза)].

Центральный Военно-морской архив (в дальнейшем – ЦВМА), Личное дело Адмирала флота Советского Союза, Героя Советского Союза И.С. Исакова․

Газ. «Правда», 5 июня 1940 г., № 155, с. 1].

Ավետիսյան Ժ․, 2005, Ես գնացի Կոմիտասի այգի (1966 ապրիլի 24), Երևան, Բնօրրան:

Հայաստանի ազգային արխիվ (ՀԱԱ)

Ֆ․ 1191, ց․20, գ․ 2։

Ֆ․ 1191, ց․20, գ․ 4։

Ֆ․ 1191, ց․20, գ․ 5։

Ֆ․ 1191, ց․ 20, գ․ 7։

Հայոց Պատմություն, Հատոր IV, գիրք երկրորդ, 2016, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ։

Հարությունյան Շ․, 2024, Ազգային միացյալ կուսակցության հիմնադրումը և նրա դերն ու նշանակությունը Խորհրդային Հայաստանում 1960-80-ական թթ․ ընթացող այլախոհական շարժման ընթացքում, Երևան, Գիտական Արցախ, № 1(20)։

Հարությունյան Վ., 2014, Այլախոհությունը Խորհրդային Հայաստանում, Երևան, Վան Արյան:

Հայրիկեան Պ․, 2016, Իմ բանտային յուշերից, Գիրք Ա 1965-1973, Երևան, ԱԻՄ:

Մանուկյան Ա․, 2005, Քաղաքական այլախոհությունը Հայաստանում 1950-1988 թթ․, Երևան, Ամրոց գրուպ հրատ․։

Մանուկյան Ա․, 2017, Այլախոհության դրսևորման փուլերը Խորհրդային Հայաստանում, Հայոց պատմության հարցեր, Երևան, Պատմության ինստիտուստ:

Շահեն Հարությունյան անտիպ հուշագրություն, «ԱՄԿ հիմնադրում և կազմակերպում», ՄԱՍ 1։

Պարույր Հայրիկյան անձնական արխիվ։

Տեսաձայնագրված հարցրազրույց Պարույր Հայրիկյանի հետ, հոդվածի հեղինակ՝ Շահեն Հարությունյանի կողմից։

A dissident’s tale of Soviet repression in his native Armenia, 1985, Los Angeles Herald Examiner․

Applebaum A., 2012, Iron Curtain: The Crushing of Eastern Europe, 1944-1956, Knopf Doubleday Publishing Group․

Bittner S. V., 2008, The Many Lives of Khrushchev's Thaw: Experience and Memory in Moscow's Arbat, Cornell University Press․

McLoughlin B., McDermott K., 2002, Stalin’s Terror: High Politics and Mass Repression in the Soviet Union, Palgrave Macmillan UK․

Алексеева Л․, 2012, История инакомыслия в СССР : новейший период, Москва, Моск. Хельсинк. Группа․

Бобков Ф., 2021, Как готовили предателей. Начальник политической контрразведки свидетельствует..., Родина, Москва․

Буркова И., 1988, Сумгаитский процесс, ,,Советский Карабах’’.

Шейнис В., 1988, Уроки карабахского кризиса, ,,Век 20-ый и мир’’, но.10, М..

Сергеев А., 1988, Ереван -Степанакерт, В особом положении, ,,Семья’’, но.48, 26.10, М..

Пральников А., 1988, Сумгаитское дело: факты и боль,,, Московские новости’’, нօ.44, 30 .10, М..

Василевский Ал., 1988, Туча в горах , ,,Аврора, ’’, но 10, Ленинград.

Золян С, 1988, Письмо из Еревана, ,,Век 20-ый и мир’’, но.10., М.․

Овчаренко Н., 1988, З.Кадымбеков, Уроки и решения, ,,Правда’’.

Ալեքսանյան , 2016, Հայկական համայնքները խորհրդային հանրապետություններում 1941-1991, Երևան, 2016։

Բացվել է «Հայերը Ստավրոպոլում» ցուցահանդեսը, “Artsakh Press”, https://artsakhpress.am/arm/news/9795/ , (մուտք՝ 01.01.2024).

Հակոբյան Ա․, 2012, Հյուսիսային Կովկասում հայության ներկայիս դրության շուրջ, Երևանն, 2012, «21-րդ դար», № 2(12)։

Մինասյան, Մայիլյան, Մխոյան, 2018, Հյուսիսային Կովկասի հայկական համայնքները 20-րդ դարում․ պատմություն և մարտահրավերներ, 2018, Երևան։

Акопян, 2008, Проблемы армян Ставропольского края // Вестник армянской истории. Пятигорск, 2008.

Алиева, 2016, Азербайджанцы на Кубани и Северном Кавказе, 2016. 108.pdf (esrae.ru)․

Алиева, 2011, Наш дом – Кавказ, Азербайджанцы на Северном Кавказе, Армавир.

Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по регионам России, Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей. (demoscope.ru), (մուտք՝ 15․03․2024)․

Всероссийская перепись населения 2010 г. Население по национальности, полу и субъектам Российской Федерации, Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей. (demoscope.ru), (մուտք՝ 15․03․2024)․

Всероссийская перепись населения 2010 года, Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей. (demoscope.ru), (մուտք՝ 15․03․2024)․

Всероссийская перепись населения 2021 года. Национальный состав населения по регионам России, Управление Федеральной службы государственной статистики по Северо-Кавказскому федеральному округу — О Северо-Кавказстате (rosstat.gov.ru), (մուտք՝ 15․03․2024)․

Иванова, 2016, Народы Ставрополья: их прошлое и настоящее, Ставрополь, 2016.

История Села Эдиссия, https://edissiya.ru/istoriya-sela.html , (մուտք՝ 01.01.2024).

Корякин, 2007, Социальные и культурные аспекты адаптации мигрантов-армян в Краснодарском крае: 1988-2006 гг., Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата исторических наук, Москва, 2007.

Ставропольский край, https://26.rosstat.gov.ru/folder/83670 , (մուտք՝ 02.04.2024).

Сущий С., 2015, Армяне Юга России и Крима Сущий, Ростов-на-Дону, 2015.

О национальном составе населения и миграционных процессах в Ставропольском крае,https://www.dumask.ru/analiticheskie-materialy/analiticheskie-zapiski/item/11991-%D0%BE-%D0%BD%D0%B0.html , (մուտք՝ 02.04.2024).

Националный состав населения РСФСР по данным Всесоюзной переписи населения 1989 года, Москва, 1990, с. 103-149.

Перепись населения РФ 2002 г., Ставропольский край Источник, Кавказский Узел, https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/176267․

Chikhichin V., The ethnic map of Stavropol krai: Space–time dynamics for the last half-century,https://ideas.repec.org/a/spr/rrorus/v6y2016i4d10.1134_s2079970516040067.html, 2016, (մուտք՝ 04.01.2024)․

Ադրբեջանն աղբակույտի է վերածել Շուշիի 19-րդ դարի Մեղրեցոց Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու պատմական շերտերը։ [Էլեկտրոնային հրատարակություն] URL: https://monumentwatch.org/hy/?s=42C։ Վերցված է՝ 04.11.2023։

Ադրբեջանը շարունակում է արգելափակել ԼՂ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի առաքելություն ուղարկելու հարցը։ [Էլեկտրոնային հրատարակություն] URL: https://www.aravot.am/2023/11/28/1385376/։ Վերցված է՝ 07.11.2023։

Ադրբեջանը հիմնահատակ ավերել է Հադրութի շրջանի Մոխրենիս գյուղի Սբ Սարգիս եկեղեցին. Մայր Աթոռի հայտարարությունը, https://armenpress.am/arm/news/1094800.html/: Վերցված է՝ 07.11.2023։

Ադրբեջանի վերահսկողության տակ է անցել Արցախի 8 թանգարան։[Էլեկտրոնային հրատարակություն] URL: http://radiohay.am/2023/11/13/artsakh-museum/ 13 .11.2023

Ադրբեջանցիները ճանապարհ են կառուցում Շուշիի պատմական գերեզմանատան միջով։[Էլեկտրոնային հրատարակություն] URL: https://www.aravot.am/2023/11/22/1384226/։ Վերցված է՝ 5.11.2023։

«Ազատ Արցախ», շաբաթաթերթ, Ստեփանակերտ, 31 մայիսի 2022։

Ալիշան Ղ.¸ Արցախ¸ 1993¸ Երևան, 124 էջ։

Այվազյան Ս., Սարգսյան Գ., 2011, Չարեքտարի վանական համալիրի պեղումների և հետազոտությունների արդյունքները, Վարձք, թիվ 4, Երևան, մայիս-հոկտեմբեր, էջ 48-58։

Ավերվում են մոռացությունից փրկված վերջին նշխարները։ Սեպտեմբերի 11, 2021 [Էլեկտրոնային հրատարակություն] URL: https://hhpress.am/taratsashrjan/2021/5532/ ։Վերցված է՝ 13.11.2023։

Արցախում ձևավորվել է բռնազավթված տարածքների մշակութային ժառանգության պաշտպանության պետական խորհուրդը [Էլեկտրոնային հրատարակություն] URL: https://civic.am/society/culture/33566-mshakutayin-jarangutyun.html 07.11.2023

Բալայան Զ., 1989, Ճանապարհ, «Խորհրդային գրող» հրատ., Երևան, 605 էջ :

Գանձասարի վանքն անկախության տարիներին [Էլեկտրոնային հրատարակություն] URL: https://monumentwatch.org/hy/monument/ ։ Վերցված է՝ 04.11.2023

Գերեզմանատների ավերումն արբանյակային մոնիտորինգի միջոցով ձեռք բերված տվյալների արդյունքում փաստել է Կովկասի Ժառանգության մշտադիտարկման միջազգային կենտրոնը: [Էլեկտրոնային հրատարակություն] URL: https://zham.am/?p=162447&l=am. Վերցված է՝ 15.11.2023:

Կարապետյան Ս., 2002, Հայկական հուշարձանների վիճակը Հայաստանի հարևան երկրներում, «Վասն հայության», շաբաթաթերթ, 23 ապրիլ, էջ 10-13։

Կարապետյան Ս., 1999, Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում, Երևան, ՀՀԳԱ «Գիտություն» հրատ., 247 էջ։

Հասրաթյան Մ., 1992, Հայկական ճարտարապետության Արցախի դպրոցը, Հայաստանի ԳԱ, Երևան, 118 էջ։

Հնագիտական ուսումնասիրություններն Արցախում 2005-2011 թթ., ԼՂՀ ԿԱ զբոսաշրջության վարչություն, Ստեփանակերտ, 2011, 143 էջ։

Հարությունյան Հ., 2008, Շուշի։ Նորահայտ նյութեր քաղաքի պատմության մասին,«Դիզակ պլյուս» հրատ.,178 էջ ։

Մելիք-Շահնազարյան Լ., 1998, Ադրբեջանի ռազմական հանցագործությունները Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խաղաղ բնակչության դեմ, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., Երևան, 208 էջ:

Մկրտչյան Շ., 2003, Լեռնային Ղարաբաղ. Ադրբեջանի իրականացրած ցեղասպանության անատոմիան, Ստեփանակերտ, «Ազատ Արցախ» հրատ., 250 էջ։

Մկրտչյան Շ., 1985, Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները, Երևան, «Հայաստան» հրատ., 356 էջ։

Շուշիի գեղարվեստի գործերի կորուսյալ հավաքածուները / «Ազատ Արցախ» շաբաթաթերթ, նոյեմբեր 10, 2022, Ստեփանակերտ, [Էլեկտրոնային հրատարակություն] URL: https://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/36126-2022-11-10-08-10-28։

Չարեքտար վանքը. հնագիտական հետազոտություն [Էլեկտրոնային հրատարակություն] URL: https://monumentwatch.org/hy 27.09.2023

Պատմական գերեզմանատների ոչնչացումը բռնազավթված տարածքներում Ադրբեջանի քաղաքականության հստակ ուղղություն է։ [Էլեկտրոնային հրատարակություն] URL: https://zham.am/?p=163029&l=am, վերցված է՝ 06.12.2023։

Պարսամյան Ս., 2010, Ադրբեջանի կողմից իրագործված հայկական հուշարձանների ոչնչացումը՝ որպես մշակութային ցեղասպանություն, Ադրբեջանի պետական ահաբեկչությունը և էթնիկական ձգտումների քաղաքականությունը Լեռնային Ղարաբաղի դեմ, «Կաճառ», 4(47-58), «Կաճառ» գիտական կենտրոնի հրատարակչություն, Շուշի, էջ 160-169։

Սարգսյան Գ., Այվազյան Ս., 2011, Չարեքտար գյուղի վանական համալիրի պեղումների և հետազոտությունների հիմնական արդյունքները, Հնագիտական ուսումնասիրություններն Արցախում 2005-2010 թթ.,Ստեփանակերտ, էջ 113-133։

Армения провела незаконные ремонтно-восстановительные работы в монастыре Гянджасар [Электронный ресурс] URL: https://t.me/KarabakhRu/38176?fbclid=IwAR3MAIywSg19bW-SNSYIYMoBv_unrQyyI1c7S4epkiegqPKLrnMxoN8w2 NU)։ Վերցված է՝ 13.11.2023։

Азербайджан – враг цивилизации, 2021, №1(1), Ереван, изд. «Лимуш», 2021, 60c..

Баку имеет доказательства фальсификации эпиграфики Гандзасарского монастыря[Электронный ресурс]URL:https://t.me/RH_inside/6749?fbclid=IwAR14Qned0HFZmkdT6fNtY2F3HN1fc66V_0FMXFdXPxOKj_ud8pLwpiDqLSA ։Վերցված է՝ 5.11.2023։

Золян С., 2001, Нагорный Карабах: проблема и конфликт, изд. «Лингва», Ереван, 307 с.

НКР, Путь к вершинам,/под ред. Н.Р.Мелкумян, Степанакерт, изд:МИД НКР, 2001, 172 с.

Письмо группы кинематографистов Л. Брежневу, 1975 г. “Pro Armenia”, М., N1, 1991.

Постановления Совета Министров Азербайджанской ССР N 140 от 2 апреля 1968 г. и N 145 от 27 апреля 1988 г.

Сарумян Н.П., 2023, Проявления политики армянофобии и этнической ненависти в Арцахе со стороны Азербайджанской Республики / Проблемы стран постсоветского пронстранства, центрального и юго-восточной Европы, Сборник научных статей, Выпуск 7, Воронеж, Издательский дом ВГУ, 174 с..

Туристическая схема Азербаджанской ССР, Москва, 1970.

О причинах исчезновения книги Иосифа Орбели։[Электронный ресурс] URL: https://karabakhchurch.com/?fbclid=IwAR3laW3EocSF4pVCtZZroNIcDDuJm5OwAsq04CxpmnjQ5A_NWvZXheUB5Bg Վերցված է՝ 11.11. 2023:

Орбели И., 2016, Надписи Гандзасара и Авоцптука, собрал и подготовил к печати А. Акопян,изд. Института археологии НАН РА, Ереван, 279 с..

Monuments and newly discovered inscriptions of Surb Stepanos Monastery of Vachar, https://monumentwatch.org/hy/monument/.

Ադրբեջանական սադրանքին մասնակցեց նաև Իսրայելի արտգործնախարար Ավիգդոր Լիբերմանը, «Իսրայելահայեր», № 14, 2015:

Բաքվի ռաբբին կոչ է անում հրեաներին լքել Հայաստանը եւ տեղափոխվել Ադրբեջան https://mediamax.am/am/news/region/52461/ (12.11.23)

Ի պատիվ Շառլ Ազնավուրի` ձիթենու ծառ Իսրայելի Նվե Շալոմ բնակավայրում

https://old.hayernaysor.am/archives/263608 (11.11.22)

Հակոբյան Մ., Անհայտ կորած մարդիկ, Երևան, 1964:

Հարություն Խաչատրյան-Ազգերի առաքյալ, «Իսրայելահայեր», № 10, № 11, 2014:

Հարությունյան Կ., Հայկական լեգեոնը, «Գարուն», № 7, 1999,

Հարությունյան Կ., Հայ ժողովրդի մասնակցությունը Հայրենական մեծ պատերազմին (1941-1945 թթ.), Երևան, 2002:

Հարությունյան Կ., Շառլ Ազնավուրի անձնական գործը Հայաստանի նորագույն պատմության պետական կենտրոնական արխիվում, «Ազգ» օրաթերթ, 21 դեկտեմբեր 1995:

«Հրեաներ, պահպանե´ք հայերին», Իսրայելական «Դետալի» («Детали») ռուսալեզու կայքի հարցազրույցը Հայաստանի հրեական կրոնական համայնքի ռաբբունապետի հետ, «Ազգ» օրաթերթ, 02-08 հունիս 2023:

Հրեաները Հայաստանում. Միջնադար, (Գիտաժողովի սեղմագրեր։ Մայիսի 11-12, Եղեգնաձոր 2009), Երևան, 2010:

Նոյյան երկրի հրեաները, գլխավոր խմբագիր և գաղափարի հեղինակ՝ Ռ. Վարժապետյան, Երևան, 2020:

Ռիմա Վարժապետյանը դիմակազերծել է իսրայելական պարբերականներում հակահայ հոդվածների հեղինակներին https://armenpress.am/arm/news/805686/rima-varzhapetyan-slams-bias-anti-armenian-articles-published-in-israeli-periodicals.html (11.11.22)

Օրոն Յ., Փրկիչներ և մարտիկներ: Կարեկցանք ու հերոսություն: Ազնավուրյանների ընտանիքն ու «Կարմիր ազդը» Փարիզում, նացիստական բռնազավթման տարիներին, Ֆրանսիա, 2017:

Սասունյան Հ., Ադրբեջանի վարձած ամերիկյան լոբբիստական ընկերության տպավորիչ նվաճումների ցանկը https://factor.am/10452.html (20.11.23)

Ադրբեջանը վարձում է լոբբիստական և PR չորս ընկերություններ. Հարութ Սասունյանի հոդվածը https://armenpress.am/arm/news/896715/adrbejany-vardzum-e-lobbistakan-ev-pr-chors-ynkerutyunner.html (20.11.23)

Սասունյան Հ., 500 անբարոյական եվրոպացի ռաբբիներն վաճառում են հոգիները ադրբեջանական սատանային https://mediamax.am/am/column/121456/ (20.11.23)

Абрамян Э., Кавказцы в Абвере, Mосква, 2006.

Армянский легион вермахата (1941-1945 гг.), Ереван, 2002.

Век герою, полвека мифу https://www.kommersant.ru/doc/4509006 (20.11.23)

Коэн Дж. (Cohen Joshua), Tablet (США): Я, Ю, Баку, Куба (часть II)

https://inosmi.ru/20180909/243193193.html (20.11.23)

Gauin M., Alexander Murinson Baku to the future: Azerbaijan, not Armenia, is Israel's true ally http://www.haaretz.com/opinion/.premium-1.623390 (20.11.23)

Gut A., Armenia immortalizes fascists, anti-Semites who participated in the Holocaust

http://www.jewishjournal.com/opinion/article/armenia_immortalizes_fascists_anti_semites_who_participated_in_the_holocaus (20.11.23)

Murinson A., Anti-Semitism in Armenia http://thehill.com/blogs/congress-blog/foreign-policy/227301-anti-semitism-in-armenia (20.11.23)

Weiner W., Anti-Armenian Propaganda on The Eve Of The Centennial Of The Armenian Genocide In The Jewish Press https://horizonweekly.ca/am/64801-2/ (20.11.23)

Yair A., The banality of denial: Israel and the Armenian genocide, New Bruncwick, New Jersey, 2003:

Իսկանդարյան Գ․, 2024, Հայաստանի և Իրանի մոտեցումները տարածաշրջանային նոր մարտահրավերներին, Հարավկովկասյան տարածաշրջանում ուժային հարաբերակցության փոխակերպումը և Արցախյան 2020 թ․ պատերազմը, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, Երևան, 406 էջ։

Մելքոնյան Ք․, 2024, Թուրքիայի արտաքին քաղաքականությունը Հարավային Կովկասում (1991-2023 թթ.), Հարավկովկասյան տարածաշրջանում ուժային հարաբերակցության փոխակերպումը և Արցախյան 2020 թ․ պատերազմը, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, Երևան, 406 էջ։

Մինասյան Ս․, 2024, Վրաստանի արտաքին քաղաքականությանտարածաշրջանային չափումը, Հարավկովկասյան տարածաշրջանում ուժային հարաբերակցության փոխակերպումը և Արցախյան 2020 թ․ պատերազմը, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, Երևան, 406 էջ։

Մինասյան Ն․, 2023, «Մեկ ազգ, երկու պետություն» հայեցակարգը Թուրքիա-Ադրբեջան հարաբերություններում, Հյակական բանակ, N 3, էջ 23-37։

Տոնոյան Ա․, 2024, Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղություններն ու առանձնահատկությունները (1991-2023 թթ.), Հարավկովկասյան տարածաշրջանում ուժային հարաբերակցության փոխակերպումը և Արցախյան 2020 թ․ պատերազմը, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, Երևան, 406 էջ։

Stratejik Derinlik, 2001, Türkiyenin Uluslararası Konumu. Davutoğlu, A. 2001, 582 p.

«Газпром» подписал договор на поставку газа в Азербайджан, https://www.kommersant.ru/doc/2808733, (մուտք՝ 02.04.2024).

Россия и Азербайджан обсудили расширение нефтепровода, https://www.vedomosti.ru/business/articles/2023/10/13/1000381-rossiya-i-azerbaidzhan-obsudili-rasshirenie-nefteprovoda, (մուտք՝ 02.04.2024).

«Лукойл» закрыл сделку по покупке у Petronas доли в проекте Шах-Дениз, https://www.vedomosti.ru/business/news/2022/02/18/909948-lukoil-zakril-sdelku-po-pokupke-doli-v-proekte-shah-deniz, (մուտք՝ 02.04.2024).

Россия и Иран договорились о строительстве железной дороги для развития международного транспортного коридора «Север – Юг», https://mintrans.gov.ru/press-center/news/10711 ), (մուտք՝ 02.04.2024).

Анумян М., 2014, Обсуждение вопроса крипто и исламизированных армян в современной турецкой прессе. Исследования Геноцида армян, N 2(1), с.146.

Айрумян Н. Россия и США обозначили сроки определения статуса Арцаха. – https:// www. lragir.am/ru/2021 /06/09 /207468․

Акчам Т., Турецкое нацинальное “Я” и Армянский вопрос.с.8, 39 - http:// armenian house. org/akcam/genocide /contents.htm․

В 1919 году турецкая газета опубликовала план депортации армян из 10 пунктов.-https://russia-armenia.info/node/14799․

Дело турецкого армянина Гульгульяна. Ереван, 2012, с.15.

Декларация О государственной независимости Нагорно-Карабахской Республики.- http://www. president.nkr. am /ru/nkr/nkr2․

Доклад Нубар паши, 2018 - Святой Эчмиадзин и Геноцид армян. Сост. А. Арутюнян. Св. Эчмиaдзин, N 101, с.329.

Тетрадь в черной обложке" одного из идеологов Геноцида армян. - https://armenpress.am /rus/news/544540.html․

Теймур Новрузоглу.''Армянский вопрос'' в судьбе армян. - http://www.anl.az/el/q/ qarabag3/q-52.htm․

Тимофеев И., Гибридная война и гибридный мир.- https://russiancouncil.ru/analytics-and-comments/analytics/․

Турецкий историк Танер Акчам.''Политика отрицания в Турции подпитывается правительством''. – https://www.¬ysu.am¬/ru/node/8682․

Тунян В., Депортация армян Османской Турции; мифы турецкой историографии. – https://agmi publications.asnet.am/wp-content/uploads/2021/02/Tseghaspanagitakan-handes-2. 2. 2014-39-54.pdf.,с. 51.

Тунян В., Тенеты власти. - https://generalnews. am/hy/ article /f6c4718557e1197 ecdbe1b7ff52975d2/․

Тунян В., Младотурки: причины Геноцида а рмян и способ осуществления (1908-1915). - http:// genhistasjoa.am/179/1/29-40.pdf).

Тунян В․, Несостоятельность модернизация Турции нач. ХХ в. - https://generalnews.am/hy/article/471ae17d8769576ebc4ce6e17b736922․

Тунян В., 2012, Дело турецкого армянина Гульгульяна.Ереван, с.15.

Тунян В․, 2022, Искажение истории Армянского вопроса и Геноцида армян в турецкой iсториографии․ Конец ХХ в.-начало ХХI в. Ереван.

Тунян В., Младотурки: причины Геноцида армян и способ осуществления (1908-1915). - http:// genhistasjoa.am/179/1/29-40.pdf․

Лео, 2014, Документы Армянского вопроса. Ереван, с.24-35,47.

Лукьянов В., Гибридные войны как угроза безопасности в XXI веке. Вестник САФУ. История. 2021, т.21, N 3, c.5-7.- https://cyberleninka.r․

Политическое жонглерство Мехмета Али Биранда все же оказа․

Соболезнуя армянам, Эрдоган возвышает Турцию. - https://nsn.fm/incident/ incident-turtsiya- Otkazyvaetsyaot etnicheskih-fobi․

РГВИА, ф. ВУА, д.1016, л.82.

РГВИА, ф. 446, оп. 1, д. 2, л. 47, 47 об.

РГАДА, ф.1252, оп. 1, д. 736, л. 48, 49.

Как репатриировались армяне после Туркманчайского договора: рассказывает ученый.- https://ru. Armenia sputnik.am/20230220․

Ամերիկահայ նկարիչ, Տոքթ.Մասիս Ա. Պահատուր: ՛՛Կարօ Գէորգեան,Ամենուն տարեգիրքը՛՛, Դ.տարի, Պէյրութ, 1957,էջ 304:

Մասիս Արմեն Բահադորյանի ընտանեկան տոհմածառը(անտիպ):

Մասիսի մորաքրոջ՝ Մարի Խանլյանի դստեր՝ Աշխեն Մալխասյանի հուշերը(անտիպ):

Չուգասզյան Լ․, Փուշման, 1986, (Փուշմանյան) Հովսեփ։ «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան», հատոր 12, Երևան, էջ 379։

Չուգասզյան Լ․, 1986, Նկարչության բանաստեղծը․Հովսեփ Փուշման։ «Սովետական գրականություն» հանդես, 11, էջ 123-129։

Չուգասզյան Լ․, 1987, Հովսեփ Փուշմանը և գրողները։ «Հայրենիքի ձայն», էջ 6-8:

Bahador Paula, 2016, Death notices. ‘’Chicago Tribune’’, p.7․

Dentist Drills on Art Technique.” Chicago Sunday Tribune”, 1959, March 15.

Dentist Signs Pictures with “Brush Name”,Paintings Displayed in Restaurant. ” Chicago Sunday Tribune”, 1959, March 15.

Hampar Kelikian, 1983, “New York Times”.

Helen Petrossian Assatourian (Sirvart’s daughter) memories (manuscript)․

Khoren Leon Hussisian, 1985, My Life, Remembrances and Memories, June, p.200(manuscript).

Massis Armen Bahador, Born March 18, 1910, At Rest June 2,1999, broshure.

Regent League to Display Art Works Today.” Chicago Daily Tribune”, August 30, 1953.

Richard Seid, 1963, Painted Women of a Scientific Man.” Figure”, Quarterly, Fall edition, volume 26, p.48.

Dr. Hampar Kelikian — Remarkable Armenians

Hampar Kelikian - armeniapedia.org hovsep pushman - Google Search

Isaac Schour - Wikipedia

Ալիշան Ղ․, 1893, Սիսական, Վենետիկ, «Ի Մխիթարա վանս, ի Ս․ Ղազար», էջ 45։

Բարխուդարյան Ս․, 1973, Դիվան հայ վիմագրության, Պրակ 4, Երևան, «Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ․», էջ 18։

Բարխուդարյան Ս., Կարախանյան Գ․, 1959, Հայկական գերեզմանական հուշարձանները և նրանց քանդակները, Պատմա-բանասիրական հանդես, №4, էջ 195-210:

Դրասխանակերտցի Հ․, 1996, Պատմություն Հայոց, Երևան, «Երևանի համալսարանի հրատ․», էջ 302։

Լալայան Ե., Ա․Թ, Գեղարքունիք կամ Նոր Բայազետի գավառ, Թիֆլիս, էջ 12։

Կարագյոզյան Հ., 1998, Սեպագիր տեղանուններ (Այրարատում և հարակից նահանգներում), Հայկական լեռնաշխարհը սեպագիր աղբյուրներում, հ․1, «Մագաղաթ» հրատ․, Երևան, է ջ 12։

Կարախանյան, Գ., 1975, Հայաստանի միջնադարյան կենցաղային քանդակները (XV-XVI դդ.), Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների, № 8, էջ 31- 47։

Հացունի Վ․, 1923, Պատմություն հայ հին տարազին, Վենետիկ, էջ 224։

Մարտիրոսյան Ա․, 1988, Մի նորահայտ տապանաքար, Պատմա-բանասիրական հանդես, № 2, էջ 154-159։

Մանուկյան Գ., 2000, Նորատուս, «Հայաստանի Հանրապետության բնակավայրերը» մատենաշար, «Զանգակ-97» Երևան, էջ 35։

Մարտիրոսյան Հր., 2014, Համեմատական լեզվաբանության և պատմագիտության խաչմերուկներում, Խմբ․ Փիլիպոսյան Ա․, Բազեյան Կ․, Ֆագան Գ․, Բ․Բ․Պիատրովսկին և հնագիտությունը (գիտական հոդվածների ժողովածու նվկիրված անվանի արևելագետ և ուրարտագետ Բորիս Պիատրովսկու հիշատակին), «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ, Երևան, էջ 241։

Միրիջանյան Դ․, Աղայան Ս․, 2020, Հայաստանի X-XIII դարերի տապանաքարերի տիպաբանությունը և առանձնահատկությունները, Հայագիտության հանդես, № 1 (19), Երևան, էջ 92:

Շահխաթունյան Հ., 2014, Ստորագրութիւն կաթողիկէ Էջմիածնի և հինգ գաւառացն Արարատայ, «Մայր Աթոռ Ս․ Էջմիածին» հրատ․, Էջմիածին, էջ 366։

Պետրոսյան Հ., 2014, Հայաստանի ուշմիջնադարյան տապանաքարային պատկերաքանդակի պատճառաբանական, պատկերագրական և իմաստաբանական քննության փորձ, Բանբեր Մատենադարանի № 21, Երևան, էջ 301-308։

Ջալալյանց Ս., 2016, Ճանապարհորդություն ի Մեծն Հայաստան, Մաս Ա, Բ, «Դալլ» հրատ․ Երևան, էջ 326։

Սաղումյան Ս., 1988, Նկատառումներ տապանաքարային արվեստի մասին, Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների, № 5, էջ 50-61։

Սարգսյան Գ., 1963, Խոսում են տապանաքարերը, Էջմիածին, Պաշտօնական ամսագիր Հայրապետական Աթոռոյ Ս. Էջմիածնի, էջ 29-40։

Սիմեոն Երևանցի, 1873, Ջամբռ, Վաղարշապատ, էջ 284։

Սմբատյանց Մ․, Տեղագիր Գեղարքունի, Ծովազարդ Գավառի որ այժմ Նոր- Բայազիտ գավառ, 1862-1895 թթ․, «Մայր Աթոռ Ս․ Էջմիածին» հրատ․, Վաղարշապատ, էջ 480-488։

Օրբելյան Ստ., 1986, Սյունիքի պատմություն, Երևան, էջ 188։

Ազարյան Լ., 1964, Կիլիկյան մանրանկարչությունը XII-XIII դդ., Երևան, 297 էջ:

Ալիշան, 1890, Այրարատ. Բնաշխարհ Հայաստանեայց, Վենետիկ, 590 էջ:

Ալիշան, 1893, Սիսական. Տեղագրութիւն Սիւնեաց Աշխարհի, Վենետիկ, 561 էջ:

Արքեպիսկոպոս Սիւրմէեան Ա., 1948, Մայր ցուցակ հայերէն ձեռագրաց Երուսաղէմի Սրբոց Յակոբեանց վանքի, հ. Ա, Սուրբ Ղազար, 374 էջ:

Գևորգյան Ա., 2005, Անանուն հայ մանրանկարիչներ, Մատենագիտություն, IX-XVII դդ., Կահիրե, 685 էջ:

Եգանյան Օ., Զեյթունյան Ա., Անթաբյան Փ., 1965, Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, հ. Ա, Երևան, 1634 էջ:

Հայկական մանրանկարչություն, Մատենադարանի ժողովածու, 2014, Երևան, Նաիրի, 311 էջ։

Հայկական մանրանկարչություն, Մխիթարեան մատենադարան ձեռագրաց, 1966, հ. Ա, Վենետիկ-Ս. Ղազար, 62 էջ։

Ղազարյան Վ., 1995, Խորանների մեկնություններ, Երևան, 191 էջ։

Дурново Л., 1957, Краткая история древнеармянской живописи, Ереван, 58 стр.։

Измайлова Т., 1979, Армянская миниатюрная живопись XII века (по нескольким рукописям Матенадарана), Երևան, ՊԲՀ, № 4, էջ 165-171։

Измайлова Т., 1983, Декор двух датированных и локализованных армянских рукописей XII века, Երևան, ՊԲՀ, № 2-3, էջ 240-248։

Измайлова Т., 1975, Заглавные листы Харбердской рукописи 1160 г., Երևան, ՊԲՀ., № 4, էջ 154-168։

Измайлова Т., 1974, Каринская рукопись 1186 г. (Иван С-65), Երևան, ՊԲՀ, № 1, էջ 259-268։

Измайлова Т., 1987, Маргинальный декор Ованаванского мартиролога-чарынтира, Երևան, ՊԲՀ, № 1, էջ 183-194։

Измайлова Т., 1989, Мастер и образец. Ромклайская модель, вторая половина XII-начало XIII века, Երևան, ՊԲՀ, № 3, էջ 174-191։

Казарян В., Манукян С., 1991, Матенадаран, Армянская рукописная книга VI-XIV веков, Москва, 282 стр.։

Bernabo M., 2014, The Miniatures in the Rabbula Gospels: Postscripta to a Recent Book, Vol. 68, pp 343-58, (link - https://www.academia.edu/20252399/M_Bernab%C3%B2_The_Miniatures_in_the_Rabbula_Gospels_Postscripta_to_a_Recent_Book_Dumbarton_Oaks_Papers_68_2014_pp_343_358 , 21.02.2023)։

Crawford M., 2015, Ammonius of Alexandria, Eusebius of Caesarea and the Origins Scholarship, New Testament Studies, Vol. 61, pp 1-29 (link - https://www.academia.edu/6816607/Ammonius_of_Alexandria_Eusebius_of_Caesarea_and_the_Origins_of_Gospels_Scholarship, 21.02.2023)։

Cross F. 1974, The Oxford Dictionary of the Christian Church, London, 1518 p.:

Der Nersessian S., 1973., Armenian Manuscripts in the Walters Art Gallery, Baltimore, 108 p.։

Der Nersessian S., 1993, Miniature Painting in the Armenian Kingdom of Cilicia from the Twelfth to the Fourteenth Century, Vol. I, Washington, 198 p.։

Eusebius, 1949, The Ecclesiastical history, L, 524 p.:

Mayr-Harting H., 1999, Ottonian book illumination. An historical study, Harvey Miller publishers, London, 531 p.։

Ալեքսեև Վ․, 1964, Ուշ բրոնզի և վաղ երկաթի դարաշրջանի բնակչության երկու խմբի մասին, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ տեղեկագիր հասարակական գիտությունների, Երևան, N 1, էջ 15-22։

Ավետիսյան Պ․, Փիլիպոսյան Ա․ 1996, «Ազգագրական հանդէսի» հրապարակումներն արդի հայ հնագիտության հիմնախնդիրների համատեքստում, «Ազգագրական հանդէսի» 100-ամյակը․ նստաշրջանի թեզիսներ, Հայաստանի պատմության պետական թանգարան, Երևան, էջ 3-4։

Բուբուշյան Ռ. 1971, Սևանի ավազանի հնէամարդաբանական նյութերը, Երիտասարդ գիտնականների կոնֆերանսի նյութեր, ԵՊՀ հրատ, Երևան, էջ 232-236։

Լալայան Յ., 1931, Դամբանների պեղումներ Խորհրդային Հայաստանում, Մելքոնյան ֆոնդի հրատ․, Երևան, 239 էջ։

Абдушелишвили М., 1982, Антропология населения Кавказа в бронзовом периоде // Материалы к антропологии Кавказа. Тбилиси: Мецниереба, Вып. VIII. 134 стр. (На груз. яз.).

Азизян Г. 1965, Палеонропологический материал из погребения у селения Лчашен, «Պատմաբանասիական հանդես», Երևան, N 3, стр. 306-316.

Алексеев В., Гохман И., 1984, Антропология Азиатской части СССР, «Наука» Москва, 207 стр.

Алексеев В., Происхождение народов Кавказа, «Наука», Москва, 1974, 317 стр.

Алексеева Т., Эренбург Р., 1979, Каталог краниологических и остеологических коллекций института и музея антропологии МГУ (1865-1977), Издательство Московского университета, Москва, 198 стр.

Бубушян Р., 1973, Материальная культура и физический тип населения Армении в эпоху бронзы, Автореферат кандидатской диссертации, Ереван, 32 С.

Бунак В.,1929, Черепа железного века из Севанского района Армении, Русский Антропологический журнал, том 17, выпуск 3-4, стр. 64-87.

Мкртчян Р., 2001, Палеонатропология Оромского могильника, Материлы по антропологии Армении, Выпуск I, «Зангак-97», Ереван, 120 С.

Натишвили А., Абдушелишвили М., 1956, Материалы антропологической экспедиции 1954 г. Института эксперим. морфологии АН ГССР, Тез. докл. на 7-й сес. Института эксперим. Морфологии, Тбилиси, стр. 24-26.

Арешян Г., Асатрян Е., http://www.old.ysu.am/files/22G_Areshyan_E_Asatryan.pdf.

Сардарян С. 1967, Первобытное общество в Армении, Ереван, Митк, 416. (на арм. яз.)

Гарибян И., 1983, Гладзор. Ереван, ЕГУ, 81-101, 222 (на арм. яз.)

Гарибян И., 2004, Раскопки средневековой крепости Бжни/ Современное состояние Армении и перспективы развития: Международная конференция: Ереван, 5-20 сентября 2003. Сборник докладов, 228-236. (на арм. яз.)

Кафадарян К., 1952, Город Двин и его раскопки (1936-1950). Т. 1. АН АрмССР, Ереван, 22-25.

Двин IV, Город Двин и его раскопки (1981-1985). Ред. А.А. Калантарян. Ер., Гитутюн, 8.

Гандзакеци К., 1976, История Армении / Пер., предисл., комм. Ханларян Л./ М.: Наука, 236-238.

Недашковский Л., 2000, Золотоордынские города Нижнего Поволжья и их округа. - М.: Восточная литература, 194.

Коваль В., 2010, Керамика Востока на Руси. Конец IX–XVII век.; отв. ред. Л.А. Беляев; Ин-т археологии РАН. – М.: Наука, 264 с.

Ավետիսյան Պ., Մուրադյան Ֆ., 1994, Թալինի դամբարանադաշտի պեղումները 1991 թ.

ՀՀ-ում 1991-1992, թթ դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջանի զեկուցումների թեզիսներ, Երևան, էջ 5-6: