Том 19 № 1 (2023)

Опубликован: 2023-07-01

Articles

Articles

Духовнополитическая деятельность католикоса Саргиса I Севанци

Вардан Алексанян

View PDF

Аннотация

В статье исследуется духовно-политическая деятельность армянского католикоса Саргиса I Севанци (992-1019) в период правления Гагика I (990-1018), когда царство Багратидов находилось в период наивысшего могущества и процветания. Армянская Церковь и Патриарх играют важную роль в обеспечении политического единства страны, решении конфликтов между феодальными княжествами и объединении народа вокруг государственности. По инициативе католикоса в 992 г. духовный центр страны переносится из Аргины в Ани, что было продиктовано необходимостью реализовать объединительную миссию путем объединения церковных и политических ресурсов. После смерти Гагика I Багратуни (1018 г.) в условиях углубления внутриполитической напряженности в стране, постаревшый патриарх был вынужден отказаться от патриаршего престола и в 1019 г. рукоположить новым главой церкви Петрос Гетадардз (1019-1054).

Одной из важных его инициатив по укреплению целостности и единства иерархического строя Армянской церкви было восстановление в 1006 году митрополитских привилегий высокочтимого Сюниксого престола.

В начале XI века он вел последовательную борьбу с поднявшимся с новой силой в Армении Тондракитским движением, идеология которого подрывала иерархические и вероисповедательные основы Армянской церкви. Армянский патриарх вел беспощадную борьбу с тондракитами, укрепившимися в провинциях Апауник, Мананаги и Арк.

Он противостоял посягательствам Византийской церкви, защищал иерархическую и конфессиональную независимость Армянской церкви. Благодаря деятельности Саргиса Севанци повышается авторитет католикосата, укрепляется иерархичская структура церкви.

Библиографические ссылки

Ալեքսանյան Վ. 2020, Խաչիկ Ա Արշարունի կաթողիկոսի աթոռակալությունը և հայ-բյուզանդական եկեղեցական հակամարտությունը X դարի վերջին քառորդին, Վէմ համահայկական հանդես, Nº3, էջ 70-91:

Ալեքսանյան Վ. 2020, Սյունյաց աթոռի մետրոպոլիտական աստիճանի վերահաստատումը, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», Nº2, էջ 69-88:

Ալիշան Ղ. 1890, Այրարատ, Սուրբ Ղազարի տպարան, Վենետիկ, 590 էջ:

Ալիշան Ղ. 1881, Շիրակ, Սուրբ Ղազարի տպարան, Վենետիկ, 192 էջ:

Աճառյան Հ. 1948, Հայոց անձնանունների բառարան, հ. Դ, Պետական համալսարանի հրատ., Երևան, 683 էջ:

Արեւշատեան Ա. 1995, Անիի երաժշտական մշակույթը և նրա հետ կապված շարականագիրները, «Բազմավեպ», Nº1-4 էջ 203-218:

Բաբայան Լ. 1981, Դրվագներ Հայաստանի զարգացած ֆեոդալիզմի դարաշրջանի պատմագրության (IX-XIII դարեր), ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Երևան, 391 էջ:

Գրիգոր Մագիստրոսի թղթերը (1910), բնագիրն յառաջաբանով և ծանոթագրութիւններով առաջին անգամ ի լոյս ընծայեց Կ. Կոստանեանց, Աղեքսանդրապօլ, տպարան Գէորգ Մաճոյեանցի, 352 էջ:

Եղիազարյան Ա. 2021, Հայոց Սմբատ Բ թագավորի և Գագիկ Բագրատունու փոխհարաբերությունները, «Հայագիտության հարցեր», Nº3, էջ 23-36:

Զարբհանալեան. 1897, Հայկական հին դպրութեան պատմութիւն, Մխիթարեան տպ., Վենետիկ, 1897, 822 էջ:

Էյնաթյան Ջ. 2017, Զատիկ եւ ծռազատիկ (3). ԺԷ դարի տոմարագետ Ավիկի «Սակս ծռազատիկին» մեկնությունը, «Բանբեր Մատենադարանի», 3, էջ 367-389:

Կանոնագիրք Հայոց. 1971, հատ. Բ, աշխատասիրությամբ՝ Վ. Հակոբյանի, ՀՍՍՀԳԱ հրատ., Երևան, 473 էջ:

Կիրակոս Գանձակեցի. 1961, Պատմություն Հայոց, աշխատասիրությամբ Կ. Մելիք-Օհանջանյանի, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Երևան, 426 էջ:

Հայ ժողովրդի պատմություն. 1976, հ. Գ, Հայաստանը զարգացած ֆեոդալիզմի դարաշրջանում (IX դ. կեսերից մինչև XIV դ. կեսերը), ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Երևան, 1023 էջ:

Հայոց պատմություն. 2014, հ. Բ, Միջին դարեր (IV-XVII դարի առաջին կես), Գիրք II, (IX դարի կես- XVII դարի առաջին կես), «Զանգակ-97» հրատ., Երևան, 800 էջ:

Հաւաքումն պատմութեան Վարդանայ վարդապետի 1862, Սուրբ Ղազարի տպ., Վենետիկ, 184 էջ:

Հացունի Վ. 1927, Կարեւոր խնդիրներ հայ եկեղեցւոյ պատմութենէն, տպ. Ս. Ղազար, Վենետիկ, 588 էջ:

Հովհաննիսյան Ա. 1957, Դրվագներ հայ ազատագրական մտքի պատմության, գիրք Ա, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., Երևան, 524 էջ:

Մաթևոսյան Կ. 1992, Ամենայն հայոց կաթողիկոսությունը և քաղաքամայր Անին, Էջմիածին, Ը, էջ 38-45:

Մաթևոսյան Կ. 2008, Անին մայրաքաղաք և կաթողիկոսանիստ, ՊԲՀ, N-3, էջ 3-30:

Մաթևոսյան Կ. 2021, Անին և Անեցիները, Մատենադարան, Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ, Տիգրան Մեծ տպ., Երևան, 464 էջ:

Մարգարյան Հ. 2014, Միջնադարեան հայ պատմագրութեան բնութագրական գծերը և պարբերացումը, «Հանդէս ամսօրեայ», Nº1-12, էջ 271-316:

Մատթէոս Ուռհայեցի 1898, Ժամանակագրութիւն, տպ. Ս. Էջմիածնի, Վաղարշապատ, 448 էջ:

Մելիք-Թանգեան Ն. 1905, Հայոց եկեղեցական իրավունքը, հ. Բ, Տպ. Բ. Տեր-Սահակյանցի, Շուշի, 279 էջ:

Մխիթար Անեցի 1983, Մատեան աշխարհավէպ հանդիսարանաց, աշխատասիրությամբ՝ Հ. Մարգարյանի, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Երևան, 140 էջ:

Չամչյան Մ. 1984, Հայոց պատմություն, հ. Բ, ԵՊՀ հրատ., Երևան, 1060 էջ:

Պատմութիւն Արիստակիսի Լաստիվերտցւոյ 1963, աշխատասիր. Կ. Յուզբաշյանի, Երևան:

Սամուէլ Անեցի և շարունակողներ 2014, Ժամանակագրութիւն, Երևան, «Նաիրի» հրատ., 502 էջ:

Սարգիսեան Բ. 1893, Ուսումնասիրութիւն Մանիքէա-Պաւղիկեան թոնրակեցիներու աղանդին եւ Գր. Նարեկացւոյ թուղթը, տպ. Ս. Ղազար, Վենետիկ, 117 էջ:

Ստեփանոս Ասողիկ Տարոնեցի 2000, Տիեզերական պատմություն, թարգմ., առաջաբանը և ծանոթագրությունները Վ. Վարդանյանի, ԵՊՀ հրատ., 455 էջ:

Ստեփանոս Տարաւնեցի Ասողիկ 2010, Պատմութիւն Տիեզերական, Մատենագիրք հայոց, ԺԵ հատոր, Ժ դար, Պատմագրութիւն, գիրք Բ, ԵՊՀ հրատ., Անթիլիաս-Լիբանան, 893 էջ:

Ստեփաննոսի Սիւնեաց Եպիսկոպոսի 1861, Պատմութիւն Տանն Սիսական, ի լոյս ընծայեաց Մկրտիչ Էմին, տպ. Լազարեան ճեմարանի, Մոսկվա, 386 էջ:

Վարդազարյան Օ. 2020, «Տէլէտ(իս) / Տելետ(իս)». մակդիրի իմաստաբանությունը: Սեն Արևշատյանի ծննդյան 90-ամյակին նվիրված հայագիտական միջազգային գիտաժողովի նյութեր (22-23 մայիս, 2019), Երևան էջ 150-156:

Տարեգիրք Սմբատայ Սպարապետի 1859, Տպ. Է. Թունոյի, Փարիզ, 180 էջ:

Տեառն Անանիայի Հայոց կաթողիկոսի 1897, Յաղագս ապստամբութեան տանն Աղուանից, Արարատ, թիվ Գ, էջ 129-141:

Տեր-Մինասյան Ե. 1968, Միջնադարյան աղանդների ծագման և զարգացման պատմությունից, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Երևան, 239 էջ:

Տեր-Պետրոսյան Լ. 2007, Խաչակիրները և հայերը, հ. Բ, Գ. Կիւլպէնկեան հիմնարկություն, Երևան, 672 էջ:

Քիւրտեան Յ. 1967, Յովհաննէս վարդապետ Կոզեռն, «Հանդես ամսօրեայ», Nº 1-3, էջ 1-14:

Քրիստոնյա Հայաստան. 2002, Հանրագիտարան, Հայկ. հանրագիտարանի գլխ. խմբագր., Երևան, 1070 էջ:

Օրմանյան Մ. 2001, Ազգապատում, հ. Ա, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին, 1870 էջ:

Юзбашян К. 1988, Армянские государства в эпоху Багратидов и Византия IX-XI вв., Издательство Наука, Москва, 300 էջ:

Юзбашян К. 1973, К хронологии правления Гагика I Багратуни, Античная древность и средние века, вып. 10, էջ 195-197:

Margaryan H. 2013, Characteristic Features and Periodic Classification of the Medieval Armenian Historiography, «Բանբեր հայագիտության», Nº1, էջ 34-60:
Articles

Война и революция у истоков создания Восточного государства Уругвай, 1810-1830 гг.

Ана Фрега

View PDF

Аннотация

В этой статье широко представлена революция за независимость на приграничной территории между Испанией и Португалией: восточной полосе реки Уругвай. В ней основное внимание уделяется идеям Хосе Артигаса, радикальному выражению революции в Рио-де-ла-Плата, его ранним предложениям о независимости от Испании, его признанию суверенитета народов и их прав на формирование политической единицы на равных основаниях и защите «самых несчастных». Некоторые аспекты революции изложены ниже с точки зрения выходцев из Африки и коренного населения. Наконец, в статье рассматривается военное поражение Артигуизма и реализация приобретение независимости при посредничестве Великобритании, что привело к образованию Восточного государства Уругвай.

Библиографические ссылки

Archives

(N.A.-F.O.) The National Archives, London, Foreign Office Records.

(AGN-EGH) Archivo General de la Nación (General Archive of the Nation), Uruguay, Escribanía de Gobierno y Hacienda Collection.

Actas de la Sala de Representantes de la Provincia Oriental, 1825 1975, Montevideo, Biblioteca del Palacio Legislativo, 133 pages.

Antonio Annino, A., Guerra, F. X., eds. 2003, Inventando la nación. Iberoamérica siglo XIX, Mexico, Fondo de Cultura Económica, 687 pages.

Barrán, J. P. 1986, La independencia y el miedo a la revolución social en 1825, Revista de la Biblioteca Nacional, Montevideo, N. 24, pp. 65-77. https://anaforas.fic.edu.uy/jspui/handle/123456789/4179?mode=full

Cáceres, R. de 1959, Escritos históricos, Montevideo, Monteverde, 302 pages. Introduction and notes by Capillas de Castellanos, A.

Chust, M., Frasquet, I. (eds.) 2009, Los colores de las independencias iberoamericanas. Liberalismo, etnia y raza, Madrid, CSIC, 291 pages.

Comisión Nacional Archivo Artigas 1987, Archivo Artigas, Montevideo, Monteverde, v. 21, 513 pages. http://bibliotecadigital.bibna.gub.uy:8080/jspui/handle/123456789/1034

Comisión Nacional Archivo Artigas 1997, Archivo Artigas, Montevideo, Monteverde, v. 29, 504 pages. http://bibliotecadigital.bibna.gub.uy:8080/jspui/handle/123456789/1041

Constitución de la República Oriental del Uruguay, c. 1872, Montevideo, n.p., 60 pages. http://bibliotecadigital.bibna.gub.uy:8080/jspui/handle/123456789/47442

De la Torre, N., Rodríguez, J. C., Sala de Touron, L. 1969, La Revolución agraria artiguista: 1815-1816, Montevideo, Ediciones Pueblos Unidos, 438 pages.

Duffau, N., Frega, A. 2023, in press, Artigas and the formation of Uruguay. A transnational look, edited by Cameselle-Pesce, P, Sharnak, D., Transnational Uruguay, Routledge.

Fernández Sebastián, J. 2020, Discussing democracy in Spain and in Latin America during the age of revolutions commonalities and differences, Journal of Iberian and Latin American Studies, V. 26, N. 2, pp. 113-126.

Fernández Sebastián, J. 2021, Historia conceptual en el Atlántico ibérico: lenguajes, tiempos, revoluciones, Madrid, Fondo de Cultura Económica, 571 pages.

Frega, A. 2007, Pueblos y soberanía en la revolución artiguista, Montevideo, Ediciones de la Banda Oriental, 397 pages.

Frega, A. 2008, Los “infelices” y el carácter popular de la revolución artiguista, edited by Fradkin, R. ¿Y el pueblo dónde está? Contribuciones para una historia popular de la revolución de independencia en el Río de la Plata, Buenos Aires, Prometeo, pp. 151-175.

Frega, A. (ed.) 2009, Historia regional e independencia del Uruguay, Montevideo, Ediciones de la Banda Oriental, 270 pages.

Frega, A. 2015, Proyectos políticos y faccionalismo militar. Ecos de la crisis de la monarquía portuguesa en Montevideo, 1820-1824, Illes I Imperis, [online], 1, n. 17, pp. 57-90, https://raco.cat/index.php/IllesImperis/article/view/299453

González Bernaldo de Quirós, P. (dir.), 2015, Independencias iberoamericanas: nuevos problemas y aproximaciones, Ciudad Autónoma de Buenos Aires, Fondo de Cultura Económica, 384 pages.

Graham, G. S., Humphreys, R. A. (eds.) 1962, The Navy and South America, 1807-1823. Correspondence of the Commanders-in-Chief on the South American Station. London, The Navy Records Society, 394 pages.

Hobsbawm, E. 1962, The Age of Revolution: Europe, 1789–1848, London, Weidenfeld & Nicolson, 366 pages.

Mallo, S., Telesca, I. (eds.) 2010, Negros de la patria. Los afrodescendientes en las luchas por la independencia en el antiguo virreinato del Río de la Plata, Buenos Aires, Editorial SB, 278 pages.

Passos, C. 1943, Un juego de naipes de la época de Artigas, Revista Histórica, Montevideo, Museo Histórico Nacional, v. XIV, n. 40-42, pp. 283-301. http://www.museohistorico.gub.uy/innovaportal/file/127264/1/39-tomo-xiv---nos.-40---42.pdf

Sabato, H. 2018, Republics of the New World: The Revolutionary Political Experiment in 19th Century Latin America. Princeton, Princeton University Press, 220 pages.

Saint-Hilaire, A. de 2005, Al sur del Brasil, al norte del Río de la Plata, Montevideo, Universidad de la República, AUGM, 273 pages.
Articles

Войны и геноцид

Тесса Хофман

View PDF

Аннотация

Историческая территория расселения армян, Армянское нагорье, а также Южный Кавказ с древнейших времен были одними из самых спорных территорий в мире. Это имело далеко идущие негативные последствия для людей, живущих в этом регионе: трудности в создании централизованного государства или государственности на небольшой территории, сильная зависимость от конкурирующих региональных гегемонистских держав, иностранное доминирование, отсутствие безопасности для жизни и здоровья, приводящее к миграции или массовому исходу и даже геноциду.

Геноцид является одним из тех преступлений, вызванных войнами и гражданскими войнами, а также периодами трансформации, однопартийными режимами и приостановкой парламентского правления. В ХХ веке геноциды произошли не случайно во время двух мировых войн. Эти войны служили завесой, за которой государства могли реализовать намерения по истреблению, обычно задуманные до начала войны.

Однако фактической отправной точкой османского геноцида трех миллионов коренных христиан стала не Первая мировая война, а Балканские войны 1912 и 1913 годов, ставшие проверкой по организации депортации в османской провинции Эдирне (Адрианополь), которая проводилась в виде маршей смерти. Младотурецкие правители, тем самым, поняли, что люди, изгнанные за пределы страны, вернулись, а значительная часть депортированных во внутренние районы погибла.

Библиографические ссылки

Angelomatis, Ch. 1963, Chronikon Megalis Tragodias. Athens, Bookshop of Estia, n.d. http://www2.fhw.gr/chronos/13/en/foreign_policy/sources/14.html

Bergmann, Martin S. 1995, Wiederkehrende Probleme in der Behandlung Überlebender und ihrer Kinder, In: Kinder der Opfer, Kinder der Täter: Psychoanalyse und Holocaust. Hg. Martin S. Bergmann, Milton E. Jucory, Judith S. Kestenberg. Frankfurt am Main: S. Fischer․

Bierstadt, Edward Hale 1924, The Great Betrayal: A Survey of the Near East Problem. New York (Bloomingdale, Il., 2008)․

Edip, Halide Adıvar: Memoirs. London 1926 (Reprint: Gorgias Press, Piscataway/NJ, 2005)

Horton, George 1926, The Blight of Asia: An Account of the Systematic Extermination of Christian Populations by Mohammedans and of the Culpability of Certain Great Powers; with the True Story of the Burning of Smyrna. Indianopolis: Bobbs-Merrill Com., http://www.hri.org/docs/Horton/HortonBook.htm

Housepian Dobkin, Marjorie 1998, Smyrna 1922. The Destruction of a City. New York: Newmark Press, p. 172f.

Kieser, Hans-Lukas: Armeniermord: Von der Lästigkeit vertuschter Geschichte. „Traverse: Zeitschrift für Geschichte“, 2002, 2, p. 131-142

Politisches Archiv des Auswärtigen Amtes (PA/AA), Der Geschäftsträger der Botschaft Konstantinopel (Radowitz) an den Reichskanzler (Bethmann Hollweg), Bericht, 4. Oktober 1916. - http://www.armenocide.net/armenocide/armgende.nsf/$$AllDocs/1916-10-04-DE-002

Schwartz, Michael: Die Balkankriege 1912/13: Kriege und Vertreibungen in Südosteuropa. „Militärgeschichte – Zeitschrift für historische Bildung“. 2008, Ausg. 2

Ureneck, Lou: Smyrna September 1922, The American Mission to Rescue Victims of the 20th Century’s First Genocide. New York: HarperCollins․ 2016

Walker, Christopher J. 1983, The Survival of a Nation. London: Croom Helm․

Zavriev, D.S. 1947, K novejšej istorii severno-vostočnych vilaetov Turcii (On the recent history of the northeastern vilayets of Turkey; Russian) Tbilisi․

Zimmerer, Jürgen: Doch kein Völkermord? Warum der Genozid an den Nama und Herero nicht für journalistische Spiele taugt. – „IPG“, 18.07.2016, https://www.ipg-journal.de/kommentar/artikel/doch-kein-voelkermord-1536/
Articles

Уроки 1920 года и необходимость их усвоения

Ашот Айруни

View PDF

Аннотация

В статье освещаются события 1920 года и ряд ошибок, допущенных военно-политическим руководством Первой Республики Армении, имевших катастрофические последствия. Когда в апреле 1920 года Советская Россия вновь вошла в регион, у Армении появились новые возможности, использование которых могло обеспечить реальные достижения в республике. Однако, правительство РА не смогло в полной мере воспринять и оценить новые региональные геополитические процессы, вызванные вступлением России, хотя Россия, в свою очередь, была глубоко заинтересована в сотрудничестве с Арменией. Правительство РА отказалось от содружества с Россией и, полагаясь на союзников Антанты, в частности на Англию, позволило М. Кемалю осуществить план его вторжения в Армению.

В статье также разъясняется положение Карсской губернии в дни турецкого нашествия, факторы, сыгравшие значимую роль в ходе войны, и сокрушительное поражение армянских войск на Карском фронте. Первопричиной этих поражений была деморализация армянских войск, что, в свою очередь, было связано с бездарной деятельностью высшего военного командования Карса. В частности дело касалось генералов Овсепяна и Бек-Пирумяна, которые, несмотря на доклады, направленные в Ереван губернатором Карса относительно их беззаконий, пользовались благосклонностью и покровительством министра обороны Р. Тер-Минасяна и, таким образом, оставшись безнаказанными, не смогли организовать сопротивление.

Библиографические ссылки

ՀԱԱ, ֆ․ 200, ց․ 1, գ․ 581, թ․ 203։

ՀԱԱ, ֆ․ 200, ց․ 1, գ․ 604, թ․ 13, 18։

ՀԱԱ, ֆ․ 200, ց․ 1, գ․ 604, թ․ 16, 19։

Ալիխանյան Ս․ 1966, Ռուսաստանի դերը հայ ժողովրդի ազատագրման գործում (1917-1921 թթ․), Երևան, 413 էջ։

Արզումանյան Մ․ Վ․ 1973, Արհավիրքից վերածնունդ, Երևան, 1973, 581 էջ:

Բաբալեան Ա․ 1923, Կարսի անկումը, «Հայրենիք» ամսագիր, Բոստոն, թիվ 12, էջ 60։

«Բանբեր Հայաստանի արխիվների» (1967), թիվ 3, էջ 67-68, 85-91։

Գալոյան Գ․ 1999, Հայաստանը և մեծ տերությունները 1917-1923 թթ․, Երևան, 539 էջ։

Զոհրաբյան Է․ 1979, Սովետական Ռուսաստանը և հայ-թուրքական հարաբերությունները 1920-1922 թթ․, Երևան, 344 էջ։

Զոհրաբյան Է․ 1997, 1920 թ․ թուրք-հայկական պատերազմը և տերությունները, Երևան, 363 էջ։

Լազեան Գ․ 1991, Հայաստան եւ հայ դատը հայ և ռուս յարաբերութիւններու լոյսին տակ, Երևան, 435 էջ։

Խատիսյան Ա․ 2018, Հայաստանի հանրապետության ծագումն ու զարգացումը, Երևան, 479 էջ։

Խուրշուդյան Լ․ 2017, Հայաստանի բաժանումը 1920 թվականին, Երևան, 350 էջ։

Կարապետյան Մ․, Գևորգյան Է․ 2017, Խորհրդային Հայաստանը 1920-1991 թվականներին, ուսումնական ձեռնարկ բուհերի համար, Երևան, 441 էջ։

Կարինյան Ա․ 1926, Դաշնակցությունը փաստերի դեմ, Թիֆլիս, 88 էջ։

Կարինյան Ա․ 1934, Յերկերի ժողովածու, հատոր առաջին, Երևան, 452 էջ։

Կարսի մարզը Հայաստանի հանրապետության կազմում (1919 ապրիլ-1920 հոկտեմբեր) 2018, Կարսի նահանգապետ Ստեփան Ղորղանյանի յուշերը, աշխատասիրությամբ՝ Վլադիմիր Հարությունյանի, Երևան, 641 էջ։

Հայաստանը միջազգային դիվանագիտության և սովետական արտաքին քաղաքականության փաստաթղթերում (1828-1923), պրոֆ․ Ջոն Կիրակոսյանի խմբագրությամբ 1972, Երևան, 810 էջ։

Հայաստանի աշխատավորուհի (1991), Երևան, թիվ 3, էջ 2։

Հայաստանի Հանրապետութիւն (1991), մարտի 16։

Հայաստանի Հանրապետությունը 1918-1920 թթ․, (Քաղաքական պատմություն), փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու 2000, Երևան, 455 էջ։

Հովհաննիսյան Ռ․ 2016, Հայաստանի Հանրապետություն, հատոր IV, Երևան, 546 էջ։

Մշակ (1920), նոյեմբերի 11։

Չալխուշեան Գ․ 1923, Ի՞նչ էր եւ ի՞նչ պիտի լինի մեր ուղին, Վիեննա, 45 էջ։

Սասունի Կ․ 1969, Հայ-թրքական պատերազմը (1920-ին), Պէյրութ, 215 էջ։

Վրացյան Ս․ 1993, Հայաստանի Հանրապետություն, Երևան, 704 էջ։

Վրացեան Ս․ 2007, Կեանքի ուղիներով, դէպքեր, դէմքեր, ապրումներ, Դ․ հատոր, Պէյրութ, 299 էջ։

Տեր Յակոբեան Յ․ 1921, Հայաստանի վերջին աղէտը, Կ․ Պոլիս, 125 էջ։

Տէրտէրեան Հ․ 1954, Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Խորհրդային Ռուսաստանի բանակցութիւնները, Լեւոն Շանթի պատուիրակութիւնը, մաս առաջին, «Հայրենիք» ամսագիր, Բոստոն, թիվ 2(336), էջ 14, 19։
Articles

Освещение турецко-армянской войны 1920 года в александрийской ежедневной газете "Арев"

Тигран Ганаланян

View PDF

Аннотация

Подписание Севрского договора, турецко-армянская война, советизация Армении и другие параллельные события получили широкий резонанс в прессе армянской диаспоры. В 1920 году это был незаменимый источник информации, в том числе для тысяч египетских армян.

Ежедневная газета «Арев», издававшаяся в Александрии, публиковала множество статей, анализов, телеграфных сводок, репринтов, связанных с турецко-армянской войной, отношениями между двумя государствами, в том числе Севрским мирным договором, вопросом определения границы и т. д.

Очевидно, что в армянских кругах был необоснованный оптимизм, неправильная оценка действительности, в результате чего ожидалось, что в случае начала войны против Турции – Республика Армения сможет освободить провинции Западной Армения.

Эти настроения продолжались и в первые недели войны, когда преобладали оптимистические новости, тогда как реальность была совершенно противоположной. Интересна история падения Карса, а особенно слухи о его возвращении.

На последнем этапе войны и после этого начинается поиск виновных в поражении. Здесь имели большое значение партийные противоречия.

Восприятие и интерпретация войны 1920 года имеет определенные параллели с Арцахской войной 2020 года (необоснованная переоценка своих сил и недооценка сил противника, поиск предателей и виновных и т.д.).

Библиографические ссылки

Ազատեան Թ. Ս., Թուրք բարաբարոսութեան մէկ նոր գիւտը. Գավառի հայութեան վիճակը, Արեւ, 13.8.1920, 3։

Ազգ. գիտակցութեան զարթնումը Մուշեղ արք.ի բանախօսութիւնը ի Գահիրէ, Արեւ, 24.1.1921, 2։

Ազգ. դաշնակցութեան դիմում, Արեւ, 31.12.1920, 3։

Ազգ. պատուիրակութեան մէկ զեկոյցը, Արեւ, 16.8.1920, 3։

Ազգային ժողով Պ. Գ. Ասլանեանի կարեւոր հարցումը Կարսի եւ Աղեքսանդրաբօլի անկման առթիւ, Արեւ, 3.1.1921, 2։

Անգեղաց Արգամ, Հայեւթուրք պատերազմին շուրջը. Յայտարարութիւններ, մանրամասնութիւններ, Արեւ, 31.12.1920, 2։

Անճարակ ճարտարութիւն մը, Արեւ, 21.2.1921, 1:

Անուղղելի են, Արեւ, 26.11.1920, 1-2։

Ասպետ Յովհաննէս, Ազգային անցուդարձ. Աղէտք եւ փլուզում, Արեւ, 5.1.1921, 2։

Արամեան Հայկազուն, Պ. Ահարոնեան յիշատակագիր մը կը յանձնէ Բարիզի ամերիկեան դեսպանին (սեփական թղթակցութիւն), Արեւ, 13.9.1920, 3։

Արեւ, 23.8.1920։

Արեւ, 13.10.1920։

Արեւ, 18.10.1920։

Արեւ, 29.11.1920։

Արշաւանք Հայաստանի վրայ, Արեւ, 25.10.1920, 3։

Գուրեան Խ. Ս., Համազգային ժողով, Արեւ, 21.1.1921, 1։

Գուրեան Խ. Ս., Հայաստանի վերջին պատեհութիւնը, Արեւ, 2.2.1921, 1:

Գուրեան Խ. Ս., Հայաստանի վերջին պատեհութիւնը, Բ., Արեւ, 4.2.1921, 1:

Դահլիճի փոփոխութիւն Հայաստանի մէջ, Արեւ, 15.12.1920, 1։

Դաշնակցականները կը խոստովանին, Արեւ, 12.1.1921, 2։

Դրօյի սպանութեան զրոյցը, Արեւ, 12.1.1921, 3։

«Եղբայրները» գործում են, Արեւ, 15.11.1920, 2-3։

Զանգեզուր եւ Նախիջեւան, Արեւ, 24.12.1920, 2։

Զանգեզուրի գրաւումը, Արեւ, 23.8.1920, 3։

Զինադադարը, Արեւ, 12.11.1920, 3։

Զինադադարին պայմանները, Արեւ, 15.11.1920, 3։

Զօր. Անդրանիկ կը բացատրէ Հայաստանի պարտութեան պատճառները (սեփական թղթակցութիւն), Արեւ, 7.1.1921, 1։

Զօր. Սեպուհի հեռագիրը Կարսէն «Մեր գործը լաւ է», Արեւ, 27.10.1920, 1։

Զօրակոչի օրէնք Հայաստանի մէջ, Արեւ, 5.11.1920, 2։

Էջմիածնի մասին, Արեւ, 8.12.1920, 3։

Թղթակից, Հրապարակային ժողով Բարիզի մէջ Պ. Պապաջանեան եւ Սաֆրաստեան կը քննադատեն Հ. Յ. Դաշնակցութիւնը ի ներկայութիւն դաշնակցականներու, Արեւ, 20.12.1920, 1։

Թրքական դաշնագրին ստորագրումը, Արեւ, 13.8.1920, 1։

Թրքահայաստանի դատը պէտք է պաշտպանուի թրքահայերու ձեռքով, Արեւ, 16.2.1921, 1:

Թոփուզյան Հ. 1978, Եգիպտոսի հայկական գաղութի պատմություն (1805-1952), Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ, 359 էջ:

Թուրք դաշնագիրը վերջապէս ստորագրուեցաւ, Արեւ, 11.8.1920, 3։

Ի՞նչ կը խորհին Մոսկվայի մէջ Հայաստանի մասին, Արեւ, 17.12.1920, 3։

Ինչպէս ինկաւ Կարսը (անկումէն առաջ եւ վերջը), Արեւ, 24.11.1920, 2։

Իրազեկ, Պ. Ահարոնեանի ստապատում յայտարարութիւնները «քօալիսիօն»ի խնդրոյն շուրջ, Արեւ, 23.2.1921, 1։

Լ., Ալէքսանդրօպոլի հաշտութիւնը, Արեւ, 23.2.1921, 2:

Լ., Ալէքսանդրօպոլի հաշտութիւնը, Արեւ, 25.2.1921, 2:

Լութֆի Ֆիքրիի նոր ձեռնարկը, Արեւ, 25.10.1920, 3։

Խատիսեանի մասին, Արեւ, 5.1.1921, 3։

Կ., Եւրոպան կզբաղի մեզմով, Բ., Արեւ, 24.11.1920, 1։

Կ., Եւրոպան կզբաղի մեզմով, Դ., Արեւ, 29.11.1920, 1։

Կ. Պոլսոյ համագումար ժողովին մէջ Պ. Խօճասարեանի խօսած ճառը, Արեւ, 11.2.1921, 1-2։

Կալխաս, Կովկասահայ ընդդիմադիր մամուլը. Րոպէի պահանջը, Արեւ, 3.12.1920, 2։

Կարս վերագրաւուած հայերու կողմէ, Արեւ, 29.11.1920, 3։

Կարսը վերագրաւուած, Արեւ, 26.11.1920, 3։

Կարսի Հ. Սպայակոյտի զեկոյցը Հոկտ. 2 թիւով, Արեւ, 27.10.1920, 1-2։

Կարսի վերագաւումը պաշտօնապէս կ’ստուգուի, Արեւ, 3.12.1920, 3։

Կացութիւնը Հայաստանի մէջ, Արեւ, 29.12.1920, 1-2։

Կացութիւնը Հայաստանի մէջ, Արեւ, 7.1.1921, 3։

Կացութիւնը Հայաստանի սահմաններուն մէջ, Արեւ, 31.12.1920, 3։

Կացութիւնը Նախիջեւանի մէջ, Արեւ, 23.8.1920, 3։

Կացութիւնը ռազմաճակատներու վրայ Մեծ Սպայակոյտին պաշտօնական Զեկոյցները, Արեւ, 27.10.1920, 2։

Կէվրէկեան Բերկրուհի Յ., Հայաստանի վրայ Տօքթ. Մէքալըմ իր ականատեսի տպաւորութիւնները կը պատմէ, Արեւ, 8.9.1920, 2։

Կոչ, Արեւ, 4.10.1920, 3։

Կովկասեան հարցը, Արեւ, 20.12.1920, 3։

Կռիւներ հայկական ճակատին վրայ, Արեւ, 20.10.1920, 2։

Հ.Հ. Պաշտօնական զեկոյցը, Արեւ, 3.11.1920, 3։

Համաձայնութիւն Հայերու եւ Քէմալականներու միջեւ, Արեւ, 13.12.1920, 3։

Հայ ժողովուրդը կը պատժէ դասալիքները, Արեւ, 5.1.1921, 3։

Հայ եւ Թրքական առեղծուածը, Արեւ, 6.12.1920, 3։

Հայ եւ Թուրք նոր զինակցութիւն մը, Արեւ, 3.12.1920, 3։

Հայաստ.ի խորհրդարանին օգոստոս 2ի նիստը Վարչապետ Պ. Օհանջանեանի ճառը, Արեւ, 13.9.1920, 1-2։

Հայաստ.ի խորհրդարանին օգոստոս 2ի նիստը Վարչապետ Պ. Օհանջանեանի ճառը, Արեւ, 15.9.1920, 2։

Հայաստան եւ սօվէթները, Արեւ, 16.8.1920, 3։

Հայաստան իրաւունք ուներ Պօլշեւիք ըլլալու (Խմբ. գիտ. «Էճիբշըն Կազէթ»ի Դեկտ 27ի թիւնին), Արեւ, 31.12.1920, 3։

Հայաստան (խմբագրական «Իճիբշըն Կազէթ», 27 նոյ.), Արեւ, 10.12.1920, 2-3։

Հայաստան կարմիր րեժիմին ներքեւ, Արեւ, 17.12.1920, 3։

Հայաստան Սովիէթ Հանրապետություն, Արեւ, 17.12.1920, 3։

Հայաստան վերջնագիր կուտայ Վրաստանի եւ Գարապէքիրի. Ամենավէրջին դահլիճին կազմը, Արեւ, 27.12.1920, 3։

Հայաստան պատերազմ կը հայտարարէ թուրք ազգայնականներուն դէմ, Արեւ, 13.10.1920, 3։

Հայաստանը մէկ ամսուան մէջ Պիտի բնաջնջեն եղեր Թուրք եւ Պօլշեւիկ ծրագիրներ, Արեւ, 1.11.1920, 3։

Հայաստանէն լուրեր. Ինչպէս հայ զօրքը նահանջեց Ալէքսանդրապօլի յանձնումը. Թուրքահայ կամաւորներ. Ո՞վ կրկնար փրկել կացութիւնը, Արեւ, 21.1.1921, 2։

Հայաստանէն նամակ մը. Հայրենիքի վիճակի մասին անկողմնակալ տեղեկություններ, Արեւ, 1.12.1920, 3։

Հայաստանէն նոր լուրեր. Հայ եւ Թուրք նոր պատերազմի մը վախը. Թուրքերը կը մերժեն պարպել Ալեքսանդրապօլը. Սովը կ՛սպառնայ դարձեալ հայ ժողովուրդին, Արեւ, 4.2.1921, 3:

Հայաստանի եւ Միլլիճիներու միջեւ կնքուած հաշտութեան ամօթալի դաշնագրին պատճենը. Նոր մանրամասնութիւններ, Արեւ, 16.1.1921, 2։

Հայաստանի խղճալի կացութիւնը, Արեւ, 22.11.1920, 3։

Հայաստանի կացութիւնը, Արեւ, 12.1.1921, 3։

Հայաստանի կացութիւնը յուսալից. Հայ բանակին գրաւումները, Արեւ, 27.10.1920, 2։

Հայաստանի սահմանագծումը, Արեւ, 14.1.1921, 3։

Հայաստանի վիճակը վերջին աղէտի նախօրեակին, Արեւ, 10.1.1921, 2։

Հայեւթուրք պատերազմ, Արեւ, 3.11.1920, 3։

Հայեւթուրք պատերազմ, Արեւ, 5.11.1920, 3։

Հայեւթուրք պատերազմ, Արեւ, 10.11.1920, 3։

Հայեւթուրք պատերազմ, Արեւ, 10.12.1920, 3։

Հայեւռուս համաձայնութիւնը խզուած Հայաստանը կը բողոքէ, Արեւ, 13.9.1920, 3։

Հայկական բանակը միշտ բարձր կը մնայ իր դիրքին մէջ, Արեւ, 13.8.1920, 2։

Հայկական զինուց նոր յաղթանակը, Արեւ, 8.10.1920, 3։

Հայկական ճակատը, Արեւ, 10.11.1920, 2։

Հայկական ճակատը, Արեւ, 12.11.1920, 2։

Հայկական ճակատին վրայ, Արեւ, 1.9.1920, 3։

Հայկական յաղթանակ թուրքերու եւ ռուսներու դէմ, Արեւ, 11.10.1920, 3։

Հայկական յաղթանակներ Հայկ. բանակը յարձակման կ’սկսի Արեւ, 8.11.1920, 3։

Հայկական յարձակողականը, Արեւ, 29.10.1920, 3։

Հայկական պատրանքներ թուրքերու իրական զօրութեան մասին, Արեւ, 10.12.1920, 2։

Հայկական սաւառնակներ Նօվօ Սելիմի վրայ, Արեւ, 25.10.1920, 2։

Հայկական փոխառութիւնը. Չորս քաղաքական կուսակցութեանց կոչը թուրքահայերուն, Արեւ, 17.9.1920, 1։

Հեռագրալուրեր, Արեւ, 26.11.1920, 3։

Հեռագրալուրեր, Արեւ, 1.12.1920, 3։

Ղարաբաղի լեռնային մասը, Արեւ, 24.12.1920, 2։

Մ. Ս. Կ., Ազգ. պատուիրակութեան բողոքը վեհաժողովին, Արեւ, 8.9.1920, 1։

Մ. Ս. Կ., Ազգ. պատուիրակութեան բողոքը վեհաժողովին, Արեւ, 10.9.1920, 1։

Մ. Ս. Կ., Ռազմաճակատը եւ թիկունքը, Արեւ, 3.9.1920, 1։

Մ. Ս. Կ., Սկիզբն է փրկութեան, Արեւ, 8.10.1920, 1։

Մ. Ս. Կ., Քննութիւն աշխարհի առջեւ, Արեւ, 27.9.1920, 1։

Մ. Քէմալի կողմէ Հայաստանի առաջարկուած եօթը պայմանները որոնք տեղի տուին կռիւներու վերսկսման, Արեւ, 29.11.1920, 3։

Մեծ դաւադրութիւնը, Արեւ, 5.11.1920, 1։

Միլլիճիները յարձակողականի կ’սկսին Հայաստանի դէմ, Արեւ, 15.10.1920, 2։

Մին առնուլ եւ միւսը չթողուլ, Արեւ, 16.2.1921, 1:

Միտք բերենք թէ Հայաստան պատերազմի մէջ է, Արեւ, 12.11.1920, 1-2։

Մկրտիչեան Լեւոն, Հայկական հարցի արդի կացութիւնը եւ մեր հակառակորդները, Ա., Արեւ, 23.2.1921, 1։

Մկրտիչեան Լեւոն, Հայկական հարցի արդի կացութիւնը եւ մեր հակառակորդները Բ., Արեւ, 25.2.1921, 1։

Մկրտիչեան Լեւոն, Ցաւալի թիւրիմացութիւն մը, Արեւ, 11.4.1919, 1։

Մուշեղ արքեպիսկոպոս, Ազգին փրկիչները, Արեւ, 16.1.1921, 1։

Մուսթաֆա Քէմալ եւ Պօլշէվիքները, Արեւ, 8.11.1920, 3։

Յարաբերութիւնները կը ցրտանան Պօլշէվիկներու եւ Տաճիկներու միջեւ, Արեւ, 26.11.1920, 3։

Յիշատակագիր մատուցուած Ազգերու դաշնակցութեան համաժողովին Հայ սահմ. ռամկավար կուսակցութեան կողմէ, Արեւ, 31.12.1920, 1-2։

Յովհանջանեան Ռ., Ի՞նչ կըսէ կովկասահայ ընդդիմադիր մամուլը օրէցօր, Արեւ, 1.12.1920, 2։

Ն. Յ., Զինադադարը, Արեւ, 15.11.1920, 1։

Նազարէթեան Ա., Վտանգից առաջ, Արեւ, 13.12.1920, 2-3։

Նալբանդեան Յ., Պոլշէվիքները եւ Հայաստանը, Արեւ, 1.12.1920, 1։

Նալբանդեան Յ., Պոլշէվիքները եւ Հայաստանը, Բ., Արեւ, 3.12.1920, 1։

Նալբանդեան Յ., Պոլշէվիքները եւ Հայաստանը, Գ., Արեւ, 8.12.1920, 1։

Նալբանդեան Յ., Պոլշէվիքները եւ Հայաստանը, Դ., Արեւ, 10.12.1920, 1։

Նալբանդեան Յ., Պոլշէվիքները եւ Հայաստանը, Ե., Արեւ, 13.12.1920, 1։

Նալբանդեան Յ., Վտանգին առջև, Արեւ, 12.11.1920, 1։

Նախագահ Ուիլսըն եւ Հայաստան, Արեւ, 24.11.1920, 3։

Նախընթաց բանակցութիւնները, Արեւ, 23.8.1920, 3։

Նախիջեւանի գրաւումը, Արեւ, 23.8.1920, 3:

Նոր զինակոչ Հայաստանի մէջ, Արեւ, 3.9.1920, 3։

Շավարշ (Ա. Ալպօյաճեան), Պոլսական նամականի (սեփական թղթակցութիւն «Արեւ»ի), Արեւ, 31.1.1921, 1։

Շավարշ, Պոլսական նամականի (սեփական թղթակցութիւ), Արեւ, 17.12.1920, 1-2։

Շավարշ, Պոլսական նամականի (սեփական թղթակցութիւն), Արեւ, 5.1.1921, 2։

Ոգեւորութիւնը Հայաստանի մէջ, Արեւ, 23.8.1920, 3։

Ոգեւորութիւնը Հայաստանի մէջ, Արեւ, 25.10.1920, 2։

Չթենց, Անկախութեան փոխառութիւնը եւ Հայաստանի մամուլը, Արեւ, 22.9.1920, 1։

Պ. Աղեքս. Խատիսեանի ճառը, Արեւ, 20.8.1920, 2-3։

Պ. Լեւոն Մկրտիչեանի ճառը Բարիզի հայ ռամկավար ակումբին մէջ, Արեւ, 26.1.1921, 1-2։

Պ. Խատիսեանի խիստ կարեւոր յայտարարութիւնները Հայկական խորհրդարանի մէջ, Արեւ, 24.12.1920, 2։

Պ. Քաջազնունի կը կազմէ Խառն դահլիճը, Արեւ, 6.12.1920, 3։

Պաշարման վիճակ Հայաստանի մէջ, Արեւ, 25.10.1920, 3։

Պատասխանատուութիւնները չփնտռենք (Խմբագրական «Ժող. Ձայն»ի), Արեւ, 14.1.1921, 2։

Պատմական տօքիւման մը, Արեւ, 10.12.1920, 2։

Պոլսահայ թերթերէն. Կացութիւնը Հայաստանի ճակատին վրայ, Արեւ, 1.11.1920, 2։

Պոնդ, Այժմէական նօթեր «Միակամ միատարր դահլիճ», Արեւ, 24.1.1921, 1-2։

Պօղոս Փաշա Նուպարի անուան տօնը Կ. Պոլսոյ մէջ, Արեւ, 31.1.1921, 2-3։

Պօղոսեան Յովհ., Թրքական նոր յարձակումներուն առթիւ Հայկական կառավարութեան բողոքը Դաշնակից պետութեանց, Արեւ, 29.10.1920, 2։

Պօղոսեան Յովհ., Թրքական նոր յարձակումներուն առթիւ Հայկական կառավարութեան բողոքը Դաշնակից պետութեանց (շար. նախորդ թիւէն եւ վերջ) Քօալիսիօնի խնդիրը, Արեւ, 1.11.1920, 2։

Ռամկավար օդային տորմիղը, Արեւ, 17.9.1920, 3։

Ս. Կաթողիկոսին կոնդակը Պօղոս Նուպար Փաշայի ազգ. պատուիրակութեան նախագահին ճառը, Արեւ, 24.1.1921, 1։

Սարըղամիշի գրաւումը, Արեւ, 8.11.1920, 3։

Սեւակ, Պ. Ալ. Խատիսեան Գահիրէի մէջ Պատմական միթինկ Ամերիկեան Քօզմօկրաֆի մէջ, Արեւ, 3.9.1920, 1։

Սէվռի Դաշնագրին շուրջ. Տեսակցութիւն մը Թուրքիոյ գահաժառանգին հետ, Արեւ, 17.12.1920, 3։

Սօվիէթները, Կովկասը եւ թուրք ազգայնականները, Արեւ, 13.8.1920, 3։

Վանատուր, Ի՞նչ կխորհին մեր ամերիկացի բարեկամները. Ս. Կաթողիկոսը իր վստահութիւնը կը կրկնէ Պ. Պօղոս Նուպարի. Տիրայր եպսկ.ի ծանրակշիռ յայտարարութիւնները (մեր մասնաւոր թղթակցէն), Արեւ, 26.1.1921, 1։

Վերջին դէպքերը Հայաստանի մէջ, Արեւ, 3.1.1921, 3։

Ուրիշ յաջողութիւններ, Արեւ, 23.8.1920, 3։

Փափազեան Գ., Նորէն դիմենք ժողովուրդին բայց նախ հաշիւ տանք, Արեւ, 26.1.1921, 2։

Փլէթֆորմ Ազգային Ռամկավարական կուսակցութեան Ամերիկայի շրջանակին ընդունած երկրորդ պատգամաւորական ժողովին մէջ եւ հաղորդուած ընդհանուր պատգամաւորական ժողովին, Արեւ, 26.11.1920, 2։

Փորձագետ, Խորհրդածութիւններ Հայաստանի աղէտին վրայ, Արեւ, 7.2.1921, 1։

Փորձագետ, Խորհրդածութիւններ Հայաստանի աղէտին վրայ, Արեւ, 9.2.1921, 1։

Քաղաքական կացութիւնը, Ա., Արեւ, 12.1.1921, 1։

Քաղաքական կացութիւնը, Բ., Արեւ, 14.1.1921, 1-2։

Քէմալական գործողութիւնները Հայաստանի դէմ, Արեւ, 13.10.1920, 3։

Քէմալական զեկոյց մը ի՜նչ կըսէ, Արեւ, 29.11.1920, 3։

Օլթիի վերագաւումը, Արեւ, 25.10.1920, 3։

,000է աւելի կամաւորներ, Արեւ, 10.11.1920, 3։

В ожидании бури 2018 - В ожидании бури: Южный Кавказ, под ред.: К. В. Макиенко, Москва, 200 c.
Articles

Советско-турецкие отношения в годы холодной войны

Кристине Мелконян

View PDF

Аннотация

Для распознания характера современных военно-политических событий, необходимо изучить процессы, происходившие во второй половине ХХ века, поскольку «холодная война» и современные события имеют определенные общие черты, сопоставление и анализ которых может способствовать обоснованным прогнозам политических перспектив. Изучение советско-турецких отношений в годы «холодной войны» имеет особое значение, что не только позволяет понять мотивацию внешнеполитического курса СССР и Турции в контексте формирования международного военно-политического противостояния, но и рассмотреть процессы, повлиявшие на характер отношений двух стран и их развитие.

В статье рассматриваются особенности и этапы развития советско-турецких отношений в годы холодной войны. Особо упоминаются 60-е и 70-е годы прошлого века, представляя международные процессы, способствовавшие улучшению советско-турецких отношений в те годы.

Библиографические ссылки

«Մարմարա», 21․04.1967.

Մելքոնյան Ք. 2013, ԽՍՀՄ-Թուրքիա հարաբերությունները. Հայկական հարցը, սևծովյան նեղուցների խնդիրը և դաշնակից պետությունները (1945-1947թթ.), Երևան, 249 էջ:

К Советско-турецким отношениям, «Правда», 19.07.1953.

Советско-турецкие переговоры, «Правда», 28.11.1964.

Советско-турецкие переговоры в Анкаре, «Правда», 09.01.1965.

Визит министра иностранных дел СССР А. Громыко в Турцию, «Правда», 23. 05.1965.

Визит премьер-министра Турции в СССР. «Правда», 17.08.1965.

СССР и Турция 1917-1979 1981, М., Наука, 320 с.

Чуфрин Г. 2010, Россия в Центральной Азии, Алматы: КИСИ, 220 с.

Altan M. 1986, Süperler ve Türkiye, İstanbul, Afa Yayıncılık, 238 s.

Türk Sovyet ticari ilişkileri geliştirilecek. Türk-Rus Bildirisi, «Milliyet», 7.11.1964.

Bölükbaşır Sovyetlerle münasebette Hükümetin davranışını lenkid etti, «Milliyet», 11. 01. 1965.

Kuzey Atlantik Antlașması ve Türkiye, «Milliyet», 15.01.1965.

Ürgüplü: Ruslar bir baraj ile 9 fabrika kuracak, «Milliyet», 20.08.1965.

Türk Dış Politikası - Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler 2001, Cilt I (1919-1980), Baskın Oran (ed.), İstanbul, İletişim Yayınları, 900 s.
Articles

Политика Японии на Южном Кавказе (1992-2022 гг.)

Ева Арутюнян

View PDF
Аннотация
Регион Южного Кавказа, благодаря своему географическому положению и наличию энергоносителей, имеет важное стратегическое значение, находясь в центре Евразийского континента и, являясь важнейшей осью, соединяющая Азию с Европой. Япония, формируя свою внешнюю политику в отношении Южного Кавказа, рассматривает последнего как часть Центральной Евразии и очень заинтересована в скорейшем установлении мира и стабильности во всем регионе. Являясь приверженцем позициям западных стран в отношении конфликтов на Южном Кавказе, в частности, в разрешении Нагорно Карабахской проблемы, Япония отводит важное место деятельности Минской группы ОБСЕ и выступает за скорейшее мирное урегулирование конфликта. Касательно проблемы Абхазии и Южной Осетии, Япония является сторонником сохранения территориальной целостности Грузии.

В статье были рассмотрены тенденции развития внешней политики Японии на Южном Кавказе, как часть Центральной Евразии, которые были представлены четырьмя этапами развития:
1. 1991-1996 гг. этап ознакомления и установления дипломатических отношений,
2. 1997-2003 гг. концептуальная политика «Евразийского» или «Японского Шелкового пути»,
3. 2004-2018 гг. концептуальная политика диалога «Центральная Азия плюс Япония»,
4. с 2018 года по настоящее время политика «Кавказская инициатива Японии».
Япония реализует свою экономическую политику в странах Южного Кавказа посредством программы Официальной помощи развития, предоставляя двустороннюю и многостороннюю помощь для развития целевых секторов в трех республиках.
Библиографические ссылки

«Երևանի ՋԷԿ» ՓԲԸ, Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարության կայքէջ, http://www.minenergy.am/page/531 «Հայաստանի Հանրապետությունում սողանքային աղետի կառավարման ուսումնասիրություն» ծրագրի շրջանակներում Ճապոնիայի կառավարության Միջազգային Համագործակցության Գործակալության և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարության միջև ստորագրված համաձայնագրով նախատեսված միջոցառումները նախապատրաստելու և իրականացնելու մասին, 29.03.2004, http://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=24469

Իջևան քաղաքում թափոնների կառավարման կարողությունները բարձրացնելու համար աղբահավաք մեքենայի և աղբամանների տրամադրման դրամաշնորհային ծրագրի պայմանագրի ստորագրման արարողություն, https://www.am.emb-japan.go.jp/files/100144363.pdf?fbclid=IwAR1CP17DsZkXTeODfiDllC5iwHOONRoTEwueuFGi_V2WE7uR6Rq3nlK6U8U

Հայաստանում Ճապոնիայի դեսպանը կոչ է արել ապահովել Լաչինի միջանցքի երկայնքով տեղաշարժի ազատությունն ու անվտանգությունը, 10.01.2023, https://galatv.am/hy/3172835/?fbclid=IwAR0YsSU036xkwhGyLqQarEYWprGY1Wabmh_kpxUIhyTPJnCbLGIdoX-fhU0

Հարությունյան Ե. 2021, Ճապոնիայի տնտեսական քաղաքականությունը Հայաստանում (1992-2021թթ.), Բանբեր Արևելագիտության ինստիտուտ, Հատոր I (34), համար 2, էջ 165-184:

Հարությունյան Ե. 2022, Ճապոնիայի դերը հայերին աջակցելու և Հայաստանի տնտեսության մի շարք ոլորտների զարգացման հարցում, Պատմություն և մշակույթ հայագիտական հանդես, հ. 17, հ. 1, Երևան, էջ 101-117, https://doi.org/10.46991/hc.2022.17.1.101

Հովհաննիսյան Ն., Ամիրխանյան Մ., Կարապետյան Ռ. 2005, Հայաստան-Ճապոնիա. Քաղաքական, Տնտեսական, Մշակութային և գիտական հարաբերություններ, Երևան, Զանգակ-97, էջ 180+144 (ճապ.):

Ճապոնիայի և Հայաստանի Հանրապետության զարգացմանն ուղղված համագործակցություն, ՀՀ Ճապոնիայի դեսպանությունը, 2017, https://www.mofa.go.jp/files/000365207.pdf

Ճապոնիայի կառավարության «Սակավապահով ֆերմերների համար դրամաշնորհային աջակցություն» 10-րդ դրամաշնորհային ծրագրի շրջանակներում Հայաստանի Հանրապետություն ներկրված գյուղատնտեսական տեխնիկան տնօրինելու մասին, ՀՀ կառավարություն որոշում, 17. 02.2011թ., https://www.e-gov.am/gov-decrees/item/19075/

Միայն հնագույն պատմություն ունեցող ժողովուրդը կարող է այսպես գնահատել մեկ այլ հնագույն ժողովրդի պատմամշակութային ժառանգությունը, ՀՀ Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի կայքէջ, https://escs.am/am/news/9318?fbclid=IwAR3o48AtmNrAKN-LQrxdgjc3oEiwG9jJRSfe5_GJ6quy3Kcir TCXjhA5vB8

Ստորագրվեց Հայաստանի և Ճապոնիայի միջև ներդրումների խրախուսման և պաշտպանության մասին համաձայնագիրը, 14.02.2018, https://www.mfa.am/hy/press-releases/2018/02/14/fm-japan-agreement/7946

Казухито Т., Евразийская дипломатия Японии (1997-2001 гг.), 28.07.2014, https://www.nippon.com/ru/features/c00205/?pnum=3

Sep 1922: The Brave Stance of the Japanese, https://www.greek-genocide.net/index.php/bibliography/newspapers/17-sep-1922-the-brave-stance-of-the-japanese-embros

Activities in Armenia, JICA's Projects in Armenia, Website of Japan International Cooperation Agency, https://www.jica.go.jp/armenia/english/activities/index.html

Agreement between Japan and the Republic of Armenia for the Liberalization, Promotion and Protection of Investment, https://www.mofa.go.jp/files/000386842.pdf

Agreement on Technical Cooperation between the Government of Japan and the Government of the Republic of Armenia, Website of Japan International Cooperation Agency, 08.06.2005,https://www.jica.go.jp/joureikun/act/actdata/110000118/current/FormEtc/13000018001000000002.pdf

Armenia and ADB, Website of Asian Development Bank, https://www.adb.org/countries/armenia/overview

Assistance by the United Nations Trust Fund for Human Security to the Project “Sustainable Livelihood for Socially Vulnerable Refugees, Internally Displaced and Local Families” in Armenia, Website of Ministry of Foreign Affairs of Japan, 02.03.2009, https://www.mofa.go.jp/announce/announce/2009/3/1188760_1130.html

Babkenian V. 2010, Cuba, China, Korea, Hawaii and the Armenian Genocide, https://armenianweekly.com/2010/11/10/cuba-china-korea-hawaii-and-the-armenian-genocide/

Country Assistance Policy for Respective Countries, Georgia, https://www.mofa.go.jp/policy/oda/assistance/country2.html#section3

DAC in Dates, The History of OECD’s Development Assistance Committee, 2006, https://www.oecd.org/dac/1896808.pdf

Dadabaev T. 2013, Japan’s search for its Central Asian policy, Asian Survey, Vol. 53, No. 3, pp. 506-532.

Diplomatic Bluebook, 2002, pp. 177-180, https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2002/chap3-e.pdf

Diplomatic Bluebook, 2004, https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2004/chap2-e.pdf

Diplomatic Bluebook, 2005, https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2

Diplomatic Bluebook, 2006, https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2006/07.pdf

Diplomatic Bluebook, 2019, https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2019/html/chapter2/c020502.html

Entry into Force of the Japan-Georgia Investment Agreement, https://www.mofa.go.jp/press/release/press4e_003014.html

Ex-Post Evaluation of Japanese ODA Grant Aid Project “The Project for Improvement of Fire Fighting Equipment in Yerevan City”, Webiste of Japan International Cooperation Agency, https://www2.jica.go.jp/en/evaluation/pdf/2013_0867940_4_f.pdf

First Power Project Applying Preferential Interest Rate for Special Environmental Projects, 27.02.1998, https://www2.jica.go.jp/yen_loan/pdf/en/4627/19980227-ea.pdf

Foreign Minister for Foreign Affairs Mr. Taro Kono's visit to Armenia, https://www.am.emb-japan.go.jp/itpr_ja/b_000424.html

Foreign Minister Kono Visits Armenia, Georgia, Azerbaijan and Germany (September 2-7, 2018), 06.09.2018, https://www.mofa.go.jp/erp/ca_c/page24e_000239.html

Grant Agreement Signed between JICA and the Government of the Republic of Armenia, Website of Japan International Cooperation Agency, 16.02.2018, https://www.jica.go.jp/uzbekistan/english/office/topics/press180216.html

Grant Assistance for Grassroots Human Security Projects (GGP), Website of Embassy of Japan in Armenia, 11.08.2021, https://www.am.emb-japan.go.jp/itpr_en/b_000195.html

Harutyunyan Y. 2022, JICA's activities in Armenia and Azerbaijan (comparative analysis), Eastern Asian studies, N 5, pp. 88-107, https://arar.sci.am/dlibra/publication/353365/edition/325579/content

Hosoya Y., Japan in search of a New International identity, Nippon communications foundation, October 3, 2011, https://www.nippon.com/en/features/c00201/

Japan Bank for International Cooperation Provides the First ODA Loan, 14.10.1999, https://www2.jica.go.jp/yen_loan/pdf/en/4857/19991014.pdf

Japan International Cooperation Agency (JICA) Signed on Grant Agreement with Armenia: The Archive of the Public Television will be Digitized, Webiste of Japan International Cooperation Agency, 30.03.2017, https://www.jica.go.jp/uzbekistan/english/office/topics/170330.html

Japan International Cooperation Agency, Azerbaijan, https://www.jica.go.jp/azerbaijan/english/index.html

Japan International Cooperation Agency, Georgia, https://www.jica.go.jp/georgia/english/index.html

Japan’s Development Cooperation with the Republic of Armenia, Website of Ministry of Foreign Affairs of Japan, 2019, https://www.mofa.go.jp/files/000476406.pdf

Japan’s JICA notes prospects of cooperation with Armenia in ICT, https://armenpress.am/eng/news/1061097/

Japanese ODA Loan Agreement with Azerbaijan, Water Supply and Sewer System Improvements for Core Cities, 01.06.2009, https://www2.jica.go.jp/yen_loan/pdf/en/5898/20090601.pdf

JBIC Signs ODA Loan Agreement with Azerbaijan Government: Supporting Construction of Gas Combined-Cycle Power Plant Will Serve to Strengthen the Base of Economic Development, 13.05.2005, https://www2.jica.go.jp/yen_loan/pdf/en/5427/20050513.pdf

JICA's Grant Aid Projects in Azerbaijan, https://www.jica.go.jp/azerbaijan/english/activities/activity01.html

Joint Statement on Friendship and Partnership between Japan and the Republic of Armenia, Website of Ministry of Foreign Affairs of Japan, 19.12.2001, https://www.mofa.go.jp/region/europe/armenia/joint0111.html

Len Ch., «Understanding Japan’s Central Asian Engagement», in Japan’s Silk Road diplomacy: Paving the road Ahead, Washington D.C., Central Asia-Caucasus Institute and Silk road studies program, 2008, https://www.silkroadstudies.org/resources/pdf/Monographs/2008_12_BOOK_Len-Tomohiko-Tetsuya_Japan-Silk-Road-Diplomacy.pdf

Nazarmuhamedov B. 2018, Japan’s ODA Policy towards Central Asia and the Caucasus, Journal of International and Advanced Japanese studies, vol. 10, pp. 169-184.

New JICA, https://www.jica.go.jp/english/publications/jica_ archive/brochures/pdf/newjica2009.pdf

ODA by Region Central Asia and the Caucasus, Website of Ministry of Foreign Affairs of Japan, 16.08.2021, https://www.mofa.go.jp/policy/oda/page_000010.html#armenia

On the "Arc of Freedom and Prosperity". An Address by H.E. Mr. Taro Aso, Minister for Foreign Affairs on the Occasion of the 20th Anniversary of the Founding of the Japan Forum on International Relations, Inc., 12.03.2017, https://www.mofa.go.jp/policy/pillar/address0703.html

Opening Ceremony of the grant project on “Introduction of Clean Energy by Solar Electricity Generation System”, https://www.ge.emb-japan.go.jp/files/opening%20ceremony/solar%20_eng.pdf

Signing of a loan Agreement for Garadagh Solar Power Project in Azerbaijan (Private Sector Investment Finance): Contributing to achievement of the Paris Agreement goals and promotion of renewable energy in the oil-producing country, 03.08.2022, https://www.jica.go.jp/english/news/press/2022/20220803_30.html

Signing of a loan agreement to support micro, small and medium-sized enterprises (MSMEs) in Georgia (Private Sector Investment and Finance), 10.12.2021, https://www.jica.go.jp/english/news/press/2021/20211210_10e.html

Signing of Japanese ODA Loan Agreement with Georgia: Strengthening competitiveness as a regional logistics hub by improving an international corridor, 08.03. 2016, https://www2.jica.go.jp/yen_loan/pdf/en/6671/20160308.pdf

Signing of the Tax Convention between Japan and Azerbaijan, 27 December, 2022, https://www.mofa.go.jp/press/release/press4e_003203.html

Statement by Mr. Masahiko Koumura, Minister for Foreign Affairs, on the Situation in Georgia and South Ossetia, 09.09.2008, https://www.mofa.go.jp/announce/announce/2008/9/1183269_1050.html

Statement of the Embassy of Japan in Georgia on the so-called "parliamentary elections" in Abkhazia, 29.03.2022, https://www.ge.emb-japan.go.jp/itpr_ja/11_000001_00282.html

The Armed Confrontation along the contact line of Nagorno-Karabakh (Statement by Press Secretary Yoshida Tomoyuki), 28.09.2020, https://www.mofa.go.jp/press/release/press4e_002916.html

Yuasa T. 2007, Japan’s Multilateral Approach toward Central Asia, pp. 65-84, https://src-h.slav.hokudai.ac.jp/coe21/publish/no16_1_ses/04_yuasa.pdf
Articles

Израиль и фундаментальный вопрос признания Геноцида армян

Эдик Минасян, Алик Гарибян, Гаяне Галстян

View PDF

Аннотация

Данная статья направлена на то, чтобы максимально переосмыслить и переоценить принципы политики Израиля в отношении признания Геноцида армян, последствий и факторов, препятствующих признанию. Особый акцент сделан на развитии армяно-израильских отношений в сфере экономического и технологического сотрудничества. В контексте геополитических событий, произошедших в последние годы, подчеркивается необходимость переосмысления этих отношений в регионе за счет повышения роли и влияния третьих стран. Признание Израилем Геноцида армян имеет моральное, политическое и цивилизационное значение с точки зрения развития отношений между двумя народами и установления справедливости.

Библиографические ссылки

Auron Ya., Israyeli dirk’voroshumy Hayots’ ts’eghaspanut’yan harts’um. merzhum yev chanach’um: 21-RD DAR teghekatvakan-verlutsakan handes, 2 (30), Yerevan, 2010, ej 9-30:

Arutyunyan V.A. Otritsaniye genotsida armyan kak odin iz aspektov blizhnevostochnoy problemy. Skif. Voprosy studencheskoy nauki. Uchrediteli: Pulyak Aleksandr. Vypusk №1 (29), 2019, s. 92-96.

Veliyev A. Treugol'nik Izrail'–Turtsiya–Azerbaydzhan. http://www.ca-c. org/journal/2000/journal_rus/cac08_2000/11.veliev.shtml

Izrail' i Armeniya – obshchiye svedeniya//MID Gosudarstva Izrail'. http://mfa.gov.il/MFARUS/ForeignRelations/Bilateral%20relations/IsraelFSU/Armenia/Pages/Israel_Armenia_Intro.aspx

Kisilev V. Politika Izrailya na kavkazskom napravlenii v 2009-2015 gg. Tirosh: Trudy po iudaike. Uchrediteli: Mezhdunarodnaya obshchestvennaya organizatsiya "Tsentr nauchnykh rabotnikov i prepodavateley iudaiki v VUZakh "SEFER"". № 16. Minsk. 2017, s. 263-278.

Listengort A.A. Genotsid kak razmennaya moneta: Zrelost' mira, istoriya, informatsiya, Izrail' i vzglyad «obyvatelya». Istochnik: Millionshchikov-2019. Izdatel'stvo: Tipografiya Spektr (IP Almatova Z.S.), g. Groznyy, s. 375-379.

Pakhalyuk K. A. (Ne) Sovmestnyye genotsidy? Rets.: Auron YA. Gosudarstvo Izrail' i pamyat' o genotside armyan: ot ravnodushnogo otritsaniya – k zapozdalomu priznaniyu / pod red. A. D. Epshteyna. M.: ID «Dolukhanov», 2017, 312 s. Istoricheskaya ekspertiza, 2018, № 3, s. 262-271.

Ruzhanskiy V.G. Perspektivy armyano-izrail'skikh otnosheniy v svete poslednikh geopoliticheskikh peremen. Region i mir. Uchrediteli: Obshchestvennyy institut politicheskikh i sotsial'nykh issledovaniy Chernomorsko-Kaspiyskogo regiona. Tom: 11. №5, Yerevan, 2020, s. 25-29.

El'kin: my obyazany ofitsial'no priznat' genotsid armyan / IzRus. co.il.http://izrus.co.il/dvuhstoronka/article/2012-06-12/18171.html; Gol'denshteyn A. Deputaty Knesseta vystupili za priznaniye genotsida armyan /IzRus.co.il. http://izrus.co.il/dvuhstoronka/article/2011-12-26/16565. html

Genocide, Raphael Lemkin, American Scholar, Volume 15, no. 2 (April 1946)

«AMBASSADOR MORGENTHAU’S STORY BY HENRY MORGENTHAU, Formerly American Ambassador to Turkey, ILLUSTRATED, Garden City, New York, DOUBLEDAY, PAGE & COMPANY ,1919, p.p. 407.

Yair Auron, The banality of denial : Israel and the Armenian genocide Publisher:Transaction Publishers, New Brunswick, N.J., 2003, p.p. 338.

HUFFPOST, Induce Memory to Serve Us By Elie Wiesel, Contributor and Ruben Vardanyan, Author; Nobel Peace Prize laureate Co-Founder, 100 LIVES and the Aurora Prize for Awakening Humanity, Mar 10, 2015.

Israel’s Failed Response to the Armenian Genocide: Denial, State Deception, Truth versus Politicization of History ISRAEL W. CHARNY, RAGIP ZARAKOLU, RICHARD HOVANNISIAN, MICHAEL BERENBAUM, Pages: 294.

http://mfa.gov.il/MFARUS/ForeignRelations/Bilateral%20relations/IsraelFSU/Armenia/Pages/Israel_Armenia_Intro.aspxhttps://www.un.org/en/genocideprevention/genocide.shtml

http://www.preventgenocide.org/lemkin/americanscholar1946.htm

https://www.gutenberg.org/files/55343/55343-h/55343-h.htm

https://www.worldcat.org/title/50948549,

https://www.jstor.org/stable/j.ctv1zjg32k

https://agmipublications.asnet.am/wp-content/uploads/2022/02/2021.2_138-142.pdf

https://www.huffpost.com/entry/induce-memory-to-serve-us_b_6840356,

https://www.britannica.com/biography/Franz-Werfel#ref12414
Articles

Турция: посредник или игрок в противостоянии России и Украины?

Ануш Ованнисян

View PDF

Аннотация

Турции удается быть стратегическим партнером Украины и России одновременно, несмотря на то, что эти страны находятся в состоянии фактической войны между собой. Турция последовательно осуждает аннексию Крыма Россией и поддерживает будущее членство в НАТО Украины. Анкара почти сразу после 24 февраля на словах осудила российское вторжение, однако ни к каким санкциям против России она не присоединилась. Зато всячески с самого начала старалась стать основным посредником в организации мирных переговоров Москвы и Киева.

Анкара занимает максимально выгодную для себя позицию, пытаясь зарабатывать на чужом конфликте. И одновременно Турция пытается усилить свое политическое влияние, выступая как посредник на переговорах, в роли «большого миротворца». Турция позиционирует себя как настоящий региональный лидер, и в отношениях как с Россией, так и с Украиной старается следовать древнему принципу «разделяй и властвуй». Реджеп Эрдоган везде стремится пользоваться слабостями России и повышать свое влияние – вернее, в понимании нынешних турецких властей, «возвращать это влияние, которое было ею утеряно в XIX — начале ХХ веков».

Почему Анкара ведет себя именно так и каковы личные интересы в этой войне турецкого президента Реджепа Эрдогана -эти вопросы будут проанализированы в данной статье.

Библиографические ссылки

Հովհաննիսյան Ա. 2014, Թուրքիայի քաղաքականությունը Ղրիմի ճգնաժամի նկատմամբ, Ժամանակակից Եվրասիա, հրատ. ՀՀ ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտ, հ.3, No.2, էջ 16-31։

Akpınar P. 2016, An emerging mediator on the periphery: Turkey's mediations in the Syrian-Israeli talks and in Somalia.Doctoral thesis, Keele University.322p. https://eprints.keele.ac.uk/id/eprint/2498/1/AkpinarPhD2016.pdf.

Arlı K. 2014, “Türkiye son 6 yılda Rusya’ya 3 defa mağlup oldu”, Zaman, 8 Haziran 2014 http://www.zaman.com.tr/pazar_turkiye-son-6-yilda-rusyaya-3-defamaglup-oldu_2222897.html.

Daniel R., Lindenstrauss G. 2022, Walking a Fine Line: Turkey’s Mediation between Russia and Ukraine, and Relations with the West, No. 1586, April 7, 2022 https://www.inss.org.il/publication/turkey-russia-ukraine/

Davutoğlu A. 2013, Turkey’s Mediation: Critical Reflections from the Field, Middle East Policy, Vol. XX, No. 1, Spring 2013, pp. 83-90

Eralp D.U. editor, contributor) et al. 2016, Turkey as a Mediator: Stories of Success and Failure, Lanham, Maryland: Lexington Books, 158 p.

Erdogan: Black Sea grain deal result of Türkiye's mediation 2022, https://www.trtworld.com/turkey/erdogan-black-sea-grain-deal-result-of-t%C3%BCrkiye-s-mediation-63879

Hacıoğlu N. 2014, Ukrayna parçalanırsa, Türkiye’nin Kırım hakkı doğar, Hürriyet: 29 Ocak 2014, http://www.hurriyet.com.tr/dunya/25693129.asp.

Keating J. 2022, How Turkey is turning the war in Ukraine to its own advantage https://www.grid.news/story/global/2022/06/08/how-turkey-is-turning-the-war-in-ukraine-to-its-own-advantage/.

Kiraz S. 2023, 3 SORUDA - 2022'de Türkiye'nin arabulucu rolü https://www.aa.com.tr/tr/analiz/3-soruda-2022de-turkiyenin-arabulucu-rolu/2781143.

Mitchell G. 2015, Turkey: the almost mediator state, Turkish Policy Quarterly, Spring 2015, vol.14, Number 1, pp. 169-177.

Nesuk M., Ksiondzyk N. 1996, Ukraine in Turkish foreign policy, Chapter 6 (pp. 207-218) in Ukrainian Statehood in the Twentieth Century: Historical and Political Analysis. Kyiv: “Political Thought”, 1996, 448 p.

Secrieru S., Saari S., Bechev D. 2021, Fire and ice: The Russian-Turkish partnership, Chaillot Paper, No. 168, June 2021, European Union Institute for Security Studies (EUISS), 65 p.

Türkiye dünyaya örnek 2022, https://www.yenisafak.com/gundem/turkiye-dunyaya-ornek-3894973.

Wilks A. 2022, Turkey hopes to extend mediation role in Ukraine war after grain deal success https://www.al-monitor.com/originals/2022/08/turkey-hopes-extend-mediation-role-ukraine-war-after-grain-deal-success#ixzz7rMEgvy1y.

Yalçın H.B. 2012, The concept of “middle power” and the recent Turkish foreign policy activism, Afro Eurasian Studies, Vol. 1, Issue 1, Spring 2012, pp.195-213, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/700486.

Арешев А. 2022, Турция как фактор украинского кризиса https://www.fondsk.ru/news/2022/04/07/turcia-kak-faktor-ukrainskogo-krizisa-55932.html.

Белов А. 2022, В вопросе Украины Эрдоган ходит по тонкой грани – POLITICO, 20.08.2022, http://www.noravank.am/rus/articles/detail.php?ELEMENT_ID=21734.

Блашке С. 2014, Опасный альянс униженных лидеров, https://www.inopressa.ru/article/17dec2014/welt/autokraten.html.

Веселов А. 2022, Турция и события на Украине, Интернет-журнал «Военно-политическая аналитика», 18.05.2022 https://vpoanalytics.com/2022/05/18/turtsiya-i-sobytiya-na-ukraine/.

Гостев А. 2022, Игры Эрдогана с Украиной, Россией и войной. Чего хочет Турция, 22 апреля 2022, https://www.svoboda.org/a/igry-erdogana-s-ukrainoi-rossiei-i-voinoi-chego-hochet-turcia/31815185.html.

Данилов С. 2022, Сирийский шантаж Эрдогана: зачем Турция идет на новый конфликт с союзниками https://ghall.com.ua/2022/06/08/sirijskij-shantazh-erdogana-zachem-turtsiya-idet-na-novyj-konflikt-s-soyuznikami/.

Державные амбиции Турции и главный интерес России: война и мир на Кавказе – мнение 2022, 16 июня https://eadaily.com/ru/news/2022/06/16/derzhavnye-ambicii-turcii-i-glavnyy-interes-rossii-voyna-i-mir-na-kavkaze-mnenie.

Канарова В. 2020, Сравнительный анализ украинско-турецких отношений, Постсоветский материк, 3(27)/2020, с. 33-41.

Канарова В. 2019, Украинско-турецкие отношения в 2014–2019 гг.: динамика, тенденции, перспективы, Постсоветские исследования, т. 2, № 7, с. 1536–1542.

Коноплянко П. 2022, Оценена выгода Турции от зерновой сделки https://www.mk.ru/economics/2022/11/01/ocenena-vygoda-turcii-ot-zernovoy-sdelki.html

Лукьянов Ф. 2022, Естественный медиатор Турция, Россия в глобальной политике, 15.06.2022, https://globalaffairs.ru/articles/estestvennyj-mediator-turcziya/.

Лукьянов: Находившиеся на вторых ролях державы становятся более напористыми https://rg.ru/2020/09/29/lukianov-nahodivshiesia-na-vtoryh-roliah-derzhavy-stanoviatsia-bolee-naporistymi.html.

Македонцев П. 2021, Украина под турецким крылом: исторические причины

https://eadaily.com/ru/news/2021/04/22/ukraina-pod-tureckim-krylom-istoricheskie-prichiny.

Миргород Д. 2022, Турция – на пределе «жёсткой» силы, Россия в глобальной политике, 04.04.2022, https://globalaffairs.ru/articles/turcziya-na-predele/.

Россия давит на Турцию там, где может, и чего хочет Эрдоган – Евгения Габер, UKRLIFE.TV https://www.youtube.com/watch?v=1i5L4FNNAws.

Тарасов С. 2023, Турцию хотят превратить в «Украину-2», 20.01.2023, https://regnum.ru/news/world/3772512.html.

Турецко-украинские отношения имеют 100-летнюю историю https://www.aa.com.tr/ru/%D1%82%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%BE-%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%BE%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%8E%D1%82-100-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D1%8E%D1%8E-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8E/2152111.
Articles

За кулисами «Цайтенвенде»․ Альтернативный взгляд на военную позицию Германии на Южном Кавказе

Юрген Гисперт

View PDF

Аннотация

В статье представлена альтернатива распространенному мнению винить в нынешней войне на Украине только Россию. Презентация канцлером Олафом Шольцем концепции «поворотного момента» подвергается критике как фасад и внимание привлекается к Армении и ее ситуации. В действительности термин «поворотный момент» служит, помимо прочего, инструментом проведения восточной экспансионистской политики. Исследование основано на анализе публикаций о войне за Карабах в 2020 году и вторжении Азербайджана в Армению в 2022 году. Методологически также использовалось исследование Левона Абрамяна (2005).

Кроме того, были проанализированы политические и культурные отношения между Германией и Азербайджаном в последние десятилетия. Идеология Германии встроена в ее трансатлантические отношения, в центре которых находятся Соединенные Штаты. Если посмотреть на взаимодействие Германии и Азербайджана в политической и научной сферах, то окажется, что Германия использует их как инструмент утверждения собственных претензий на Южном Кавказе.

Однако в той мере, в какой он хочет их обеспечить, в той мере, в какой он сам манипулирует Азербайджаном. Это описано в политической сфере (так называемая немецко-азербайджанская связь), в научной сфере (финансируемая Алиевым кафедра истории Азербайджана в Университете Гумбольдта в Берлине) и в культурной сфере (парк трофеев в Баку).

Библиографические ссылки

REFERENCES

Agha J. 2022, Opinion on the apologists of Baku’s Military Trophy Park, https://oc-media.org/opinions/opinion-on-the-apologists-of-bakus-military-trophy-park/ (accessed 22.8.22)

Aliyev can not find Azerbaijan on an old map, https://www.youtube.com/watch?v=JThawljnm0Y (accessed 26.10.2020)

Arendt H. 1989, Zur Zeit - Politische Essays, München, dtv, S. 29 (in German) Baerbock über Sanktionspaket: „Das wird Russland ruinieren“, https://www.rnd.de/politik/ukraine-krieg-baerbock-ueber-sanktionen-das-wird-russland-ruinieren-RZDYS2DEPRK5OST7ZGGRZ6UN4I.html (accessed 18.1.2023) (in German)

Berger J. 2022, Baerbocks Grundsatzrede – Die Größenwahnsinnige, https://www.nachdenkseiten.de/?p=86554&fbclid=IwAR270EGpQuXm630_em61uZIxrtkBC7E4H2a2y2iUZTFQT185LiHvbXeK-Ek (accessed 4.08.2022) (in German)

Bünder H. 2022, Energieversorgung: Habecks Diener in Qatar war doch nicht ganz umsonst, https://www.msn.com/de-de/finanzen/top-stories/energieversorgung-habecks-diener-in-qatar-war-doch-nicht-ganz-umsonst/ar-AA14FKNR?li=BBqgbZL (accessed 29.11.22) (in German)

Charms D, 2005, Über die Zeit, über den Raum, über die Existenz, Frankfurt/Main, Suhrkamp, in: Groys/Hansen-Löve, 641-650 (in German)

Daniel I. 2022, Holodomor: Eine menschengemachte Katastrophe – und ein Genozid?, ZEIT ONLINE, 30.11-2022, https://www.zeit.de/politik/2022-11/bundestag-abstimmung-holodomor-genozid-faq?utm_referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F (accessed 23.1.2023) (in German)

Deutschland will den Krieg – warum eigentlich? https://de.gegenstandpunkt.com/artikel/deutschland-will-den-krieg-warum-eigentlich (in German)

Gispert J, Kolter Ch., 2012, Offener Brief, https://www.aga-online.org/wp-content/uploads/Offener-Brief_CDU-PP_Karabach-Konflikt.pdf (accessed 8.02,23)

Hellmann G., Jacobi D. & Urrestarazu U. 2015, Einleitung: „Neue“ deutsche Außenpolitik?, in: Z Außen Sicherheitspolit 8 (Suppl 1), 5–13, https://doi.org/10.1007/s12399-014-0442-8 (accessed 20.01.2023) (in German)

Groys B., Hansen-Löve A. (ed.). 2005, Am Nullpunkt. Positionen der russischen Avantgarde, Suhrkamp Verlag, Frankfurt am Main 2005, 777 s. (in German) Kantian R. (2022), Was hat Urartu mit Aserbaidschan zu tun?, https://www.deutscharmenischegesellschaft.de/2022/09/09/was-hat-urartu-mit-aserbaidschan-zu-tun/ (accessed 9.9.2022)

Nach scharfer Kritik an Baerbock: Bismarck-Zimmer befindet sich jetzt in Bonn, 2022, https://www.tagesspiegel.de/politik/nach-scharfer-kritik-an-baerbock-bismarck-zimmer-befindet-sich-jetzt-in-bonn-9083350.html (accessed 17.1.2023) (in German)

Nutt David, Report shows near-total erasure of Armenian heritage sites, https://news.cornell.edu/stories/2022/09/report-shows-near-total-erasure-armenian-heritage-sites (accessed 11.1.2023)

Petrosyan T. 2022, Propaganda in Aserbaidschan: Ausgestellter Hass, https://taz.de/Propaganda-in-Aserbaidschan/!5768210/ (accessed 22.8.22) (in German) Plenarprotokoll 19/123 vom 06.11.2019., Fragen von Andrej Hunko an die Bundesregierung. Mündliche Frage zur Definition des Begriffs der regelbasierten Ordnung durch die Bundesregierung, https://www.andrej-hunko.de/bt/fragen/4736-muendliche-frage-zur-definition-des-begriffs-der-regelbasierten-ordnung-durch-die-bundesregierung (accessed 4.1.2023) (in German)

Ringvorlesung „Fake News“, Institut für Geschichtswissenschaften, 2018, https://www.geschichte.hu-berlin.de/de/bereiche-und-lehrstuehle/zeitgeschichte/medien/veranstaltungen/18_fakenewsprogramm.pdf (accessed 12.9.2022) (in German)

Scholz O. 2023, The Global Zeitenwende. How to Avoid a New Cold War in a Multipolar Era,

https://www.foreignaffairs.com/germany/olaf-scholz-global-zeitenwende-how-avoid-new-cold-war (accessed 13.1.2023) (in German)

Weber M. 1919, Politik als Beruf („Gesinnungsethik“ versus „Verantwortungsethik“), https://www.textlog.de/2296.html (accessed 21.1.2023) (in German)

Z Außen Sicherheitspolitik 8, 2015, Springer-Verlag GmbH, Heidelberg (in German)

Zukunftsregion Kaspisches Meer 2018, http://www.gernot-erler.de /cms/upload/Texte/Zukunftsregion_Kaspisches_Meer.pdf (accessed 17.06.2001) (in German)
Articles

Развитие оборонительных систем в Армении в эпоху бронзы и железа

Гайк Аветисян, Артак Гнуни, Арсен Бобохян, Гагик Саргсян, Левон Мкртчян

View PDF

Аннотация

Начиная со II тыс. до н. э. в Армянском нагорье формируется система отдельных районов, разделенных естественными границами. Образование подобных районов предусматривает наличие оборонительных систем, которые включают в себя как центральные укрепленные поселения, так и систему укреплений, защищающих подступы к ним, окрестные открытые поселения и границы регионов. Крепости защищали также хозяйственные комплексы, ирригационные системы и основные пути сообщения. Эта система продолжала функкционировать и в урартский период, будучи приспособленной к требованиям единого государства.

Библиографические ссылки

Առաքելյան Բ. 1981, Արտաշատի 1979-1980 թթ. Պեղումների հիմնական արդյունքները, ՀՍՍՀ-ում 1979-1980 թթ. Դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջան, Երևան ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 19-20։

Ավետիսյան Հ., Ավետիսյան Պ. 2006, Արարատյան դաշտի մշակույթը մ.թ.ա. XI-VI դդ., Երևան, Երևանի համալսարանի հրատ. 395 էջ։

Ավետիսյան Հ., Բոբոխյան Ա. 2010, Ուրարտուի հնագիտություն, Երևան, Բավիղ, 233էջ

Ավետիսյան Հ., Բոբոխյան Ա., Գնունի Ա., 2020, Նախիջևանի պատմամշակութային զարգացումը բրոնզի և երկաթի դարաշրջաններում, Բանբեր Հայագիտության 2020, 1, 117-137:

Ավետիսյան Պ. 2014, Հայկական լեռնաշխարհը մ.թ.ա. XXIV-IX դդ. (սոցիալ-մշակութային ձևափոխումների դինամիկան ըստ հնաիտական տվյալների), պ.գ.դ. … գիտ. զեկուցում, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ին-տ, 92 էջ:

Արեշյան Գ., Ղաֆադարյան Կ., Սիմոնյան Հ., Տիրացյան Գ., Քալանթարյան Ա. 1977, Հնագիտական հետազոտություններ ՀՍՍՀ Աշտարակի և Նաիրիի շրջաններում, ԼՀԳ, 2, 77-93:

Արեշյան Գ., Ասատրյան Ե. 1985, Հայագիտական կենտրոնի 1979-1983 թթ. դաշտային հնագիտական աշխատանքները, Բանբեր Երևանի Համալսարանի, N 3, 202-210:

Բարխուդարյան Ս. 1973, Դիվան հայ վիմագրության IV. Գեղարքունիք–Կամոյի, Մարտունու և Վարդենիսի շրջաններ, Երևան, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ., 526 էջ:

Բոբոխյան Ա., Կունցե Ռ. 2022, Սոթքի ոսկեբեր հովտի պատմամշակութային նշանակությունը, Բոբոխյան Ա. և այլք (խմբ.), Սոթք. Հողի մշակութային հիշողությունը, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ ՀԱԻ հրատ, 5-33:

Դանիելյան Հ. 2022, Արեգունու և Սևանիլեռնաշղթաների արևելյան ու արևմտյան լանջերի բրոնզ-երկաթեդարյան ամրաշինական համակարգը, Մ. Բադալյան և այլք (խմբ.), Ծովային Հայաստան, Ուդուրի-Էթիունի երկրի հնագիտական ժառանգությունը, Երևան, ՀԱԻ հրատ., 224-237:

Եղիշե 1989, Վասն Վարդանայ և Հայոցպատերազմին, աշխ.Ե. Տեր-Մինասյանի, Երևան ԵՊՀ հրատ, 447 էջ:

Զարդարյան Մ., Մանուկյան Հ., Տոնիկյան Ա. 1991, Նոր հուշարձան հին Արտաշատի տարածքում, ՀՍՍՀ-ում 1989-1990 թթ. Դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջան,, Երևան, ՀՀ ԳԱ հրատ., 54-56։

Խաչատրյան Ժ. 1989, Արտաշատի պեղումները, ՀՍՍՀ-ում 1987-1988 թթ. Դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջան,,. Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ հրատ, 53-56։

Հակոբյան Թ., Մելիք-Բախշյան Ստ., Բարսեղյան Հ. 2001, Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 5, Երևան ԵՊՀ հրատ., 528 էջ։

Հակոբյան Հ. 2010, Ծիծեռնակաբերդի 1998, 2007 թթ. հնագիտական ուսումնասիրությունների հիմնական արդյունքները, Հուշարձան Տարեգիրք, Զ., 21-33:

Հիւբշման Հ. 1907, Հին Հայոց տեղւոյ անուններ, Ազգային Մատենադարան, ԾԳ, Վիեննա, Մխիթարեան տպարան, 448 էջ:

Միքայելյան Գ. 1968, Սևանի ավազանի կիկլոպյան ամրոցները, Հայաստանի հնագիտական հուշարձանները, պր. I, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 65 էջ, 80 աղ.:

Մխիթարեանց Ա., 1904, Դեպի Արարատ, Թիֆլիս, տպարան Հերմէս, 194 էջ:

Մովսես Խորենացի 1968, Պատմություն Հայոց, թարգմ. Ս. Մալխասյանցի Երևան, :Հայաստան 420 էջ:

Յակոբեան Ա. 1998, Հակարիի վերնահովտի նորայայտ վիմագրերը, Հանդես Ամսօրեայ, I-XII, 269-324:

Ղաֆադարյան Կ. 1975, Երևանի միջնադարյան հուշարձանները, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 250 էջ:

Մանանդյան Հ. 1936, Հին Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները, Երևան, Մելքոնյան ֆոնդ, 278 էջ:

Մանուկյան Հ. 1981, Արտաշատից հայտնաբերված ուրարտական և ասորեստանյան կնիքները, 1979-1980 դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջան, , Երևան ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 23-25։

Մկրտչյան Լ. 2018, Նորահայտ աշտարակատիպ կառույցներ Արագածոտննի մարզում, Հ. Ավետիսյան (խմբ.), Արագածի թիկունքում, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 69-77:

Պարրոտ Ֆ. 1990, Դորպատից՝ Արարատ, Երևան, Նաիրի, 90 էջ:

Սանամյան Հ. 2002, Սևանի ավազանի ամրաշինության առանձնահատկությունները, Մ. Բադալյան և այլք (խմբ.), Ծովային Հայաստան, Ուդուրի-Էթիունի երկրի հնագիտական ժառանգությունը, Երևան, ՀԱԻ հրատ., 214-223:

Սարգսյան Գ., Գնունի Ա., Հակոբյան Ա. 2014, Սյունիքի արևելյան սահմանների պաշտպանական համակարգի ձևավորումը մ.թ.ա. II-I հազ., Վեմ, N 1, 147-171:

Սարգսյան Գ., Գնունի Ա., Մկրտչյան Լ. 2022, Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի ամրոցները, Երևան, Նռանէ, 235 էջ:

Սեբէոս 1939, Սէբէոսի եպիսկոպոսի պատմութիւն, աշխ. Ստ. Մալխասեանց, Երևան, ԱրմՖԱՆ, 216 էջ:

Սիմոնյան Հ., Գաշ Հ., Ժամկոչյան Ա., Վարդանյան Ռ., Հմայակյան Ս., Կարապետյան Ի., Ավետիսյան Պ. 1996, Հայ-բելգիական համատեղ պեղումներ Ոսկեվազում, ՀՀ-ում 1993-1995 թթ. հնագիտական հետազոտությունների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջան (զեկուցումների թեզեր), Երևան, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտույան և ազգագրության ինստիտուտ, 68-70:

Եսայան Ս. 1972, Երևան քաղաքի պատմության թանգարանի հնագիտական իրերի կատալոգ, պր. III, Երևան, Երևանի պատմության թանգարան, 173 էջ:

Քալանթար Ա. 2007, Հայաստանը քարե դարից միջնադար, Երևան ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն», հրատ., 408 էջ:

Алекперов А. 1937, Крашенная керамика Нахичеванского края и Ванское царство, Советская археология IV, 249-263.

Арутюнян Н. 1964, Земледелие и скотоводство Урарту, Ереван, изд-во АН Арм ССР, 226 с.

Асатрян Е. 1989, Раннесредневековые крепости поселения Армении (по материалам памятников Арагацотна) автореферат дис.. канд. ист. наук. Ереван, ин-т археологии и этнографии АН Арм. ССР, 21 с.

Бадалян Р., Смит А. 2008, Поселение Гехарот: основные результаты раскопок 2005-2006 гг., Հին Հայաստանի մշակույթը, XIV, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ հրատ., 45-68.

Байбуртян Е. 2011, Последовательность развития древнейших культур Армении., Ереван, Музей истории Армении, 110 с.

Виттфогель К. б. д. Деспотизм Востока. Сравнительное исследование тотальной власти http://samlib.ru/s/strahow_a_a/wittfogel-oriental-despotism.shtml#2.

Есаян Г. 1992, Материальная культура реки Агстев в развитом средневековье, Ереван, изд-во ЕрГУ, 160 с.

Есаян С. 1969, Ереван (археологический очерк), Ереван, Айастан, 112 с., 42 таб.

Есаян С. 1976, Древняя культура племен Северо-восточной Армении, Ереван, изд-во АН Арм.ССР, 270 с.

Ивановский А. 1911, По Закавказью, Материалы по археологии Кавказа, вып. VIII, 220 с.

Кареев Н. 2011, Историология, Москва, Книжный дом, 320 с.

Манандян Я. 1954, О торговле и городах Армении, Ереван.изд-во Ереванского Университета, 344 с.

Мартиросян А. 1961, Город Тейшебаини, Ереван изд-во АН Арм.ССР, 158 с., 19 таб.

Мечников Л. 1898, Цивилизация и великие исторические реки, Санкт-Петербург, изд-во журнала жизнь, 200 с.

Никольский М. 1896, Клинообразные надписи Закавказья, МАК, вып V, Москва, тип. О. Гербека. 136 с.

Оганян О. 1990, Культура античных поселений Армении (по материалам раскопок поселений Арагацотна), автореферат дис.. канд. ист. наук. Ереван, ин-т археологии и этнографии АН Арм. ССР, 24 с.

Пиотровский Б. 1950, Кармир Блур I, Ереван, изд-во АН Арм.ССР, 100 с., 16 таб.

Пиотровский Б. 1959, Ванское царство, Москва, Издательство восточной литературы, 341 с.

Пицхелаури K. 2018, Древнегородские памятники конца II начала I тыс. до н. э. на Иорской возвышенности, Հ. Ավետիսյան (խմբ.), Արագածի թիկունքում, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 53-59:

Шопен И. 1852, Исторический памятник состояния Армянской области в эпоху ее присоединения Российской империи, Санкт Петербург, Типография императорской Академии Наук, 1232 с.

Badalyan R., Avetisyan P. 2007, Bronze and Early Iron Age Archaeological Sites in Armenia, Mt. Aragats and its Surrounding Region, Oxford, Bar International Series 1697, 320 p.

Biscione R., Hmayakyan S., Parmegiani N. 2002, The North-Eastern Frontier: Urartians and Non-Urartians in the Sevan Lake Basin, I, The Southern Shores, Documenta Asiana, VII, Roma, 540 p.

Bahşaliyev V. 1997, Archaeology of Nakhichevan, Istanbul, Arkeoloji ve sanat yayınları, 128 s., 29 tab .

Dan R., Petrosyan A., Vitolo P., Gasparyan B. 2022. From the Ararat Depression to Lake Sevan. An analysis of the Urartian Military Roads in the Territpry og modern-day Armenia (Late 9-th to Mid 8-th centuries B.C.), Մ. Բադալյան և այլք (խմբ.), Ծովային Հայաստան, Ուդուրի-Էթիունի երկրի հնագիտական ժառանգությունը, Երևան, ՀԱԻ հրատ., 224-237:

Hmayakyan S., Igumnov V., Karagyozyan H. 1996, Urartian cunieform Inscription from Ojasar-Ilandagh, Nakhichevan, Studio Micenai ed Egeo-Anatolici, fasc. XXXVIII, Roma, 140-151.

Jakubiak K. 2003, The Development of Defence system of Eastern Anatolia (Armenian Upland), Warszawa, Instytut arheologii, 80 p. 18 ill.

Melkonyan H., Karapetyan I., Yengibaryan N. 2010, The Excavations of the newly found Fortress in Getap, Aramazd, Armenian Journal of NEAR Eastern Studies, V/2, 90-97.

Özfirat A. 2017, Eriqua and Minuahinili: An Early Iron Age Nairi Kingdom and Urartian Province of the Nothern Slope of Mt. Ağri, Tub-Ar, 21, 63-93.

Rubruk W. 1900, The Journey of William Rubruk to the Eastern Part of the World (1253 1255), London. Printed foe Hukluyt Society, 304 p.

Smith A., Badalyan R., Avetisyan P. 2009, The Foundation of Research and Regional Survey in the Tsaghkahovit Palin, Armenia, Chicago, Oriental Institute Publications, 134, 541 p.
Articles

Мужской костюм и оружие как атрибуты презентации маскулинности в армянской традиционной культуре

Лусинэ Гущян, Елизавета Нератова

View PDF

Аннотация

В статье рассматриваются способы презентации эстетики маскулинности в двух армянских историко-культурных ареалах в период второй половины XIX – начала XX веков. На основании анализа корпуса предметов, хранящихся в одном из крупнейших этнографических музеев мира – Российском этнографическом музее в Санкт-Петербурге., выявляются критерии различий в формировании двух основных типов костюмных комплексов – западного (ванский мужской костюм) и восточного («общекавказский» мужской костюм). Выделяется основной критерий различий - пояс и связанные с ними типы холодного оружия. Кинжалы, сабля и шашка, представленные в собрании музея, рассматриваются с точки зрения их включенности в армянскую культуру. В статье подробно рассматриваются пять предметов, которые были изготовлены армянскими мастерами, либо бытовали в армянской среде в том или ином качестве. Ряд предметов имеет эпиграфические надписи, которые позволяют уточнить их происхождение. Анализ материала позволяет выявить в первую очередь значение роли армян-оружейников в регионе Кавказа и далеко за его пределами, однако немаловажным является и определение места оружия в презентации образа армянского мужчины.

Библиографические ссылки

Astvacʿaturian E.G. 2004, Weapons of the peoples of the Caucasus, St. Petersburg, Publishing House “Atlant”, 520 p.

Lisicʿian, S. D. 1955, Essays on the Ethnography of Pre-revolutionary Armenia. Edited by M.O. Kosven. Caucasian Ethnographic Collection, vol. I, Moscow, publishing house of the Academy of Sciences of the USSR, p. 182–264.

Malozemova E.I. 2020, Edged Weapons and Ritualized Theatrical Performances in Iran, Journal of Historical Weapon Studies, No. 8, p. 151-189.

Аstvacaturjan E.G. 2004, Oruzhije narodov Kavkaza, Sankt-Pjetjerburg, izdatjelstvo “Atlant”. (in Russian).

Lisician S. D. 1955, Ochjerki etnografii dorevoljucionnoj Armenii. Kavkazskij etnograficheskij sbornik, t. I, Moskva, izdatelstvo AN SSSR. (in Russian)

Malozjomova Je. I. 2020, Kholodnoje oruzhije I ritualno-tjeotrelnyje predsatavljenija d Irane, «Istoricheskoje oruzhijevjedjenije», № 8, p. 151-189(in Russian)
Articles

Как победить. Тема борьбы и образ воина в хачкарном рельефе Арцаха

Гамлет Петросян

View PDF

Аннотация

Фигуративные рельефы на хачкарах Арцаха, изображающие смертных – одно из особых проявлений в армянской культуре, которые начали распространяться с XII века. Они представляют собой не только отдельные фигуры, но и, как правило, темы или сцены, обычно не имеющие ничего общего с официальным христианством, хотя и помещены наряду с крестом и сопровождаются каноническими надписями, обращенными к Концу времен. Рельефы изображают воинов, принцев и ремесленников, женщин и детей. Они представляют собой идеализированный образ умершего в реальной жизни и ожидания бессмертия после смерти. В скульптурных композициях можно выделить темы борьбы, охоты, пира, траура, «семейного портрета», «ожидания креста» и другие. Одними из самых распространенных образов в рельефах являются конные и пешие воины, которые изображены с оружием, с членами семьи, слуги, в ритуальном распитии вина и др.

Библиографические ссылки

Գրիգոր Ականեցի, Պատմութիւն ազգին նետողաց, հայերեն բնագիրը և վրաց. թարգմանությունը Ն. Շոշիանշվիլու, Թբիլիսի։

ԴՀՎ 5 – Դիվան հայ վիմագրության, պր. 5, Արցախ, կազմեց Ս. Բարխուդարյան, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ.։

Թորոսյան Խ. 1992, «Թագավորների պատմությունն ու գովաբանությունը» որպես Զաքարյան Հայաստանի ու Զաքարյանների պատմության սկզբնաղբյուր, Երևան:

Կիրակոս Գանձակեցի 1961, Պատմութիւն Հայոց, աշխատասիրությամբ Կ. Մ. Մելիք-Օհանջանյանի, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ.։

Ձեռագրերի հիշատակարաններ 1984 - Հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ. ԺԳ դար, կազմեց Ա. Ս. Մաթևոսյան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ.։

Կարախանյան Գ., 1976, Երաժիշտ կատարողների քանդակներ 12-13-րդ դդ. խաչքարերի վրա // ԼՀԳ, թիվ 3, էջ 99-105։

Կարապետյան 1999, Հայ մշակույթի հուշարձանները խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված տարածքներում, Երևան:

Մկրտչյան Շ. 1985, Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները, Երևան, «Հայաստան» հրատ.։

Պետրոսյան Հ. 2001, «Մանուկի» կերպարը ուշմիջնադարյան հայ տապանաքարային քանդակում (15-17-րդ դարեր), Թուխ մանուկ, Երևան, էջ 68-84։

Պետրոսյան Հ. 2008, Խաչքար. ծագումը, գործառույթը, պատկերագրությունը, իմաստաբանությունը, Երևան, «Փրինթինֆո»:

Պետրոսյան Հ., Հովսեփ Օրբելին և Արցախի խաչքարային պատկերաքանդակի հետազոտության խնդիրը, 2014, «Վեմ», թիվ 2, էջ 100-113:

Պետրոսյան Հ. 2022, Երանյան Ն., Արցախի կոթողային մշակույթը, Երևան, «Անտարես»։

Ахундов Д. 1986, Архитектура древнего и раннесредневекового Азербайджана, Баку, Азернешр.

Геюшев Р. 1984, Христианство в Кавказской Албании, Баку, Елм.

Гусейнов Р., Кого уличают армянские и неармянские ученые в присвоении албанского культурно-исторического наследия? // http://www.rizvanhuseynov.com/2012/03/blog-post_01.html.

Орбели И. А. 1915, Бытовые рельефы на крестных камнях Хачена 12-13-го веков - Записки Восточного отделения Императорского русского археологического общества, т. 22, вып. 3-4, с. 327-335.

Орбели И. А. 1963, Бытовые рельефы на крестных камнях Хачена 12-13-го веков Избранные труды, Ереван, с. 196-203:

Орбели И. А. 1936, Албанские рельефы и бронзовые котлы // Избранные труды, Ереван, с. 347-361.

Петросян Г. 1991, Новонайденный хачкар из Арачадзора, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», թիվ 4, էջ 147-152.

Петросян Г. К 1997, интерпретации группы сюжетных рельефов на хачкарах Арцаха - ИФЖ, N 2, с. 164-171.

Шагинян М. 1931, Нагорный Карабах. Советское Закавказье, М.-Л.
Articles

Армянские представления о самом победоносном оружии и современная хачкарная культура Арцаха

Ануш Сафарян

View PDF

Аннотация

С первых своих шагов христианская идеология трактовала Распятие прежде всего, как победу над смертью. Во многих средневековых канонических и параканонических рассказах и живописных беллетристиках крест представлен как самое победоносное оружие. Тем самым Христос разрушает ад, убивает дракона, побеждает смерть, побеждает грех и т. д. За ним следуют различные святые, вооруженные крестообразными копьями.

Все это нашло свое изобразительное и особенно письменное выражение в хачкарной культуре. Однако средневековые мастера, характеризуя крест как оружие или символ победы в хачкарных надписях, избегали придания кресту вида оружия или меча в композиции хачкара.

После Арцахской освободительной войны представление о кресте как о самом победоносном оружии вновь стало актуальным. Были созданы памятники нового типа, которые иконографически просто изображают крест как оружие или меч, сочетая его со щитом и другими воинскими атрибутами. Самым уникальным проявлением, в корне связанным с освободительной борьбой Арцаха, является уникальное и новое явление в хачкарной культуре: хачкары, называемые «меч-крест» или «пограничный крест», которые выступают в роли символов-хранителей.

Библиографические ссылки

Աբրահամյան Լ. 2019, Քրիստոսը որպես վիշապամարտիկ. եկեղեցական ավանդույթը եվ նկարչի հիշողությունը, Վիշապը հեքիաթի և իրականության սահմանին, Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի հրատարակչություն, Երևան, էջ 361-370:

Ագաթանգեղոս 1914, Ագաթանգեղայ Պատմութիւն Հայոց, Թիֆլիս:

Մելքոնյան Հ. 1996, Նորահայտ արձանագրություններ Ցաղաց Քար վանքից, «Հանդէս ամսօրեայ», 62-85:

Պետրոսյան Հ. 2001, «Մանուկի» կերպարը ուշմիջնադարյան հայ տապանաքարային քանդակում (XV-XVIII դարեր) // Թուխ մանուկ, Երևան:

Պետրոսյան Հ. 2008, Խաչքար․ ծագումը, գործառույթը, պատկերագրությունը, իմաստաբանությունը, Երևան, «Փրինթինֆո»:

Սիմոնյան Լ. 2019, Քարացած վիշապները և վիշապասպան սրբերը հայոց մեջ. առասպել և հիշողություն, Վիշապը հեքիաթի և իրականության սահմանին, Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի հրատարակչություն, Երևան, էջ 414-427:

Աւգերեն Մ. 1812, Լիակատար վարք եւ վկայաբանութիւն սրբոց, Վենետիկ, Վարք սրբոյն Կոստանդիանոսի թագաւորին, և մօրն նորա սուրբ դշխոյին Հեղինեայ, հ. Գ, էջ 239-273:

Քյոսեյան Հ. 2021, Հայ միջնադարայ արվեստի աստվածաբանություն, Երևան:

Օրմանեան Մ. 1979, Ծիսական բառարան, Անթիլիաս, http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=80&dt=HY_HY&pageNumber=130:

Покровский Н. 2001, Евангелие в памятниках иконографии, Москва, Прогресс-Традиция.

Холл Дж. 1996, Словарь сюжетов и символов в искусстве, пер. с английского А. Е. Майкапара, Москва, «Крон-пресс».

Евсеева Л., Комашко Н.,и др. 2002, История иконописи, VI-XX века, Москва, “АРТ-БМБ”.
Articles

Лингвостилистический анализ творческих разработок рассказа «Мирхав» Акселя Бакунца

Нарине Нерсисян

View PDF

Аннотация

В данной статье в первый раз проводится всеобъемлющий анализ творческих разработок рассказа «Мирхав» А. Бакунца. При разработке окончательного варианта великий мастер слов сделал кропотливую работу, достигая совершенства слова и образа, поэмизации прозы, необыкновенной привлекательности и сентиментальности. Сделанные в картинной системе изменения усилили содержательную убедительность, идеологическое оснощение нарратива, а также помогли выявить богатый мир человеческих эмоций, создавая гармонию между реальными визуальными, слуховыми образами и их чувственными иллюзиями.

Библиографические ссылки

Աղայան Էդ. 1976, Արդի հայերենի բացատրական բառարան, 1-2-րդ հատորներ, Երևան, 1615 էջ։

Աթաբեկյան Ս. 1996, Ակսել Բակունց. պատմվածքի վիպական աշխարհը, Երևան, 1996, 306 էջ։

Ակսել Բ. 1927, «Մթնաձոր» ժողովածու, Երևան, 183 էջ։

Ակսել Բ․ 1933, «Սև ցելերի սերմնացանը», Երևան, 188 էջ։

Ակսել Բ. 1976, Երկեր չորս հատորով, հ.առաջին, Երևան, 670 էջ։

Ավետիսյան Զ․ 1973, Թումանյանի ստեղծագործական լաբորատորիան, Երևան, 208 էջ։

Ավետիսյան Յու. 2012, Արևմտահայ բանաստեղծների ստեղծագործական մշակումների լեզվաոճական վերլուծություններ, Երևան, 115 էջ։

Իշխանյան Ռ. 1974, Բակունցի կյանքն ու արվեստը, Երևան, 330 էջ։

Մելքոնյան Ս. 1986, Հովհ. Թումանյանը և արևելահայ գեղարվեստական գրականության լեզուն, Երևան, 319 էջ։

Ներսիսյան Ն. 2008, Շարահյուսական կառույցները և դրանց ոճական արժեքը Ակսել Բակունցի պատմվածքներում, Երևան, 122 էջ։

Грифов Б. А. 1988, Психология писателья, Москва, Художественная литература, 1988, 462 ст.

Երևանի գրականության և արվեստի թանգարան, Ակսել Բակունցի ֆոնդ. թ. 26, ՏՄՕ։

«Խորհրդային Հայաստան», օրաթերթ, Երևան, 1926, 6 հունվարի, N 132:
Articles

Образ сирина в армянской миниатюрной живописи

Анаит Аперян

View PDF

Аннотация

Средневековые миниатюристы не создавали случайных фигур для иллюстрации рукописей. У каждого из них была своя роль и интерпретация, и среди этих персонажей есть и сирены, о которых мало исследований. В нашей работе мы изучили 45 изображения сирен (в святилищах, головных уборах, барских сценах) и, проанализировав несколько из них пришли к следующим выводам: В дохристианский период сирены со значением демонов, чудовищ, злых духов, которые упоминаются в мифологических легендах, в христианский период приобретают совершенно новое значение. Сирены были известны своим сладким и чарующим голосом. Вполне вероятно, что если до принятия христианства они использовали свой чарующий голос для захвата и убийства людей, то в христианский период они возвещали своим чарующим голосом христианские события. Об этом свидетельствуют многие примеры. В христианский период сирены возвещали приход Христа и открывали людям путь к христианской вере. Итак, мы можем сказать, что сирены раскрываются как демоны, одержимые нечистью в дохристианский период, которые в Средние века становятся предвестниками христианских реалий.

Библиографические ссылки

Ամիրխանյան Ռ., «Խորան բառի ծագումնաբանական ասպեկտները Եվսեբիոսի համաձայնության աղյուսակների գեղարվեստական հարդարանքի համատեքստում», 157 էջ ։

Ավետիսյան Ա․ Ն․, 1971, Հայկական մանրանկարչության Գլաձորի դպրոցը, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, Երևան, 87 Էջ ։

Ավետիսյան Ք., 2007, «Աստվածամոր ննջի» պատկերագրությունը հայ միջնադարյան արվեստում, Ը 49 էջ ։

Աստուածաշունչ, Աւետարան ըստ Ղուկասու, Գլուխ Գ, Յովհաննեսի քարոզելը և մկրտելը։ Քրիստոսը մկրտվում է։ Նորա ազգաբանութիւնը, 1158 էջ ։

Դուռնովո Լ․ Ա․, 1969, Հայկական մանրանկարչություն, «Հայաստան» հրատարակչություն, Երևան, էջ 208։

Թահմիզյան Ն., 1980, Նյութեր հայկական և ռուսական հոգևոր միջնադարյան երգարվեստների համեմատական ուսումնասիրության, «Բանբեր Մատենադարանի», Երևան, 118 էջ ։

«Հայկական մանրանկարչութիւն», 2000, Մխիրթարեան մատենադարան ձեռագրաց, Բ․, Մխիթարեան հրատարակչություն, Վենետիկ Ս․ Ղազար, 9-10 էջ ։

«Հայկական մանրանկարչութիւն», 2000, Մխիրթարեան մատենադարան ձեռագրաց, Բ, Մխիթարեան հրատարակչություն, Վենետիկ Ս․ Ղազար, 29 էջ ։

«Հայկական մանրանկարչություն», 2014, Մատենադարանի հավաքածու, Երևան, «Նաիրի», 66 էջ։

«Հայկական մանրանկարչություն», 2014, Մատենադարանի հավաքածու, Երևան, «Նաիրի»։

Հակոբյան Հ., 1989, Արցախ-Ուտիքի մանրանկաչական դպրոցի մի խումբ ձեռագրեր, Երևան, «Խորհրդային գրող», 135 էջ։

Ճանաշեան Մ., 1966, Հայկական մանրանկարչություն, Մխիթարեան մատենադարան ձեռագրաց Ա, 60-61 էջ։

Մաթևոսյան Կ., 2010, Մոմիկ, Երևան 64-66 էջ։

Մալխասեանց Ս., 1944, Հայերէն բացատրական բառարան, Երեւան, Հայկական ՍՍՌ պետական հրատարակչութիւն, 1567 էջ։

Չուգասզյան Լ․ Բ․, 1986, Գրիգոր ծաղկող, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, Երևան, 114 էջ։

Չուգասզյան Ս., 2014, Մ․ Մաշտոցի անվան մատենադարանի թիվ 9422 ձեռագրի մանրանկարչությունը Միջերկրական ծովի արվեստի համատեքստում, սեղմագիր, Երևան, 1 էջ։

Վասպուրականի հայկական մանրանկարչություն, 1978, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան:

Գ․ Տաթևացի, 2020, «Գիրք հարցմանց», թարգմանությունը՝ Սուսաննա Գրիգորյանի, «Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն, Երևան։

«Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի», 1970, հատոր Ա, Հայկական գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն, Երևան, 627 էջ։

«Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարանի», 1970, հատոր Ա, Հայկական գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն, Երևան։

Манукян С., 2008, Рубрикация в системе художествеенного оформления Армянских рукописных Евангелий, Автореферат, Ереван, с. 19-20․

Khandanian A., 1978, Le theme de la Sirène-oiseau dans l’enluminure des manuscrits arméniens, Atti del Primo Simposio Internazionale di Arte Armena (Bergamo 28-30 guigno 1975), San Lazzaro-Venezia, pp. 377-394.

‘’Manuscripts armeniens illustres…’’, p. 110.

Mathews F., Thomas and Roger S. Wieck (1994), Treasures in Heaven Armenian illuminated Manuscripts, The Pierpont Morgan Library, New York, Princeton University Press, Pierpont Morgan library, pp. 193-194.
Articles

Ближневосточные войны и кризис беженцев в Европе последнего десятилетия. Взаимодействие ислама и постхристианской цивилизации на Западе

Элизабет Тайване

View PDF

Аннотация

В своей известной и широко критикуемой книге «Столкновение цивилизаций и изменение мирового порядка» (изданной в 1996 году) Сэмюэл Хантингтон утверждал, что основные цивилизации несовместимы. По его мнению, пока ислам остается исламом, а Запад остается Западом, фундаментальный конфликт между двумя великими цивилизациями будет продолжать определять их отношения в будущем. Сейчас, в ситуации войн последнего десятилетия, в Европу прибыло огромное количество беженцев с Ближнего Востока, принося с собой ислам. Был ли Хантингтон прав, когда писал о столкновении ислама и Запада, или, наоборот, западная цивилизация теперь заражена исламом? Почему Запад не сопротивляется исламской культуре? С одной стороны, он легко отказывается от христианских ценностей, а с другой стороны, его совершенно не привлекает ислам. Какова религиозная ситуация в Европе в настоящее время и какая может быть гарантия выживания европейской цивилизации в ситуации кризиса беженцев? Есть ли параллели между ситуацией в Евросоюзе и в Армении? Современный эпизод взаимодействия цивилизаций будет рассмотрен с точки зрения религиоведения.

Библиографические ссылки

Berghuijs Joantine. 2017, Multiple Religious Belonging in the Netherlands: An Empirical Approach to Hybrid Religiosity, “Open Theology” 2017 (3), pp. 19-37.

Bruce Steve. 2017a, Multiple Religious Belonging: Conceptual Advance or Secularization Denial?, “Open Theology” 2017 (3), pp. 603-612.

Bruce Steve. 2017b, Secular Beats Spiritual: The Westernization of the Easternization of the West, Oxford: Oxford University Press, 199 pages.

Europe’s Growing Muslim Population, November 29, 2017, Muslim Population Growth in Europe | Pew Research Center, accessed 19.11.2022.

Hemēns-Antila Jāko. 2017, Islāma rokasgrāmata, Ingrīdas Peldekses tulk., Rīga: Neputns, 2017, 280 lpp.

Huntington Samuel P. 1996, The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order, New York: Simon&Schuster, 194 pages.

Islāma Terorisms un Postmodernie Rietumi. Saruna ar Māri Kūli raidījumā “Austošā saule”, Feb. 2021, 6. Islāma terorisms un postmodernie Rietumi. Saruna ar Māri Kūli. - Austošā Saule (austsaule.lv), skatīts 19.11.2022.

Least Religious Countries 2022, Least Religious Countries 2022 (worldpopulationreview.com), accessed 19.11.2022.

Pew: Romania Is Now Most Religious Country in Europe, 6 Dec 2018, Pew: Romania Is Now Most Religious Country in Europe (breitbart.com), accessed 19.11.2022.

Jenkins Philip. 2007, God’s Continent: Christianity, Islam, and Europe’s Religious Crisis, Oxford: Oxford University Press, 340 pages.

Kern Soeren. 2012, “Europeans Increasingly Converting to Islam”, Europeans Increasingly Converting to Islam :: Gatestone Institute, accessed 19.11.2022.

Refugees in Europe: Where they come from and where they want to go / “DW News”, November 5, 2022, Refugees in Europe: Where they come from and where they want to go | DW News - YouTube , accessed 18.11.2022.

Syria Refugee Crisis Explained, July 8 2022, Syria Refugee Crisis Explained (unrefugees.org), accessed 12.11.2022.

Taivāne Elizabete. 2020, Multiple Religious Belonging: Russian Reflections, “Occasional Papers on Religion in Eastern Europe”, vol. 40, Iss. 8. George Fox University, pp. 38-50.

Tēraudkalns Valdis. 2015, Kam no zaļās krāsas bail? Islamofobija mūsdienu Latvijā, Kam no zaļās krāsas bail? Islamofobija mūsdienu Latvijā | punctum (punctummagazine.lv), accessed 19.11.2022.

Vilkmanis Ģirts. 2016, “Jauns bīstams fenimens – islama konvertīti”, News.lv: Jauns, bīstams fenomens – islāma konvertīti 03.03.2016 Latvijas Avīze, accessed 19.11.2022.

Гогитидзе Ксения. 2021, 10 лет войне в Сирии. 10 главных вопросов, 10 лет войне в Сирии. 10 главных вопросов - BBC News Русская служба, accessed 12.11.2022.

Корчагина А. В. 2018, Психологические мотивы и последствия обращения в ислам: результаты социально-психологического исследования, “Minbar. Islamic Studies”, 11(2), cc. 375-385.

Трофимова О. Е. 2017, Миграционные процессы в Евросоюзе: Новые вызовы и риски // “Вестник Института экономики Российской Академии Наук”, Nr 5, cc. 132-145.

Хоружий С. С. 2011, Христианство и другие мировые религии в современном мире: в поисках новых перспектив диалога и взаимопонимания: Раздел коллективной монографии “Мировые религии в контексте современной культуры: новые перспективы диалога и взаимопонимания”, Спб., http://synergia-isa.ru/wp-content/uploads/2012/01/hor_dialog_religiy-2.pdf, accessed 01.08.2014.

References

Gogitidze Ksenija. 2021, 10 let vojni v Sirii. 10 glavnih voprosov, 10 лет войне в Сирии. 10 главных вопросов - BBC News Русская служба, accessed 12.11.2022. (In Russian)

Korchagina A.V. 2018, Psihologicheskije motivi in posledstvija obrash’enija v islam: rezul’taty social’no-psihologicheskogo issledovanija, “Minbar. Islamic Studies”, 11(2), ss. 375-385. (In Russian)

Trofimova O. Je. 2017, Migracionnije process v Jevrosojuze: Novije vizovy I riski // “Vestnik Instituta ekonomiki Rossijskoj Akademii Nauk”, Nr 5, ss. 132-145. (In Russian)

Horuzhij S. S. 2011, Hristianstvo i drugije mirovije religii v sovremennom mire: v poiskah novih perspektiv dialoga i vzaimoponimanija: Razdel kollektivnoj monografii “Mirovije religii v kontekste sovremennoj kul’tury: novije perspektivy dialoga i vzaimoponimanija”, Spb., http://synergia-isa.ru/wp-content/uploads/2012/01/hor_dialog_religiy-2.pdf, accessed 01.08.2014. (In Russian)
Articles

Скульптурные портреты Акопа Гюрджяна армянских интеллектуалов (1910-е гг.)

Аида Арутюнян

View PDF

Аннотация

Акоп Гюрджян был отделён от своей родины пространственной дистанцией, пути сокращения и рассеивания которой предстают в широкой исходной точке выразительности благодаря творческо-художественному осмыслению. Акоп Гюрджян был членом Союза армянских художников (Тифлис) и Союза армянских художников «Ани» (Париж): это “действие”, как обстоятельство, является примером вовлечения в общественное через искусство. Являясь частью художественного сообщества, формирующего «армянский стиль», коллективную мысль, основанную на национальной принадлежности, А. Гюрджян тоже приближался к своей идентичности. При обращении к армянским интеллектуалам в творческом процессе течение жизни фиксировалось по-иному, потому что таким образом Акоп Гюрджян заново открыл для себя Армению. Скульптура была средоточием его внешних и внутренних созерцаний, в данном случае как язык, пробуждающийся в форму, потому что направление, которое могло завести в тупик, в конечном счёте вело к самопознанию. К числу таких скульптурных портретов относятся скульптурные портреты Александра Ширванзаде, Маргариты Ширванзаде, Аршака Чопаняна и Ваана Теряна, анализ которых одновременно выявляет личные связи: в частности, личная связь, установленная с Александром Ширванзаде, раскрывает проекты Акопа Гюрджяна статуи посвященной другому армянскому деятелю Хачатуру Абовяну.

Библиографические ссылки

Գաբրիելյան Վ., Արշակ Չոպանյանը սովետահայ գրականության քննադատ //http://www.ysu.am/files/03V_Gabrielyan.pdf, էջ 33, 21.04.2022։

Իսահակյան Ա., Տերյան Վ. 1985, Բանաստեղծություններ, պոեմներ, լեգենդներ և բալլադներ (Ա. Իսահակյան), բանաստեղծություներ (Վ. Տերյան), «Լույս», 387 էջ:

Խաչատրյան Շ. 1977, Ինքնահաստատումի խորհուրդը // «Հայրենիքի ձայն», N 28:

Խաչատրյան Շ., Ֆրանսահայ կերպարվեստ, Երևան, «Անահիտ» հրատ., 1991, էջ 6-7:

ՀԱՊ հուշաձեռագրային բաժին, ֆ. 48, թպ. 15, ինվ. 6162:

Հարությունյան Վ. 1956, Հայ կերպարվեստագետների անդրանիկ միավորումը// «Սովետական արվեստ», N 11, էջ 26։

Հարությունյան Վ. 1975, Արա Սարգսյան, «Հայաստան» հրատ., 22 էջ ։

Շիրվանզադե Ա. 1910, Աբովեանի մահարձանի առիթով// «Հորիզոն», N 82, էջ 1։

Շիրվանզադե Ա. 1910, Անպատճառ մրցում // «Հորիզոն», № 229, էջ 2:

Շիրվանզադե Ա. 1910, Նամակներ Պարիզից (Գեղարվեստական սալոններում)// «Հորիզոն, N 114», էջ 2։

Չոպանյան Ա. 1929, Ցեղին կոչումը //Անահիտ, № 1, էջ 6։

Ստեփանյան Ս. 2013, Ֆրիդրիխ Հյոլդեռլին. Բանաստեղծական աշխարհի և ճակատագրի քննության փորձ, «Սարգիս Խաչենց - Փրինթինֆո», 139-140 էջ։

Վահան Տերյան. Ժամանակագրական կենսագրություն, http://teryan.com/vt_Biography_arm.html, դիտումը՝ 22.04.2022:

Քոչար Ե. 1959, Մեծ արձանագործի ճակատագիրն ու արվեստը// «Սովետական արվեստ», էջ 24-25։
Articles

Война цивилизаций в творчестве армянских художников

Рипсиме Варданян

View PDF

Аннотация

Еще в древних цивилизациях батальные сцены создавались в разных видах искусства: скульптуре, рельефе, настенной росписи и др. В древних цивилизациях они служили не только как образец искусства, но, пожалуй, скорее средством пропаганды. Изображая своих лидеров как победителей (бывало и побежденных) правителистремились поддержать дух воина-победителя. Искусство во все времена являлось непосредственным отражением исторических событий, тем самым создавая платформу для раскрытия исследователями событий данного периода, спустя века и тысячелетия. Поэтому, история искусства — это прежде всего история человечества, история цивилизаций. В этой статье мы представим произведения XIX-XXI вв. армянскогоискусства (живопись и графика), имеющие отношения к военным и цивилизационным ситуациям и обусловленные ими, параллельно проводя сравнения не только с армянскими, но и с образцами мирового искусства. В изображениях армянских художников отражены как наши героические страницы, так и болезненные страницы нашей истории, начиная с изображений массовых погромов и невероятных зверств, начавшихся в различных регионах Западной Армении в 1890-х годах, до сумгаитских событий. Давность всего этого совершенно не лечит раны, ведущие к забвению, более того, является основой новых творений художников по предотвращению человеческого и культурного геноцида, цивилизационных войн.

Библиографические ссылки

Աղասյան Ա. 2015, Համիդյան ջարդերի և Մեծ Եղեռնի արտացոլումը հայ կերպարվեստում (1894-1923թթ.), Պատմաբանասիրական հանդես 2, Երևան, էջ 13-29:

Աղասյան Ա․ 2018, Հայ կերպարվեստի և կիրառական արվեստի կորուստներն Օսմանյան կայսրության մեջ (համիդյան ջարդերից մինչ մեր օրերը), Երևան։

Աղասյան Ա. 2019, Կոմիտասը հայ նկարիչների աչքերով, ՀՀ ԳԱԱ Գիտություն, Երևան, 49 էջ։

Բլան Ք․ 2002, Ժանսեմ, Երևան։

Գասպարյան Հ. 2007, Հայոց պատմության էջեր իտալացի նկարիչների գրաֆիկական աշխատանքներում, Տիգրան Մեծ, Երևան, 100 էջ:

Թերլեմեզյան Փ. 2009, Մի այցելություն հիվանդ Կոմիտասին, Կոմիտասը ժամանակակիցների հուշերում և վկայություններում, Սարգիս Խաչենց-Փրինթինֆո, Երևան, էջ 261:

Ժանսեմ, Հայաստանում արմատս գտա, Գարուն, N 4, 1978թ., էջ 68-77։

Խանջյան Գ. 2010, Մեր մեծերը, Արարատ հեռուստատեսություն։

Խաչատրյան Շ. 2010, Ցավի գույնը, Փրինթինֆո, Երևան:

Հայթայան Պ. 1985, Էդուարդ Իսաբեկյան, Սովետական գրող, Երևան։

Չուգասզյան Լ․ 1991, Հայկական ջարդերը, ազատամարտը և հայ արվեստագետները, Նորք, N 4, էջ 122-131։

Չուգասզյան Լ․ 1992, Մեծ Եղեռնը և հայոց հերոսամարտը հայ արվեստում, Ուրբաթ լրագիր, ապրիլի 24։

Չուգասզյան Լ․ 2011, Արշակ Ֆեթֆաճյան, Փրինթինֆո, Երևան, 188 էջ:

Քէօսէեան Գ. 1989, Գառզու, Մոգական աշխարհի մը նկարիչը, Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության Ալեք Մանուկյան մշակութային հիմնադրամ, 496 էջ։

Arshile Gorky 1995, the breakthrough years, Modern Art Museum of Fort Worth.

Басовская Н. 2014, Война и мир в истории цивилизации (постановка проблемы на материале древней и средневековой истории), Вестник РГГУ․

Варданян Р. 2022, Живопись Валентина Подпомогова: трагический символизм, метафоричность и таинственность икон, Армянский музей Москвы и культуры наций, Москва.

Всеобщая история искусств, Искусство, Москва, 1956, (ред. А. Чегодаева), 920 с.

Степанян Н., Зурабов Б. 1987, Григор Ханджян, Живопись, Графика, Москва, Советский художник․
Articles

Музей и 44-дневная Арцахская война

Айкуи Мурадян, Еранян Нжде

View PDF

Аннотация

В статье представлены вопросы сохранения культурного наследия Арцаха, в частности вопросы музейной деятельности, их сохранения и защиты во время и после Арцахской 44-дневной войны. Особенно были осмотрены те музеи и коллекции, которые в результате 44-дневной войны перешли под контроль Азербайджана.

В результате войны одним из наиболее пострадавших направлений культурной жизни Арцаха является музей. В результате войны на оккупированных вооруженными силами Азербайджана территориях осталось 17 государственных и частных музеев и коллекций. Музеи, коллекции которых удалось эвакуировать с оккупированных территорий, столкнулись с серьезными проблемами. Эти проблемы особенно связаны с сохранением и популяризацией культурных ценностей: где должны храниться эти музейные коллекции, по какому принципу и в каком контексте они должны быть представлены международному сообществу, как они должны быть представлены публике, проблема сокращения выход из собственного сообщества также становится актуальными вопросами.

Исследование основано на интервью с директорами музеев, сотрудниками музеев, Министерства образования и культуры Арцаха, а также на изучении видеороликов, размещенных различными азербайджанскими пользователями на различных интернет-платформах (Tik Tok, Twitter, Facebook, YouTube, telegram).

Исследование проводилось в рамках проекта «Мониторинг Культурного наследия Арцаха».

Библиографические ссылки

Ադրբեջանը Դադիվանքը հռչակում է ուդիական -

https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%a4%d5%a1%d5%a4%d5%ab%d5%be%d5%a1%d5%b6%d6%84%d5%a8-%d5%b0%d5%bc%d5%b9%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b8%d6%82%d5%a4%d5%ab%d5%a1/

Ադրբեջանցիները ավերել են Շուշիի Կանաչ ժամ՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու գմբեթն ու զանգակատունը - https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%ab%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d5%b6-%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%ab%d5%ab-%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%a1/

ԱՀ ՄԻՊ զեկույցը հայկական մշակութային ժառանգությանը սպառնացող վտանգի վերաբերյալ - https://artsakhombuds.am/hy/news/494

Արցախի մշակութային ժառանգության մշտադիտարկման ահազանգեր -https://monumentwatch.org/hy/%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%a6%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%a5%d6%80/

Դանիելյան Ե., Գասպարյան Լ. 2022, Շուշի քաղաքի թանգարանները, Աշխատություններ Հայաստանի պատմության թանգարանի, 2022, 2, Երևան, 189-190:

Դաշտային օրագիր - Հարցազրույց Հադրութի նախկին բնակիչ, ժամանակավորապես Երևան տեղափոխված Գ․․ Ա․ հետ, 20․02․2021։

Զինված ընդհարման դեպքում մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին կոնվենցիա, 1954 - https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=75856

Թանգարանների և թանգարանային ֆոնդի մասին օրենք - http://www.nankr.am/hy/627):

Թանգարանների և Հայաստանի Հանրապետության թանգարանային ֆոնդի մասին նախագիծ- http://www.parliament.am/drafts.php?sel=showdraft&DraftID=7558&Reading=0

Հաագայի 1954 թ. համաձայնագիրը և երկու արձանագրությունները - http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/armed-conflict-and-heritage/convention-and-protocols/first-protocol/

Միջազգային քրեական դատարանի հռոմեական օրենք- https://legal.un.org/icc/statute/romefra.htm

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 1970 թ. համաձայնագիր - http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=13039&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 1972 թ. համաձայնագիր https://whc.unesco.org/en/conventiontext/):

Պետրոսյան Հ․ 2022, Արցախի Տիգրանակերտի հնագիտական թանգարանի ոդիսականը, Աշխատություններ Հայաստա,նի պատմության թանգարանի, թիվ 2 (10), էջ 183-189:

Պետրոսյան Հ․, Մուրադյան Հ․ 2022, Արցախի մշակութային ժառանգությունը հարձակումների թիրախում, Երևան։

Տիգրանակերտի հնագիտական հանգրվանի ռմբակոծումը - https://www.facebook.com/photo.php?fbid=4628472710557833&set=pb.100001854498958.-2207520000..&type=3

Monument watch // www.monumnetwatch.org

Now comes a Karabakh war over cultural heritage - https://eurasianet.org/perspectives-now-comes-a-karabakh-war-over-cultural-heritage

Petrosyan H. 2019, The Monument and the Society. Tigranakert in Artsakh, Archeologia Pubblica in Italia, Firenze, 2019, p.69-77

Petrosyan H. 2020, Ethnocide in Artsakh: The Mechanisms Of Azerbaijan’s Usurpation Of Indigenous Armenian Cultural Heritage, CULTURAL HERITAGE Experiences & Perspectives In International Context, PROCEEDINGS OF THE ROCHEMP CENTER INTERNATIONAL CONFERENCE 23rd- 24th Of January, 79-90
Articles

Поздравляем юбиляра. Климов Олег Юрьевич - 70

Акоп Арутюнян

View PDF

Аннотация

Статья посвящена видному представителю Санкт-Петербургской школы античности доктору исторических наук, профессору О.Ю. Климову. Ученый сыграл большую роль в исследовании истории М. Азии, в частности, в изучении истории Пергамского царства. Эти вопросы непосредственно связаны также и с ключевыми проблемами истории древней Армении. В то же время не менее важны исследования О.Ю. Климовым творческого наследия известного немецкого ученого Э. Мейера.

Библиографические ссылки

Царские должностные лица в полисах Пергамского царства. Вестник Ленинградского университета. Серия История, язык, литература. 1982. Вып. 3, № 14. С. 42-45 .

Коллегия атталистов в Пергаме. ВДИ. 1986. № 4. С. 102-109.

Рецензия: Allen R. The Attalid Kingdom: A Constitutional History. Oxford. 1983. ВДИ. 1988. № 4. C. 221-225.

Престолонаследие в эллинистическом Пергаме. Античное общество и государство. Межвуз. сб. Ленинград: ЛГУ. 1988. С. 116-126 .

Программа специального курса «Древние цивилизации и современность». Преподавание истории в школе. 1993. № 5. С. 65-69.

К оценке характера восстания Аристоника в Пергаме. Античный мир: Проблемы истории и культуры. Сб. науч. статей. к 65-летию проф. Э.Д. Фролова. СПб. Изд. СПб. университета. 1998. С. 227-235.

Программа специального учебного курса «Культура на рубеже эпох и цивилизаций: эллинистический мир». Antiquitas Aeterna. Поволжский антиковед. журнал. 2005. № 1. Вып. 1. Эллинистический мир: единство многообразия. С. 270-279 (соавтор В.И. Кащеев).

Политическая система эллинистических государств: власть в условиях империализма. Мнемон. Вып. 6. Под ред. проф. Э.Д. Фролова. СПб: СПбГУ, 2007. С. 77-88.

Проблемы эллинистической истории в научном творчестве К.М. Колобовой. История: мир прошлого в современном освещении. Сборник научных статей к 75-летию со дня рождения профессора Э.Д. Фролова. Под ред. проф. А.Ю. Дворниченко. СПб., 2008. С. 581-595.

Демократия и полисный строй в городах Малой Азии эпохи эллинизма. Вестник Санкт-Петербургского университета. Серия 2. История. Вып. 1. 2010. С. 39-47.

Атталиды Пергама и местное малоазийское население. Восток, Европа, Америка в древности. Сб. науч. трудов XVI Сергеевских чтений. М,: Изд. МГУ, 2010. С. 123-130.

Дискуссии о путях и факторах модернизации древних обществ: Эдуард Мейер о роли индивидуальности в древней истории. Мнемон. Исследования и публ. по истории античного мира. Вып. 11. Под ред. проф. Э.Д. Фролова. СПб: СПбГУ, 2012. С. 383-402.

Царский пир в эпоху эллинизма. Мнемон. Исследования и публ. по истории античного мира. Вып. 13 (1). Под ред. проф. Э.Д. Фролова. СПб: СПбГУ, 2013. С. 237-250.

Аристоник. Российская историческая энциклопедия. Гл. ред. А.О. Чубарьян. Т.2. Аристомен - Благоев. М., 2015.

Эдуард Мейер в годы Первой мировой войны и Веймарской республики. Новый Гермес. Вестник античной истории, археологии и классической филологии. Вып. XIX. 2017. C. 146-158.

The Greek culture of dialogue and of political decision-making process at Hellenistic Kings’ court. Studia Antiqua et Archaeologica. 2017. 23(2). P. 293–302.

Эдуард Мейер: становление ученого и его научная карьера. Новый Гермес. Вестник античной истории, археологии и классической филологии. 2018. Т.X. С. 209–219.

Выдающийся петербургский антиковед Эдуард Давидович Фролов (1933–2018). Вестник СПбГУ. История. 2018. Т. 63. Вып. 4. С. 1256–1276 (в соавторстве с О.В. Кулишовой, А.Д. Пантелеевым, М.М. Холодом).

Рец.: Казаров С.С. А.Д. Дмитрев и развитие антиковедения на Дону. Ростов-на-Дону, Таганрог. 2018. Новый Гермес. Вестник античной истории, археологии и классической филологии. 2018. Вып. 10. С. 280-288.

Первый опыт - Our First experience. In the North, The East and West Meet: Festschrift for Jens Petter Nielsen. Myklebost, K. A. & Bones, S. (ред.). Tromso: Orkana Akademisk, 2019. P. 333-348.

Заметки о начальной истории династии Атталидов (политико-правовой и хронологический аспекты). Восток (Oriens). 2020. № 3. С. 35-50 (в соавторстве с О.Л. Габелко).

Эдуард Мейер об экономическом развитии древних обществ. Новый Гермес. Вестник античной истории, археологии и классической филологии. 2020. Вып. 12. С. 225-244.

Эдуард Мейер и Россия. Новый Гермес. Вестник античной истории, археологии и классической филологии. 2021. Вып. 13. № 4. С. 316-337.

Эдуард Мейер: жизнь, посвященная науке. Эдуард Мейер об истории, рабстве и

экономике древних обществ. Отв. ред. Климов О.Ю. СПб., 2022. С. 7-88.

		Publishing House of Yerevan State University
Address	:	Republic of Armenia, Yerevan, 0025, 1 Alex Manoogian
Tel	:	(+374 60) 710222
		(+374 10) 555570
E-mail	:	publishing@ysu.am

История и культура

Том 19 № 1 (2023)

Articles

Духовнополитическая деятельность католикоса Саргиса I Севанци

Война и революция у истоков создания Восточного государства Уругвай, 1810-1830 гг.

Войны и геноцид

Уроки 1920 года и необходимость их усвоения

Освещение турецко-армянской войны 1920 года в александрийской ежедневной газете "Арев"

Советско-турецкие отношения в годы холодной войны

Политика Японии на Южном Кавказе (1992-2022 гг.)

Израиль и фундаментальный вопрос признания Геноцида армян

Турция: посредник или игрок в противостоянии России и Украины?

За кулисами «Цайтенвенде»․ Альтернативный взгляд на военную позицию Германии на Южном Кавказе

Развитие оборонительных систем в Армении в эпоху бронзы и железа

Мужской костюм и оружие как атрибуты презентации маскулинности в армянской традиционной культуре

Как победить. Тема борьбы и образ воина в хачкарном рельефе Арцаха

Армянские представления о самом победоносном оружии и современная хачкарная культура Арцаха

Лингвостилистический анализ творческих разработок рассказа «Мирхав» Акселя Бакунца

Образ сирина в армянской миниатюрной живописи

Ближневосточные войны и кризис беженцев в Европе последнего десятилетия. Взаимодействие ислама и постхристианской цивилизации на Западе

Скульптурные портреты Акопа Гюрджяна армянских интеллектуалов (1910-е гг.)

Война цивилизаций в творчестве армянских художников

Музей и 44-дневная Арцахская война

Поздравляем юбиляра. Климов Олег Юрьевич - 70

ISSN

Язык

Информация