Դիլիջանի գավառի տեղական ինքնակառավարման մարմինների պատմությունը 1918-1920 թթ․
DOI-:
https://doi.org/10.46991/hc.2024.21.1.093Բանալի բառեր-:
Դիլիջան, տեղական ինքնակառավարման մարմին, խորհուրդ, վարչություն, ժողովրդավարություն, անկախություն, ընտրություններ, կուսակցությունԱմփոփում
Հոդվածում լուսաբանվում է հայ իրականության մեջ առաջին գավառային տեղական ինքնակառավարման մարմինների ստեղծման և գործունեության պատմությունը։ Ներկայացվել է, թե որքան կարևոր նշանակություն ունեցավ 1918 թ․ փետրվարին քաղաքական բարդ իրավիճակում Դիլիջանում գավառային ՏԻՄ-ի ստեղծումը, և վերջինս ինչպե՞ս կարողացավ հաղթահարել խառը բնակչություն ունեցող գավառի կառավարման ճգնաժամը, որը առնչվում էր միջէթնիկական կոնֆլիկտների, պարենի ձեռք բերման և սոցիալ-տնտեսական և անվտանգային նշանակության այլ հիմնախնդիրներին։ Պարզաբանվել է, թե ինչու՞ ՀՀ անկախության հռչակումից հետո պետական իշխանությունը փոխեց ՏԻՄ-ի հիմնական կազմը։
Հոդվածում անդրադարձել ենք 1919 թ․ սեպտեմբերի 21-ին, ժողովրդավարական սկզբունքների հիման վրա կազմակերպված ՏԻՄ ընտրություններին, նախընտրական և հետընտրական գործընթացներին։ Մատնանշել ենք նաև ՏԻՄ-ի գործադիր մարմնի՝ վարչության հաջողված ձեռնարկումները և բացթողումները, որոնք անմիջական ազդեցություն են ունեցել գավառի բնակչության կյանքի որակի փոփոխության վրա, քանզի վարչության ենթակայության տակ են գտնվել դպրոցներ, հիվանդանոցներ, որբանոցներ, սննդատու կայաններ և կարևոր նշանակության այլ հաստատություններ։
Վերհանվել են Դիլիջանի գավառային ՏԻՄ-ի ոչ բնականոն գործելու պատճառները, որոնք մեծապես պայմանավորված էին բոլշևիկների հակապետական քայլերի, ներկուսակցական կոնֆլիկտների և այլ գործոնների հետ։
Հղումներ
Խատիսյան Ալ., 1932 (օգոստոս), Քաղաքապետի մը հիշատակները, «Հայրենիք», Բոստոն, N 10, էջ 102-104:
Խոնդկարյան Ա., 1934 (հուլիս-օգոստոս), Օպոզիցիան հանրապետական Հայաստանում, «Վէմ», Փարիզ, թիվ Զ, էջ 90-92:
Աշխատավոր, 26․03․ 1920, 3, Թիֆլիս:
Ժողովուրդ, 19․01․ 1919, 3, Երևան։
Ժողովուրդ, 19․ 09․ 1918, 1, Երևան։
Ժողովուրդ, 3․ 10․ 1918, 1, Երևան:
Ժողովուրդ, 3․ 11․ 1918, 4, Երևան:
Ժողովուրդ, 22․ 10․ 1919, 2, Երևան։
Ժողովուրդ, 19․ 12․ 1919, 3, Երևան։
Ժողովուրդ, 13․ 01․ 1920, 2, Երևան:
Ժողովուրդ, 21․ 07․ 1920, 1, Երևան։
Ժողովուրդ, 22․ 09․ 1920, 2, Երևան։
Ժողովրդի ձայն, 16․ 10․ 1918, էջ 3, Թիֆլիս:
Կայծ, 9․02․ 1919, էջ 2, Երևան:
Հառաջ, 5․03․1920, էջ 2, Երևան։
Պայքար, 17․ 02․ 1918, էջ 4, Թիֆլիս։
ՀԱԱ, ֆ. 198, ց. 1, գ. 49, թ. 8:
ՀԱԱ, ֆ. 199, ց. 1, գ. 1331-ին, թ. 44:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 33-38:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 33, թ. 13:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 33, թ. 13-14:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 33, թ. 34:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 88, թ. 2:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 2:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 242, թ. 3-4:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 4, թ. 17-21:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 9-14:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 13-14:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 240, թ. 41-43:
ՀԱԱ, ֆ․201, ց․ 1, գ. 240, թ. 48-49:
ՀԱԱ, ֆ․201, ց․ 1, գ. 240, թ. 50, 56:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 245, թ. 1-3:
ՀԱԱ, ֆ․ 201, ց․ 1, գ. 245, թ. 14, 51:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1,, գ. 245, թ. 16, 70-76:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 245, թ. 22-23:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 245, թ. 76:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 1:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 43:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 49, 54, 56, 63:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 50, 61:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 90:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 249, թ. 79:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 482, թ.208:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 482, թ. 208, 264-265, 298:
ՀԱԱ, ֆ. 201, ց. 1, գ. 524, թ. 136-138:
ՀԱԱ, ֆ. 203, ց. 1, գ. 122, թ. 713:
ՀԱԱ, ֆ. 203, ց. 1, գ. 159, թ. 1, 4:
ՀԱԱ, ֆ. 205, ց. 1, գ. 208, թ. 144:
ՀԱԱ, ֆ. 307, ց.1, գ. 53, թ. 6:
ՀԱԱ, ֆ. 307, ց. 1, գ. 106, թ. 79:
ՀԱԱ, ֆ. 307, ց. 1, գ. 106, թ. 99:
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Anna Asatryan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
