Քաղաքացիական օրենսդրական նախաձեռնության ինստիտուտի իրացման հիմնախնդիրների մասին
DOI-:
https://doi.org/10.46991/BYSU.C/2025.16.2.018Բանալի բառեր-:
Ազգային ժողով, ժողովրդավարություն, Սահմանադրություն, քաղաքացիական նախաձեռնությունԱմփոփում
Հոդվածը նվիրված է քաղաքացիական օրենսդրակ ան նախաձեռնության ինստիտուտի իրացման հիմնախնդիրներին։ 2015 թվականի սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում Հայաստանի Հանրապետությունում ընդունվեց ժողովրդաիշխանության ուղղակի կամ անմիջական իրականացման նոր ինստիտուտ, որի կիրառման հետ կապված՝ առկա են օրենսդրական ու կազմակերպական լուրջ խնդիրներ և անկատարություններ։ Հոդվածում համեմատաիրավական վերլուծության մեթոդով հետազոտվում են ՀՀ-ում և այլ պետություններում քաղաքացիական օրենսդրական նախաձեռնության ինստիտուտի առանձնահատկությունները։ Հոդվածի նպատակն է վերլուծել ընտրական իրավունք ունեցող քաղաքացիների կողմից քաղաքացիական նախաձեռնության կարգով օրենքի նախագիծ առաջարկելու հիմնահարցերը, իսկ խնդիրն է Հայաստանի Հանրապետության և այլ պետությունների օրինակով բացահայտել քաղաքացիական օրենսդրական նախաձեռնության կարևորությունը և իրացման բարդությունները։ Հոդվածի տեսական հիմքն են կազմում թեմային առնչվող գիտական աշխատանքները, իսկ նորմատիվ իրավական հիմքը՝ ՀՀ և այլ պետությունների սահմանադրությունները, համապատասխան օրենսդրական ակտերը։ Ուսումնասիրության արդյունքում առաջարկվում է վերանայել օրենսդրական նախաձեռնության իրավունքն իրացնող քաղաքացիների թվաքանակը, նույն հարցի վերաբերյալ հանրաքվե անցկացնելու և ընդհանրապես հանրաքվեի պահանջի համար քաղաքացիների նույնացման ստորագրությունների անհրաժեշտ թվի և այլ հարցեր։ Հոդվածն արդիական է և գիտական նորույթ է պարունակում՝ կապված ՀՀ-ում սահմանադրական փոփոխությունների առաջարկությունների հետ, թե ինչպես հստակեցնել և բարելավել ուղղակի ժողովրդաիշխանության ամրապնդմանը միտված քաղաքացիական նախաձեռնության ինստիտուտի նորմատիվ իրավական հիմքերը։Հղումներ
Hayastani Hanrapetutyan Sahmanadrutyun, 2015t. popoxutyunnerov, Erevan, 2015․
«Azgayin jogovi kanonakarg» HH sahmanadrakan orenq // https://www.arlis.am/hy/acts/110824
Hayastani Hanrapetutyan gorcox orenqneri jogovacu (1990-1995), Erevan, 1995, ej 190:]
«Hanragreri masin» HH orenq, HHPT, 2018.01.17/4(1362) // https://www.arlis.am/documentview.aspx?docid=119042]
«Qaxaqacineri arajarkutyunnery, dimumnery ev boxoqnery qnnarkelu kargi masin» HH orenq, HHPT, 1999.12.27/31(97) //https://www.arlis.am/documentview.aspx?docid=647
Varchararutyan himunqneri ev varchakan varuyti masin» HH orenq // HHPT, 2004.03.31/18(317), // https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=75264
Avstriayi Sahmanadrutyun // https://www.constituteproject.org/#/
Belarusi Sahmanadrutyun // https://www.constituteproject.org/#/
Latviayi Sahmanadrutyun // https://www.constituteproject.org/#/
Lehastani Sahmanadrutyun // //legalns.com/download/books/cons/poland.pdf
Sloveniayi Sahmanadrutyun // https://legalns.com/download/books/cons/slovenia.pdf
Konstitucija Latvijskoj Pespybliki // Konstitucii gosydarctv Centralnoj i Vostochnoj Evropi. M., 1997.
Constitution of the United States //
Konstitution of the Unajted States // https://www.senate.gov/about/origins-foundations/senate-and-constitution/constitution.htm
Apiyan N. A., Safaryan G. H., Hakobyan J. H., Petutyan ev iravunqi tesutyan himnaharcer, Erevan, 2001.
Badalyan S., Joxovrdakan naxazernutyan` vorpes anmijakan joxovrdavarutyan instituti kayacman ardi himnaharcery, Erevan, 2019.
Tadevosyan A., «Joxovrdakan iravastexc naxazernutyun» haskacutyuny, eutyunn u bovandakutyuny // Hanrayin karavarum, № 1, 2022.
Xalatyan A., Joxovrdavarutyan karucakargeri sahmanadrakan xndirnery ev dranc barepoxman uxinery, Erevan, 2021 // https://www.aravot.am/2021/07/28/1206853/
Hovsepyan H., Orensdrakan naxazernutyan puly Evropakan miutyan orensdrakan gorcyntacum // Hanrayin karavarum, № 2, Erevan, 2009.
Alebastrova I. A., Konstitucionnoe pravo zarubejnix stran. Cxemi i kommentarii, M., 2002.
Baglay M. V., Gabrichidze B. H., Konstitucionnoe pravo Possijskoj Fedepacii, M., 1996.
Vajnov C. C., Institut pravotvorcheskoj iniciativi grajdan v sisteme napodovlastija v Possijskoj Federacii: Dissertacija kandidata juridicheskix nauk: 12.00.02, Saratov, 2007.
Vasileva T. A., Popov H. Ju., Vstupitelnaja statja // Italija. Konstitucija I zakonodatelnie akti, M., 1998, s. 22.
Grazhdanskaya zakonodatelnaya iniciativa kak forma osushchestvleniya naseleniem gosudarstvennoj vlasti // http://canonlex.com/grazhdanskaya-zakonodatelnaya-initsiativa-kak-forma-osushchestvleniya-naseleniem-gosudarstvennoj-vlasti.html
Grib V. V., Zakonotvorcheskaja (pravotvorcheskaja) iniciativa kak forma vlijanija institutov grajdanskogo obshchectva na organi gosudarstvennoj vlasti // Konstitucionnoe i municipalnoe pravo, № 12, 2010․
Dvorak A. A., Pealizacija konstitucionnogo prava grajdan na obrashchenie v Poccijskoj Federacii, Dissertacija kandidata juridicheskix nauk, M., 2003.
Zimmerman Dj., Prjamaja demokratija v Soedinjonnix Shtatax Ameriki: opit i problemi // Vestnik MGU, Serija «Pravo», 1991, № 5․
Koslova E. I., Kutafin O. E., Konstitucionnoe pravo Possii, M., 1995.
Konstitucionnoe pravo zarubejnix stran, Pod red. M. V. Baglaja, Ju. I. Lejbo, L. M. Эntina, M.:Horma, 2004.
Krivosheeva T. A., Harodnaja iniciativa kak forma pravotvorchestva: pravovie problemi zakonodatelnogo zakreplenija // Poccijckoe zakonodatelstvo v covremennix uclovijax. Materiali VI ejegodnoj Vserossijskoj nauchno-prakticheskoj konferencii, Brjansk, Gruppa kompanij "Desjatochka", 2008․
Hudnenko L. A., Instituti neposredstvennoj demokratii v sisteme mestnogo samoupravlenija Poccii, M.: INION PAN, 2000.
Rudenko V. H., Institut narodnoj pravotvorcheskoj iniciativi, M., 2001 // https://ifp.uran.ru/files/publ/eshegodnik/2001/16.pdf
Sergeeva A. A., Ob otdelnix problemax realizacii obshchestvennix iniciativ grajdan // Konstitucionnoe i municipalnoe pravo, 2015, N 8.
Teorija gosudarctva i prava, Pod red. N. I. Matusova, A. V. Malko, M., 1997.
Chirkin V. E., Sakonodatelnaja vlast, M., 2010; Shajo A., Samoogranichenie vlasti: Kratkij kurs konstitucionalisma, M., 2001.
Thomas E. Gronin, Direkt Demokraci: The Politikc of Initiative, Referendum, and Recall, First published bai Harvard Juniversiti Press, 1989.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Ռուզաննա Հակոբյան, Հրանուշ Հակոբյան
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
