ԿԼԻՄԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ ԱԲԱԴԱՆՈՒՄ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՋՐԻ ՊԱՀԱՆՋԱՐԿԻ ՎՐԱ LARS-WG 8-Ի (CMIP6 SSP SCENARIOS) ՕԳՏԱԳՈՐԾՄԱՄԲ
DOI:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2026.60.2.193Բանալի բառեր:
CMIP6, crop water demand, evapotranspiration (ETo), rainfall redistributionԱմփոփում
Աբադանի նման տաք և չորային շրջաններում կլիմայի փոփոխությունը լուրջ սպառնալիք է ներկայացնում սննդի անվտանգության և ջրային ռեսուրսների համար: Ապագա պայմանների ճշգրիտ կանխատեսումները կարևոր են արդյունավետ հարմարվողականության ռազմավարություններ մշակելու համար: Այս ուսումնասիրության մեջ LARS-WG 8 մոդելը կիրառվել է Աբադանի կայանից (Իրան) ստացված օդերևութաբանական տվյալների հիման վրա՝ 2040 թվականի համար երեք կլիմայական սցենարների՝ SSP1-2.6, SSP2-4.5 և SSP5-8.5, համաձայն: Աբադանի կայանում 2023 և 2024 թթ․-ի կլիմայական տվյալների մեկնաբանությունը, համեմատած 2040 թ․-ի ապագա սցենարների հետ (SSP1-2.6, SSP2-4.5, SSP5-8.5), բացահայտում է տաքացման և տեղումների սեզոնային փոփոխությունների հստակ միտում: Հուլիսին առավելագույն ջերմաստիճանը 47.2°C-ից (2024) բարձրանում է մինչև 48.7℃ (SSP5-8.5), մինչդեռ ET0-ն 393.5 մմ-ից նվազում է մինչև մոտ 291–294 մմ, ինչը կազմում է 25% նվազում: Դեկտեմբերին SSP5-8.5-ում տեղումների քանակը կտրուկ աճում է՝ 0.8 մմ-ից հասնելով 25.7 մմ-ի, ավելի քան 30 անգամ ավելի։ Ի տարբերություն դրա, հունիսին տեղումների քանակը բոլոր սցենարներում մնում է զրոյական։ Մարտ ամսվա տեղումները SSP2-4.5-ում նվազում են 45.0 մմ-ից մինչև 19.1 մմ (58% անկում), մինչդեռ նվազագույն ջերմաստիճանը բարձրանում է 13.9℃-ից մինչև 16.0–16.5℃ (մոտ 15% աճ)։ Այս տեղաշարժերը վկայում են ավելի բարձր ջերմաստիճանների, ամառային գոլորշիացման նվազման և անձրևի կոնցենտրացիայի մասին ավելի զով ամիսներին, ինչը անմիջականորեն ազդում է մշակաբույսերի ջրի կարիքների և ոռոգման ժամանակացույցի վրա։ Ստացված արդյունքների հիման վրա խորհուրդ է տրվում, որ Աբադանում գյուղատնտեսական պլանավորումը անցնի կլիմայի փոփոխությանը դիմացկուն մշակաբույսերի մոդելների, բարելավի ոռոգման արդյունավետությունը և վերանայի ջրի բաշխման պլանները՝ հաշվի առնելով տարվա ցուրտ ամիսներին ջերմաստիճանի աճը և տեղումների կոնցենտրացիայի աճը։
Ներբեռնումներ
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
