Թուրքիայի դերակատարումն Ալեքսանդրետի սանջաքի հիմնախնդրի «լուծման» գործում
DOI-:
https://doi.org/10.46991/hc.2024.21.2.086Բանալի բառեր-:
Մերձավոր Արևելք, Թուրքիա, Ալեքսանդրետի սանջաք, Սիրիա, մանդատային համակարգ, հատուկ կարգավիճակ, ֆրանս-թուրքական հարաբերություններ, Ազգերի լիգաԱմփոփում
Մերձավոր Արևելքը տասնամյակներ շարունակ եղել և այսօր էլ համարվում է աշխարհի բազմաշերտ հակասություններով հագեցած ամենաբարդ թնջուկը, որտեղ խաչվում են ինչպես միջազգային հարաբերությունների հիմնական դերակատարների, այնպես էլ տարածաշրջանային այլ երկրների շահերը: Այս առումով առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում Թուրքիայի՝ 1936-1939թ.թ. մերձավորարևելյան քաղաքականության առանձնահատկությունների խորքային և համակողմանի վերլուծությունը։ Այս համապատկերում թուրք-սիրիական հարաբերությունների ամենակնճռոտ հիմնախնդրի՝ Ալեքսանդրետի սանջաքի /Իսքենդերուն/ պատկանելության, այդ խնդրի «լուծմանն» ուղղված թուրքական իշխանություների դիրքորոշման դրդապատճառների և շարժառիթների ուսումնասիրմանն է միտված սույն հոդվածը: Առավել ևս, որ աշխարհա-քաղաքական իրադրությունը Եվրոպայում այնպիսին էր, որ և՛ Ֆրանսիան և՛ հատկապես Մեծ Բրիտանիան մեծ կարևորություն էին տալիս Թուրքիային, և վերջինիս գերմանական դաշինքին միանալու հնարավորությունը չեզոքացնելու համար գնացին Սիրիայի մասնատմանը և Ալեքսանդրետի սանջաքը «զոհաբերեցին» Թուրքիայի բարեկամությունն ու զինակցությունն ապահովելու համար:
Հղումներ
«Արազ», Բուխարեստ, 1937 հունվարի 1:
«Արազ», Բուխարեստ, 1937 հունվարի 14:
Բայրամյան Ա., Ալեքսանդրետի սանջաքի հարցը և միջազգային դիվանագիտությունը. 1936-1939 թթ., Երևան, 1998:
«Ժողովրդի ձայն», Պէյրութ, 1938 փետրվարի 13:
«Հայրենիք», Պոսթըն, 1936 մայիսի 16:
Հովհաննիսյան Ն.,Արաբական երկրների պատմություն, հտ. 4, Երևան, 2007:
Հովհաննիսյան Ն., Սարգսյան Հ., Սիրիան անկախության համար մղված պայքարում, Ե., 1975:
Данцинг Б., Турция, Москва, 1949.
Известия, 11.01.1937. Москва.
Известия, 08.01.1937. Москва
История Дипломатии, Т. 3, Москва, 1965.
Живкова Л., 1975, Англо-турецкие отношения в 1933-1939гг, Москва.
Миллер А., 1948, Очерки новейшей истории Турции, М-Л..
Луцкий В., 1964, Национально-Освободительная война в Сирии /1925-1927гг/, Москва.
Поцхвериа Б., 1992, Турция между двумья мировыми войнами, Москва.
Сирия. Справочник. Москва, 1992.
Штюрмер Х., 1925, Англо-французское сближение, Meждународная жизнь, Москва.
Чжу Кэ-Жоу, 1963, Внешная политика Турции накануне второй мировой войны /1934-1939гг/, Ленинград.
Arcayürek C., 1987, Şeytan Üçgeninde Türkiye. Ankara.
Atatürk K., 1952, Atatürk’un söylev ve demeçleri. Cilt 1. Ankara.
Baskın O., 2001, Türk dış Politikası, Cilt, 1, Istanbul.
Bıyıklıoğlu T., 1959, Atatürk Anadoluda 1919-1921. Ankara.
Cumhuriyet tarihi araştırmaları- I 90. YıIında lozan ve Türkiye Cumhuriyeti Uluslararası Sempozyumu (13-15 Kasim 2013, Ankara) Cilt II, Ankara, 2015.
Sandıklı A., 2007, Atatürk dönemi türk dış politikası ışığında avrupa birliği'ne giriş. İstanbul.
Sökmen T., 1978, Hatay’in Kurtuluşu Için Harcanan Ģabalar, TTK Basimevi, Ankara.
Gabriel P., 1952, Deux Annees au Levant. Paris.
Veou Paul du, 1938, Le desastre d’Alexsandrette. 1934-1938. Paris.
Hourani A., 1946, Syria and Lebanon. London.
Toynbee A., 1941, Survey of international Affaers., 1938. Vol 1, London.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Arman Martirosyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
