Հարկերի, տուրքերի և այլ պարտադիր վճարների՝ օրենքին համապատասխան սահմանված լինելու սահմանադրական պահանջի էությունը
DOI-:
https://doi.org/10.46991/BYSU.C/2025.16.1.049Բանալի բառեր-:
հարկային պարտավորություններ; , հարկեր; , տուրքեր; , պարտադիր վճարներ; , օրինականության սկզբունք; , իրավական որոշակիություն; , սեփականության իրավունք;Ամփոփում
Հոդվածում վերլուծվում են Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային պարտավորությունների սահմանադրական և մարդու իրավունքներին առնչվող հարթությունները՝ կենտրոնանալով ՀՀ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածի 8-րդ մասի վրա, որով հարկեր, տուրքեր, այլ պարտադիր վճարներ կատարելն ամրագրված է ոչ միայն որպես սահմանադրական պարտականություն, այլև որպես սեփականության իրավունքի սահմանափակում և միջամտություն այդ իրավունքին: Նշվածը, անշուշտ, առավել լիարժեք է համապատասխանում այդ պարտականության բովանդակությանը:
ՀՀ սահմանադրական դատարանի պրակտիկայի, մասնավորապես՝ ՍԴՈ-753 (2008), ՍԴՈ-816 (2009), ՍԴՈ-1142 (2014) և ՍԴՈ-1436 (2018) որոշումների վերլուծության արդյունքում կատարվում է եզրահանգում այն մասին, որ օրինականության սահմանադրական սկզբունքի համատեքստում ոչ միայն հարկերի տեսակները և դրանց վճարման կարգը, այլև հարկի բոլոր բաղադրատարրերը (օրինակ՝ հարկման բազան, հարկման օբյեկտը և այլն) պետք է սահմանված լինեն բացառապես օրենքով: Այլ կերպ ասած՝ ցանկացած իրավանորմ, որը կարող է հանգեցնել անձի հարկային պարտավորության ծավալի փոփոխությանը, պետք է սահմանված լինի օրենքով:
Հոդվածում նաև համեմատական վերլուծության է ենթարկվում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի պրակտիկան և կատարվում է եզրահանգում, ըստ որի՝ հարկերի, տուրքերի և պարտադիր այլ վճարների սահմանումը՝ որպես սեփականության իրավունքի սահմանափակման ձև, կարող է առերևույթ գնահատվել որպես իրավաչափ միայն այն պարագայում, երբ այն նախատեսված է բացառապես օրենքով, համապատասխանում է որոշակիության սկզբունքին, ինչպես նաև հետապնդում է իրավաչափ նպատակ և ունի արդարացի հիմնավորում:
Հոդվածում հողամասերի կադաստրային արժեքների որոշման պրակտիկ օրինակով նաև ցույց է տրվում, թե ինչպես է հողամասերի տարածագնահատման գոտիները սահմանելու լիազորությունը կառավարությանը վերապահելը խախտում օրինականության սկզբունքը և հանգեցնում սեփականության իրավունքի ոչ իրավաչափ միջամտության:
Հղումներ
Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության մեկնաբանություններ / ընդհանուր խմբագրությամբ՝ Գ. Հարությունյանի, Ա. Վաղարշյանի – Եր.: «Իրավունք», 2010:
Balancing Privacy and the Public Interest: The Application of the “General Measures” Doctrine in L.B. v. Hungary in the Absence of Any Substantive Proportionality Assessment. European Constitutional Law Review, Volume 20, Issue 1, March 2024.
Constitution of the Republic of Armenia (with the amendments of 2015), European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, Tax Code of the Republic of Armenia,
Decision No. 1023-N of the Government of the Republic of Armenia dated 4 June 2020, on Defining the Zoning Boundaries, Boundary Coordinates, and Zoning Maps for Location-Based Valuation of Land Plots (Except for Agricultural Land) and Constructions in the Republic of Armenia, on Repealing Government Decisions No. 470-N of 17 April 2003 and No. 462 of 28 September 1994, and on Amending Government Decision No. 1101-N of 25 July 2002,
Decision No. ՍԴՈ-1142 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 2 April 2014, on the case concerning the application of Members of the National Assembly of the Republic of Armenia regarding the constitutionality of Articles 5, 7, 8, 37, 38, 45, 49, and 86 of the Law of the Republic of Armenia “On Funded Pensions.
Decision No. ՍԴՈ-1436 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 27 November 2018, on the case concerning the application of the Human Rights Defender of the Republic of Armenia regarding the compliance with the Constitution of Clause 11 of Part 4 of Article 109 and Subclauses “a” of Clause 2 of Part 1 of Article 123 of the Tax Code of the Republic of Armenia, as well as Subclauses 2 of Points 3 and 15 of the Procedure established by Annex No. 1 to Government Decree No. 1373-N of 5 October 2017.
Decision No. ՍԴՈ-753 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 13 May 2008, on the case concerning the application of “Radio Hay” LLC regarding the compliance of Part 3 of Article 53 of the Law of the Republic of Armenia “On Television and Radio” with the Constitution of the Republic of Armenia.
Decision No. ՍԴՈ-816 of the Constitutional Court of the Republic of Armenia dated 18 July 2009, on the case concerning the applications of “BJNI Mineral Water Plant” CJSC and “Komunnakhagits” CJSC regarding the compliance of Articles 7 and 19 of the Law of the Republic of Armenia “On Environmental and Nature Use Fees” and Part 2 of Article 22 of the Law of the Republic of Armenia “On Taxes” with the Constitution of the Republic of Armenia.
Guide on Article 1 of Protocol No. 1 to the European Convention on Human Rights. Council of Europe/European Court of Human Rights, 2020.
Law of the Republic of Armenia “On Defining the Procedure for Cadastral Valuation of Real Estate Approximating Market Value for the Purpose of Property Taxation,
Taxation at the European Court of Human Rights. Human Rights Law Review, Volume 24 (1):1, 2024
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Саяд Бадалян
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
