Արևմտյան Հայաստանում տիրող իրավիճակի արտացոլումը «Հորիզոնի» էջերում (Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին և պատերազմի սկզբում)
DOI-:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.22.1.080Բանալի բառեր-:
Արևմտյան Հայաստան, «Հորիզոն» օրաթերթ, Հայկական հարց, բարենորոգումների ծրագիր, հակահայկական տրամադրություններ, բռնություններ, թղթակիցներ, գործելակերպԱմփոփում
Առաջին համաշխարհային պատերազմի անմիջապես նախօրյակին Արևմտյան Հայաստանում ստեղծվել էր բավական ծանր, բարդ ու լարված իրավիճակ: Թեև բարենորոգումների համաձայնագիրն արդեն ստորագրվել էր, բայց երիտթուրքական իշխանությունները ոչ միայն մտադրություն չունեին այն իրագործելու, այլև հրահրում էին հակահայկական տրամադրությունների բորբոքումը քրդերի, չերքեզների ո մահմեդական այլ հանրության կողմից: Թիֆլիսում հրատարակվող արևելահայկական ազդեցիկ պարբերականներից «Հորիզոնը» ուշադրության կենտրոնում էր պահում բարենորոգումների ու Հայկական հարցի հետ կապված ամեն ինչ: Նրա էջերում մշտապես թարմ տեղեկություններ ու վերլուծականներ կային Արևմտյան Հայաստանում տիրող կացության վերաբերյալ: Օրաթերթը խստորեն դատապարտում էր թուրքական իշխանությունների հայահալած ու հայաթափմանը ուղղված գործելակերպը: Թեև արդեն Հայաստանում էին գտնվում եվրոպական վերատեսուչները, սակայն Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուն պես նրանք ստիպված էին հեռանալ: Բարենորոգումները կրկին մնացին թղթի վրա՝ անիրագործելի:
Հղումներ
Ludšvejt S., Turciâ v gody pervoj mirovoj vojny 1914-1918gg., Voenno-političeskij očerk, izd.-vo Moskovskogo universiteta, 1966, ej 386.
Nassibian A․, Writanin and the Armenien Question 1915-1925, London, 1984, New York, St. Markins Press: Croom Helm, ej 386.
Vrats’ean S․, Hayastani hanrapetut’iwn, Peyrut’ 1958t’․, ej 684.
Simonyan H․, RR․, Andraniki zhamanaky, girk’ A, «Kasia», hr․, Ye․1996, ej 750.
Vrramean A․, Haykakan harts’y, VO?v e marzpannerun nets’uky, «Horizon», 1914t’․,t’iv 126, ej 1.
Vrramean A․, Haykakan harts’y. Hayut’ean dery, «Horizon», 1914t’,t’iv 127, ej 1.
Vrramean A․, Haykakan harts’y. Pashtoneut’ean mak’razatumy, «Horizon», 1914t’,t’iv 128, ej.
Hayastani barekargumy yev marzpannery, hnaraworut’iwnner yev patehut’iwnner, t’iv 135, ej 1․
Arden sksum yen, «Horizon», 1914t’,t’iv 137, ej 1.
Yntrut’iwnnery․– marzpannery, «Horizon», 1914t’,t’iv 147, ej 1.
Hrahangner yndhanur k’nnich’neri irawasut’ean yev dzerrnahasut’ean masin, «Horizon», 1914t’,t’iv 150, ej 1, 1914t’․, t’iv 151, ej 1.
CH’elepyan A․, Zoravar Andranik yev hay heghap’vokhakan sharzhumy, Ye․, «Arevik»
hr․, 1990t’․.
Safrastyan RR․, Osmanyan kaysrut’yun․ ts’eghaspanut’yan tsragri tsagumnabanut’yuny (1876–1920t’t’․), Ye․, 2009t’․
Awstro – serbakan yndharum, «Horizon», 1914t’,t’iv 152.
Paterazm, «Horizon», 1914t’,t’iv 153.
Jorazhoghovy, «Horizon», 1914t’,t’iv 155.
Koch’․ Hasel e p’vordzut’ean zhamy, «Horizon», 1914t’,t’iv 175.
Hrdehy tsavalvum e, «Horizon», 1914t’,t’iv 177, ej 1.
Tragizmy, «Horizon», 1914t’,t’iv 178, ej 1.
Tiran, Drut’iwny Tachkastanum, «Horizon», 1914t’,t’iv 181, ej 5.
Tachkahayk’, «Horizon», 1914t’,t’iv 167, ej 4.
Paterazmy ankhusap’eli ky darrnay, 1914t’, t’iv 229, ej 1.
Germaniayi khaghy T’urk’iayum, 1914, t’iv 230, ej 1.
Ayzhm arden koroshwi, 1914, t’iv 231, ej 1.
Yovh․ T’umanean, Verjin tagapy, 1914, t’iv 233, ej 1.
Paterazmi dashtits’․ Rrus–t’urk’akan sahmany, 1914, t’iv 235, ej 1.
Ognenk’, inch’ov karogh yenk’, «Horizon», 1914t’,t’iv 237, ej 1.
Verapahut’ean zhamanaky ch’e, «Horizon», 1914t’,t’iv 240, ej 1.
Kovkasean banaki shtabits’․ pashtonakan 1914, t’iv 243, ej 1.
Sep’akan herragirner, «Horizon», 1914t’,t’iv 246, ej 1.
Nakhazgushats’um, «Horizon», 1914t’,t’iv 247, ej 1.
Dro, Hay kamaworneri yerkrord gndi hramanatary viraworwats․․․, t’iv 255, ej 1.
Mer srbazan partk’y, «Horizon», 1914t’,t’iv 288, ej 1.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Armen Karapetyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
