Վերակառուցելով սահմանները․Արցախի բողոքական համայնքները Հայաստանում
DOI-:
https://doi.org/10.46991/hc.2024.21.2.328Բանալի բառեր-:
կրոն, բողոքականներ, պատերազմ, տեղահանություն, երևակայական սահմաններ, հրաշք, բարեգործությունԱմփոփում
Սույն հոդվածն ուսումնասիրում է 2023 թվականին բողոքական արցախահայերի բռնի տեղահանման ազդեցությունը կրոնական համայնքների վրա՝ կենտրոնանալով հայ բողոքական համայնքների ներսում երևակայական կրոնական սահմանների կառուցակցման, դրանց քանդման և փոխազդեցությունների վրա։ Մինչ Արցախի տեղահանումը բողոքական համայնքներն ունեին հստակ սահմանված կրոնական, սոցիալական և տնտեսական սահմաններ Լեռնային Ղարաբաղում՝ վաղուց ձևավորված կրոնական կառույցներով ու համայնքային սոցիալական կապերով: Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է տեղահանումը հանգեցնում այս սահմանների ոչնչացմանը և նոր, երևակայական սահմանների ձևավորմանը։ Հոդվածը քննարկում է նաև այն սոցիալ-մշակութային և հոգեբանական մարտահրավերները, որոնց բախվեցին արցախահայերը Հայաստանի սահմանը հատելիս, հավատքի դերը, հրաշքների պահանջարկի ավելացումը վտանգի ժամանակ, ինչպես նաև նոր սոցիալական լանդշաֆտներում մշակութային, լեզվական և հայրենակցական սահմանների վերակազմավորման խնդիրները։ Հոդվածի համար հիմք են հանդիսացել Հայաստանյաց Ավետարանական եկեղեցու և Ավետարանի հավատքի քրիստոնյաների ամբողջ եկեղեցու (Հիսունականներ) ամսագրերը, պաշտոնական կայքէջերի հրապարակումները, իմ կողմից իրականացված հարցազրույցներն այս եկեղեցիների հովիվների, եկեղեցու անդամների և Արցախից տեղահանված հավատացյալների հետ։
Հղումներ
Անտոնյան Յու․ 2023, Կրոնական բազմազանությունը Հարավային Կովկասում ու Արևելյան Հայաստանում կայսերական ժամանակներում․ ընդհանուր նկատառումներ, Կայսերականի և հետկայսերականի միջև․ Հայաստանյան կրոնական լանդշաֆտի զարգացումները 20-րդ դարում, Երևան, ԵՊՀ հրատ., էջ 38:
Արցախի մշակույթի օր՝ Վանաձորում ՀԱԵ նախաձեռնությամբ, https://www.eca.am/post/1753?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR3i4JioVSI4pYKoTGPL4WPFHVSSTxezow9NGIC1-2yr2EdEkgb4aafjfKY_aem_pWYFIfNvj5qrKl7gSGJq8g։
Բարի լուր, Հայաստանի Ավետարանական հավատքի քրիստոնյաներ ամսագիր, Ապրիլ 2024, N3 (156), էջ 15-16:
Գաբրիելյան Լ․ 2023, Բողոքական ու խարիզմատիկ շարժումների սոցիալական ու տարածքային տնտեսությունը հետխորհրդային շրջանում, Կայսերականի և հետկայսերականի միջև․ Հայաստանյան կրոնական լանդշաֆտի զարգացումները 20-րդ դարում, Երևան, ԵՊՀ հրատ․, էջ 199-201:
ՀԱԵ Ասկերանի պատանիներն ու երիտասարդները միասին են նշել Հարության տոնը, https://www.eca.am/post/1847?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR2xFFSCiWGU4K37CyQIb4Spt7lwJixPaLZyyj9bVj2pzRX_VjPcT1rqTB8_aem_lvwtItHaqS2nMpUi5DcW7w։
Համագումար՝ ՀԱԵ Արցախի ծառայողական կազմի և համայնքի անդամների մասնակցությամբ, https://www.eca.am/post/1735?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR2zmjo66oP1zqLbY--GpZJ9WFPUiKBCkMBlYmxNbcbvUNxcAdD4YIB3Juc_aem_qSbHtCm12tdlfAQY3BVJ6w։
Ղազարյան Ա․, Ռընե Լևոնյան 1999, Հայաստանյաց ավետարանական եկեղեցի (Հայաստան-Կովկաս), Երևան, էջ 185-199:
Ղանալանյան Տ. 2010, Հայ Բողոքականներ, «21-րդ դար», թիվ 4 (32), Երևան, էջ 40:
Ղանալանյան Տ. 2012, Հայ Ավետարանականների գործունեությունը Արցախում, «Գլոբուս» վերլուծական հանդես, թիվ 8, http://noravank.am/arm/articles/detail.php?ELEMENT_ID=6640:
Ղուկասեանց Հ․ 1886, Բողոքականութիին Կովկասու հայոց մէջ, պատմական նյութեր, Թիֆլիս, էջ 8-25:
Anderson, J., O'Dowd, L. 1999, Borders, Border Regions and Territoriality: Contradictory Meanings, Changing Significance. Regional Studies, 33(7), p. 598.
Balakian P. 2009, The Burning Tigris: The Armenian Genocide and America's Response. HarperCollins, p. 121.
Blackburn-Smith R. 2007, Contemporary American Protestant attitudes toward the war on terror: Authority, theology, and political beliefs, The Ohio state university, p. 18.
Bourdieu P. 1991, Language and symbolic power, Harvard University Press, pp. 163-171.
Fishman J. A. 1999, Handbook of Language and Ethnic Identity, Oxford University Press, p. 30.
Geertz C. 1973, The Interpretation of Cultures, Basic Books, p. 90.
Kaiser R. 1994, The Geography of Nationalism in Russia and the USSR, Princeton University Press, pp. 89-91.
Merguerian B. 2000, The Impact of the protestant West on the nineteenth century Armenian enlightenment, pp. 228-229.
Merino S. 2014, Social support and the religious dimensions of close ties, Journal for the Scientific study of religion, Vol. 53, No. 3, Wiley on behalf of Society for the Scientific Study of religion, pp. 595-612.
The works of Aurelius Augustine, Bishop of Hippo, edited by the Rev. Marcus Dods, M.A., Edinburg: T.&T. Clark, 38, George street.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Lilit Gabrielyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
