ՍԻՐԴԱՐՅԱ ԳԵՏԻ ՀՈՍՔԻ ՆԵՐՏԱՐԵԿԱՆ ԲԱՇԽՄԱՆ ՎԵՐԼՈՒԹԾՈՒԹՅՈՒՆԸ

Հեղինակներ

  • Յասուրջոն Ս․ ուգլի Խամրոկուլով Տաշքենդի ոռոգման և գյուղատնտեսական մեխանիզացիայի ինժեներների ինստիտուտ, Ազգային հետազոտական համալսարան, Տաշքենդ, Ուզբեկստան https://orcid.org/0000-0001-6003-3793
  • Զուլխումմոր Խ․ Էրգաշևա Ոռոգման և ջրային խնդիրների հետազոտական ինստիտուտ, Տաշքենդ, Ուզբեկստան
  • Նոդիրբեկ Ք․ Սուլտոնով Տաշքենդի ոռոգման և գյուղատնտեսական մեխանիզացիայի ինժեներների ինստիտուտ, Ազգային հետազոտական համալսարան, Տաշքենդ, Ուզբեկստան
  • Լայլո Մ․ Մախմուդովա Տաշքենդի ոռոգման և գյուղատնտեսական մեխանիզացիայի ինժեներների ինստիտուտ, Ազգային հետազոտական համալսարան, Տաշքենդ, Ուզբեկստան

DOI-:

https://doi.org/10.46991/PYSUC.2025.59.2.129

Բանալի բառեր-:

Syrdarya River, intra-annual flow distribution, hydrological conditions, energy regime, irrigation, reservoirs, Central Asia, water resources

Ամփոփում

Հոդվածում քննարկվել են Սիրդարյա գետի հոսքի ներտարեկան բաշխման առանձնահատկությունները ջրօգտագործման ռեժիմի փոփոխության պայմաններում։ Հիդրոլոգիական դիտարկումների վերլուծության հիման վրա, Կալից մինչև Չարդարա ջրամբարի ստորին բիեֆ, ջրառատ, միջին և սակավաջուր տարիներին նկատվում են սեզոնային հոսքի փոփոխություններ։ 1991 թ.-ից հետո, Նարին գետի ավազանի ջրամբարների էներգետիկ ռեժիմի անցումից հետո, գրանցվել է ջրի ծախսերի պիկերի տեղաշարժ դեպի ձմեռ–աշուն շրջան և ամառային հոսքի կրճատում, ինչը դժվարացրել է ոռոգման ջրամատակարարումը։ 1980–1990 և 2011–2021 թվականների տվյալների հիման վրա կատարվել է սեզոնային հոսքի բաշխման համեմատական վերլուծություն։ Հիմնավորվել է Ուզբեկստանում և Ղազախստանում կարգավորող ջրամբարներ կառուցելու անհրաժեշտությունը ջրամատակարարման կայունացման համար։

Ներբեռնումներ

Հրատարակվել է

2025-08-25

Թողարկում

Բաժին

Աշխարհագրություն

Ինչպես մեջբերել

ՍԻՐԴԱՐՅԱ ԳԵՏԻ ՀՈՍՔԻ ՆԵՐՏԱՐԵԿԱՆ ԲԱՇԽՄԱՆ ՎԵՐԼՈՒԹԾՈՒԹՅՈՒՆԸ. (2025). ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ, 59(2 (266), 129-137. https://doi.org/10.46991/PYSUC.2025.59.2.129