ԳԼՈԲԱԼ ԿԼԻՄԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ԿԱՍԿԱԴԱՅԻՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿՐԻՈԼԻԹՈՍՖԵՐԱՅԻ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐԻ ԵՎ ԴՐԱՆՑԻՑ ԿԱԽՎԱԾ ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐԱԿԱՆ ԵՎ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԵՆԹԱԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔՆԵՐԻ ՎԻՃԱԿԻ ՎՐԱ

Հեղինակներ

  • Ալեքսեյ Ն․ Գորդիենկո ՌԳԱ-ի «Կոլայի գիտական կենտրոն» դաշնային հետազոտական կենտրոն, Ապատիտի, Մուրմանսկի մարզ, Ռուսաստան https://orcid.org/0000-0001-5179-1082

DOI:

https://doi.org/10.46991/PYSUC.2026.60.2.239

Բանալի բառեր:

climate, cryolithosphere, cryolithozone, cascade processes, emergencies, sustainable state, industrial infrastructure

Ամփոփում

Այս համառոտ ուսումնասիրությունը համապարփակ պատկերացում է տալիս կլիմայի գլոբալ փոփոխության ազդեցության մասին կրիոլիթոսֆերայում տեղի ունեցող գործընթացների վրա: Ուշադրություն է դարձվում ելակետային և կախված երևույթներին և գործընթացներին, ներառյալ արեգակնային ակտիվությունը, հավերժական սառցակալման քայքայումը և ենթակառուցվածքները կազմող շենքերի ու կառույցների քայքայումը: Հաշվի առնելով կասկադային սցենարով կառուցված կոնկրետ էքստրեմալ երևույթները՝ բացահայտվում է էկզոգեն երկրաբանական գործընթացներին ենթարկված տարածքներում տեղակայված արդյունաբերական և սոցիալական ենթակառուցվածքների խոցելիությունը: Այս նյութի ինքնատիպությունը որոշվում է բնության էկզոգեն երևույթների և տեխնոսֆերայի միջև հետևողական փոխկապակցվածության համապարփակ պատկերացմամբ, որը բնական և մարդածին արտակարգ իրավիճակների առաջացման և զարգացման միջավայր է: Այս ուսումնասիրության հիմնական եզրակացությունը ապացուցված պնդում է կլիմայական գործընթացների օբյեկտիվ ըմբռնում ձևավորելու անհրաժեշտության մասին՝ սոցիալական և արդյունաբերական ենթակառուցվածքների վիճակի համապարփակ կանխատեսողական գնահատման շրջանակներում, որպես տվյալ տարածքի կայուն վիճակի ապահովման էական պայման։

Ներբեռնումներ

Ներբեռնման տվյալները դեռ հասանելի չեն:

Ներբեռնումներ

Հրատարակվել է

2026-09-04

Թողարկում

Բաժին

Աշխարհագրություն

Ինչպես մեջբերել

ԳԼՈԲԱԼ ԿԼԻՄԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ԿԱՍԿԱԴԱՅԻՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿՐԻՈԼԻԹՈՍՖԵՐԱՅԻ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐԻ ԵՎ ԴՐԱՆՑԻՑ ԿԱԽՎԱԾ ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐԱԿԱՆ ԵՎ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԵՆԹԱԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔՆԵՐԻ ՎԻՃԱԿԻ ՎՐԱ. (2026). ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ, 60(2 (269), 239-250. https://doi.org/10.46991/PYSUC.2026.60.2.239