Том 12 № 3 (36) (2021)

Ա. Սարգսյան, Հայոց ցեղասպանության իմաստավորման հարցը, «Էջմիածին» կրօնագիտական եւ հայագիտական ամսագիր, 2020, Դ, նույնի՝ Հայոց ցեղասպանությունն ինքնության խնդրի համապատկերում (Նժդեհի և Ասատրյանի օրինակով), «Էջմիածին» կրօնագիտական եւ հայագիտական ամսագիր, 2020, Բ, Հայոց ցեղասպանությունն ինքնության խնդրի համապատկերում (Նժդեհի և Ասատրյանի օրինակով), «Էջմիածին» կրօնագիտական եւ հայագիտական ամսագիր, 2020, Գ

Է. Հարությունյան, Ազգային ինքնություն և կյանքի մշակույթ, Եր., 2004

Գ. Նժդեհ, Հատընտիր, Եր., 2006

Ա. Սարգսյան, Հայ ազգային ինքնության պատմաիմաստասիրական և մշակութաբանական տեսանկյունները (Հայկ Ասատրյանի օրինակով), «Բանբեր Երևանի համալսարանի», «Փիլիսոփայություն, Հոգեբանություն» 134.4, Եր., 2011

Հ. Ասատրյան, Հատընտիր, Եր., 2004

««Հայոց համազգային շարժում» կուսակցության ծրագիր, 2007», առցանց՝ http://www.anm.am/index.php?option=com_content&view=article&id=81&Itemid=67, այց՝ 03.02.2020, ««Հայ ազգային կոնգրես» կուսակցության ծրագիր, 2013», առցանց՝ http://www.anc.am/?page_id=1024, այց՝ 03.02.2020, «ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի նախընտրական ծրագիր, 2013», առցանց՝ http://www.hhk.am/u_files/file/election-programm-FINAL2013%20(1).pdf, այց՝ 03.02.2020, «Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության ծրագիր», առցանց՝ http://hhk.am/hy/program/, այց՝ 03.02.2020: Տե՛ս Astghik Mirzakhanyan, Economic and Social Development, in: The Armenians: Past and Present in the Making of National Identity, edited by Edmund Herzig and Marina Kurkchian, London: Routledge, 2005, էջ 198-210:

Հրաչ Բայադյան, Երևակայելով անցյալը․ խորհրդահայ արդիականության պատումներ, Երևան։ Հեղինակային հրատ․, 2020, էջ 186:

Charles Beitz, The Idea of Human Rights, Oxford: Oxford University Press, 2009:

«Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիր», էջ 6:

Иммануил Кант, Основы метафизики нравственности, Сочинения в 6-ти томах, т.4, ч. 1, Москва: Мысль, 1965, էջ 269:

Will Kymlicka, Contemporary Political Philosophy: An Introduction, Oxford: Oxford University Press, 2002, էջ ix.

Michael Sandel Liberalism and the Limits of Justice, Cambridge: Cambridge University Press, 1998:

Robert Nozick Anarchy, State and Utopia, Oxford: Blackwell, 1999:

Ronald Dworkin, Sovereign Virtue: The Theory and Practice of Equality, Cambridge (Mass): Harvard University Press, 2002:

Michael Walzer, Spheres of Justice: A Defense of Pluralism and Equality, New York: Basic Books, 1983:

Chantal Mouffe, The Democratic Paradox, Verso: New York/ London, 2000:

John Rawls, A Theory of Justice, The Belknap Press of Harvard University Press: Cambridge/ Massachusetts, 2005, էջ 3–7:

John Rawls, A Theory of Justice, p. 302.

John Rawls, A Theory of Justice, p. 302:

Thomas Pogge, John Ralws: His Life and Theory of Justice, Oxford, Oxford University Press, 2007:

Անահիտ Սիմոնյան, Հայկ Սմբատյան, Միշա Թադևոսյան, Սոֆյա Մանուկյան, «Ի՞նչ է արդարությունը. արդարության ընկալումները հայաստանցիների շրջանում»; Անահիտ Սիմոնյան, Գոռ Հակոբյան, «Աղքատություն և մարդու իրավունքներ. ինչպե՞ս ձևավորել իրավունքահենք պետական աղքատության հաղթահարման քաղաքանություն Հայաստանում»; Արթուր Մկրտիչյան, Հարություն Վերմիշյան, Սոնա Բալասանյան, Անկախության սերունդ. Հետազոտություն երիտասարդների շրջանում. Հայաստան 2016, Եր.: Ֆրիդրիխ Էբերտ հիմնադրամի հայկական մասնաճյուղ, 2016; Նարինե Խաչատրյան, Սոնա Մանուսյան, Աստղիկ Սերոբյան, Նվարդ Գրիգորյան, Աննա Հակոբջանյան, Մշակույթ, Արժեքներ, Համոզմունքներ. Վարքի կողմնորոշիչները փոփոխվող հայ հասարակությունում, Եր.: Հեղ. Հրատ., 2014:

««Իմ քայլը» դաշինքի նախընտրական ծրագիր», Հետք, առցանց՝ https://hetq.am/static/content/pdf/My%20step.pdf, 22.01.2020, «ՔՈ նախընտրական ծրագիր», առցանց՝ http://www.sdp.am/%D6%84%D5%B8-%D5%B6%D5%A1%D5%AD%D5%A8%D5%B6%D5%BF%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%AE%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D6%80/ , այց՝ 22.01.2020, «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության նախընտրական ծրագիր, առցանց՝ https://www.brightarmenia.am/am/54/1543/lusavor-hayastan-kusakcutyan-azh-nakhyntrakan-tsragir.htm, այց՝ 22.01.2020:

Will Kymlicka, Contemporary Political Philosophy: An Introduction, p. 144.

Անահիտ Սիմոնյան, Գոռ Հակոբյան, «Աղքատություն և մարդու իրավունքներ. ինչպե՞ս ձևավորել իրավունքահենք պետական աղքատության հաղթահարման քաղաքանություն Հայաստանում»: Աղասի Թադևոսյան, Անհավասարության դիսկուրսը և աղքատության հաղթահարման հիմնախնդիրը Հայաստանում, ՀԱՅԱՍՏԱՆ 2018. ԻՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐ, Եր.: Հումանիտար հետազոտություններ հայկական կենտրոն, 2019, էջ 154–163:

ՀՀ Սահմանադրություն, առցանց՝ https://www.president.am/hy/constitution-2015/, այց՝ 23.02.2020:

Անահիտ Սիմոնյան, Հայկ Սմբատյան, Միշա Թադևոսյան, Սոֆյա Մանուկյան, «Ի՞նչ է արդարությունը. արդարության ընկալումները հայաստանցիների շրջանում»։

«ՀՀ վարչապես Նիկոլ Փաշինյանի ուղերձը Մարտի 1-ի կապակցությամբ», 1 Մարտի, 2019, Հայաստանի Հանրապետության Վարչապետի կայքէջ, առցանց՝ https://www.primeminister.am/hy/statements-and-messages/item/2019/03/01/Nikol-Pashinyan-Message/, այց՝ 19.01. 2020, «Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 74-րդ նստաշրջանում», 26 Սեպտեմբերի, 2019, Հայաստանի Հանրապետության Վարչապետի Կայքէջ, Սեպտեմբերի 26, 2019, առցանց՝ https://www.primeminister.am/hy/statements-and-messages/item/2019/09/26/Nikol-Pashinyan-74th-session-of-UN-General-Assembly/, այց՝ 19.01.2020, ««Հեղափոխությունն ստեղծել է մի միջավայր, որտեղ մարդը բարձրագույն արժեք է, և նրա իրավունքների պաշտպանությունը կառավարության առաջնային խնդիրն է». վարչապետը մասնակցել է ՄԻՊ հաստատության գործունեության 15-ամյակի համաժողովին», Հայաստանի Հանրապետության Վարչապետի կայքէջ, 26 Նոյեմբերի, 2019, առցանց՝ https://www.primeminister.am/hy/statements-and-messages/item/2019/11/26/Nikol-Pashinyan-Ombuds-15/, այց՝ 02.02.2020, «ՀՀ Կառավարության 2019–2023 թվականների ծրագիր», 25, «Մարդու իրավունքների պաշտպանության 2020–2022 թվականների ազգային ռազմավարություն», http://e-rights.am/, այց՝ 19.01.2020, 9: «Փաշինյանը հռչակագրի նախագիծ է հրապարակում», Ազատություն, 11 Մարտի, 2020, առցանց՝ https://www.azatutyun.am/a/30481268.html, այց՝ 13.03.2020, «Հարկավոր է անվանական մատնանշել բոլոր այդ հանցագործությունների գլխավոր դերակատարներին. Լևոն Բարսեղյանը՝ վարչապետի հրապարակած հռչակագրի մասին», factor.am, 11 Մարտի, 2020, առցանց` https://factor.am/228866.html, այց՝ 13.03. 2020:

«Մարդու իրավունքների պաշտպանության 2020–2022 թվականների ազգային ռազմավարություն»:

Տե՛ս «Կառավարության 2019–2023 թվականների ծրագիր»:

«Աշխատանքի և սոցիալական պաշտպանության ոլորտի զարգացման 2020-2025 թվականների ռազմավարության նախագիծ»։

Նաիրա Մկրտչյան, «Մարդու հիմնարար իրավունքների հարաբերումն սոցիալական արդարությանը հետհեղափոխական Հայաստանի հանրային-քաղաքական խոսույթում», առցանց` https://www.osf.am/wp-content/uploads/2020/07/Մարդու-հիմնարար-իրավունքների-հարաբերումն-սոցիալական-արդարությանը-հետհեղափոխական-Հայաստանի-հանրային-քաղաքական-խոսույթում.pdf, այց` 05.08.2021:

Նաիրա Մկրտչյան, «Մարդու հիմնարար իրավունքների հարաբերումն սոցիալական արդարությանը հետհեղափոխական Հայաստանի հանրային-քաղաքական խոսույթում»:

Նաիրա Մկրտչյան, «Մարդու հիմնարար իրավունքների հարաբերումն սոցիալական արդարությանը հետհեղափոխական Հայաստանի հանրային-քաղաքական խոսույթում»:

Գարեգին Նժդեհ, Որդիների պայքարը հայրերի դեմ. Եր., 2015, էջ 63:

Гегель Г. В. Ф. Энциклопедия философских наук. Т. 1. Наука логики. М., "Мысль", 1974, с. 229

Артановский С. Н. Понятие Родины: современные модификации // Вестник Санкт-Петербургского государственного университета культуры и искусств. 2012. № 3. էջ 6-10:

Трубецкой Е. Н. Избранные произведения. Ростов-на-Дону: Феникс, 1998. 512 с.

Գայանե Մախմուրյան, Պատմական և քաղաքական հայրենիքի սահմանները // «Հայաստանի հանրապետություն» օրաթերթ, 01.07.2021. (https://hhpress.am/hanrapetutyun/2021/2070/?fbclid=IwAR0pAWoiHOH-aErASYEPsGqCQbQ7WfNYVcoentkT8F2rICCc14fsM5cgoSw )

Էդվարդ Հարությունյան, Ազգային ինքնություն և կյանքի մշակույթ. Եր., ԵՊՀ, 2004, էջ 25:

Տե´ս Сандомирская И. Родина в советских и постсоветских дискурсивных практиках // ИНТЕРакция. ИНТЕРвью. ИНТЕРпретация. 2004. № 2-3, էջ 16-26:

Գայանե Մախմուրյան, Պատմական և քաղաքական հայրենիքի սահմանները // «Հայաստանի հանրապետություն» օրաթերթ, 01.07.2021. (https://hhpress.am/hanrapetutyun/2021/2070/?fbclid=IwAR0pAWoiHOH-aErASYEPsGqCQbQ7WfNYVcoentkT8F2rICCc14fsM5cgoSw )

Արցախի Հանրապետության սահմանադրություն. Հոդված 175. Արցախի Հանրապետության իրավազորության սահմանները ( http://www.nankr.am/hy/1838 )

Бунтман Н. В. Нарушение границ: возможное и невозможное // Жорж Батай, Литература и зло. М., МГУ, 1994. էջ 5-14։

Էդվարդ Հարությունյան, Պետությունը էկզիստենցիալ ճակատագրի խրամատներում // Բանբեր Երևանի Համալսարանի․Փիլիսոփայություն, Հոգեբանություն․N1, 2021, էջ -18։

Ортега-и-Гассет Х., Дегуманизация искусства и другие работы. М., 1996, с. 73.

Философия истории : учеб. пособие / под ред. А. С. Панарина – М., 1999, с.369.

Ясперс К., Смысл и назначение истории. М., 1994, с. 242.

Мюллер М., Смысловые толкования истории // Философия истории : антология / сост. Ю. А. Кимелев, М., 1995, էջ 274:

Марков Б. В., После оргии // Америка / Ж. Бодрийар., СПб., 2000, էջ 40:

Хайдеггер М., Бытие и время, М., 1993, էջ 126:

Дебор Г., Общество спектакля. М., 2000, էջ 12, տե՛ս նաև Мальковская И. А, Эволюция зрелищ в человеческом измерении //

Социс, 2008, N 9, նույնի՝ Метаморфозы субъективности в современном мире // Социс, 2008, N 5.

Սողոմոնյան Գ., Սոցիոմշակութային փոխակերպումներ և մադաբանական ճգնաժամ, Ե., ԵՊՀ հրատարակչություն, 2018, էջ 63-

:

Բաբաջանյան Լ. Քաղաքական կյանքի բեմականացման փոխակերպումները արդի քաղաքական գործընթացների համատեքստում // Բանբեր Երևանի համալսարանի, N 1 , Ե., 2019 , էջ 35 :

Кара-Мурза С. Г., Манипуляция сознанием. М., 2000, էջ 219-220:

Маркузе Г., Эрос и цивилизация. Одномерный человек: Исследование идеологии развитого индустриального общества, М.,

, էջ 275:

Wilber K., The Eye of Spirit, Boston, 1997, էջ 140:

Эвола Ю., Оседлать тигра, СПб, 2005, 244 էջ:

Wilber K., A Brief History of Everything, Dublin, 1996, էջ 11-12:

Генон Р., Восток и Запад, М., 2005, էջ 59:

Руссо Жан-Жак, Об общественном договоре, М., АиФ, 2012:

Հարությունյան Էդ. Ա., Համատեքստի հերթափոխը. Մարդկային կեցության սոցիոմշակութային այլատեսակությունների ապականումը, «Բանբեր Երևանի համալսարանի. Փիլիսոփայություն, Հոգեբանություն», N 1(19), Եր., 2016, էջ 5:

Дебор Г., Общество спектакля, М., 2000, էջ 89:

Бодрийар Ж., Америка, СПб., 2000, էջ 98-99.

Ортега-и-Гассет Х. “Дегуманизация искусства” и другие работы. Сборник.М., Радуга, 1991, էջ 155:

Гегель Г.Ф., Философия права.М., «Мысль», 1990, էջ 352:

Бодрийар Ж Символический обмен и смерть. М.,2009, էջ 136-137:

Тард Г. , Общественное мнение и толпа, М. , Изд-во ЛЕНАНД, 2015, էջ 71

Делез Ж., Различие и повторение. — ТОО ТК «Петрополис», 1998, էջ 255

Տե՛ս Отега-и-Гассет Х., “Дегуманизация искусста’ и другие работы. Сборник, М.; Радуга,1991, էջ 500:

Бурдье П., Социальное пространство:поля и практики, М., СПБ, 2005, էջ 272:

Уолтер Липман, Общественное мнение,М., 2004, էջ 114:

Отега-и-Гассет Х., “Дегуманизация искусста’ и другие работы. Сборник, М.; Радуга,1991, էջ 44:

Токвиль А., Демократия в Америке, М. , Прогресс, 1992, էջ 196:

Ноэль-Нойман Э. Н , Общественное мнение. Открытие спирали молча¬ния, М., Прогресс-Академия, Весь Мир, 1996, էջ 103:

Է. Ա. Հարությունյան, Մարդկային կեցության այլակերպումները, Եր., 2018, էջ 94:

Карл Т. Л., Шмиттер Ф. Что есть демократия? // http://www.politnauka.org/ library/dem/karl-shmitter.php

Diener, E., Pressman, S. D., Hunter, J., & Delgadillo‐Chase, D. (2017). If, why, and when subjective well‐being influences health, and future needed research. Applied Psychology: Health and Well‐Being, 9(2), 133-167.

Strine, T. W., Chapman, D. P., Balluz, L. S., Moriarty, D. G., & Mokdad, A. H. (2008). The associations between life satisfaction and health-related quality of life, chronic illness, and health behaviors among U.S. community-dwelling adults. Journal of Community Health, 33, 40-50.

Diener, E. (2006). Guidelines for national indicators of subjective well-being and ill-being. Journal of happiness studies, 7(4), 397-404, OECD (2013), OECD Guidelines on Measuring Subjective Well-being, OECD Publishing. http://dx.doi.org/10.1787/9789264191655-en

Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069–1081. https://doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069

Veenhoven, R. (1996). The study of life-satisfaction. Eötvös University Press. Retrieved from http://hdl.handle.net/1765/16311, Sousa, L., & Lyubomirsky, S. (2001). Life satisfaction. In J. Worell (Ed.), Encylopedia of women and gender: Sex similarities and differences and the impact of society on gender (Vol. 2, pp. 667-676). . San Diego, CA: Academic Press

Diener, E., & Ryan, K. (2009). Subjective well-being: A general overview. South African journal of psychology, 39(4), 391-406.

Seligman, M. (2011). Flourish. New York, NY: Free Press.

Diener, E., Oishi, S., & Lucas, R. E. (2003). Personality, culture, and subjective well-being: Emotional and cognitive evaluations of life. Annual Review of Psychology, 54(1), 403–425. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.54.101601.145056

Sousa, L., & Lyubomirsky, S. (2001). Life satisfaction. In J. Worell (Ed.), Encylopedia of women and gender: Sex similarities and differences and the impact of society on gender (Vol. 2, pp. 667-676). . San Diego, CA: Academic Press, էջ 3։

Heady, B., Veenhoven, R., & Wearing, A. (1991). Top-down versus bottom-up theories of subjective well-being. Social Indicators Research, 24, 81-100.

Sousa, L., & Lyubomirsky, S. (2001). Life satisfaction. In J. Worell (Ed.), Encylopedia of women and gender: Sex similarities and differences and the impact of society on gender (Vol. 2, pp. 667-676). . San Diego, CA: Academic Press, էջ 11-14։

Suh, E. M., & Oishi, S. (2002). Subjective Well-Being Across Cultures. Online Readings in Psychology and Culture, 10(1). https://doi.org/10.9707/2307-0919.1076

Helliwell, J., Layard, R., & Sachs, J. (2017). World Happiness Report 2017. New York, NY, US: Sustainable Development Solutions Network.

Sousa, L., & Lyubomirsky, S. (2001). Life satisfaction. In J. Worell (Ed.), Encylopedia of women and gender: Sex similarities and differences and the impact of society on gender (Vol. 2, pp. 667-676). . San Diego, CA: Academic Press, էջ 24-25։

Foa, R.S., Gilbert, S. and M. Fabian. (2020). “COVID-19 and Subjective Well-Being: Separating the Effects of Lockdowns from the Pandemic”. Cambridge, United Kingdom: Bennett Institute for Public Policy

Cheng, T. C., Kim, S., & Koh, K. (2020). The impact of COVID-19 on subjective well-being: Evidence from Singapore.

Fletcher, D., & Sarkar, M. (2013). Psychological resilience. European psychologist. 18, pp. 12-23, https://doi.org/10.1027/1016-9040/a000124. https://www.gov.am/am/commandant-decisions

International Wellbeing Group Personal wellbeing index — Adult. Melbourne: Australian. Centre on Quality of Life, Deakin University, 2006. Retrieved February 20, 2019, from http://www.deakin.edu.au/research/acqol/instruments/wellbeing_index.htm

Peter S. (2017) Advice on Exploratory Factor Analysis// http://www.open-access.bcu.ac.uk/6076/1/__staff_shares_storage%20500mb_Library_ID112668_Stats%20Advisory_New%20Statistics%20Workshops_18ExploratoryFactorAnalysis_ExploratoryFactorAnalysis4.pdf 24.02.2021.

Tluczek A., Henriques, J.B., & Brown R.L. Support for the reliability and validity of a six-item state anxiety scale derived from the State-Trait Anxiety Inventory. Journal of Nursery Measure; 17, 2009, pp. 19-28.

Champion, V.L. Instrument development for health belief model constructs, Advances in Nursing Science, 6, 1984, pp. pp.73–85.

Nowak, B., Brzóska, P., Piotrowski, J., Sedikides, C., Żemojtel-Piotrowska, M., Jonason, P. K. Adaptive and maladaptive behavior during the COVID-19 pandemic: The roles of Dark Triad traits, collective narcissism, and health beliefs. Personality and Individual Differences, 167, 2020.

Ahorsu DK, Lin CY, Imani V, Saffari M, Griffiths MD, Pakpour AH. The Fear of COVID-19 Scale: Development and Initial Validation. Int J Ment Health Addict. 2020; pp. 1-9.

Sacks, D. W., Stevenson, B., & Wolfers, J. (2010). Subjective well-being, income, economic development and growth (No. w16441). National Bureau of Economic Research.

Sousa, L., & Lyubomirsky, S. (2001). Life satisfaction. In J. Worell (Ed.), Encylopedia of women and gender: Sex similarities and differences and the impact of society on gender (Vol. 2, pp. 667-676). . San Diego, CA: Academic Press, էջ 20-21

Kuppens, P., Realo, A., & Diener, E. (2008). The role of positive and negative emotions in life satisfaction judgment across nations. Journal of personality and social psychology, 95(1), 66.

Eldeleklioglu, J., & Yildiz, M. (2020). Expressing Emotions, Resilience and Subjective Well-Being: An Investigation with Structural Equation Modeling. International Education Studies, 13(6), 48-61.

Aknin, L. B., Whillans, A. V., Norton, M. I., & Dunn, E. W. (2019). Happiness and prosocial behavior: An evaluation of the evidence. World Happiness Report 2019.

Vignemont F., Fourneret P. The sense of agency: A philosophical and empirical review of the ‘‘Who’’ system. Consciousness and Cognition 13, 2004, 1–19.

Մանուսյան Ս.Հ., Գրիգորյան Ա.Կ. Գործող անձն և նրա ժամանակային հեռանկարները. Էմպիրիկ ուսումնասիրության փորձ. Արդի հոգեբանության գիտական հանդես 2, 2018, 65-75.

Ryu Ohata, Tomohisa Asai, Hiroshi Kadota, Hiroaki Shigemasu, Kenji Ogawa, Hiroshi Imamizu, Sense of Agency Beyond Sensorimotor Process: Decoding Self-Other Action Attribution in the Human Brain, Cerebral Cortex, Volume 30, Issue 7, July 2020, Pages 4076–4091, https://doi.org/10.1093/cercor/bhaa028.

Tsakiris M, Longo MR, Haggard P. Having a body versus moving your body: neural signatures of agency and bodyownership. Neuropsychologia., 2010, 48:2740–2749.

Beyer F, Sidarus N, Fleming S, Haggard P. Losing control in social situations: how the presence of others affects neural processes related to sense of agency. eNeuro. 5:ENEURO.0336- 0317.2018․

David, N., Newen, A., & Vogeley, K. The "sense of agency" and its underlying cognitive and neural mechanisms. Consciousness and cognition, 2008, 17(2), 523–534. https://doi.org/10.1016/j.concog.2008.03.004.

Sato, A., Yasuda, A. Illusion of sense of self-agency: Discrepancy between the predicted and actual sensory consequences of actions modulates the sense of self-agency, but not the sense of self-ownership. Cognition, 2005, 94(3), 241–255.

Fourneret, P., Jeannerod, M. Limited conscious monitoring of motor performance in normal subjects. Neuropsychologia, 1998, 36(11), 1133–1140.

Walsh, E., Haggard, P. Action, prediction, and temporal awareness. Acta Psychol. (Amst.) 142, 2013, 220–229.

Williams, S. R., Shenasa, J., Chapman, C. E. Time course and magnitude of movement-related gating of tactile detection in humans. I. Importance of stimulus location. J. Neurophysiol. 1998, 79, 947–963.

Haggard, P. Sense of agency in the human brain. Nat Rev Neurosci 18, 2017, 196–207. https://doi.org/10.1038/nrn.2017.14.

Wegner, D. M. The Illusion of Conscious Will, MIT Press, 2002.; Moore, J., Haggard, P. Awareness of action: Inference and prediction. Conscious. Cogn. 17, 2008, 136–144.

Haggard, P. Sense of agency in the human brain. Nat Rev Neurosci 18, 2017, 196–207. https://doi.org/10.1038/nrn.2017.14.

Haggard, P., Clark, S., & Kalogeras, J. Voluntary action and conscious awareness. Nature Neuroscience, 5(4), 2002, 382–385.

Haggard, P., & Clark S. Intentional action: Conscious experience and neural prediction. Consciousness and Cognition, 12, 2003, 695–707.

David, N., Newen, A., & Vogeley, K. The "sense of agency" and its underlying cognitive and neural mechanisms. Consciousness and cognition, 17(2), 2008, 523–534. https://doi.org/10.1016/j.concog.2008.03.004.

Bandura A. A Social Cognitive Theory of Personality. In Pervin L. & John O. (Ed.), Handbook of personality (2nd ed., pp. 154-196). New York: Guilford Publications. (Reprinted in Cervone D. & Shoda Y. [Eds.] The coherence of personality. New York: Guilford Press), 1999.

Duggins, Shaun D. "The Development of Sense of Agency." Thesis, Georgia State University, 2011. https://scholarworks.gsu.edu/psych_theses/88.

Alkire S. Subjective quantitative studies of Human Agency. Social Indicators Research, Volume 74, Issue 1, 2005, 217-260.

Bandura, A. Self-efficacy: The exercise of control. New York: Worth Publishers, 1997. Bandura A. Human agency in social cognitive theory. American psychologist, 1989, 1175-1184.

Bandura, A. Human Agency in Social Cognitive Theory. American Psychologist. 44, 1989, 1175-1184.

Bandura, A.Self-efficacy mechanism in human agency. American Psychologist. 37(2), 1982, 122-147. Bandura, A. Perceived self-efficacy in the exercise of personal agency. Journal of Applied Sport Psychology. 2(2), 1990, 128-163.

Cauce A., Gordon E. W. Toward the measurement of Human Agency and the disposition to express it, էջ 5 // https://www.ets.org/Media/Research/pdf/cauce_gordon_measurement_human_agency.pdf (08.10.2021).

Sen, A. Development as Freedom. Oxford: Oxford University Press, 1999.

Watts, R. & Guessous, O. Sociopolitical Development: The Missing Link in Research and Policy on Adolescents. Beyond Resistance! Youth Activism and Community Change: New Democratic Possibilities for Practice and Policy for America's Youth. Ginwright, S., Noguera, P. & Cammarota, J. (Eds.), Routledge Publishing, 2006.

Vallacher R. R., Wegner D. M. Levels of Personal Agency: Individual Variation in Action Identification. Journal of Personality and Social Psychology, Vol. 57, No. 4, 1989, 660-671.

Леонтьев Д.А. Что дает психологии понятие субъект: субъектность как измерение личности Эпистемология и философия науки, т. 25. 2010.