Հայերի տեղաբաշխավածությունը և մշակութային կյանքը Կախեթի երկրամասի Թելավի շրջանում 1920-ական թվականներին
DOI:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.22.2.099Բանալի բառեր:
Վրաստան, Կախեթ, հայություն, բնակչություն, ներգաղթ, խորհրդային իշխանություն, ցարական Ռուսաստան, սոցիալական կարգավիճակԱմփոփում
Սույն հոդվածի նպատակն է ներկայացնել հայերի տեղաբաշխվածությունը Վրաստանի Կախեթի երկրամասում և վերջինիս վարչական շրջաններից Թելավում և համանուն շրջկենկենտրոնում։ Հոդվածում անդրադառնում ենք հայերի սոցիալ-քաղաքական և տնտեսական կացությանը, անդրադարձ ենք կատարել մայրենի լեզվի, հայկական պատմամշակութային կոթողների, կրթական հաստատությունների գործնեությանը։ Վերլուծելով վրաց իշխանությունների վարած քաղաքականությունը հատկապես խորհրդային ժամանակահատվածում, նպատակադրվել ենք վեր հանելու թե ինչով էր պայմանավորված հայերի թվաքանակի աճը կամ նվազում տվյալ տարածաշրջանում։ Հետազոտության ընթացքում կատարել ենք պատմական ակնարկ, ներկայացնելոց հայերի ներգաղթի պատճառները դեպի Կախեթ։ Աշխատանքում ներկայացնում ենք Թելավի շրջանի կամ խորհրդային տարիներին անվանակոչված Телавский уезд-ի բնակավայրերում հայերի թվաքանակը, նրանց պատմամշակութային կոթողները և դպրոցների կարգավիճակը։ Հատկանաշական է, որ ի տարբերություն այսօրվա Վրաստանի վարչատարածքային բաժանման խորհրդային Վրաստանում Կախեթը ունեցել է երկու գավառ (уезд)՝ Թելավի և Սղնախի։ Պետք է փաստենք, որ խորհրդային իշխանության սկզբնական տարիներին Կախեթի երկրամասում վարչատարածքային բաժանումները իրականացվել են կամայական սկզբունքով և այն բնակավայրերը որոնց մասին ներկայացնում ենք հոդվածում մի մասը գտնվում է Սղնախի(სიღნახი), Ղվարելի(ყვარელი) և Գուրջաանի(გურჯაანი) շրջաններում։
Ներբեռնումներ
Հղումներ
․ HAA, f․53, ts’․1, g․ 3857:
2․HAA, f․53, ts’․1, g․ 3917:
3․ HAA, f․56, ts’․1, g․ 157:
4․Karapetyan S․, Hayery Kakhet’um, Girk’ Y, Yerevan, 2004, 222 ej:
5․ Melik’set’-Bek L․M, Girk’ A, 2013, 345 ej:
6․ Juansheri, Hamarrot Patmut’iin Vrats’, Venetik, 1884, 147 ej:
7. AKAK. T. 1. Tiflis, 1866. S. 827.
8. Kavkazskiy kalendar' na 1915 god. Tiflis, 1914. 1013 s.
9. Kavkazskiy kalendar' na 1916 god. Tiflis, 1915. 627 s.
10. Kavkazskiy kalendar' na 1917 god. Tiflis, 1916. 1231 s.
11. Vsesoyuznaya perepis' naseleniya 17 dekabrya 1926 goda. T. 14: SSR Gruzii. M., 1929. 428 s.
12․ «Mshak», 01․03․1888, №25:
13․ «Mshak», 1878, № 79:
14.ts’enguashvili k’oba,sakartvelos 1921-1925 ts’lebis ist’oriis ist’oriograpia,t’bilisi, 2005, 250 gv.
15. kart’lis tskhovrebis t’op’oarkeologiuri leksik’oni, t’bilisi, 2013, 740 gv.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Բաբկեն Ղազարյան
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
