Վիմագրական հուշարձանների պահպանությունը խորհրդային և հետխորհրդային շրջանում
DOI-:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.si1.055Բանալի բառեր-:
Օրբելի, բնակավայր, վիմագիր, տապանաքար, խաչքար, եկեղեցի, տեղագիրԱմփոփում
Հայ գրերի գյուտից հետո արձանագրություններ են փորագրվել պատմաճարտարապետական կոթողների, տաճարների և հասարակական շենքերի պատերին, որոնք կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում հուշարձանների կառուցման, կառուցող վարպետների, նվիրատվությունների, պայմանագրերի և այլ իրողությունների մասին: Պատմական Հայաստանի ողջ տարածքում պահպանվել են շինարարական, նվիրատվական, կանոնաիրավական, հիշատակագրային բնույթի հազարավոր արձանագրություններ, որոնց թիվն ավելանում է տարեցտարի հողաշինական և գյուղատնտեսական աշխատանքների, հնագիտական պեղումների արդյունքում:
Վիմագրական հուշարձանների ընդօրինակումն ու պահպանությունը կարևորվեց XIX դարից սկսած: Այն միշտ եղել է մասնագետների, պետության, պատասխանատու կառույցների ուշադրության կենտրոնում: Սակայն պետք է արձանագրել, որ խորհրդային և հետխորհրդային տարիներին հանրապետության տարբեր շրջաններում այդ ենթահուշարձանների պահպանությունը չի կատարվում պատշաճ կերպով, որի հետևանքով կոթողը կորցնում է իր պատմական արժեքը:
Սույն հոդվածում փորձել ենք ներկայացնել վիմագրերի պահպանության խնդիրը Հայաստանում հարյուրամյակի ընթացքում:
Հղումներ
Avagyan,1986- S. Avagyan, Vimagrakan prptumner, Yerevan, 1986, ej: (in Armenian)
Grigoryan, 2000- Gr. Grigoryan, Hay vimagrut’yun, Yerevan, 2000, ej: (in Armenian)
DHV, pr. I, 1966- Divan hay vimagrut’yan, prak I, Ani k’aghak’, kazmets’ H. Orbelin, prak I, Yerevan, 1966: (in Armenian)
DHV, pr. II, 1960- Divan hay vimagrut’yan, prak II, Gorisi, Sisiani yev Ghap’ani shrjanner, kazmets’ S. Barkhudaryany, Yerevan, 1960: (in Armenian)
Khalp’akhch’yan, 1959– Khalp’akhch’yan H., Ardzanagrut’yunnery haykakan chartarapetut’yan steghtsagortsut’yan kompozits’iayum, Ejmiatsin, 1959, G, ej 44-52: (in Armenian)
HAA, 131- Hayastani azgayin arkhiv, fond 57, M. Smbatyants’i arkhiv, gorts 131, Moskvayi kayserakan hnagitakan ynkerut’yan kanonadrut’yuny: (in Armenian)
Ghafadaryan, 1962, 2- K. Ghafadaryan, Tekori tachari V dari hayeren ardzanagrut’yuny yev mesropyan aybubeni arrajin tarradzevery, PBH, 1962, t’iv 2, ej 39-54: (in Armenian)
Manuch’aryan, 1977- Al. Manuch’aryan, K’nnut’yun Hayastani IV-XI dd. shinararakan vkayagreri, Yerevan, 1977: (in Armenian)
Marry yev hayagitakan harts’ery, 1968-Marry yev hayagitakan harts’ery, Yerevan, 1968: (in Armenian)
Smbateants’, 1894- M. Smbateants’, Haykakan hnut’iwnner, Ararat, 1894, dektember, ej 373-375: (in Armenian)
Smbateants’, 1895-M. Smbateants’, Teghagir Geghark’uni tsovazard gawarri, Vagharshapat, 1895: (in Armenian)
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Սուսաննա Ադամյան
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
