ՈՒՌՉՈՂ ԿԱՎԵՐՈՒՄ ՍԱՀՔԻ ՊՐՈՑԵՍՆԵՐԻ ՄԵԽԱՆԻԶՄԻ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՈՒՌՉՄԱՆ ՀԵՏԵՎԱՆՔՈՎ ԿՈՆՍԻՍՏԵՆՑԻԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՄԲ ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՎԱԾ

Հեղինակներ

  • Սարգիս Հ․ Հայրոյան ԵՊՀ երկրաֆիզիկայի, ճարտարագիտական երկրաբանության և ջրաերկրաբանության ամբիոն, Հայաստան
  • Դավիթ Հ․ Գրիգորյան ՀՀ ԳԱԱ Մեխանիկայի Ինստիտուտ, Հայաստան
  • Շուշանիկ Մ․ Տիգրանյան ԵՊՀ երկրաֆիզիկայի, ճարտարագիտական երկրաբանության և ջրաերկրաբանության ամբիոն, Հայաստան
  • Ալեքսանդր Վ․ Խաչատրյան ԵՊՀ երկրաֆիզիկայի, ճարտարագիտական երկրաբանության և ջրաերկրաբանության ամբիոն, Հայաստան

DOI-:

https://doi.org/10.46991/PYSUC.2024.58.3.178

Բանալի բառեր-:

argillaceous clays, swelling soils, swelling-shrinking, swelling deformations, sliding resistance, torsion method

Ամփոփում

Աշխատանքը նվիրված է ուռած հողերում սահող դեֆորմացիաների բնույթի փոփոխությանը` կախված հողի հետևողականության փոփոխությունից: Սայթաքման դիմադրության փորձարկումներն իրականացվել են ինչպես մեկ հարթության կտրվածքի փորձարկման սարքերի, այնպես էլ ոլորման փորձարկման սարքերի վրա: Փափուկ պլաստիկի հետևողականության դեպքում մշտական արագությամբ սահելու փորձարկման ժամանակ չկա սահելու գագաթնակետային դիմադրություն: Տորսիոն փորձարկումները ցույց են տալիս, որ փափուկ պլաստիկ հողերի դեպքում սահող դեֆորմացիան տեղի է ունենում փորձանմուշի ողջ բարձրության վրա՝ առանց դեֆորմացիայի տեղայնացման և տեղաշարժման մակերեսի ձևավորման: Չափազանց խտացված կավե հողի դեպքում, երբ փորձարկվում է հաստատուն արագությամբ միակողմանի կտրվածքի համար, կտրվածքային լարման կախվածությունը կտրվածքային լարվածությունից ծայրահեղ է, և ճեղքման դիմադրությունը հասնում է իր առավելագույն արժեքին: Այնուհետև, հետագա շարժումով, սահող դիմադրությունը նվազում է մինչև մնացորդային սահող դիմադրության նվազագույն արժեքի հասնելը: Սահող փորձարկման ժամանակ, երբ դեֆորմացիաները հասնում են որոշակի կրիտիկական արժեքի, տեղի է ունենում դեֆորմացիայի տեղայնացում. ձևավորվում է տեղայնացման գոտի, որից հետո նմուշի վերին մասը շարժվում է ստորին ամրացված շերտի համեմատ: Ընդ որում, և՛ վերին, և՛ ստորին հատվածները չեն ենթարկվում սահող դեֆորմացիաների։

Ներբեռնումներ

Հրատարակվել է

2024-12-25

Թողարկում

Բաժին

Երկաբանություն

Ինչպես մեջբերել

ՈՒՌՉՈՂ ԿԱՎԵՐՈՒՄ ՍԱՀՔԻ ՊՐՈՑԵՍՆԵՐԻ ՄԵԽԱՆԻԶՄԻ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՈՒՌՉՄԱՆ ՀԵՏԵՎԱՆՔՈՎ ԿՈՆՍԻՍՏԵՆՑԻԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՄԲ ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՎԱԾ. (2024). ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ, 58(3 (264), 178-189. https://doi.org/10.46991/PYSUC.2024.58.3.178