ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՆԵՐԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՀԻՄՔԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ
DOI:
https://doi.org/10.46991/BYSU.C/2026.SP2.022Բանալի բառեր:
իրավաբանական կլինիկա, կլինիկական կրթություն, կրթական ծրագիր, ուսումնական հաստատություն, անվճար իրավաբանական օգնություն, սոցիալապես անապահով խավ, հանրային պաշտպանություն, դատական ներկայացուցչություն, լրացուցիչ կառուցակարգ, վարքագծի կանոններԱմփոփում
Իրավաբանական կլինիկաները ավանդաբար իրականացնում են երկու հիմնական առաքելություն՝ կրթական և սոցիալական՝ հանդիսանալով իրավաբանական կրթության և իրավաբանական օգնության մատուցման յուրահատուկ ձև։ Միևնույն ժամանակ ակնհայտ է, որ իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է գործառութային, կառուցակարգային, ընթացակարգային և նյութական անհրաժեշտ և բավարար նախադրյալների առկայությամբ։ Ընդ որում, որպեսզի քննարկվող նախադրյալներին հաղորդվի ինստիտուցիոնալ բնույթ, անհրաժեշտ է դրանց տալ իրավական պատշաճ ամրագրում։
Տեսական աղբյուրների, հայրենական օրենսդրության, ինչպես նաև միջազգային և ներպետական փորձի հիման վրա աշխատանքում ներկայացվել են իրավաբանական կլինիկաների դերն ու նշանակությունը, «իրավաբանական կլինիկա» հասկացության բովանդակությունը, վերլուծվել են դրանց կրթական և սոցիալական գործառույթները, ինչպես նաև քննարկվել են իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետությունը պայմանավորող նախադրյալները։
Առանձին քննարկման առարկա է դարձվել իրավաբանական կլինիկաների գործունեությունը կարգավորող օրենսդրության ոչ բավարար մակարդակը, այդ թվում՝ իրավաբանական կլինիկաներում ընդգրկված ուսանողների՝ դատական ներկայացուցչություն իրականացնելու սահմանափակումները, իրավաբանական օգնության համար անհրաժեշտ ապացույցների ձեռքբերման արդյունավետ գործիքակազմի բացակայությունը, հաճախորդների կողմից կլինիկայի նկատմամբ վստահություն ապահովող այնպիսի պահանջների բացակայությունը, ինչպիսիք են կլինիկայի մասնագիտական վարքագծի կանոնները, և այլն։
Հոդվածում հեղինակները ներկայացնում են գիտագործնական մի շարք եզրահանգումներ, որոնք կարող են ուղենիշային լինել իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետության բարձրացման և կլինիկական կրթության համակարգի հետագա զարգացման համար։
Հղումներ
Hayastani Hanrapetutyan Sahmanadrutyun, yndunvel e 05.07.1995 t. Amboghjutyamb verasharadrvel
e 06.12.2015 t. Tes HHPT 2015.12.21/ Hatuk togharkum Hod. 1118։
Mardu iravunqneri yev himnarar azatutyunneri pashtpanutyan masin yevropakan konventsia, yndunvel
e 04.11.1950 t. Tes HHPT 2002.06.05/17(192) Hod. 367։
HH qaghaqaciakan datavarutyan orensgirq, yndunvel e 09.02.2018 t. Uzhi mej e mtel 09.04.2018 t. Tes
HHPT 2018.03.05/16(1374) Hod. 208։
HH qreakan datavarutyan orensgirq, yndunvel e 30.06.2021 t’. Uzhi mej e mtel 01.07.2022 t. Tes
Miasnakan kayq 2021.07.26–2021.08.08, Pashtonakan hraparakman ory 28.07.2021։
HH varchakan datavarutyan orensgirq, yndunvel e 05.12.2013 t. Uzhi mej e mtel 07.01.2014 t. Tes
HHPT 2013.12.28/73(1013).1 Hod. 1186.1։
«Pastabanutyan masin» orenk, yndunvel e 14.12.2004 t. Uzhi mej e mtel 22.01.2005 t. Tes HHPT
2005.01.21/6(378) Hod. 102։
««Pastabanutyan masin» orenkum popokhutyunner yev lracumner katarelu masin» orenk’, yndunvel e
05.10.2022 t. Uzhi mej e mtel 06.11.2022 t. Tes Miasnakan kayq 2022.10.17–2022.10.30։
Sahmanadrakan datarani 2008 t. hoktemberi 8-i tiv SDO-765 voroshum։
Sahmanadrakan datarani 2025 tvakani aprili 16-i tiv SDO-1776 voroshum։
Akashkina T. G., Byshov D. V., Funktsii yuridicheskoy kliniki, Ogaryov-Online, (2015), 5 (46).
Fedyunina T. V., Pravovaya klinika kak obrazovatelnyy proekt v podgotovke budushchikh yuristov,
Vestnik Yuzhno-Uralskogo gosudarstvennogo gumanitarno-pedagogicheskogo universiteta, (2014),
(4). Franz H., Clinical legal education as an instrument to address access to justice: A critical analysis of
the clinical movement in Germany, International Journal of Clinical Legal Education, Practice Report,
2023.
Kemp V., Munk T., Gower S., Clinical legal education and experiential learning: Looking to the future,
2016.
Khudoykina T. V., Kuptsova O. V., Eticheskiy kodeks kak korporativniy akt yuridicheskoy kliniki,
Problemi v rossiyskom zakonodatelstve, Yuridicheskiy zhurnal, (2015), (5).
Kivalov S., Legal clinics as an important element of human right for free legal aid, Revista de Derecho,
(2019), Vol. 8.
Klimkina Yu. A., Deyatelnost yuridicheskikh klinik v otnoshenii nesovershennoletnikh lits, Nauka i
obrazovanie segodnya, (2016), 7 (8).
Lin L., Research on the specificity, orderliness, and effectiveness of legal clinic education, Higher
Education and Practice, 2024, Vol. 1, No. 5.
Ozernikova T. G., Smirnova I. G., Teterina L. A., Osobennosti razvitiya yuridicheskikh klinik v
sovremennykh usloviyakh i ikh mesto v obrazovatelnom klastere, Izvestiya Baykalskogo
gosudarstvennogo universiteta, (2015), 25 (2).
Panga E. V., Konokin D. V., Organizatsiya raboty studentov v yuridicheskoy klinike i ikh motivatsiya:
Osobennosti okazaniya besplatnoy pravovoy pomoshchi naseleniyu, Pravo i upravlenie, (2023), (9).
Sitnikova K. O., Kotryakhov N. V., Obuchayushchaya funktsiya yuridicheskoy kliniki, Kontsept,
(2017), (12).
Suellyn S., The role of clinical programs in legal education, Mich. B. J. 77, (1998), no. 7.
The Clinical Legal Education Handbook, edited by Thomas L., Johnson N., Institute of Advanced Legal
Studies, University of London Press, 2020.
Tishkovich K. S., Fenomen doveriya kak faktor effektivnosti pravovoy pomoshchi v praktike
yuridicheskikh klinik, Prikladnaya yuridicheskaya psikhologiya, (2023), 1 (62).
Tishkovich K. S., Innovatsionnyy podkhod k yuridicheskomu klinicheskomu obucheniyu: Problemy i
perspektivy, Vestnik Omskogo universiteta, Seriya «Pravo», (2021), 18 (1).
Trofimova M. S., Mekhanizmy vzaimodeystviya yuridicheskikh klinik i gosudarstvennykh organov:
pravovye, organizatsionnye i eticheskie problemy, Pravovoe gosudarstvo: Teoriya i praktika, (2021), 3
(65).
Wilson R., The global evolution of clinical legal education: More than a method, Cambridge,
Cambridge University Press, 2017.
Winkler E., Clinical legal education: A report on the concept of law clinics, 2013.
Wizner S., The Law School Clinic: Legal Education in the interests of justice, 70 Fordham L. Rev.,
(2002).
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Tigran Markosyan, Nare Paronyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
