Լեզվի և ազգային մշակույթի փոխադարձ կապը (զուգադրական վերլուծություն)
DOI-:
https://doi.org/10.46991/BYSU.B/2025.16.2.042Բանալի բառեր-:
ազգային առանձնահատկություններ, անհամապատասխանություններ, զուգադրական վերլուծություն, խորհրդանիշ, համապատասխանություններ, մտածելակերպ, ոչ վերբալ լեզու, սոմատիզմ, սոմատիկ դարձվածք, վերբալ լեզուԱմփոփում
Հոդվածը նվիրված է ռուսերենի և հայերենի դարձվածքների ունիվերսալ թեմատիկ խմբերից մեկի զուգադրական վերլուծությանը՝ դրանց միջև համապատասխանություններն ու անհամապատասխանությունները հայտնաբերելու և դրանց պատճառները բացահայտելու նպատակով։ Ուսումնասիրության համար հատուկ ընտրված է սոմատիկ դարձվածքների թեմատիկ խումբը, քանի որ այն ունի բացահայտ մարդակենտրոն ուղղվածություն և այդ իսկ պատճառով լայն ներկայացված է բոլոր լեզուներում։ Ուսումնասիրությունն ամբողջությամբ կատարվել է լեզվամշակութաբանության լույսի ներքո՝ կիրառելով զուգադրական մեթոդը։ Փորձ է արվել կապ հաստատել ոչ բառային լեզվական նշանների (ոչ վերբալ լեզվի բաղադրիչների) և համապատասխան դարձվածաբանական միավորների միջև։ Ուսումնասիրության ընթացքում բավականաչափ ուշադրություն է հատկացվել էթնոլեզվաբանական գործոնին, որը տվյալ դեպքում մեծ դեր է խաղում զուգադրվող միավորների կապը բացահայտելու հարցում։ Կոնկրետ նյութի ուսումնասիրությունից եզրակացվում է, որ երկու լեզուներում վերլուծվող միավորների միջև նկատված հակասությունները հիմնականում կապված են ազգային առանձնահատկությունների,մշակութային ավանդույթների և համեմատվող լեզուների լեզվակիրների ազգային մտածելակերպի հետ:
Հղումներ
Ղազարյան, Հ․ (2012): Փոխաբերական վերաիմաստավորումը մարմնի մասերի անվանումներով դարձվածքներում // Լրաբեր հասարակական գիտությունների, №1: (Ghazar’yan, H. (2012). P’vokhaberakan veraimastavorumë marmni maseri anvanumnerew darzvats’k’nerum // Lraber hasarakakan gitut’yunneri, №1).
Օլյան, Ա․ (2016): Բառապաշարի թեմատիկ դասակարգումն ու «մարմնի մասերի» իմաստային խումբը լեզվաբանական հետազոտության առարկա // Հայագիտական հանդես, №31 (1): (Olyan, A. (2016). Barrapashari tematikan dasakargumën u “marmni maseri” imastayin khumpë lezvabanakan hetazotut’yan ararka // Hayagitakan handes, №31 (1)).
Балли, Ш. (2001). Французская стилистика. М.: Эдиториал УРСС, 394 с. (Balli, Sh. (2001). Frantsuzskaya stilistika. M.: Editorial URSS, 394 s.).
Маслова, В. А. (2001). Лингвокудьтурология. М.: Изд. Центр «Академия», 208 с. (Maslova, V. A. (2001). Lingvokul’turologiya. M.: Izd. Tsentr “Akademiya”, 208 s.).
Новый язык телодвижений (2007). М., 416 с. (Novyy yazyk telodvizheniy (2007). M., 416 s.).
Русецкая, И. (2012). Концептуализация культурных стереотипов душа и тело в русской соматической фразеологии (с привлечением литовских параллелей). М., 231 с. (Rusetckaya, I. (2012). Kontseptualizatsiya kul’turnykh stereotipov dusha i telo v russkoy somaticheskoy frazeologii (s privlecheniem litovskikh paralleley). M., 231 s.).
Сепир, Э. (1993). Избранные труды по языкознанию и культурологи. М.: Прогресс, 656 с. (Sepir, E. (1993). Izbrannye trudy po yazikoznaniyu i kul’turologii. M.: Progress, 656 s.).
Современный язык жестов (2007). Москва-Минск. (Sovremennyy yazyk zhestov (2007) Moskva–Minsk).
Телия, В.Н. (1993). Культурно-национальные коннотации фразеологизмов // Славянское языкознание. М.: Наука, 308 с. (Teliya, V. N. (1993). Kul’turno-natsional’nye konnotatsii frazeologizmov // Slavyanskoe yazikoznanie. M.: Nauka, 308 s.)
Телия, В. Н. (1996). Русская фразеология. Семантический, прагматический и лингвокультурологический аспекты//Языки русской культуры. М., 281 с. (Teliya, V. N. (1996). Russkaya frazeologiya. Semanticheskiy, pragmaticheskiy i lingvokul’turologicheskiy aspekty // Yazyki russkoy kul’tury. M., 281 s.
Тер-Минасова С. Г. (2008). Язык и межкультурная коммуникация. М.: Слово, 624 с. (Ter-Minasova S. G. (2008). Yazyk i mezhkul’turnaya kommunikatsiya. M.: Slovo, 624 s.).
Բառարաններ
Բեդիրյան, Պ․ Ս․ (2011): Հայերեն դարձվածքների ընդարձակ բացատրական բառարան։ Եր․: (Bediryan, P. S. (2011). Hayeren darzvats’k’neri andratsak bacatrakan barraran. Yer.).
Ղազարյան, Հ․ (2010): Մարմնի մասերի անվանումներով հայերեն-ռուսերեն-անգլերեն դարձվածքների բառարան։ Եր․: (Ghazar’yan, H. (2010). Marmni maseri anvanumnerew hayeren–ruseren–angleren darzvats’k’neri barraran. Yer.).
Սուքիասյան, Ա․ Մ․, Գալստյան, Ս․ Ա․ (1975): Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան։ Եր․: (Sukiasyan, A. M. (1975). Galstyan S. A. Hayots’ lezu’i darzvats’abanakan barraran. Yer.).
Русско-армянский фразеологический словарь (1975). Под ред. Р. Л. Мелкумяна и П. М. Погосяна. Ер.: ЕГУ. (Russko–armyanskiy frazeologicheskiy slovar (1975). Pod red. R. L. Melkumyana i P. M. Pogosyana. Er.: EGU).
Ходжумян, Б.С. (2007). Русско-армянский словарь-справочник соматических фразеологизмов. Ер., изд-во ЕГУ, 176 с. (Khodzhumyan, B. S. (2007). Russko–armyanskiy slovar’-spravochnik somaticheskikh frazeologizmov. Er., izd-vo EGU, 176 s.).
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Bella Khojumyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
