Том 22 № 2 (2025)

Опубликован: 2025-12-25

Articles

  • Articles

    Сведения о культуре производства текстиля в средневековой Армении в сочинениях армянских авторов

    Рафик Наапетян
    View PDF
    Аннотация

    Со Средних веков и почти до конца XIX века в Армении не существовало фабричной промышленности. В частности, наиболее примитивная форма текстильного производства, организованная в сельских семьях, называлась «надомное производство». Постепенное развитие этого мелкомасштабного домашнего производства привело к появлению ремёсел, то есть производства по заказу потребителя. Это ремесло изготовления тканей описывалось средневековыми армянскими историками под несколькими названиями, включая ткачество/производство текстиля, производство льна, ручное ткачество, вязание (включая вязание крючком, фелтинг), ковроткачество и другие. В данной статье целесообразно объединить эти названия под одним термином: вышивка.

    Вышивка возникла в период неолита, в древности была известна как ручное ткачество, а позднее, в Средние века и далее, как вязание (включая вязание крючком, фелтинг). Предполагается, что она возникла по аналогии с плетением корзин из молодых древесных ветвей и циновок из диких трав. Развитие вышивки во многом было связано с появлением и последующим расширением земледелия и животноводства. Эти отрасли поставляли необходимое сырьё для текстильного производства (волокна конопли, льна, хлопка, шёлк, волосы, шерсть и т.д.). Со временем внутри вышивки постепенно дифференцировались различные ремёсла по изготовлению тканей из нитей различного происхождения. Производство шерстяных тканей называлось шерстяным производством, изготовление тканей из льняной нити — льняным производством, шёлковой нити — шёлковым производством и так далее.

    В этой статье обобщаются разнообразные сведения, известные в армянской историографии, касающиеся широко распространённой культуры вышивки в средневековой Армении, охватывающие различные хронологические периоды. В ней классифицируются виды тканей и полотен, представлены их уникальные методы производства и окрашивания, а также принципы их использования в различных слоях общества. Информация, предоставленная армянскими хронистами, охватывает V-XVIII века.

    Библиографические ссылки

    Abraham kat‘oghikosi Kretats‘uoy Patmut‘iwn ants‘its‘n iwrōts‘ ew Natr Shahin parsits‘ 1870, Vagharshapat, 129 ej:

    Abrahamyan A. 1944, Anania Shirakats‘i matenagrut‘iwn, Erevan, 420 ej:

    Abrahamyan V. 1956, Arhestnerë Hayastanum IV–XVIII dd., Erevan, 290 ej:

    Agat‘angeghay, Patmut‘iwn hayots, ashkhatut‘amb G. Ter-Mkrtch‘ean ew St. Kanayeants‘i, 1909, Tp‘ghis, 491 ej:

    Anania Shirakats‘i 1979, Matenagrut‘iwn, Erevan, 398 ej:

    Arak‘elyan Babken 1958, K‘aghak‘nerë ew arhestnerë Hayastanum IX–XIII dare-rum, h. 1, Erevan, 376 ej:

    Avagyan Nazik 1983, Haykakan zhoghovrdakan tarazë, Erevan, 109 ej:

    Grigor Magistrosi T‘ght‘erë 1910, Aleksandrapol, 352 ej:

    Davt‘yan S. 1981, Dipak, Drvagner haykakan miǰnadar‘yan krknakan arvesti patmut‘yan, Erevan, 182 ej:

    Davt‘yan S. 1975, Haykakan karpet, Erevan, 67 ej:

    Eznik Koghbats‘i 1914, Yeghts aghandots, T‘iflis, 226 ej:

    Yeghishē 1957, Vasn Vardanay ew hayots paterazmin, Erevan, 224 ej:

    Evliya Ch‘elebe 1967, Ughagrut‘iwnner, T‘urkakan aghbyurner, G, targm. bnagrits‘, arrajabane ew ts‘anot‘agr. A. Kh. Safrast‘yani, Er., 346 ej:

    T‘emurch‘yan V. S. 1955, Gortsagortsut‘iwnë Hayastanum, patma-azgagrakan usumnasirut‘iwn, Erevan, 230 ej:

    Zhoghvats‘oyk‘ arakats Vardanay 1894, h. B, Vienna, 344 ej:

    Kirakos Gandzakets‘i 1961, Patmut‘iwn hayots, ashkhatasirut‘yamb Melik-Ohanch‘anyani, Erevan, 533 ej:

    Hakob Karents‘i 1903, Teghagir Verin Hayots, Vagharshapat, 75 ej:

    Ghewond Alishan 1885, Sisuan, Venetik, 481 ej:

    Ghazar P‘arpets‘i, Patmut‘iwn hayots 1907, T‘ught‘ ar Vahan Mamikonean, T‘iflis, 458 ej:

    Ghaphadaryan K. 1945, Avani erklezvyan tsatskagir arzanagrots‘ut‘iwnë, Erevan, 124 ej:

    Metsin Vardanay Barjrberdets‘i, Patmut‘iwn tiezerakan, i luys ëntsayēats‘ Mkrtich‘ Emin, 1861, Moskva, 181 ej:

    Mkhit‘ar Gosh 1951, Arakner, Erevan, 142 ej:

    Movsēs Khorenats‘i 1940, Patmut‘iwn hayots, Erevan, 368 ej:

    Movsēs Kaghankatvats‘i 1860, Patmut‘iwn Aghwanits‘ ashkharhi, Pariz, 15 ej:

    Yovhannēs kat‘oghikos Draskhanakertts‘i, Patmut‘iwn hayots 1912, T‘iflis, 198 ej:

    Nahapetyan R. 2023, Hay azgagrut‘yan aghbyurner, Erevan, 426 ej:

    Nemesios p‘ilosop‘a Emesats‘i, Hagags bnutiwn martoy 1889, Venetik, 85 ej:

    Nersēs Shnorhali 1825, T‘ught‘ endhanrakan, K. Polis, 176 ej:

    Nor bargirk‘ haykazēan lezui, hegh. G. Avetik‘ean, Kh. Siurmelēan, Mk. Avgerēan 1979–81, ht. A–B, Er., girk‘ A, 1067 ej:

    Ukhtanēs episkopos 1871, Patmut‘iwn hayots, i Vagharshapat, hatvats‘ erkrord, 116 ej:

    Patmut‘iwn ananun zruts‘agri (k‘arjēts‘eal Shapuh Bagratuni) 1971, Erevan, 238 ej:

    Patmut‘iwn Lank‘ T‘amuray ew yajuordats‘ iwrōts‘, ararēal T‘ovma vardapet Metsobets‘i 1860, Pariz, 134 ej:

    Samuel K‘ahanay Anets‘uoy grots‘ havak‘munk‘ patmagrats‘, yarrajabanov, hamematut‘yamb, yavelvats‘nerov ew ts‘anot‘agr. Arshak Ter-Mik‘ayelyan 1893, Vagharshapat, 155 ej:

    Sukiasyan A. M. 2009, Hayots lezvi homanishneri bats‘atrakan barraran, EPH hr. Er., 1242 ej:

    Step‘anos Orbelēan 1911, Patmut‘iwn nahangin Sisakan, T‘iflis, 618 ej:

    Step‘anos Tarōnats‘i Asoghkan, Patmut‘iwn tiezerakan 1885, S. Pet‘erburg, 456 ej:

    P‘avstos Buzand 1987, Patmut‘iwn hayots, targm. ew ts‘anot‘. St. Malkhasiants‘i, Erevan, V dpr. g. E, 456 ej:

    K‘yurdyan H. 1932, Vordan karmir, Venetik, 236 ej:

    Frik 1941, Banasteghts‘ut‘yunner, Erevan, 276 ej:

    Durnovo L. 1953, Armyanskaya naboyka, Moskva, 72 s.

    Manandyan A. 1954, O torgovle i gorodakh Armenii v svyazi s mirovoy torgovley drevnikh vremen (V v. do n. ery – XV v. n. ery). 2-e izd., pererab. i dop. Erevan: Izd-vo Erevanskogo un-ta, 347 s.

  • Articles

    Историческое Значение Ошаканской Битвы (Август 1827г.)

    Алик Гарибян, Давит Афинян, Володя Гаспарян
    View PDF
    Аннотация

     

    В исследовании представлена ​​история Ошаканской битвы,  одного из ключевых моментов русско-персидской войны 1826–1828 годов. Внезапное нападение персов на духовный центр армян Эчмиадзин могло бы иметь катастрофические последствия, если бы на помощь местным защитникам-христианам не пришел генерал русской армии Афанасий Красовский со своим немногочисленным отрядом. В основу данной исследовательской статьи легли события, описывающие кровопролитное сражение под селом Ошакан.  Успех в неравном сражении против персидских сил, был обеспечен арьергардной атакой монахов Эчмиадзина и раненых русских солдат. Ошаканское сражение — один из ключевых эпизодов русско-персидской войны 1826—1828 годов, является ярким проявлением армяно-русского военного сотрудничества.

    При проведении исследования мы прибегли к нарративному, историческому и сравнительному методу исследования  фактов и событий.

    Библиографические ссылки

    Alaverdyants M. Ya. Graf I. F. Paskevich-Erivanskiy i ego deyatel'nost' na Kavkaze v ocherkakh armyanskogo istoriya 1782–1912 / (per. s armyansk.) SPb.: Khud.-graf. atelye i pech. M. Pivovarskogo i A. Tipografa, 1912. 27 s. s. 16.

    Balayan B.P. Diplomaticheskaya istoriya russko-iranskikh voyn i prisoyedineniya Vostochnoy Armenii k Rossii / Voskanyan V.K. Erevan: Izdatel'stvo Akademii nauk Armyanskoy SSR. Institut istorii, 1988. 279 s.

    Baddeley J. F. Zavoenye Kavkaza russkimi. 1720—1860 = The Russian conquest of the Caucasus (angl.) / Per. s angl. L. A. Kalashnikovy. — M. [London]: Tsentrpoligraf (Longmans, [1908]), 2011. — 351 [518] s. — ISBN 978-5-227-02749-8.

    Krasovskiy A. I. Dnevnik generala Krasovskogo 1826—1828 gg. (iz rukopisei Voenno-uchyonnogo komiteta Glavnogo Shtaba) // Pod red. V. A. Potto. Kavkaziyskiy sbornik. Tiflis: Voenno-istoricheskiy otdel Shtaba Kavk. voen. okr., 1901. T. 22.

    Nersisyan M. G. Tsenniy pervoistochnik ob Oshakanskoy bitve = Արժեքավոր սկզբնաղբյուր Օշականի ճակատամարտի մասին (armyansk.) // Istoriko-filologicheskiy zhurnal. Erevan: AN Armyanskoy SSR, 1978. № 1 (80). s. 255.

    Potto V. A. Kavkazskaya voyna v otdel'nykh ocherkakh, epizodakh, legendakh i biografiyakh: v 5 tomakh. 2-e izd. SPb.: Tip. Trenke i Fyusno, 1888. — T. 3: Persidskaya voyna 1826—1828 gg. — 748 s.

    Sobolev M. Neskol'ko dney iz moyego Zhurnala vo vremya Persidskoy kampanii // Moskovskiy telegraf. — M., 1828. — T. 21, № 9.

    Shishov A. V. Skhvatka za Kavkaz XVI—XXI veka / Gl. red. S. N. Dmitriev. M.: Veche, 2007. 480 s. s. 264. (Voyennyye tayny Rossii). ISBN 978-5-9533-2236-2.

    Shishkevich M. I. Glava 7. Persidskaya voyna 1826 goda. Yermolov i Paskevich (ocherk genshtaba general-mayora Shishkevicha M. I.) // Istoriya russkoy armii i flota / red. A. S. Grishinskogo i V. P. Nikol'skogo. M.: Obrazovaniye, 1911. T. 6. Pokoreniye Kavkaza. Persidskie i kavkazskie voyny. S. 61—69.

    Shcherbatov A. P. General-feldmarshalskiy knyaz' Paskevich. Ego zhizn' i deyatel'nost': v 7 tomakh. SPb.: Tip. R. Golike, 1890. T. 2: Avgust 1826 - oktyabr' 1827. 332 s.

    Shirokorad A. B. Voyna i mir Zakavkaz'ya za posledniye tree tysyachi let. M.: AST, 2009. 479 s. (Neizvestnye voyny). ISBN 978-5-17-059463-4.

    Tunyanyan V. G. «Zashchitnik otechestva» – Katolikos vsekh armyan Nerses Ashtaraketsi 1826—1857 / Pod red. Zh. S. Seyranyana. — Erevan: Sv. Etschmiadzin, 2007. 440 s.

    Utverzhdeniye russkogo vladychestva na Kavkaze / Sost. V. A. Potto, P. I. Averyanov, V. I. Tomkeev; pod red. V. A. Potto; pod rukov. N. N. Belyavskogo. Tiflis: Tip. Shtaba Kavk. voenn. okruga, 1906. T. 4, Ch. 1: Vremya Yermolova i Paskevicha. Persidskaya voyna 1826—1828. 320 s.

  • Articles

    Созревание идеи автономии Западной Армении в 1876-1878 гг.

    Самвел Погосян, Эмма Бояджян
    View PDF
    Аннотация

    До 1876 года стремления западных армян ограничивались лишь просьбами и требованиями предоставления им основных гражданских прав. Однако Балканский кризис 1876–1878 годов привёл к изменению армянской политической мысли. Поражение турок в русско-турецкой войне 1877–1878 годов создало благоприятные условия для обретения западными армянами автономии. Чтобы обеспечить будущее западных армян, армянское руководство разрабатывало различные программы, пытаясь добиться благосклонности Англии, России и султана для их реализации. В этот период петиции об умеренных реформах в Армении трансформировались в идею автономии, а в некоторых случаях даже стала обсуждаться идея независимости.

    Однако ни турецкие, ни российские, ни британские власти не были заинтересованы в удовлетворении армянских требований, а в Сан-Стефанском и Берлинском договорах автономия Армении даже не упоминалась. Балканский кризис 1876–1878 годов, Русско-турецкая война, обсуждение Восточного вопроса с участием крупных международных акторов и интернационализация Армянского вопроса сыграли важную роль в изменении и развитии армянской политической мысли. Если ранее армянская элита стремилась к обеспечению гражданских прав армянского населения Западной Армении, то в новой ситуации одной из главных задач было объявлено создание армянской автономии, которая в перспективе должна была привести к независимости. Трансформация армянской идейно-политической мысли ознаменовала новую эпоху, конечным результатом которой должно было стать создание независимой Армении.

    Библиографические ссылки

    “Anahit”, Pariz, 1907, tiv 6-9. (in Armenian)

    “Avetaber”, K. Polis, 1876, sebtemperi 26, tiv 39. (in Armenian)

    Atenagrutiunk Azgayin zh՛oghovoy, 1876-1877, K. Polis. (in Armenian)

    Atenagrutiunk Azgayin zh՛oghovoy, 1878-1880, K. Polis. (in Armenian)

    “Arewelean mamul”, Zmiurin, 1878, mayis. (in Armenian)

    “Arewelean mamul”, Zmiurin, 1878, hunis. (in Armenian)

    Ardzruni G., Hayastan inch petk՛ ē darnay, “Mshak”, Tuflis, 1877, mayisi 12, tiv 33. (in Armenian)

    Ardzruni G., Tiurkiayi mi gargadrutiun, “Mshak”, Tuflis, 1877, okostosi 1, tiv 55. (in Armenian)

    Artdzuni G., Miak elk՛, “Mshak”, Tuflis, 1877, mayisi 19 (31), tiv 35. (in Armenian)

    B. V., Tiurkats Hayastany, “Mshak”, Tuflis, 1877, hulisi 4 (16), tiv 48. (in Armenian)

    Gabigean Kh. 1962, Haygagan harts՛ ě Arevelean harts՛i mech (1860-1880), Beyrut՛. (in Armenian)

    Galoyan G. 1996, Arevmtyan Hayastani ink՛navarutyan harts՛ě Berlini 1878t. vehazh՛oghovu nakhordogh shrchanum, “Lraber hasarakakan gitutyunneri”, Yerevan. (in Armenian)

    Lazean G. 1946, Hayastan yev Hay datě (Vaveragrer), Gahire. (in Armenian)

    Khasiotis I. 2012, Patmakan avanduyt yev k՛aghak՛akan irapashtutyun. Hunakan k՛aghak՛anutyuny

    Haykakan harts՛i veraberyal (1876-1996), targm.` H. Bartikyan, Yerevan. (in Armenian)

    Kirakosyan J. 1978, Burzh՛uakan divanagitutyuny yev Hayastany (XIX dari 70-akan tt.), Yerevan. (in Armenian)

    HAA, f. 57, ts. 1, g.63, t. 7-8. (in Armenian)

    Haykakan ashkharh, 1877, Bagu, tiv 8-9, ogostos-sebtemper. (in Armenian)

    Hovhannisyan R. 1965, Arevmtahay azgayin-azatagrakan sharzh՛umnery yev Karini “Pashtpan Hayrenyats” kazakerputyuny, Yerevan. (in Armenian)

    “Meghu Hayastani”, Tiflis, 1876, hoktemperi 9, tiv 39. (in Armenian)

    “Meghu Hayastani”, Tiflis, 1876, hoktemperi 16, tiv 40. (in Armenian)

    “Meghu Hayastani”, Tiflis, 1876, noyemperi 27, tiv 46. (in Armenian)

    “Meghu Hayastani”, Tiflis, 1876, dektemperi 4, tiv 47. (in Armenian)

    “Meghu Hayastani”, Tiflis, 1876, dektemperi 18, tiv 49. (in Armenian)

    “Mshak”, Tiflis, 1876, Noyemperi 11 (23), tiv 43. (in Armenian)

    “Mshak”, Tiflis, 1876, dektemperi 2 (14), tiv 46. (in Armenian)

    “Mshak”, Tiflis, 1876, dektemperi 18, tiv 49. (in Armenian)

    “Mshak”, Tiflis, 1877, hunisi 27 (hulisi 9), tiv 46. (in Armenian)

    “Mshak”, Tiflis, 1877, hunisi 30 (hulisi 12), tiv 47. (in Armenian)

    “Mshak”, Tiflis, 1878, hunvari 18 (30), tiv 3. (in Armenian)

    Poghisyan S. 2008, Hayots՛ ts՛eghaspanutyan patmautyun, h. 1, Yereva, (in Armenian)

    Sarukhan, 1912, Haykakan khndirn yev Azgayin sahmanadrutyuny Tiurkiayum, (1860-1910), h. A., Tiflis. (in Armenian)

    Vaveragrer Hay ekeghets՛u patmutean, 2002, girk zh, Past՛at՛ghteri yev niut՛eri zhoghovadzu, Kazmogh՝ S. A. Behbudean, Yerevan. (in Armenian)

    P՛ordz, Tpghis, 1877/1878, tiv 1. (in Armenian)

    P՛ordz, Tpghis, 1877/1878, tiv 4. (in Armenian)

    Vinigradov V. 2005, Balkanskaya epopeja knjaza A. M. Gorchakova, Moskva. (in Russian)

    San-Stefano, Zapiski gh. N. P. Ignat’tva s primechenijami A.A. Bishmakova i K. A. Gubastova, 1915, “Istoricheskij Vestnik”, Aprel’, t. 140. (in Russian)

    Marriot J. 1917, The Eastern Question. Historical Study in European Diplomacy, Oxford, Clarendon Press. (in English)

    Reed C., 2016, Disraeli and the Eastern Question: Defending British Interests, Tenor of Our Times, Vol. 5, p. 17-38. (in English)

  • Articles

    Политогенетические положения структурного функционализма

    Мариам Ханзадян
    View PDF
    Аннотация

    Структурный функционализм был одним из важнейших социологических направлений XX века. В его основе лежит положение о том, что между политическими, экономическими, религиозными и моральными явлениями существует функциональная связь; иначе говоря, изменения в одной из этих сфер приводят к изменениям в других.
    В рамках этой концепции возникновение политических структур рассматривается как функциональный ответ на потребности системы: по мере усложнения общества возникают новые механизмы регулирования, что, в свою очередь, ведет к формированию политических структур. Это направление внесло значительный положительный вклад в социологическую теорию, однако впоследствии подверглось критике, прежде всего за недостаточную интерпретацию процессов социального изменения и неспособность адекватно проанализировать социальные конфликты.

    Библиографические ссылки

    Боглинд А. Структурализм и функционализм // Современная западная социология: теории, традиции, перспективы / под ред. П. Монсона. – СПб.: Изд-во «Нотабене», 1992. – С. 31–70.

    Дюркгейм Э. О разделении общественного труда / пер. с фр. А. Б. Гофмана; прим. В. В. Сапова. – М.: Изд-во «Канон», 1996. – 432 с.

    Иванов Д. В. Парадигмы в социологии. – Омск: Изд-во ОмГУ, 2005. – 72 с.

    Коротаев А. В., Оболенков А. А. Родовая организация в социально-экономической структуре классовых обществ // Советская этнография. – 1989. – № 2. – С. 36–45. – URL: https://www.booksite.ru/etnogr/1989/1989_2.pdf.

    Малиновский Б. Научная теория культуры // Малиновский Б. Научная теория культуры [сб.]. – М.: ОГИ, 2005. – С. 15–122.

    Никишенков А. А. История британской социальной антропологии. – СПб.: Изд-во Санкт-Петербургского университета, 2008. – 496 с.

    Попов В. А. Концепты «род» и «родовая организация»: опыт переосмысления дефиниций // Сибирские исторические исследования. – 2020. – № 3. – С. 230–242. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/kontsepty-rod-i-rodovaya-organizatsiya-opyt-pereosmysleniya-definitsiy.

    Порус В. Н. Функционализм: методологическая программа или философская парадигма // Эпистемология & философия науки. – 2006. – Т. VIII, № 2. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/funktsionalizm-metodologicheskaya-programma-ili-filosofskaya-paradigma.

    Решетников С. В., Решетникова Т. С. Становление методологии функционального подхода в политической науке // Веснік Брэсцкага універсітэта. Серыя 1. Філасофія. Паліталогія. Сацыялогія. – 2011. – № 1. – С. 98–105. – URL: https://rep.brsu.by/bitstream/handle/123456789/855/1_2011_98-105.pdf?sequence=1&isAllowed=y.

    Ритцер Дж. Современные социологические теории. – СПб.: Питер, 2002. – 688 с. – URL: https://fb2.top/sovremennye-sociologicheskie-teorii-565405.

    Рэдклифф-Браун А. Р. Структура и функция в примитивном обществе. – Москва: Изд. фирма «Восточная литература» РАН, 2001. – 304 с.

    Эванс-Причард Э. Э. Нуэры. Описание способов жизнеобеспечения и политических институтов одного из нилотских народов. – Москва: Главная редакция восточной литературы изд-ва «Наука», 1985. – 236 с.

    Evans-Pritchard E. E. & Fortes M. 1940, Introduction, in: African political systems (Edited by M. Fortes and E. E. Evans-Pritchard), Published for the International African Institute by the Oxford University Press, London, 1940, pp. 1-24.

    Evans-Pritchard E. E. 1940, The Nuer of the Southern Sudan, in: African political systems (Edited by M. Fortes and E. E. Evans-Pritchard), Published for the International African Institute by the Oxford University Press, London, 1940, pp. 272-296.

    Keen Ian 2013, Structural functionalism, in: Theory in Social and Cultural Anthropology (Editors - McGee, Jon R., Warms, Richard L.), Texas State University, Sage Publications, pp. 819-824.

    Nisbet R. 1969, Social Change and History. Aspects of the Western Theory of Development. New York: Oxford University Press, 335 p.

    Radcliffe-Brown A. R. 1922, The Andaman Islanders. Cambridge University Press. 504 p. Online https://tile.loc.gov/storage-services/public/gdcmassbookdig/andamanislanders00radc/andamanislanders00radc.pdf.

    Radcliffe-Brown A. R. 1923, The Methods of Ethnology and Social Anthropology // South African Journal of Science. 1923. Vol. XX, pp. 124-147. Online https://journals.co.za/doi/pdf/10.10520/AJA00382353_8523.

    Radcliffe- Brown A.R. 1940, Preface in: African political systems (Edited by M. Fortes and E. E. Evans-Pritchard), Published for the International African Institute by the Oxford University Press, London, 1940, pp. I-XXIII.

    Radcliffe-Brown A.R. 1964, A natural science of society. Glencoe: The Free Press & The Falcon’s Wing Press, 156 p.

  • Articles

    Формирование новой модели управления на Кавказе: Кавказское наместничество и роль Михаила Воронцова (1844–1845 гг.)

    Эдуард Зограбян, Айк Мхоян, Ирина Бадалян
    View PDF
    Аннотация

    1845 год сыграл особую роль в истории Кавказского региона, ознаменовав начало нового этапа его развития. Этот этап был тесно связан с именем князя Михаила Семёновича Воронцова, назначенного в 1844 г. наместником Кавказа и главнокомандующим Отдельным Кавказским корпусом. Принятые решения, и меры, осуществлённые в 1844–1845 гг., заложили основы формирования новой модели управления на южных окраинах империи. В этом контексте создание Кавказского наместничества можно рассматривать как административный механизм, посредством которого Российской империи удалось преодолеть кризис управления регионом и обеспечить окончательную интеграцию Кавказа в имперскую систему.

     

    Библиографические ссылки

    AKAK [Acts Collected by the Caucasian Archeological Commission], Volume X:

    “Letter of Nicholas I to Count Vorontsov in connection with his appointment as Viceroy of the Caucasus.”

    Part 2, No. 18679.

    Part 3, No. 300.

    pp. 125–126, No. 540.

    Arkhiv knyazya Vorontsova [Archive of Prince Vorontsov]. Moscow, 1892. Book XXXVIII, p. 385.

    PSZ RI [Complete Collection of Laws of the Russian Empire], Series II. St. Petersburg, 1845. Vol. 20, Part I, No. 18702.

    Literature and Monographs

    Blieva, M. “Kavkazskoe namestnichestvo v seredine XIX veka: stanovlenie novoi administrativnoi strategii” [The Caucasian Viceroyalty in the Mid-19th Century: The Formation of a New Administrative Strategy]. 2003, No. 9.

    Dondukov-Korsakov, A. “Moi vospominaniya 1845–1846 gg.” [My Memoirs of 1845–1846]. Part II, Chapter VII, Starina i novizna [Old Times and New], Book 6, 1908.

    Khlynina, T., Krinko, E., and Urushadze, A. “Kavkazskoe namestnichestvo: begstvo ot imperii dlya imperii” [The Caucasian Viceroyalty: Flight from Empire for Empire]. In Rossiiskii Severnyi Kavkaz: istoricheskii opyt upravleniya i formirovaniya granits regiona [The Russian North Caucasus: Historical Experience of Governance and Formation of Regional Borders]. Rostov-on-Don: SSC RAS Publishing House, 2012.

    Munaev, V. “Deyatel’nost’ M. S. Vorontsova na Kavkaze v 1844–1854 gg.” [The Activities of M. S. Vorontsov in the Caucasus in 1844–1854]. Voprosy istorii [Questions of History], 2010, No. 10.

    Rhinelander, A.,. Prince Michael Vorontsov: Viceroy to the Tsar. Ottawa: Carleton University Press, 1990.

    Rhinelander A․, “Russia’s Imperial Policy: The Administration of the Caucasus in the First Half of the Nineteenth Century”, Canadian Slavonic Papers, 1975,Vol. 17, No. 2/3.

    Savel'yev A., “Zhizn' i deyatel'nost' kavkazskogo namestnika svetleyshego knyazya general-fel'dmarshala M. S. Vorontsova” // Obshchestvo i pravo, 2011, № 1 (33).

    Urushadze, A. “Kavkazskii komitet i kavkazskii namestnik: formirovanie i osobennosti vzaimootnoshenii v 1845–1854 gg.” [The Caucasian Committee and the Caucasian Viceroy: Formation and Features of Relations in 1845–1854]. Vestnik Yuzhnogo nauchnogo tsentra RAN [Bulletin of the Southern Scientific Center of the RAS], Vol. 7, No. 4, 2011.

    Urushadze, A. “Reforma upravleniya Kavkazom 1844–1845 gg. v pravitel’stvennykh diskussiyakh i publichnoi sfere” [The Caucasian Governance Reform of 1844–1845 in Government Discussions and the Public Sphere]. Peterburgskii istoricheskii zhurnal [St. Petersburg Historical Journal], No. 4, 2025.

    Vitte S., “Izbrannyye vospominaniya”, Moskva “Mysl'”, 1991.

    Zakharova O., “General-fel'dmarshal svetleyshiy knyaz' M. S. Vorontsov. Rytsar' Rossiyskoy imperii”, 2001.

  • Articles

    Отношение иттихадистов к языку и системе образования в контексте туркификации Османской империи

    Регина Галустян
    View PDF
    Аннотация

    Идеологией Комитета «Единение и прогресс», который находился у власти в Османской империи в 1908-1918 годах, был тюркизм. После государственного переворота 1913 года партия слилась с государственным аппаратом. Обладая огромной политической властью, контролируя структуры власти и проводя кампании через свои отделения и клубы по всей империи, партия направила все политические шаги на гомогенизацию многонациональной и многорелигиозной империи. Иттихадистский дискурс о языковых реформах, изменении алфавита и переводе Корана оказал огромное влияние на формирование турецкой национальной идентичности. Однако этот процесс происходил по формуле разрушения-созидания. Законы о языке и образовании, принятые в 1913 и 1915 годах, а также Закон об ассоциациях, принятый в 1909 году, запрещающий использование родных языков, а также основание союзов и ассоциаций по этническому признаку, начали вытеснять нетурецких граждан на периферию общества. Отношение правящей партии к языку и системе образования на этом этапе, предшествовавшем геноциду, показывает роль (или ее отсутствие), которая была отведена не турецким гражданам империи с 1908 года, помогая понять последующие процессы, которые имеющие место в империи.

    Библиографические ссылки

    Adalian R. P. 1997, “The Armenian Genocide.” In Century of Genocide: Eyewitness Accounts and Critical Views, eds. Samuel Totten, William Parsons, Israel Charny, New York, London, Routledge, 1997, 53-93.

    Akçam T. 2006, A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility, New York: Metropolitan Books, 496 p.

    Bayır D. 2013, Minorities and Nationalism in Turkish Law, Surrey, Burlington, Ashgate, 302 p.

    Berkes N. 1998, The Development of Secularism in Turkey, London, Hurst&Company, 537 p.

    Conversi D. 2007, Homogenisation, Nationalism and War: Should We Still Read Ernest Gellner? Nation and Nationalism, Vol. 13, No. 3, 371-394 p.

    Emin A. 1914, The Development of Modern Turkey as Measured by its Press, New York, Longmans, Green & Co., Agents, 142 p.

    Göçek F. M. 2015, Denial of Violence. Ottoman Past, Turkish Present, and Collective Violence against the Armenians, 1789-2009, Oxford, Oxford University Press, 680 p.

    Gök F. 2007, The History and Development of Turkish Education, Education, in “Multicultural” Societies-Turkish and Swedish Perspectives, eds. Marie Carlson, Annika Rabo and Fatma Gök, Vol. 18. Stockholm, Swedish Research Institute in Istanbul, 249-257 p.

    Gökalp Z. 1959, Turkish Nationalism and Western Civilization, New York, Columbia University Press, 336 p.

    Hagopian A. D., The Situation in Constantinople, “Armenia,” (New York), March 1912, Vol. V, No. 8.

    Hagopian A. D., The Situation in Constantinople, “Armenia” (New York), March 1912, Vol. V, No. 8, p. 235.

    Handan N.-A. 2005, The Birth of Modern Turkey: The Ottoman Military and the March to World I, London, I.B. Tauris, 256 p.

    Hanioğlu Ş. M. 1995, The Young Turks in Opposition, New York, Oxford, Oxford University Press, 390 p.

    Hanioğlu Ş. M. 2001, Preparation for a Revolution: The Young Turks, 1902-1908, Oxford, Oxford University Press, 538 p.

    Heyd U. 1950, Foundations of Turkish Nationalism, London, Luzac and Company and The Harvill Press, 1950, 174 p.

    Horton G. 1953, The Blight of Asia: An Account of the Systematic Extermination of Christian Populations by Mohammedans and of the Culpability of Certain Great Powers; With the True Story of the Burning of Smyrna, Indianapolis, Kansas City, New York, The Bobbs-Merrill Company, 292 p.

    Karagöz S. 2020, An Investgation into the Changes and Developments in Teaching Methods Applied in Ottoman Educational Institutions: Sati Bey’s Suggestions and Practices, International Journal of Contemporary Educational Research, Vol. 8, No. 2, 160-161 p.

    Kedourie E. 1961, Nationalism, London, Hutchinson University Library, 151 p.

    Kieser H.–L. 2018, Talaat Pasha: Father of Modern Turkey, Architect of Genocide, Princeton&Oxford, Princeton University Press, 533 p.

    Maksudyan N. 2016, Agents or Pawns? Nationalism and Ottoman Children during the Great War, Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association, Vol. 3, No. 1, 139-164 p.

    Şapolyo E. B. 1974, Ziya Gökalp: İttihat ve Terakki ve Meşrutiyet Tarihi, İstanbul, İnkılap ve Aka Kitabevleri, 318 p.

    Stuermer H. 1917, Two War Years in Constantinople: Sketches of German and Young Turkish Ethics and Politics, London, New York, Toronto, Hodder and Stoughton, 308 p.

    Tekin Alp. 1917, The Turkish and Pan-Turkish Ideal, Constantinople, Admiralty War Staff Intelligence Division, 58 p.

    Tongul N. 2010, Türk Harf İnkılâbı, Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 33-34, 103-130 p.

    Tozoglu A. E. 2022, Educating Masses: The Committee of Union and Progress Clubs and Schools in the Late Ottoman Empire, Journal of Balkan and Near Eastern Studies, Vol. 24, No. 4, 614-639 p.

    Yalman A. E. 1930, Turkey in the World War, New Haven, Yale University Press, xviii+310 pp.

    Авакян А. 2013, Геноцид армян: механизмы принятия и исполнения решений. Ереван: МИГА, 133 стр.

    Гордлевскiй В. 1912, Очерки по новой османской литературѣ, труды по востоковѣдѣнiю, вып. XXXIX, Москва, “Крестный календарь,” 146 стр.

    Еремеев Д. 1971, Этногенез турок (происхождение и основные этапы этнической истории), Москва, Наука, 272 стр.

    Желтяков А. 1972, Печать в общественно-политической и культурной жизни Турции (1729-1908 гг.), Москва, Наука, 318 стр.

    Желтяков А., Петросян Ю. 1965, История просвещения в Турции: конец XVIII – начало XX века, Mосква, Наука, 174 стр.

    Осипова Е. 1977, Социология Эмиля Дюркгейма (критический анализ теоретико-методологических концепций), Москва, Наука, 266 стр.

    Сафрастян Р. 1985, Доктрина османизма в политической жизни Османской империи (50-70 гг. XIX в.), Ереван, издательство АН АрмССР, 147 стр.

    Тыркова А. 1916, Старая Турцiя и младотурки. Годъ въ Константинопле (Петроградъ, тип. Б.М. Вольфа, 1916), 180 стр.

    Фадеева И. 1985, Официальные доктрины в идеологии и политике Османской империи (османизм-панисламизм), XIX-начало XX в. Москва, Наука, 272 стр.

    Գզոյան Է., Գալուստյան, Ռ., Խաչատրյան Շ., Միրզոյան Է. 2022, Հայ երեխաների թուրքացումը Հայոց ցեղասպանության տարիներին, Երևան, ՀՑԹԻ, 2022, 248 էջ:

    Զարեւանդ 1926, Միացեալ, անկախ Թուրանիա կամ ի՞նչ կը ծրագրեն թուրքերը, տ., ա. հ., 228 էջ:

    Թոփչեան Ե. 1909, Երիտասարդ Թիւրքիան եւ հայերը, մասն առաջին, Թիֆլիս, Շրօմա, 288 էջ:

    Սապահ-Գիւլեան Ս. 1908, Երիտասարդ Թիւրքիա. Պարիզ, հրատարակութիւն հնչակեան կուսակցութեան, № 16, 76 էջ:

    Սաֆարյան Ալ. 2012, Զիյա Գյոքալփը և «Թյուրքականության հիմունքները», Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2012, 300 էջ:

    Մամուլ

    Թուրք ուսուցիչ չընդունող վարժարանները պիտի փակուին, «Ճակատամարտ», Կ.Պոլիս, 30 օգոստոս, 1923, էջ 2:

    Պոլսոյ մէջ թուրքէրեն չգիտցողները, «Ճակատամարտ», 22 սեպտեմբեր, 1923, էջ 2:

    Սարգիսեան Ե., Լատինական տառերը ազդակ համաթրքութեան, «Ազատամարտ», Փարիզ, 23 դեկտեմբեր, 1928, էջ 2-3.

    Startling Figures, “The Orient”, Constantinople, 17 July, 1912, p. 2.

    Why they Fell, “The Orient”, 9 April, 1913, p. 2.

    Empire News, “The Orient”, 18 February, 1914, p. 68.

    Editorial, “The Orient”, 4 March, 1914, p. 85.

    Translating the Koran in Turkish, “The Orient”, 4 March, 1914, p. 86.

    The Lack of Moslem Schools, “The Orient”, 22 April, 1914, p. 153.

    Turkish Made Easy, “The Orient”, 18 August, 1915, p. 214.

    Jeune-Turc about Missionary Schools, “The Orient”, 24 September, 1913, p. 2.

  • Articles

    Дипломатическое представительство Азербайджана в Республике Армения как центр организации антиармянской и антигосударственной деятельности (1919–1920 гг.)

    Грант Вирабян
    View PDF
    Аннотация

    Цель данной статьи — показать, что со дня своего основания в марте 1919 года дипломатическое представительство Азербайджана в Армении являлось центром организации антигосударственных движений мусульманского населения страны, что крайне негативно сказывалось на межгосударственных отношениях двух республик. Азербайджанское представительство в Ереване в лице Хан-Текинского, Ахвердова и других дипломатических лиц вело активную антиармянскую деятельность. Это неопровержимо подтверждают рассекреченные телеграммы, которыми дипломатические представители Азербайджана в Ереване (в частности, Хан-Текинский) обменивались со своим правительством. В этих депешах содержались ценные разведывательные сведения о численности и передвижениях армянской армии, экономическом положении страны и запасах зерна. По сути, эта деятельность носила шпионско-разведывательный характер и была направлена на подрыв основ армянской государственности с целью последующей аннексии части территорий Армении. Азербайджанское представительство в Ереване, осуществляя деструктивную и заговорщическую деятельность против Армении, координировало действия со своим правительством, предлагая конкретные меры по ослаблению республики и препятствуя консолидации её государственности. О заговорщической деятельности представительства было известно и союзному британскому командованию, что в конечном итоге привело к приостановке работы азербайджанской дипломатической миссии в этот исторический и политический период.

    Библиографические ссылки

    Hayastani Azgayin Arxiv-HAA

    Blishhenko V․, Saryev R. 2015. Dipsluzhba nezavisimogo Azerbajdzhana (1918-1920 gg.). «Obozrevatel’-Observer», no 2, s. 105-113.

    Gaxtni p’astatxter 1920․ Adrbejani davadrakan gorc’unetyan mi e’j. Erevan, Glxavor shtabi tparan («Razmiki» tparan, N 1), 56 e’j.

    Ganbarova S. 2021․ Diplomaticheskoe predstavitel’stvo Azerbajdzhanskoj Demokraticheskoj Respubliki v Armenii v 1918-1920-e gody․ «Грані․ Історія». Tom 24, N 4, s. 66-74.

    Ghulyan Yu. 2001․ Divanagitakan haraberutyunneri hastatumy’ Hayastani ev Adrbejani Hanrapetutyunneri mijev․ «Banber Erevani Hamalsarani» no 2, e’j 124-129.

    Ghulyan Yu. 2006․ Adrbejani divanagitakan nerkayacucich H’an-Tekinsku hakahaykakan gorcuneutyuny’ Hayastani Hanrapetutyunum (1919 t․ mart-ogostos), «Banber Erevani hamalsarani», N 2 (119), Erevan, e’j 137-145․

    Ghulyan Yu. 2007․ Adrbejani nerkayacucich Abdurahman bek Haxverdovi gorcuneutyuny’ Hayastani Hanrapetutyunum (1919 t․ ogostos-1920 t․ mart)․ Mijbuhakan gitajhoghovi nyuter․2006 t․ Banber 1․ Gitakan ashatutyunner-1․ Prak A․Vanad’or, Arminfo, 2007․

    Ghulyan Yu․ 2009․ Hayastan-Adrbejan haraberut'yunneri patmut'yunic․1918-1920 t'vakanner, Erevan, «Egea» hrat., 452 e'j

    Hayastani Hanrapetutyuny’ 1918-1920 tt. 2000․ Qaghaqakan patmutyun. Pastatxteri ev nyuteri jhogovacu, xmb. G. Galoyani, Erevan, HH GAA «Gitutyn» Publ., 455 e’j

    Harutyunyan K. 2002․ Haykakan azgayin zoramiavorumnery’ 1918-1945 tt., Erevan, «Zangak-97» Publ., 272 ej

    Hovhannisyan R. 2005․Hayastani Hanrapetutyun: Hator I․ Arajin Tari․ 1918 -1919. Erevan, «Tigran Mec» Publ., 570 e’j

    Jamalova N. 2025․Political Relations Between Azerbaijan And Armenia: M.Kh.Tekinsky’s Activity. Gournal of General Tuskish History Research. GTTAD, Cilt: 7, Sayı: 15, Eylül. P.887-901.

    Khatisean Al.1968․ Hyastani Hanrapetutean cagumn u zargacumy’, Beyrut, «Hamazgayin» Hay Mshakutayin y’nkerakcutyun, Tp. Hamazgayin, 486 e’j

    Knyazyan D. 2008․ Adrbejanakan Demokratakan Hanrapetut'yan kovkasyan qaghaqakanut'yuny' 1918-1920 t't'., Erevan, Hegh. Hrat., 2008, 200 e'j.

    Naxijevan-Sharury’ 1918-1921 tt․ 1993․ P’astatxter ev nyuter․ V․ Ghazaxecyan xmbagr․, kazmoghner A. Virabyan, R․ Grigoryan, A․ Kirimyan ev urishner, «Banber Hayastani Arxivneri», N 1-2, ej 22-391․

    Niftaliev I․ 2024․ Iz Istorii diplomaticheskoj missii Azerbajdzhana v Armenii (1918-1920 gg.)․ Istoriya. N 129, s. 34-37.

    Mammadyarov E․ 2019․ 100 years of the Republic of Azerbaijan’s diplomacy: upholding national interests at the crossroads of epochs and regions// 00 years of diplomatic service of the Republic of Azerbaijan, 2019. 2-3 (39-40), pp․ 4-123։

    Ruben 1991․ Hay heghapoxakani my’ yishataknery’. Artasahman.Sasun ev Hayastani Hanrapetutyun․ Hator 7․ Tehran-Erevan, Adana Publ., 364 e’j

    Ruben 1982․ Hay heghapoxakani my’ yishataknery’. Artasahman.Sasun ev Hayastani Hanrapetutyun․ Hator 7․ Tehran, 364 ej

    Sasuni K. 1968․ Mayisyan xrovutyunnery’ ev tatarakan apstamb shrjannery’: /Hayastany’ 1920-in/. Beyrut, tp. «Mshak», 208 e’j

    Terteryan 1957- Terteryan I. Haykakan goyamarty’. Hator 6․ Tehran, tp. Modern, 642 e’j

    Tigran Bekzadyan 2025. Adrbejanum Hayastani Hanrapetutyan divanagitakan nerkayacicich Tigran Bekzadyani oragiry’ (11 marti 1919 t․ -27 ogostosi 1919 t․)․ Ashatasirutyamb՝ Vl․ Harutyunyani, Erevan, Hegh. Publ., 288 e’j

    Torlaqyan M. 2001․ Orerus het. G hrat., Pe’yrut, tp. Vahe Setean, 623 ej

    Vracyan S. 1966․ Keanqi ughinerov. De’pqer. De’mqer. Aprumner. Hator E, Pe’rut, tparan «Hamazgayin», 357 e’j

    Vracyan S. 1993․Hayastani Hanrapetutyun. Erevan, “Hayastan” Publ., 704 e’j

    Virabyan V. 2021․ Revealing The Khan Tekinsky Conspiracy (from the history of counter intelligence of the First Republic of Armenia), «Fundamental Amenology» (Electronical Journal). № 1 (13), PP. 51-81.

    Virabyan V. 2023, The Conflict of European and Russian Special Services In The Transcaucasus 1918-1920, Europe and its Eastern Countries and in particular Armenia, ed. Artak Mkrtichyan, Samvel Poghosyan, “Cuadernos De Derecho Europeo”, N 9, “Iuee “Salvador De Madaiaga”, La Coruna, 2023, pp. 135-157.

    Zohrabyan Ed. 2012․ Naxijevanyan himnaharcy’ ev Hayastani «Dashnakicnery’» (1918 t․ dekt․-1920 t․ april), Erevan, Tigran Mec Publ., 265 e’j

  • Articles

    Расселение и культурная жизнь армян в Телавском регионе Кахети в 1920-е годы.

    Бабкен Казарян
    View PDF
    Аннотация

    Целью данной статьи является представление распределения армян в регионе Кахети Грузии и его административных районах Телави и одноименном региональном центре. В статье рассматривается социально-политическое и экономическое положение армян, затрагиваются вопросы родного языка, армянских историко-культурных памятников и деятельности образовательных учреждений. Анализируя политику грузинских властей, особенно в советский период, мы стремились выявить причины увеличения или уменьшения численности армян в данном регионе. В ходе исследования был сделан исторический обзор, в котором представлены причины иммиграции армян в Кахетию. В работе представлена ​​численность армян в населенных пунктах Телавского региона или так называемого Телавского уезда в советское время, их историко-культурные памятники и состояние школ. Примечательно, что в отличие от сегодняшнего административно-территориального деления Грузии, в советской Грузии Кахетия имела две провинции (уезда): Телави и Сгнахи. Надо констатировать, что в первые годы советской власти административно-территориальное деление в Кахетии осуществлялось на произвольной основе, а некоторые из представленных в статье населенных пунктов расположены в Сгнахи (სილაზი), Гварели (ლარელი) и Гурджаани. (გურენარაარი) регионы.

    Библиографические ссылки

    ․ HAA, f․53, ts’․1, g․ 3857:

    2․HAA, f․53, ts’․1, g․ 3917:

    3․ HAA, f․56, ts’․1, g․ 157:

    4․Karapetyan S․, Hayery Kakhet’um, Girk’ Y, Yerevan, 2004, 222 ej:

    5․ Melik’set’-Bek L․M, Girk’ A, 2013, 345 ej:

    6․ Juansheri, Hamarrot Patmut’iin Vrats’, Venetik, 1884, 147 ej:

    7. AKAK. T. 1. Tiflis, 1866. S. 827.

    8. Kavkazskiy kalendar' na 1915 god. Tiflis, 1914. 1013 s.

    9. Kavkazskiy kalendar' na 1916 god. Tiflis, 1915. 627 s.

    10. Kavkazskiy kalendar' na 1917 god. Tiflis, 1916. 1231 s.

    11. Vsesoyuznaya perepis' naseleniya 17 dekabrya 1926 goda. T. 14: SSR Gruzii. M., 1929. 428 s.

    12․ «Mshak», 01․03․1888, №25:

    13․ «Mshak», 1878, № 79:

    14.ts’enguashvili k’oba,sakartvelos 1921-1925 ts’lebis ist’oriis ist’oriograpia,t’bilisi, 2005, 250 gv.

    15. kart’lis tskhovrebis t’op’oarkeologiuri leksik’oni, t’bilisi, 2013, 740 gv.

  • Articles

    Провозглашение Казахской Автономной Советской Социалистической Республики и выборы её органов управления

    Гульдана Тарпанова
    View PDF
    Аннотация

    В статье рассматриваются провозглашение в 1920 году Киргизской (Казахской) Автономной Советской Социалистической Республики (Казахской АССР) в составе Российской Советской Федеративной Социалистической Республики (РСФСР) и формирование её органов управления. Исследуются политические и социально-экономические предпосылки создания автономии, роль партийных структур, а также первые выборы исполнительных и законодательных органов власти. На основе архивных источников и современных научных исследований анализируются процессы легитимации власти и взаимодействие республиканских и центральных органов. Исследование показывает, что образование Казахской АССР заложило основы политической и административной системы Казахстана. Провозглашение республики и выборы её органов власти закрепили признание казахского народа как самостоятельного субъекта в составе Советской России, способствовали созданию государственных институтов, в которых ключевые решения принимались съездами Советов, а исполнительная власть осуществлялась избранными представителями рабочих, крестьян и солдат. Результаты исследования углубляют понимание истоков современной государственности Казахстана и общественных преобразований XX века, представляя ценность для образовательных программ по истории Казахстана и процессам государственного строительства в советский период.

    Библиографические ссылки

    Allworth Edward. Central Asia, 130 years of Russian dominance: a historical overview. 3rd ed. Duke University Press, 1989. 652.

    Archive of the President of the Republic of Kazakhstan. Fund 140. Series 1. File 8. P.3.

    Archive of the President of the Republic of Kazakhstan. Fund 140. Series 1. File 4. P.37.

    Archive of the President of the Republic of Kazakhstan. Fund 140. Series 1. File 8. P.10.

    Artykbayev Zh. O., History of Kazakhstan (90 questions and answers). Astana, 2004. 131, in Russian: [Артыкбаев Ж.О., История Казахстана (90 вопросов и ответов). Астана, 2004. 131].

    Baishev S.B., et.al., History of Kazakh SSR. From ancient times to the present day. Second edition, corrected and supplemented. Vol. 2, edited by I.O. Omarov and A.M. Pankratova. Almaty: Printing House No. 2 of Kazpoligrafizdat under the Council of Ministers of the Kazakh SSR, 1949. 452, in Russian: [Баишев С.Б. и др., История Казахской ССР. С древнейших времен до наших дней. Второе издание, исправленное и дополненное. Том 2, под ред. Омарова И.О. и Панкратовой А.М. Алматы: Гостипография № 2 Казполиграфиздата при Совете Министров КазССР, 1949. 452].

    Central State Archive of the Republic of Kazakhstan. Fund 5. Series 1. File 1. pp. 16-16 verso.

    Central State Archive of the Republic of Kazakhstan. Fund 5. Series 1. File 4а. P.14.

    Elagin A.S., et.al., Kazakhstan in the Fire of the Civil War. Memories of participants

    of the Great October socialist revolution and the Civil war in Kazakhstan, edited by S. Beysembaev and P. Pakhmurny. Almaty: Kazakh State Publishing House, 1960. 470, in Russian: [Елагин А.С. и др., Казахстан в огне гражданской войны. Воспоминания участников Великой Октябрьской Социалистической революции и гражданской войны в Казахстане, под ред. С.Бейсембаева, П.Пахмурного. Алматы: Казахское Государственное Издательство, 1960. 470].

    Korzhenevskyi K.B., National-Territorial Delimitation between Siberia and Kazakhstan, 1917–1936. PhD diss., Budgetary Educational Institution of Higher Education “Nizhnevartovsk State University”. Nizhnevartovsk, 2022, in Russian: [Корженевский К.Б. Национально-территориальное размежевание между Сибирью и Казахстаном в 1917-1936 гг. Диссертация на соискание учёной степени, Федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего образования «Нижневартовский государственный университет». Нижневартовск, 2022]. Accessed August 3, 2025.

    https://diss.utmn.ru/upload/iblock/59f/Korzhenevskiy-K.B.-dissertatsiya.pdf.

    Sapargaliev M.S., The emergence of the Kazakh Soviet statehood (1917 - 1920). Almaty: Publishing house of the Academy of Sciences of the Kazakh SSR, 1948. 128, in Russian: [Сапаргалиев М.С., Возникновение Казахской Советской Государственности (1917-1920). Алматы: Издательство Академии наук Казахской ССР, 1948. 128].

    Sartayev, S., Formation and Establishment of Kazakh Soviet Statehood. Almaty: Kazakh State Publishing House, 1960. 129, in Russian: [Сартаев С,, Образование и становление Казахской Советской Государственности. Алматы: Казахское государственное издательство, 1960. 129].

    Shildebay S.K., Seytkali Mendeshev. Collection of documents and materials. Almaty: Printing service and Co, 2021. 590, in Russian: [Шилдебай С.К., Сейткали Мендешев. Сборник документов и материалов. Алматы: Полиграфия сервис и Ко, 2021. 590].

    Shildebay, S.K., Aldazhumanov K., “The Soviet Kazakh Republic establishment and formation of territorial integrity,” History of the Fatherland, No. 3 (91) (2020), 87-102, in Kazakh: [Шілдебай С.Қ., Алдажұманов Қ.С., “Кеңестік Қазақ Респуликасының құрылуы және аумақтық тұтастығының қалыптасуы,” Отан тарихы, №3 (91) (2020), 87-102]. Accessed August 1, 2025. https://otan.history.iie.kz/main/issue/view/27/28.

    Shildebay S.K., “Public, political and state activities of Seytkali Mendeshev,” Asian Journal “Steppe Panorama”, No.1 (21) (2020), 472-500, in Kazakh: [Шілдебай С.Қ., “Сейітқали Меңдешевтің қоғамдық-саяси жəне мемлекеттік қызметі,” Asian Journal “Steppe Panorama”, No.1 (21) (2020), 472-500]. Accessed August 1, 2025.

    https://ajspiie.com/index.php/history/article/view/447.

    Vilenskii E.L., et.al., Formation of the Kazakh ASSR. Collection of documents and materials. Edited by S. N. Pokrovsky. Alma-Ata: Publishing house of the Academy of Sciences of the Kazakh SSR, 1957. 369, in Russian: [Виленский Е.Л. и др., Образование Казахской АССР. Сборник документов и материалов. Под ред. С.Н. Покровского. Алма-Ата: Издательство Академии наук Казахской ССР, 1957. 369].

  • Articles

    Военно-техническое сотрудничество Ирана и России в период президентства Али Акбара Хашеми Рафсанджани: прагматизм и баланс сил

    Давит Барсегян
    View PDF
    Аннотация

    Исследование посвящено развитию ирано-российского военно-технического сотрудничества в период президентства Али Акбара Хашеми Рафсанджани (1989–1997 гг.), который стал ключевым этапом в перестройке внешней и оборонной политики Ирана. Анализируются политические и стратегические предпосылки взаимодействия, роль России в модернизации военного потенциала Ирана и прагматический характер внешнеполитической линии Рафсанджани. Работа основана на сопоставлении открытых и рассекреченных источников, охватывает политические, технологические и геополитические аспекты.

    Методологическая основа включает сочетание политического реализма, теории зависимости и взаимозависимости и конструктивизма. Такой подход позволяет объяснить, каким образом военное и экономическое неравенство превратилось в прагматическое взаимовыгодное партнёрство, обеспечившее сохранение баланса сил в регионе.

    Научная новизна заключается в том, что ирано-российское военно-техническое сотрудничество впервые интерпретируется как модель прагматической взаимозависимости, в которой реалистические расчёты переплетаются с стремлением к технологической автономии и политике идентичности.

    Библиографические ссылки

    1. Irani Islamakan Hanrapetut’yan Sahmanadrut’yun, pashtonakan t’argmanut’yun, https://missionarmenia.org/wp-content/uploads/2023/04/Iran_constitution_9_arm.pdf:

    2. KHV gaghtnazertsvats p’astat’ught’, https://www.cia.gov/readingroom/docs/DOC_0000602680.pdf:

    3. AMN petdepi gaghtnazertsvats p’astat’ght’er, 2023, https://docs.rferl.org/hy-am/2023/02/02/08550000-0a00-0242-326a-08db055c3133.pdf:

    4. AMN petdepi gaghtnazertsvats p’astat’ght’er, 2023, https://docs.rferl.org/hy-am/2023/02/02/08550000-0a00-0242-9da8-08db055c2589.pdf:

    5. AMN petdepi gaghtnazertsvats p’astat’ght’er, 2023, https://docs.rferl.org/hy-am/2023/02/02/08550000-0a00-0242-a799-08db055c3054.pdf:

    6. The National Archives and Records Administration (NARA), գաղտնազերծված փաստաթուղթ, https://www.archives.gov/files/declassification/iscap/pdf/2016-156-doc-10.pdf:

    7. Clinton Presidential Library, Summary Report on One-on-One Meeting between Presidents Clinton and Yeltsin, May 10, 1995, https://www.archives.gov/files/declassification/iscap/pdf/2016-156-doc-11.pdf:

    8. Makhdiyan Mokhammad Khasan, Istoriya mezhgosudarstvennykh otnosheniy Irana i Rossii (XIX – nachalo XX veka), Moskva, 2014.

    9. Minasyan S. M., Istoriya i perspektivy rossiysko-iranskogo voyenno-politicheskogo sotrudnichestva, https://arar.sci.am/Content/38552/file_0.pdf.

    10. Tsentr analiza mirovoy torgovli oruzhiyem, Analiticheskiy otchet, https://armstrade.org/files/analytics/344.pdf.

    11. Sadegi E. Mir Mokhammad, Irano-rossiyskoye sotrudnichestvo v sferakh oborony i bezopasnosti https://cyberleninka.ru/article/n/irano-rossiyskoe-sotrudnichestvo-v-sferah-oborony-i-bezopasnosti.

    12. Soviet Reaction to Khomeini’s Death, Wikileaks Cable 89MOSCOW15118, https://wikileaks.org/plusd/cables/89MOSCOW15118_a.html.

    13. Hunter, Shireen T., Iran’s Foreign Policy in the Post-Soviet Era: Resisting the New International Order, Santa Barbara, Praeger, 2010.

    14. Moslem, Mehdi, Factional Politics in Post-Khomeini Iran, Syracuse University Press, 2002.

    15. Arjomand, Said Amir, After Khomeini: Iran under His Successors, Oxford University Press, 2009.

    16. Randjbar-Daemi, Siavush, Intra-State Relations in the Islamic Republic of Iran: The Presidency and the Struggle for Political Authority, Routledge, 2018.

    17. Cordesman, Anthony H., Iran’s Military Forces: 1988-1993, Washington D.C., CSIS, 1994.

    18. SIPRI Arms Transfers Database, Stockholm International Peace Research Institute, https://armstransfers.sipri.org.

    19. Executive Summary of the Report of the Commission to Assess the Ballistic Missile Threat to the United States, July 15, 1998, https://permanent.fdlp.gov/lps1200/BMThreat.html.

    20. Wehling, Fred, Russian Nuclear and Missile Exports to Iran, The Nonproliferation Review, 1999, https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/10736709908436756.

    جعفرشیر، علی‌نیا، روایتی از زندگی و زمانه آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی (۱۳۱۳–۱۳۹۴)، تهران، ۱۳۹۵

    انی در زمان بدی بود، تاریخ ایرانیhttp://tarikhirani.ir/fa/news/5749/

  • Articles

    Градостроительная и поселенная политика Азербайджана на оккупированных территориях Арцаха (2020-2024)

    Рема Аракелян
    View PDF
    Аннотация

    В статье изучается градостроительная и поселенческая политика Азербайджана на оккупированных территориях Арцаха после 44-дневной войны 2020 года. После массовой депортации армянского населения Азербайджан разработал планы по заселению оккупированных армянских территорий. Градостроительная политика имеет несколько ключевых целей: способствовать экономическому развитию и интеграции оккупированных территорий в Азербайджан. Строя дороги, школы, больницы и жилые комплексы, Азербайджан стремится укрепить свой контроль над Арцахом, превращая его в экономически активный регион.

    Библиографические ссылки

    V Azerbaydzhane nachato stroitel'stvo avtomobil'noy dorogi v Askeran, https://ru.apa.az/infrastruktura/v-azerbaidzane-nacato-stroitelstvo-avtomobilnoi-dorogi-v-askeran-foto-video-567547.

    2. Nachinayetsya zaseleniye goroda Shusha, https://haqqin.az/news/314296.

    3. Prezident Azerbaydzhana: Masshtaby rabot, kotoryye my vypolnyayem v Karabakhe i Zangezure, ne imeyut analoga v mire, https://ru.apa.az/oficialniye-novosti/prezident-azerbaidzana-masstaby-rabot-kotorye-my-vypolnyaem-v-karabaxe-i-zangezure-ne-imeyut-analoga-v-mire-567428.

    4. Ağdam Cümə məscidinin bərpadan sonra açılışı olub, https://oxu.az/siyaset/agdam-cume-mescidinin-berpadan-sonra-acilisi-olub-yenilenib-foto.

    5. Ağdamda əmək yarmarkası olacaq, https://apa.az/sosial/agdamda-emek-yarmarkasi-olacaq-837516.

    6. Ağdam sakinlərinə ŞAD XƏBƏR - Üç kəndə köç olacaq, https://oxu.az/cemiyyet/agdam-sakinlerine-sad-xeber-uc-kende-koc-olacaq.

    7. Azərbaycan Prezidenti: Qarabağ Universitetinin yaradılması tarixi hadisədir, https://apa.az/resmi-xeber/azerbaycan-prezidenti-qarabag-universitetinin-yaradilmasi-tarixi-hadisedir-867298.

    8. Azərbaycan Prezidenti: “Müharibənin Şuşasız uğurla başa çatması mümkün deyildi”, https://oxu.az/siyaset/azerbaycan-prezidenti-muharibenin-susasiz-ugurla-basa-catmasi-mumkun-deyildi-video.

    9. Cəbrayılın Karxulu kəndinin təməli qoyulub, https://apa.az/resmi-xeber/cebrayilin-karxulu-kendinin-temeli-qoyulub-843104.

    10. Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa yolunun son görüntüləri, https://oxu.az/cemiyyet/ehmedbeyli-fuzuli-susa-yolunun-son-goruntuleri-fotovideo.

    11. Füzulidə daha 39 ailəyə mənzillərinin açarları təqdim olunub, https://oxu.az/siyaset/fuzulide-daha-39-aileye-menzillerinin-acarlari-teqdim-olunub-yenilenib-fotovideo.

    12. Xüsusi nümayəndə: 2026-cı ilədək Cəbrayıl, Qubadlı, Zəngilana 40 min nəfər köçürüləcək, https://azertag.az/xeber/xususi_numayende_2026_ci_iledek_cebrayil_qubadli_zengilana_40_min_nefer_kochurulecek_video-2975762.

    13. İlham Əliyev: “Bu gün Şuşanın yeni tarixi başlayır”, https://oxu.az/siyaset/ilham-eliyev-bu-gun-susanin-yeni-tarixi-baslayir-video.

    14. İlham Əliyev Zəngilan şəhərinin daxili yol-kommunikasiya şəbəkəsinin təməlini qoyub, https://oxu.az/siyaset/ilham-eliyev-zengilan-seherinin-daxili-yol-kommunikasiya-sebekesinin-temelini-qoyub.

    15. İlham Əliyev "Zəngilan" və "Şayıflı" Su Elektrik stansiyalarının açılışlarını edib, https://oxu.az/siyaset/ilham-eliyev-zengilan-ve-sayifli-su-elektrik-stansiyalarinin-acilislarini-edib.

    16. İlham Əliyev Cəbrayıl rayonunun Maşanlı kəndinin təməlini qoyub, https://oxu.az/siyaset/ilham-eliyev-cebrayil-rayonunun-masanli-kendinin-temelini-qoyub.

    17. İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Şuşada üçüncü yaşayış kompleksinin təməlqoyma mərasimində https://oxu.az/siyaset/ilham-eliyev-ve-mehriban-eliyeva-susada-ucuncu-yasayis-kompleksinin-temelqoyma-merasiminde-yenilenib-foto.

    18. Kəlbəcər şəhərinin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş planı təsdiqlənib, https://apa.az/infrastruktur/kelbecer-seherinin-2040-ci-iledek-inkisafina-dair-bas-plani-tesdiqlenib-839453.

    19. Kəlbəcərdə velosiped yolları salınacaq, https://apa.az/infrastruktur/kelbecerde-velosiped-yollari-salinacaq-839748.

    20. Kəlbəcər şəhərinin Baş Planının detalları açıqlanıb, https://apa.az/infrastruktur/kelbecer-seherinin-bas-planinin-detallari-aciqlanib-839741.

    21. Keçmiş məcburi köçkün: “Şuşaya köç etmək tarixi hadisədir”, https://oxu.az/cemiyyet/kecmis-mecburi-kockun-susaya-koc-etmek-tarixi-hadisedir.

    22. Laçına köçürülən 950-dən çox şəxsin məşğulluğu təmin olunub, https://apa.az/sosial/lacina-kocurulen-950-den-cox-sexsin-mesgullugu-temin-olunub-862299.

    23. Prezident: “Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələri dünyanın ən gözəl yerlərindən biri olacaq”, https://oxu.az/siyaset/prezident-qarabag-ve-serqi-zengezur-bolgeleri-dunyanin-en-gozel-yerlerinden-biri-olacaq-video.

    24. Prezident İlham Əliyev Cəbrayıl rayonunun Sarıcallı kəndinin təməlini qoyub, https://apa.az/resmi-xeber/prezident-ilham-eliyev-cebrayil-rayonunun-saricalli-kendinin-temelini-qoyub-843105.

    25. Prezident İlham Əliyev Şuşa sutəmizləyici qurğular kompleksinin açılışında iştirak edib, https://azertag.az/xeber/prezident_ilham_eliyev_susa_sutemizleyici_qurgular_kompleksinin_achilisinda_istirak_edib__yenilenib__video-3082982.

    26. Prezident: Laçın Beynəlxalq Hava Limanı gələn il istifadəyə veriləcək, https://apa.az/resmi xeber/prezident-lacin-beynelxalq-hava-limani-gelen-il-istifadeye-verilecek-853409.

    27. Prezident və xanımı Şuşada Mamayı məscidinin açılışında iştirak ediblər, https://oxu.az/siyaset/prezident-ve-xanimi-susada-mamayi-mescidinin-acilisinda-istirak-edibler-yenilenib-foto.

    28. Prezident İlham Əliyev Xankəndidə Qarabağ Universitetində görülən işlərlə tanış olub, https://azertag.az/xeber/prezident_ilham_eliyev_xankendide_qarabag_universitetinde_gorulen_islerle_tanis_olub___yenilenib_video-3082730.

    29. Şuşada Aşağı Gövhər Ağa məscidinin bərpadan sonra açılışı olub, https://azertag.az/xeber/susada_asagi_govher_aga_mescidinin_berpadan_sonra_achilisi_olub___yenilenib__video-3083022.

    30. Şuşa şəhərində daha 38 ailəyə mənzillərinin açarları təqdim olunub, https://azertag.az/xeber/susa_seherinde_daha_38_aileye_menzillerinin_acharlari_teqdim_olunub-3001338.

    31. Şuşada “Xarıbülbül” Festivalı və “Şuşa - İslam dünyasının mədəniyyət paytaxtı 2024” ilinin açılışı olub, Prezident İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva tədbirdə iştirak ediblər, https://apa.az/resmi-xeber/susada-xaribulbul-festivali-ve-susa-islam-dunyasinin-medeniyyet-paytaxti-2024-ilinin-acilisi-olub-prezident-ilham-eliyev-ve-mehriban-eliyeva-tedbirde-istirak-edibler-yenilenib-3-841505.

    32. Şuşa şəhərində daha 38 ailəyə mənzillərinin açarları təqdim olunub, https://azertag.az/xeber/susa_seherinde_daha_38_aileye_menzillerinin_acharlari_teqdim_olunub-3001338.

    33. Zəngilan şəhərində ilin sonuna qədər 104 ailənin məskunlaşması ücün mənzillərin hazır olması nəzərdə tutulur, https://apa.az/sosial/zengilan-seherinde-ilin-sonuna-qeder-104-ailenin-meskunlasmasi-ucun-menzillerin-hazir-olmasi-nezerde-tutulur-855773.

    34. Zəngilan məscidinin əsaslı təmirdən sonrakı görüntüləri, https://oxu.az/siyaset/zengilan-mescidinin-esasli-temirden-sonraki-goruntuleri.

    35. Zəngilanda QHT-lərin Əməkdaşlıq Forumu keçirilir, https://apa.az/sosial/zengilanda-qht-lerin-emekdasliq-forumu-kecirilir-foto-yenilenib-850959.

  • Articles

    Институциональные изменения политической системы Республики Армения и современные вызовы

    Лусине Согомонян
    View PDF
    Аннотация

    После обретения независимости в 1991 году Республика Армения предприняла попытки внедрить ряд институциональных изменений в системе государственного управления. В данной статье анализируются, обсуждаются и рассматриваются виды проведённых реформ и пути их реализации. Эти реформы осуществлялись в рамках публичного управления, конституционных преобразований, борьбы с коррупцией, разработки внешней и внутренней политики, а также в целях внедрения более эффективных инструментов в социальной, сфере безопасности, экономической, культурной, образовательной и других областях. По своей сути данные реформы были как успешными, так и одновременно требующими повторного пересмотра и доработки.

    Библиографические ссылки

    1. HH ankaxut’yan hrchakagir, 1991, septemberi 21, https://www.gov.am/am/independence 24.05.2025.

    2. Qaxaqagitut'yun. Hanragit. bararan.-Yer.: Njar, 2004.

    3. Minasyan E., Hayastani Errord Hanrapetutyan patmutyun, EPH, YER., 2014.

    4. Qocharyan T., Hayastani Hanrapetutyan azgayin anvtangutyan himunqneri veraberyal dasyntaci usumnakan dzernark.-Yer., 2013.

    5. HH Sahmanadrut'yun (13.07.1995), https://www.arlis.am/documentview.aspx?docID=1, 21.05.2025.

    6. HH Vostikanut’yun, ampop teghekutyunner, elektronayin hratarakutyun https://shorturl.at/MKHsM 20.01.2025.

    7. Nerqin gortseri naxararutyuny steghcvel e 2022 tvakani dektemberi 30-in` orenqi uzhov. https://shorturl.at/Sc15F 22.05.2025:

    8. Hayastani Hanrapetut’yan karavarut’yun. karucvatq https://www.gov.am/am/structure/, 21.05.2025.

    9. Hayastani Hanrapetut’yan sahmanadrakan popoxutyunner, https://www.arlis.am/documentview.aspx?docID=102510, 21.05.2025.

    10. Hayastani Hanrapetut’yan Azgayin anvtangut’yan razmavarut’yun (25.02.2007), https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docID=31189, 11.04.2025.

    11. Hayastani Hanrapetut’yan Azgayin anvtangut’yan nor razmavarut’yun (06.2020), https://www.mfa.am/filemanager/security%20and%20defense/AA-Razmavarutyun-Final.pdf 15.04.2025.

    12. Azdararman miasnakan elektronayin hartak, https://azdarar.am/hy/, 24․05․2025.

    13. Mariam Margaryani qaxaqakan blogy, https://surl.lu/rkaufi, 11․03․2025.

    14. Qaxaqagitut'yun. Usumnakan dzernark.-Yer., 2014.

    15. Manukyan A., Zhamanakakic qaxaqakan gortsyntacner., Yer., 2011.

  • Articles

    Роль неправительственных организаций Республики Армения и Российской Федерации в культурно-гуманитарном двустороннем сотрудничестве

    Мелине Петросяан
    View PDF
    Аннотация

    Культурно-гуманитарное сотрудничество между Республикой Армения и Российской Федерацией является одним из важных направлений двусторонних отношений, в формировании и развитии которого значительную роль играют неправительственные организации. В статье рассматриваются историко-правовые основы армяно-российских отношений в контексте постсоветского сотрудничества, с особым акцентом на Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи, подписанный 29 августа 1997 г. Анализируется деятельность неправительственных организаций, функционирующих в Армении и направленных на углубление культурных, образовательных и гуманитарных связей. Особое внимание уделяется роли государственных гуманитарных структур Российской Федерации, в частности Федерального агентства «Россотрудничество» и Фонда поддержки публичной дипломатии имени А. М. Горчакова, а также их взаимодействию с армянскими неправительственными организациями. Рассматривается деятельность культурного центра «Русский дом» и Российско-Армянского (Славянского) университета как эффективных инструментов политики «мягкой силы» России. В статье делается вывод о том, что неправительственные организации и образовательные учреждения вносят существенный вклад в институционализацию, устойчивое развитие и укрепление культурно-гуманитарного сотрудничества и общественных связей между Арменией и Россией.

    Библиографические ссылки

    “Asbarez” Journalists’ Club https://asparez.am/about_us-h/ (Viewed 15․08․2024)

    Armenia is of interest to the West only as a tool against Russia, G. Qeryan, 09․07․2022

    Autonomous Non-Commercial Organization for the Promotion of International Cooperation "Eurasia" “Discover Russia” program

    Communication modes of post-Soviet countries/friendliness rating, National Research Institute for Communication Development, Scientific Reports series, Moscow, 2024, pp.144-145

    Communication regimes of post-Soviet countries/friendship rating, National Research Institute of Communication Development, Series "Scientific Reports", Moscow, 2024, pp. 144-145

    CorrupionsPerceptions index 2023, Transparency International anticorruption centre, 30.01.2024

    Embassy of the Russian Federation to the Republic of Armenia Rossotrudnichestvo: https://armenia.mid.ru/ru/rossiyskie_predstavitelstva/rossiyskie_predstavitelstva/rossotrudnichestvo/ (Viewed10․08․2024)

    Eurasian expert club turned ten years old, Soyuzinfo 16.05.2024

    Eurasian expert club turned ten years old, Soyuzinfo 16.05.2024

    https://arm.sputniknews.ru/20220725/mika-badaljann-azat-ardzakvec-45756039.html?_ga=2.71520145.368927066.1725429219-1696908477.1725003437 (Viewed 02․08․2024)

    https://arm.sputniknews.ru/20220729/mika-badaljany-krkin-berman-e-entarkvel-vostikanutjun-45978535.html (Viewed 02․08․2024)

    https://evrazia.su/programms/programma-uznay-rossiyu#programm (Viewed 18․07․2024)

    https://ria.ru/20230907/badalyan-1894836167.html (Viewed 24․07․2024)

    https://rtvi.com/news/gradus-napryazhennosti-stih-zamglavy-rossotrudnichestva-o-volnah-rusofobii-uehavshih-artistah-i-vzryve-v-czar/ (Viewed 01․07․2024)

    https://soyuzinfo.am/hy/2024/05/12075/ (Viewed 06․08․2024)

    https://soyuzinfo.am/hy/2024/05/12075/ (Viewed 06․08․2024)

    https://transparency.am/hy/organization (Viewed 10.08.2024)

    https://www.aravot.am/2022/07/09/1279208/ (Viewed 05․08․2024)

    https://www.armtimes.com/hy/article/258947 (Viewed 09.08.2024)

    https://www.dommoskvy.am/ (Viewed 14․07․2024)

    https://www.hkdepo.am/hy/org/asparez (Viewed 16․08․2024)

    https://www.rbc.ru/politics/06/03/2023/6405e8379a7947712e1a5e69 (Viewed 13․08․2024)

    https://www.topuniversities.com/university-rankings/eeca-rankings/2021 Viewed 06․08․2024թ

    https://www.transparency.am/hy/media/news/article/5048 (Viewed 11․08․2024)

    Issues related to the perspectives of Armenian-Russian cultural cooperation were discussed in the Ministry of Education, Science, Culture and Sports. 28․04․2023

    Journalists Club Asparez, "CSO DePo: Civil Society Development Program" 13․07․2017թ

    Mika Badalyan was released, SPUTNIK Armenia, 25.07.2022

    Mika Badalyan was taken into police custody again, SPUTNIK Armenia, 29.07.2022

    Moscow cultural and business center "House of Moscow" in Yerevan

    Official website of the Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation: mid.ru, https://rs.gov.ru/about-foiv/

    Republic of Armenia and Russian Federation. 30 Years of Allied Cooperation, Collection of Treaties and Agreements, Volume I (1992-2001), Moscow, 2022, pp. 304-311

    Russian-Armenian University https://rau.am/am/content/ocherk-istorii Viewed 27․07․2024

    The Degree of Tension Has Died." Deputy Head of Rossotrudnichestvo on "Waves of Russophobia," Artists Who Left, and the Explosion in the Central African Republic

    The illegal activities of the Russian security bodies in the territory of Armenia should be stopped immediately “Asbarez” Journalists’ Club, 27․03․2024 https://asparez.am/rusastan-anvtangutyun-hy/ (Viewed 18․08․2024)

  • Articles

    Многоязычие в цифровой дипломатии: лингвистические особенности и социально-политические последствия

    Анна Тароян
    View PDF
    Аннотация

    Стремительная цифровизация дипломатической практики коренным образом изменила способы, с помощью которых государства осуществляют коммуникацию, ведут переговоры и проецируют влияние на глобальной арене. В данной статье рассматривается роль многоязычия как стратегического, политического и социокультурного компонента цифровой дипломатии. Несмотря на то, что значительная часть научных исследований сосредоточена на технологических инновациях и эффективности коммуникации, языковые выборы зачастую тонкие, но глубоко значимые, остаются недостаточно изученными.

    Опираясь на теоретические подходы социолингвистики, исследований коммуникации и международных отношений, автор анализирует, каким образом выбор языка влияет на видимость, доступность, легитимность и проекцию «мягкой силы» в цифровых средах. В статье также рассматриваются вызовы, связанные с глобальными языковыми иерархиями, чрезмерной зависимостью от машинного перевода и языковым неравенством, которые могут маргинализировать отдельные сообщества в международном дискурсе.

    В работе утверждается, что многоязычие является не просто технической характеристикой цифровой коммуникации, а политическим актом, встроенным в отношения власти, процессы формирования культурной идентичности и глобального управления. В итоге статья позиционирует многоязычие как ключевой элемент современной цифровой дипломатии и необходимое условие справедливой и инклюзивной глобальной коммуникации в цифровую эпоху․

    Библиографические ссылки

    References

    1. C. Bjola & M. Holmes (eds.), Digital Diplomacy: Theory and Practice (London: Routledge, 2015); I. Manor, The Digitalization of Public Diplomacy (London: Palgrave Macmillan, 2019).

    2. J. Pamment, New Public Diplomacy in the 21st Century (London: Routledge, 2014).

    3. P. Bourdieu, Language and Symbolic Power (Cambridge: Harvard University Press, 1991); J. S. Nye, Soft Power (New York: PublicAffairs, 2004).

    4. R. Phillipson, Linguistic Imperialism (Oxford: Oxford University Press, 1992); M. Warschauer, Technology and Social Inclusion (Cambridge: MIT Press, 2003).

    5. N. Fairclough, Critical Discourse Analysis (London: Longman, 1995); R. Wodak, The Politics of Fear (London: SAGE, 2015).

    6. J. Melissen (ed.), The New Public Diplomacy (London: Palgrave Macmillan, 2005).

    7. P. Seib, Real-Time Diplomacy (New York: Palgrave Macmillan, 2012).

    8. J. Habermas, The Structural Transformation of the Public Sphere (Cambridge: Polity Press, 1989).

    9. M. Castells, Communication Power (Oxford: Oxford University Press, 2009).

    10. C. Bjola & J. Pamment, “Digital Diplomacy and International Organisations,” The Hague Journal of Diplomacy 14, no. 1–2 (2019): 1–22.

    11. J. Kurbalija, An Introduction to Internet Governance (Geneva: DiploFoundation, 2016).

    12. R. Adler-Nissen, Stigma Management in International Relations (Cambridge: Cambridge University Press, 2014).

    13. M. Gillespie & A. Webb, “Diasporas and Diplomacy,” Global Media and Communication 8, no. 3 (2012): 253–272.

    14. Cull, “The Long Road to Public Diplomacy 2.0,” International Studies Review 15, no. 1 (2013): 123–139.

    15. Nye, J. S. (2004). Soft power: The means to success in world politics. PublicAffairs.

    16. Pamment, J. (2014). New public diplomacy in the 21st century: A comparative study of policy and practice. Routledge.

    17. Phillipson, R. (1992). Linguistic imperialism. Oxford University Press.

    18. Seib, P. (2012). Real-time diplomacy: Politics and power in the social media era. Palgrave Macmillan

    19. N. Snow & P. M. Taylor (eds.), Routledge Handbook of Public Diplomacy (London: Routledge, 2009).

  • Articles

    «Вестфальская Идеология» и «Американская Декларация Независимости»(Сравнительный Экзамен)

    Анна Петросян
    View PDF
    Аннотация

    Североамериканские колонии обрели независимость не только благодаря военным успехам, но и процессам формирования национальной идентичности и социокуль­турного развития, которые были присущи ранним этапам индустриальной эпохи. Целью настоящей статьи является проиллюстрировать этот подход посредством срав­ни­тельного анализа «Вестфальской идеологии» и «Декларации независимости США».

     Другими словами, мы придерживаемся подхода, который видит прямые связи между Американской революцией и Вестфальской эпистемологической системой, подчеркивая суверенитет нации, ее политические и гражданские институтов, а также неотъемлемые права и практики членов гражданского сообщества. Вестфальская парадигма международных отношений примечательна как возможная среда для суверенных отношений между странами. Отцы-основатели Соединенных Штатов исходили из этого понимания, обогащенного достижениями мысли Просвещения, начиная с Дж. Локка и кончая Монтескье. В этом свете процесс обретения независимости США предстает как многовекторный процесс, исследование которого возможно только на фоне идейного комплекса его эпохи. Сравнительное рассмотрение «Вестфальской идеологии» и «Декларации независимости США» может стать важной вехой в истории становления Соединенных Штатов.

    Библиографические ссылки

    Սկզբնաղբյուրներ՝

    1. Burke E. (1774). The Works of The Right Honourable, Vol. II. London, p. 592.

    2. “From Thomas Jefferson to Henry Lee. (8 May 1825). ” Founders Online, National Archives, https://teachingamericanhistory.org/zskl (14.06.25).

    3. Hamilton A. (1787). Federalist No. 1. In The Federalist Papers. Library of Congress. https://guides.loc.gov/federalist-papers/text-1-10 (15․07.2025).

    4. Journals of the Continental Congress, 1774-1789, Vol. I (1774), (1904), Washington: Government Printing Office, p. 163.

    5. Journals of the Continental Congress, 1774-1789, Vol. II (1775), (1904). Washington: Government Printing Office, p. 256.

    6. Jay J. (1787). Federalist No. 2. In A. Hamilton, J. Madison, & J. Jay, . The Federalist Papers. Library of Congress. https://guides.loc.gov/federalist-papers/text-1-10 (15․07.2025)

    7. Locke J. (1823). Two Treatises of Governmanet. New York University Press, p. 216.

    8. The Complete. Writings of Thomas Paine, Philip S. Foner, ed. (New York: Citadel Press,. 1945), p. 632.

    9. Treaty of Westphalia: Pease Treaty between the Holy Roman Emperor and the King of France and their respective Allies , https://avalon.law.yale.edu/17th_century/westphal.asp , (20․05․25).

    10. Washington G. (1796). Washington's Farewell Adress to The People of The United States, p. 26.

    Ուսումնասիրություններ՝

    11. ԱՄՆ անկախության հռչակագիր-240. (2017). « Տարեգիրք Միջազգային գիտաժողովի հոդվածների ժողովածու. Երեւան: «Զանգակ» հրատ․, 205 էջ։

    12. Եփրեմյան Տ. (2014). Վեստֆալյան աշխարհակարգի ձևավորման պատմությունից. Պատմություն և մշակույթ հայագիտական հանդես, էջ 219-227։

    13. Եփրեմյան Տ. (2015). Վեստֆալյան համակարգը իբրև արդի եվրոպական քաղաքականության շրջադարձային հանգրվան , Բանբեր Երևանի համալսարանի, էջ 31-47։

    14. Bailian B. (1967). The Ideological Origins of American Revolution. Cambridge: Beknap Press. p. 305.

    15. Croxton D. (1999). The Peace of Westphalia of 1648 and the Origins of Sovereignty, The International History Review: Vol. 21, No. 3, pp. 569-591.

    16. Degler C. (1984). Out of Our Past: The Forces That Shaped Modern America. New York: Harper & Row. p. 648.

    17. Gordon W. (1991). The Radicalism of The American Revolution. New York: Vintage, p. 557.

    18. Herring G. (2008). From Colony to Superpower: US Foreign Policy since 1776. Oxford: Oxford University Press, p. 1056.

    19. Kaplan L. (1983). The Treaty of Paris, 1783: A Historiographical Challenge. The International History Review, Aug., Vol. 5, pp. 431-442.

    20. Kampmann Ch. (2010). Peace Impossible? The Holy Roman Empire and the European State System in the Seventeenth century. «War, the State, and International Law in Seventeenth-Century Europe», Farnham, Burlington: Ashgate Publishing, pp. 197-210.

    21. Whaley J. (2012). Germany and the Holy Roman Empire, Volume 1. From Maximilian to the Peace of Westphalia 1493-1648,. Oxford: Oxford University Press, p. 752.

    22. Зонова Т.В. (2008). Вестфальская система. Москва, c. 78-80.

    23. Кортунов С.В. (2007). Крушение Вестфальской системы и становление нового мирового порядка. Москва: Безопасность Евразии 4, c. 230-260.