Հտ․ 44 No. 2 (222) (2010)

Աշխատանքում ճշտված է հարավային Զանգեզուրի Նորարևիկի շերտախմբի տերրիգեն-ածխաթերթաքարա-ցամաքային առաջացումների երկրաբանական կտրվածքը և հիմնավորված է նրա մետաղաբերությունը ոսկու և պլատինի հանքայնացման հեռանկարներով:

Փխրուտի հիդրոթերմալ ծագում ունեցող հանքավայրի ուրանի լիթոերկրաքիմիական պսակների ուսումնասիրության արդյունքներով հաստատված է, որ ֆազային քիմիական անալիզի օգնությամբ կարելի է հայտնաբերել ուրանի երկրորդային ցրված պսակները, որոնք չափերով էապես գերազանցում են ռադիոչափական մեթոդով եզրագծված պսակները: Պարզվել է, որ այս երկու մեթոդների համադրումը էապես բարձրացնում է ուրանի հանքավայրերի որոնումների հուսալիությունը՝ հատկապես կույր հանքային մարմինների որոնման դեպքում:

Չնայած մինչև օրս ջրային ռեսուրսների բնագավառում կատարված ուսումնասիրությունների, տարբեր ճյուղերի ջրամատակարարման վիճակը հանրապետությունում մնում է անբավարար: Այս առումով առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում Արարատյան միջլեռնային գոգավորության ստորերկրյա ջրերի յուրացումը: Աշխատանքում քննարկվում են հնաջրաերկրաբանական շրջանացման, համեմատական հիպսոմետրիկ բարձր նիշերում ջրառի հարցերը: Մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդով գնահատված է ստորերկրյա ջրերի կենտրոնացված ջրառի ազդեցությունը գոգավորության հարթավայրային տարածքի ջրերի ռեժիմի վրա:

Հոդվածում ամփոփված են Գողթ-Գառնի ստորերկրյա ջրերի հոսքի հիդրոերկրաբանական հետազոտությունների արդյունքները, որոնք իրականացվել են բնական պաշարների և քաղցրահամ ստորերկրյա ջրերի գործառնական պաշարների գերագնահատման նպատակով։ Հաստատված է, որ ստորլավան և նորագույն տեղագրությունը չեն համընկնում, ստորերկրյա ջրերի հոսքի կուտակում տեղի է ունենում լավաների տակ թաղված գետերի հնագույն ջրանցքների վրա: Ջրային հաշվեկշռի մեթոդով պարզվել է, որ ուսումնասիրվել են ստորերկրյա ջրերի հոսքի վերալիցքավորումները հարևան ավազաններից կամ Սևանա լճից կամ Վեդի գետի ավազանից:

Հայաստանի Հանրապետություն եղանակային պայմանների ձևավորման վրա հատկապես տարվա ցուրտ ժամանակահատվածում մեծ ազդեցություն ունեն հանրապետության հարավային շրջաններից շարժվող ցիկլոնային դաշտերը։ Նրանց կողմից նկատվում են բազմաթիվ ուժեղ քամիներ, ձնաբքեր և հորդառատ անձրևներ։ ՀՀ «Հիդրոօդևութաբանության կենտրոնում» արխիվացված սինոպտիկ գծապատկերների, արբանյակային պատկերների և այլ վիճակագրական տվյալների հիման վրա ուսումնասիրվել են հարավային ցիկլոնի առաջացման պայմանները, շարժման արագության և ուղղության առանձնահատկությունները, եղանակային պայմանների առանձնահատկությունները նրա տարբեր հատվածներում։

Այս աշխատությունում քննարկվում է ազոտի երկօքսիդով մթնոլորտի աղտոտվածության կանխատեսման տեխնիկան՝ հիմնված ազոտի երկօքսիդի քանակի մոնիտորինգի մշակված տվյալների և 2005–2007թթ. Երևանի մեթոդաբանական բնութագրերի վրա։ Տաք և ցուրտ ժամանակաշրջանների տեխնիկայի մշակման համար կիրառվել է «պատկերների ճանաչման մեթոդը»։ Օդի ջերմաստիճանը, քամու ուղղությունն ու արագությունը, օդի խոնավությունը և ինվերսիան համարվել են կանխատեսողներ: Կատարվել է թեստային հաշվարկ: Տեխնիկայի կիրառման համար կիրականացվեն հետագա թեստեր։

Սյունիքի մարզի բնական և մարդածին տարրերի մանրակրկիտ վերլուծությունը, համապատասխան միավորային արժեքների ստանդարտացումը, փորձագիտական քաշի գործոնների ընտրությունը և դրանց հետագա համադրումը մեզ հնարավորություն տվեց կազմել լանդշաֆտային-էկոլոգիական ճնշման քարտեզ: Քարտեզը որպես հիմք դիտարկելով՝ մենք տրամադրեցինք Սյունիքի մարզի տարածքի լանդշաֆտային-էկոլոգիական գոտիավորումը և վերջապես սահմանեցինք 3 լանդշաֆտային-էկոլոգիական շրջաններ և 17 ենթաշրջաններ: