ԼՃԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԴԻՆԱՄԻԿԱՆ ՉՈՐԱՅԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐՈՒՄ՝ ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՎԱԾ ԿԼԻՄԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹԱՆ ԵՎ ՄԱՐԴԱԾԻՆ ԳՈՐԾՈՆԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՄԲ
DOI-:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2025.59.3.632Բանալի բառեր-:
climatic cycle, drought, humidification, water levelԱմփոփում
Կլիմայի ժամանակակից փոփոխությունները նպաստել են Արալյան ծովի (լճի) և Չադ ու Ուրմիա լճերի չորացմանը։ Առաջին երկու լճերը բազմիցս կտրուկ կորցրել են իրենց ջրի ծավալը ուժեղ երաշտների ժամանակ, իսկ խոնավ ժամանակ կրկին վերականգնվել են։ Բացահատվել են դրանց ավազաններում ուժեղ երաշտների և խոնավացման ժամանակաշրջաններ: Դրանց ժամանակակից չորացումը սկսվել է 1960-ական թվականներից և զարգանում է նմանատիպ սցենարով։ Ուրմիա լիճն իր նախապատմական ծավալը կորցրել է իր գոգավորության տեկտոնական իջեցման հետևանքով՝ ուշ պլեիստոցենի վերջում։ Իսկ նորագույն ժամանակներում նրա մակարդակի տատանումները հիմնականում կապված էին կլիմայական պայմանների փոփոխությունների հետ։ Բոլոր երեք լճերի ներկայիս չորացումը համընկել է նոր չոր կլիմայական ցիկլի հետ, որին գումարվել է մարդածին ազդեցությունը, ինչը հանգեցրել է աղետալի հետևանքների։ Լճերը կարող են փրկվել միայն այն դեպքում, եթե մարդը ամբողջությամբ կհրաժարվի գյուղատնտեսական նպատակներով գետի հոսքի օգտագործումից։ Լճերն աստիճանաբար կվերականգնվեն խոնավ կլիմայական ցիկլի ընթացքում, որը կարող է փոխարինել ներկայիս չոր ցիկլին։
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
