ՀՀ ԱՆՇԱՐԺ ԳՈՒՅՔԻ ՇՈՒԿԱՅԻ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ԴԻՖԵՐԵՆՑԻԱՑԻԱ 2024–2025 ԹՎԱԿԱՆԻՆ. ԳՈՐԾԱՐՔՆԵՐԻ ԵՐԿՐԱՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԲԵՎԵՌԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐ
DOI:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2026.60.2.435Բանալի բառեր:
real estate market, spatial polarization, core periphery model, Yerevan, legal entity transactions, collateral transactions, rental market, land sales, apartment purchases, cadastral data, geo analytics, regional inequality, mortgage lending, transaction intensityԱմփոփում
Այս աշխարհագրական-վերլուծական ուսումնասիրությունը, որը հիմնված է ՀՀ անշարժ գույքի կադաստրի պաշտոնական տվյալների վրա, ուսումնասիրում է անշարժ գույքի գործարքների տարածական կառուցվածքը 2024–2025 թվ.-ի համար: Այն ուսումնասիրում է իրավաբանական անձանց կողմից գնումներն ու վաճառքները (հատուկ ուշադրություն դարձնելով 2025 թվ.-ի դեկտեմբեր ամսվան), ապահովված գործարքները, վարձակալության պայմանագրերը, հողային գործարքները և բազմաբնակարան շենքերում բնակարանների գնումը: Բացահայտվում է կենտրոն-ծայրամասային շուկայի արտահայտված օրինաչափություն, որտեղ Երևանը հանդիսանում է իրացվելիության, կապիտալի կենտրոնացման և բանկային գործունեության բացարձակ կենտրոն, մինչդեռ մարզերի մեծ մասը ցուցաբերում է լճացում կամ անկում: 2025 թվականի դեկտեմբերին իրավաբանական անձինք վաճառել են գրեթե հինգ անգամ ավելի շատ գույք, քան գնել են, ընդ որում՝ վաճառքների ճնշող մեծամասնությունը տեղի է ունեցել Երևանում: Ապահովված գործարքների ընդհանուր 7,5% աճը պայմանավորված է բացառապես Երևանով և հարակից Կոտայքի մարզով՝ ձևավորելով «գրավի գոտի», որից դուրս անշարժ գույքը կորցնում է իր ֆինանսական ֆունկցիոնալությունը: Վարձակալության շուկան կրճատվել է 5,7%-ով, որի անկումը կապված է մայրաքաղաքից հեռավորության և բնակչության արտահոսքի հետ, բացառությամբ արարատում և Սյունիքում տեղայնացված աճի: Հողային գործարքները նվազել են 11,6%-ով՝ բնակարանների գնման 35,3% աճի ֆոնին, ինչը վկայում է անհատական շենքերից դեպի համախմբված բազմաբնակարան շենքերի կառուցվածքային անցման մասին, հիմնականում մայրաքաղաքի մետրոպոլիտենային տարածքում: Ուսումնասիրությունը եզրակացնում է, որ տարածական բևեռացումը շարունակում է զարգանալ. Երևանը և նրա հարակից արվարձանները դառնում են բարձր իրացվելիության, ակտիվ ապահովագրված վարկավորման և գործարքների կայուն աճի միակ գոտին, մինչդեռ ծայրամասային շրջանները ռիսկի են դիմում ընկնելու շուկայական ատրոֆիայի գոտի: Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է երկու քարտեզագրություն, որոնք պատկերում են իրավաբանական անձանց գործարքները և գործարքների ինտենսիվությունը 1000 մարդու հաշվով:
Ներբեռնումներ
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
