Հայկական սփյուռքը ձևավորման գործընթացը 1920-ական թվականներին
DOI:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.22.1.151Բանալի բառեր:
Հայոց ցեղասպանություն, հայություն, սփյուռք, համայնք, Հոգևոր Հայաստան, Սիմոն Վրացյան, Գարեգին Նժդեհ, Մերձավոր Արևելք, ԱՄՆԱմփոփում
Հոդվածում քննարվում է Հայոց ցեղասպանությունից հետո ստեղծված իրավիճակը, երբ հայության մի ստվար հատվածը հաստատվել էր հայրենիքի սահմաններից դուրս։ Ներկայացվում է դաշնակցական գործիչների «Հոգևոր Հայաստան» գաղափարախոսությունը՝ որպես սփյուռքի համախմբման գաղափարական հենք։ Ներկայացվում և վերլուծվում է «սփյուռք» եզրույթը հայերենում, ինչպես նաև պատմագիտական տեսակետները հայ իրականությունում դրա կիրառման վերաբերյալ։ Հոդվածը համակողմանիորեն անդրադառնում է նաև ձևավորման փուլում՝ 1920-ականներին, հայկական սփյուռքի տեղաբաշխվածության և թվաքանակի ընդհանուր պատկերին։
Հղումներ
Abrahamyan A., Hamarrot urvagits hay gaght’avayreri patmut’yan, Ye., 1964:
Abrahamyan L., Hayastany yev Haykakan sp’yurrk’y. Taranjatum yev handipum, 21-rd dar, 2006, t’iv 1 (11), ej 31-52:
Barkhudaryan V., Alek’sanyan H., Rrusastani hay gaght’ojakhneri patmut’yun, Ye., Patmut’yan institut, 2015:
Barseghyan A., TS’eghakron sharzhumy, Ye., 2009:
Dallak’yan K., Hay sp’yurrk’i patmut’yun (hamarrot aknark), Ye., 2004:
Yeghiazaryan A., Azgayin hamakets’akan mijavayreri dzevavorumy Haykakan «dasakan» yev «nor» sp’yurrk’um (Libanani yev RRD Haykakan hamaynk’neri orinakov), «Patmut’yun yev mshakuyt’», Ye., 2017, ej 50-66:
Yeghiazaryan A., Hay gaght’ashkharhi patmut’yan parberats’man p’vordz, «Sp’yurrk’agitut’yun» taregirk’, Ye., YePHhrat., 2013, ej 3-28:
Yeghiazaryan A., Hayastani arrajin Hanrapetut’yan ghekavarut’yan hastatumy Sp’yurrk’um. «Hogevor Hayastan»-i steghtsumy (hayets’akargayin vorosh ditarkumner), «Hay gaght’akanut’yuny yev Hayrenik’-Sp’yurrk’ kapery 1918-1985t’t’.» mijazgayin gitazhoghovi zekuts’umner, Ye., 2011:
Yeghiazaryan A., Hay sp’yurrk’i patmut’yan parberats’umy, Hayagitut’yan harts’er, Ye., 2014, t’iv 2, ej 33-51:
Yeghiazaryan A., Ananyan M. yev aylk’, Hayrenik’-sp’yurrk’haraberut’yunnery 1918 t’vakanits’minch’evmerorery, Ye., YePH hrat., 2017:
Zohrabyan E., Haykakan hamaynk’nery Rrusastani Dashnut’yunum.zargats’umner, mitumner, «Rrusastani Dashnut’yan haykakan sp’yurrk’y» zekuts’umneri zhoghovatsu, YePH hrat., 2018, ej150-161:
T’vorosyan T., Vardanyan A., Transformats’vogh sp’yurrk’neri hamematakan verlutsut’yan modelavorman khndirnery, «Haykakan k’aghak’agitakan handes», t’iv 2 (9), 2018, ej 5-32:
«Irak’ahay hamaynk’y 1915-1990 t’t’.», yst arkhivayin p’astat’ght’eri: Khmb., Virabyan A., Irak’ahay hamaynk’y 1915-1990 t’t’., Ye., 2018:
Hakobyan H., Sp’yurrk’agitut’yan ardi himnakhndirnery, «Banber Yerevani hamalsarani. Mijazgayin haraberut’yunner, k’aghak’agitut’yun», Ye., t’iv 3 (21), 2016, ej3-15:
«Hay sp’yurrk’» hanragitaran, Ye., 2003, ej 732:
«Hayastani koch’nak» shabat’at’ert’, Niw York’, t’iw 3, 20.01.1923:
«Hayrenik’» amsagir, Boston, 1925, t’iw 2:
Ghanalanyan T., Sp’yurrk’i nerk’in teghasharzhery 1950-1980-akan t’vakannerin, Ye., 2016:
Melik’set’yan H., Hayrenik’-sp’yurrk’ arrnch’ut’yunnery yev hayrenadardzut’yuny (1920-1980t’t’.), Ye., YePH hrat., 1985:
Minasyan E., RRD Haykakan sp’yurrk’i dery HH-RRD haraberut’yunnerum, «Rrusastani Dashnut’yan haykakan sp’yurrk’y» zekuts’umneri zhoghovatsu, YePH hrat., 2018, ej 397-406:
Nushervanyan N., Hay gaght’akanut’yan teghabashkhumy Hayots’ ts’eghaspanut’yonits’ heto, «Patmut’yun yev mshakuyt’», Ye., 2018, ej 271-282:
Poghosyan M., Haykakan sp’yurrk’i kazmavorman gortsynt’ats’y, History and Politics Academic Journal, Ye., t’iv 7, 2020, ej 26-40:
Vardanyan H., Gaght’akanut’yany veraberogh mi k’ani barreri yezrut’ayin arzhek’y hayerenum, Ye., YePH hrat., 2016, ej 124-128:
Vardanyan H., Sp’yurrk’i tipabanut’yuny yev Hay sp’yurrk’y, «Patmut’yun yev mshakuyt’», Ye., YePH hrat., t’iv 1, 2020, ej 202-208:
Tagesean A., Bnut’agrakan gitser, Libanani hayochakhin masin (p’vordzagitakan aknark), «Rrusastani Dashnut’yan haykakan sp’yurrk’y» zekuts’umneri zhoghovatsu, YePH hrat., 2018, ej 23-31:
Dyatlov V., Melkonyan E.,Armyanskaya Diaspora: ocherki sotsiokul'turnoy tipologii, Ye., 2009:
Cohen R., Global Diasporas: An Introduction. London, Routledge, 2008.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Lusine Moskovyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
