Օշականի ճակատամարտի պատմական նշանակությունը (1827 թ. օգոստոս)
DOI:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.22.2.023Բանալի բառեր:
Ռուսաստան, Անդրկովկաս, Հայաստան, Էջմիածին, Աֆանասի Կրասովսկի, Աբբաս-Միրզա, պարսկական զորքերԱմփոփում
Հետազոտությունը ներկայացնում է Օշականի ճակատամարտի պատմությունը՝ որպես 1826–1828 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմի առանցքային դրվագներից մեկը։ Պարսկական զորքերի անակնկալ հարձակումը հայ ժողովրդի հոգևոր կենտրոն՝ Էջմիածնի վրա, կարող էր աղետալի հետևանքներ ունենալ, եթե տեղի քրիստոնյա պաշտպաններին օգնության չհասներ ռուսական բանակի գեներալ Աֆանասի Կրասովսկին՝ իր սակավաթիվ զորաջոկատով։ Հոդվածի հիմքում ընկած են Օշական գյուղի մերձակայքում տեղի ունեցած արյունալի ճակատամարտի իրադարձությունները։ Պարսկական գերակշռող ուժերի դեմ մղված անհավասար մարտում հաղթանակն ապահովվեց Էջմիածնի վանականների և վիրավոր ռուս զինվորների թիկունքային հարձակման շնորհիվ։ Օշականի ճակատամարտը, լինելով 1826–1828 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմի կարևորագույն դրվագներից մեկը, վառ օրինակ է հայ-ռուսական ռազմական համագործակցության։ Հետազոտության ընթացքում կիրառվել են նարատիվ, պատմական և համեմատական մեթոդներ՝ փաստերի և իրադարձությունների բազմակողմանի վերլուծության նպատակով։
Ներբեռնումներ
Հղումներ
Alaverdyants M. Ya. Graf I. F. Paskevich-Erivanskiy i ego deyatel'nost' na Kavkaze v ocherkakh armyanskogo istoriya 1782–1912 / (per. s armyansk.) SPb.: Khud.-graf. atelye i pech. M. Pivovarskogo i A. Tipografa, 1912. 27 s. s. 16.
Balayan B.P. Diplomaticheskaya istoriya russko-iranskikh voyn i prisoyedineniya Vostochnoy Armenii k Rossii / Voskanyan V.K. Erevan: Izdatel'stvo Akademii nauk Armyanskoy SSR. Institut istorii, 1988. 279 s.
Baddeley J. F. Zavoenye Kavkaza russkimi. 1720—1860 = The Russian conquest of the Caucasus (angl.) / Per. s angl. L. A. Kalashnikovy. — M. [London]: Tsentrpoligraf (Longmans, [1908]), 2011. — 351 [518] s. — ISBN 978-5-227-02749-8.
Krasovskiy A. I. Dnevnik generala Krasovskogo 1826—1828 gg. (iz rukopisei Voenno-uchyonnogo komiteta Glavnogo Shtaba) // Pod red. V. A. Potto. Kavkaziyskiy sbornik. Tiflis: Voenno-istoricheskiy otdel Shtaba Kavk. voen. okr., 1901. T. 22.
Nersisyan M. G. Tsenniy pervoistochnik ob Oshakanskoy bitve = Արժեքավոր սկզբնաղբյուր Օշականի ճակատամարտի մասին (armyansk.) // Istoriko-filologicheskiy zhurnal. Erevan: AN Armyanskoy SSR, 1978. № 1 (80). s. 255.
Potto V. A. Kavkazskaya voyna v otdel'nykh ocherkakh, epizodakh, legendakh i biografiyakh: v 5 tomakh. 2-e izd. SPb.: Tip. Trenke i Fyusno, 1888. — T. 3: Persidskaya voyna 1826—1828 gg. — 748 s.
Sobolev M. Neskol'ko dney iz moyego Zhurnala vo vremya Persidskoy kampanii // Moskovskiy telegraf. — M., 1828. — T. 21, № 9.
Shishov A. V. Skhvatka za Kavkaz XVI—XXI veka / Gl. red. S. N. Dmitriev. M.: Veche, 2007. 480 s. s. 264. (Voyennyye tayny Rossii). ISBN 978-5-9533-2236-2.
Shishkevich M. I. Glava 7. Persidskaya voyna 1826 goda. Yermolov i Paskevich (ocherk genshtaba general-mayora Shishkevicha M. I.) // Istoriya russkoy armii i flota / red. A. S. Grishinskogo i V. P. Nikol'skogo. M.: Obrazovaniye, 1911. T. 6. Pokoreniye Kavkaza. Persidskie i kavkazskie voyny. S. 61—69.
Shcherbatov A. P. General-feldmarshalskiy knyaz' Paskevich. Ego zhizn' i deyatel'nost': v 7 tomakh. SPb.: Tip. R. Golike, 1890. T. 2: Avgust 1826 - oktyabr' 1827. 332 s.
Shirokorad A. B. Voyna i mir Zakavkaz'ya za posledniye tree tysyachi let. M.: AST, 2009. 479 s. (Neizvestnye voyny). ISBN 978-5-17-059463-4.
Tunyanyan V. G. «Zashchitnik otechestva» – Katolikos vsekh armyan Nerses Ashtaraketsi 1826—1857 / Pod red. Zh. S. Seyranyana. — Erevan: Sv. Etschmiadzin, 2007. 440 s.
Utverzhdeniye russkogo vladychestva na Kavkaze / Sost. V. A. Potto, P. I. Averyanov, V. I. Tomkeev; pod red. V. A. Potto; pod rukov. N. N. Belyavskogo. Tiflis: Tip. Shtaba Kavk. voenn. okruga, 1906. T. 4, Ch. 1: Vremya Yermolova i Paskevicha. Persidskaya voyna 1826—1828. 320 s.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Ալիկ Ղարիբյան, Դավիթ Ափինյան, Վոլոդյա Գասպարյան
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
