Գարեգին Նժդեհի աշխատությունների աղբյուրագիտական արժեքը Սյունիքի պատմաշխարհագրական ու ռազմաաշխարհագրական ուսումնասիրությունների գործում
DOI:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.22.1.163Բանալի բառեր:
Գարեգին Նժդեհ, Սյունիք, Խուստուփ, Կապուտջուղ, պատմական աշխարհագրություն, ռազմական աշխարհագրություն, աղբյուրագիտություն, Սյունիքի բնությունԱմփոփում
Զորավար Գարեգին Նժդեհի աշխատությունները բազմաբնույթ տեղեկություններ են պարունակում Սյունիքի բնական միջավայրի վերաբերյալ, որոնք էական նշանակություն ունեն երկրամասի պատմաաշխարհագրական և ռազմաաշխարհագրական ուսումնասիրությունների համար։ Դրանք ընդգրկում են Սյունիքի լեռները, ռելիեֆի առանձնահատկությունները, կլիմայական պայմանները, գետերը, բուսական և կենդանական աշխարհը։ Սույն հոդվածում համակարգվել և վերլուծվել են Գարեգին Նժդեհի աշխատություններում ներկայացված բնագիտական վկայությունները՝ դրանք համեմատելով պատմական այլ աղբյուրների ու ժամանակակից տվյալների հետ։ Այս տեղեկությունների հիման վրա հնարավոր է վերականգնել 1919-1921 թվականներին Սյունիքի բնության առանձնահատկությունները՝ ներառյալ նրա ռազմաաշխարհագրական բնույթը, ինչպես նաև գնահատել տարածաշրջանում տեղի ունեցած էկոլոգիական փոփոխությունները։
Հղումներ
Adamyan M., 1985, Hayastani t'rchunery, Yerevan, "Sovetakan Grogh" hrat., 232 p. [in Armenian].
Ananyan V., 1961, Hayastani kendanakan ashkharhy, vol. 1, Yerevan, Haypethrat, 436 p. [in Armenian].
Ananyan V., 1962, Hayastani kendanakan ashkharhy, vol. 2, Yerevan, Haypethrat, 415 p. [in Armenian].
Garegin N., 1999, Azat Syunik', Beirut, Hamazgayin Vahe Setean tparan, 176 p. [in Armenian].
Garegin N., 2002, Erker, vol. 2, Yerevan, HH Arkhivayin gorts' gortsakalut'yun, 504 p. [in Armenian].
Garegin N., 2006, Hatan'tir, Yerevan, "Amaras", 708 p. [in Armenian].
Garegin N., 2013, Hishir paterazmy, Yerevan, "Hayrenik'" akumb, 101 p. [in Armenian].
Garegin N., 2021, Im pataskhany, Yerevan, Hegh. hrat., 200 p. [in Armenian].
Ghazar'yan G., 2024, Garegin Nzhdehi dery Nikoghayos Marri Anii hnagitakan peghumneri havakats'uny prkelelu gorts'um [1918 t.], Ashkhatutyunner Hayastani patmut'yan t'angarani, N 2[14], pp. 60-68. [in Armenian].
Hakobyan T., 1966, Syuniki t'agavorut'yuny: Patma-ashkharhagrakan arumov, Yerevan, "Mitk'" hrat., 220 p. [in Armenian].
Hakobyan T., Melik-Bakhshyan S., Barseghyan H. 1986, Hayastani yev harakits shrjaneri teghanunneri barraran, vol. 1, Yerevan, YPH hrat., 992 p. [in Armenian].
Hakobyan T., Melik-Bakhshyan S., Barseghyan H. 1988, Hayastani yev harakits shrjaneri teghanunneri barraran, vol. 2, Yerevan, YPH hrat., 992 p. [in Armenian].
Hakobyan T., Melik-Bakhshyan S., Barseghyan H. 1998, Hayastani yev harakits shrjaneri teghanunneri barraran, vol. 4, Yerevan, YPH hrat., 804 p. [in Armenian].
Harutyunyan L., Harutyunyan S. 1985, Hayastani dendrofloran, vol. 1, Yerevan, "Lus", 437 p. [in Armenian].
Haykakan SSH fizikan ashkharhagrutyun [ed., introduction by A. Baghdasaryan] 1971, Yerevan, HSSH GA hrat., 469 p. [in Armenian].
Khat'isyanyan A., 1968, Hayastani Hanrapetut'yan tsagum n zargats'umy, Beirut, Hamazgayin tparan, 491 p. [in Armenian].
Lisits'yan S. 1969, Zangezuri hayerë, Yerevan, Haykakan SSH GA hrat., 334 p. [in Armenian].
Malkhasyan M., 2015, Patmajoghordagrakan usumnasirut'yunner: gitakan haghordagrut'yunneri jhoghovatsu, vol. 1, Yerevan, YPH hrat., 248 p. [in Armenian].
Nalbandyan A., 2022, Shikahoghi S. Step'anos Nakhavka yekeghets'u peghumneri ardyunk'nery, Ashkhatutyunner Hayastani patmut'yan t'angarani, N 2[10], pp. 8-17. [in Armenian].
Publius Ovidius Naso 2021, Kerparanapokhutyunner, translation from Latin, introduction and notes by Gohar Muradyan and Aram Topchyan, Yerevan, "Zangak" hrat., 640 p. [in Armenian].
Sayadyan H., 2020, Hayastani razmakan ashkharhagrutyun, Yerevan, Hegh. hrat., 315 p. [in Armenian].
Simonyan A., 2017, Zangezuri goyamarty 1917-1921 t't', Yerevan, YPH hrat., 1096 p. [in Armenian].
Vardanyan Zh., 2005, Tsaragitutyun, Yerevan, HH GA hrat., 370 p. [in Armenian].
"Syunik" tert 1920, Goris, 26 p'et'var'i, N 7. [in Armenian].
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Gor Ghazaryan, Samvel Danielyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
