Ուդիական համայնքի ձեւավորումը, գործունեությունը և արդի վիճակը Հայաստանի Հանրապետությունում
DOI-:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.si1.322Բանալի բառեր-:
Ուդիներ, իրադարձություններ, ուդիների լեզու, ուդիների պատմություն, ուդիների ներկայիս իրավիճակը, համայնք, ավանդույթներ, Հայաստան, հայեր, ԱդրբեջանԱմփոփում
Ուդիների մի մասը 1988-1990 թ․թ. (փախստականներ Ադրբեջանից), բնակություն է հաստատել Հայաստանում հիմնականում Տավուշի մարզում՝ Նոյեմբերյան, Դեբետավան, Հաղթանակ, Պտղավան, Բագրատաշեն և այլ բնակավայրերում։ Ուդիները բնակություն են հաստատել նաև Երևան քաղաքում՝ Գեղարքունիքի, Կոտայքի մարզերում և այլն։ Էթնիկ ուդիների թիվը Հայաստանի տարբեր մարզերում կարող է տատանվել մոտ 200-500-ից 1000-1500 մարդ։ Հայաստանում բավականին շատ կրիպտոուդիններ կան, ինչը դժվարացնում է դրանց ճշգրիտ թիվի պարզումը։ 2018 թ. Հայաստանում ուդիների նախաձեռնող խումբը ստեղծել է «Պատմական Աղվանքի ուդի ժողովրդի վերածնունդ» ՀԿ։ ՀՀ ուդիական համայնքի հիմնական նպատակներն ու խնդիրները հետևյալն են։ 1)Ուդիերեն լեզվի ուսումնասիրություն, 2) պատմության ուսումնասիրություն, 3) մշակույթի 4) ծեսերի, սովորույթների ու ավանդույթների պահպանումը Հայաստանում։ Իր գոյության ընթացքում 2018-2024 թ․թ. Կազմակերպությունն արդեն իրականացրել է մի շարք մշակութային և կրթական միջոցառումներ։ Առաջիկայում ուդիական համայնքը նախատեսում է մի շարք այլ միջոցառումներ: Հայաստանի աղվան-ուդիական համայնքը սերտորեն համագործակցում է հայ կովկասագետների հետ՝ նպատակ ունենալով զարգացնել և ամրապնդել ուդի և հայ ժողովուրդների դարավոր եղբայրական հարաբերությունները
Հղումներ
Akopyan 2022- Akopyan A., Albaniya-Aluank v greko-latinskikh i drevnearmyanskikh istochnikakh, Vtoroye, pererabotannoye izdaniye Yerevan, Izd-vo AN RA, 2022, 303 s. (in Russian)
Akopyan 2013- Akopyan A., K postanovke voprosa ob etnokonsolidatsii naseleniya Kavkazskoy Albanii v period oslableniya Arabskogo Khalifata, «Caucasica», Vyp. II, Moskva, 2013, c. 21–39. (in Russian)
Ayvazyan 2023- Ayvazyan G. Udiny: Istoriko-etnograficheskiy ocherk, Yerevan.: Izdatel'stvo «IAE», 2023, 296 s. (in Russian)
Gukasyan 1974- Gukasyan V. L., Udinsko-azerbaydzhansko-russkiy slovar', Baku, Izd-vo «Elm», 1974, 296 c. (in Russian)
Kuznetsov 1999- Kuznetsova I. V., opublikovannaya im v sbornike. Udiny: Istochniki i novyye materialy, Krasnodar, 1999, Izd-vo «RAyF», 273 s. (in Russian)
Kharatyan 2015- Kharatyan G., Ofitsial'nyye etno-demograficheskiye pokazateli v Azerbaydzhane v kontekste poiska i krizisa identichnosti azerbaydzhantsev. Udiny: krakh vsekh usiliy samosokhraneniya, Moskva, Izd-vo «Tsentrizdat», 2015, 136 s. (in Russian)
Kharatyan 2003- Kharatyan G., Etnokonfessional'nyye protsessy v zone Sheki-Kabala (XVIII–XX vv.), Nauchnaya mysl' Kavkaza, Yer., 2003, № 3, s. 80–89. (in Russian)
Kharatyan 2019- Kharatyan G. Udiny v vostochno-khristianskom mire: dinamika lokalizatsii, identifikatsii, samoidentifikatsii udin-khristian: Aktual'nyye voprosy izucheniya khristianskogo naslediya Vostoka: sbornik statey po materialam mezhdunarodnoy konferentsii, Sergiyev Posad, 15 noyabrya 2017 g.). – Sergiyev Posad: Izdatel'stvo Moskovskoy dukhovnoy akademii, 2019, s.149-200. (in Russian)
Kharatyan 2019- Kharatyan G. Kavkazsko-albanskiy faktor v protsesse formirovaniya azerbaydzhanskoy etnicheskoy identichnosti, Narody Kavkaza v tsivilizatsionnom prostranstve Rossii: materialy VI mezhdunarodnogo foruma istorikov-kavkazovedov, Rostov –na-Donu, Yuzhnyy nauchnyy tsentr RAN, 2019, s. 503-509. (in Russian)
Maysak-2010- Maysak T. A., K Publikatsii Kavkazsko-Albanskikh palimpsestov iz Sinayskogo monastyrya, VYA, № 6, 2010, s. 88–93. (in Russian)
Gippert, Schulze, Aleksidze, Mahé-2008- Edited by J. Gippert, W. Schulze, Z. Aleksidze, J.-P. Mahé, The Caucasian Albanian Palimpsests of Mount Sinai, Vol. I–II, Turnhout, «Brepols Publishers», 2008, 530p.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Գրիգորի Այվազյան
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
