ՍՊԻՏԱԿԻ ԵՐԿՐԱՇԱՐԺԻ ԳՈՏՈՒ ԵՐԿՐԱԿԵՂԵՎԻ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՈՒՂՂԱՁԻԳ ՇԱՐԺԵՐԻ ՄՈՆԻԹՈՐԻՆԳԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՈՒՄԸ ԴՐԱ ՀԵՏԱԳԱ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ
DOI-:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2024.58.3.201Բանալի բառեր-:
earthquake, fault, crust, vertical displacement, geodynamic polygon, leveling, elevation markԱմփոփում
Ուսումնասիրվել են 1988 թ. Սպիտակի երկրաշարժի վերաբերյալ ԱՄՆ-ի, ԽՍՀՄ-ի, Ճապոնիայի, Հայաստանի և այլ երկրների մասնագետների հեղինակած աշխատություններից տվյալներ: Ամփոփվել, վերլուծվել և հաշվարկվել է Սպիտակի տարածաշրջանի գեոդինամիկական պոլիգոն օբյեկտում նախկինում կատարված նիվելիրացման աշխատանքների արդյունքում ստացված հենանիշերի բացարձակ բարձրությունների տարբերությունները: Այդ տվյալների հիման վրա ստեղծվել է Սպիտակի երկրաշարժի տարածաշրջանի երկրակեղևի ժամանակակից ուղղաձիգ շարժերի քարտեզը երկրաշարժից առաջ՝ 1988 թ. և հետո՝ 1989–1990 թթ. դրությամբ: Կառուցվել է նաև (1989–1990 թթ. մինչև 2002–2006 թթ. ընկած ժամանակահատվածի) երկրակեղևի ժամանակակից ուղղաձիգ շարժերի քարտեզը, որից պարզ երևում է, որ երկրակեղևի նստեցման 9–12 մմ/տարի արագությունը շարունակական բնույթ է կրում մինչև 2016 թ.: Ենթադրվում է, որ տարածաշրջանում նույն արագությամբ շարունակվում է երկրկակեղևի նստեցման գործունեությունը: Այդ վարկածը հաստատվում է ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարության ներկայացրած (01.01.2020–01.03.2022 ժամանակահատվածում) Ամասիա, Աշոցք և Բավրա տարածաշրջաններում տեղի ունեցած M ≥ 2,5 մագնիտուդայով երկրաշարժերի էպիկենտրոնների վերաբերյալ տվյալներն ու քարտեզը: Առաջարկվում է գեոդեզիստ, երկրաբան, գեոֆիզիկոս և սեյսմաբան մասնագետների մասնակցությամբ կազմել նախագիծ տվյալ տարածաշրջանում կրկնակի գեոդինամիկական մոնիթորինգ իրականացնելու համար: Ստացված տվյալների հիման վրա կպարզաբանվի երկրակեղևի դինամիկայի երևույթների պատճառները և դրանց օրինաչափությունն ընդերքում տեղի ունեցող լարումների փոփոխման նկատմամբ:
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2024 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
