Գորբաչովյան վերակառուցումը և ազգային հարցը
DOI-:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.si1.271Բանալի բառեր-:
ԽՍՀՄ, ազգային հարց, վերակառուցման քաղաքականություն, Մ. Գորբաչով, ղարաբաղյան հակամարտություն, Լ. Բրեժնև, ազգամիջյան բախումներ, Ֆերգանա, ՕշԱմփոփում
Կազմավորման առաջին տարիներին ազգային հարցը Խորհրդային Միությունում քաղաքական առաջնահերթությունների թվին չէր պատկանում։ Ճիշտ է, ԽՍՀՄ տարբեր ժողովուրդների շրջանում խորհրդային քաղաքականությունը նպաստեց ազգային ինքնության զարգացմանը, այդուհանդերձ, բրեժնևյան կառավարման տարիներին խոսվում էր նոր տիպի պատմական հանրույթի՝ «խորհրդային ժողովրդի» կայացման մասին։ Սակայն վերակառուցման տարիներին ազգային խնդիրները սրվել են՝ դառնալով պետական անկայունության հիմնական գործոններից մեկը։ Ֆերգանայի և Օշի բախումները, վրաց-աբխազական ու ղարաբաղյան հակամարտությունները, ինչպես նաև Բալթյան երկրներում և Ղրիմում տեղի ունեցած ազգային-ազատագրական շարժումները վկայում էին խորհրդային տարիներին կուտակված հիմնախնդիրների մասին։
Խորհրդային Միության ազգային քաղաքականության անարդյունավետությունը և Գորբաչովի՝ այս հարցում հստակ հայեցակարգ չունենալը նպաստեցին կայսրության փլուզման արագացմանը՝ ազգային հարցը դարձնելով ԽՍՀՄ-ի կործանման առանցքային գործոններից մեկը։
Հղումներ
Beloshapka 2012 - Beloshapka N., Gosudarstvo i kul'tura v SSSR: ot Khrushcheva do Gorbacheva: monografiya, Izhevsk, 2012, 320 s. (in Russian)
Brandenberger 2009 - Brandenberger D., Natsional-bol'shevizm. Stalinskaya massovaya kul'tura i formirovaniye russkogo natsional'nogo samosoznaniya (1931-1956 gg.), SPb., 2009, 416 s. (in Russian)
Brubeyker 2010 - Brubeyker R., Mify i zabluzhdeniya v izuchenii natsionalizma, Mify i zabluzhdeniya v izuchenii imperii i natsionalizma, red-y I. Gerasimov, M. Mogil'ner, Al. Semenov, M., 2010, s. 62-109. (in Russian)
Gindin 1972 - Gindin A., Sovetskiy narod-novaya istoricheskaya obshchnost' lyudey, Fakty i domysly protiv fal'sifikatsii natsional'nykh otnosheniy v Sovetskom Soyuze, red.-y Mitin M., Vartichan I. i dr., Kishinev, 1972, s. 52-60. (in Russian)
Gorbachev 1987 - Gorbachev M., Perestroyka i novoye myshleniye dlya nashey strany i dlya vsego mira, M., 1987, 271 s. (in Russian)
Dzidzoyev 2000 - Dzidzoyev V., Natsional'nyye otnosheniya na Kavkaze, Vladikavkaz, 2000, 239 s. (in Russian)
Konstitutsiya 1985 - Konstitutsiya (Osnovnoy Zakon) Soyuza Sovetskikh Sotsialisticheskikh Respublik; Prinyata na vneocherednoy sed'moy sessii Verkhovnogo Soveta SSSR devyatogo sozyva 7 oktyabrya 1977 goda. KONSTITUTSIYA (Osnovnyye Zakony) Soyuznykh Sovetskikh Sotsialisticheskikh Respublik , M., 1985, 744 s. (in Russian)
Ryzhkov 2009 - Ryzhkov N., Glavnyy svidetel', M., 2009, 240 s. Suni 2007 - Suni R.G., Imperiya kak ona yest': imperskiy podkhod v istorii Rossii, «natsional'naya» identichnost' i teorii imperii, Natsionalizm v mirovoy istorii, M., 2007, s. 36–82. (in Russian)
Cheshko - Cheshko S., Rol' etnonatsionalizma v raspade SSSR, Skepsis, Nauchno-prosvetitel'skiy zhurnal, https://scepsis.net/library/id_1763.html (in Russian)
Shevyakin 2005 - Shevyakin A., Razgrom sovetskoy derzhavy. Ot «ottepeli» do «perestroyki», M., 2005, 252 s. (in Russian)
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Արտակ Խաչատրյան
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
