ՈՒԶԲԵԿԻՍՏԱՆՈՒՄ ՈՌՈԳՄԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԲՆԱՊԱՀՊԱՆԱԿԱՆ ԵՎ ՍՈՑԻԱԼ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՀԵՏԵՎԱՆՔՆԵՐԸ ԿԼԻՄԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ ԵՎ ՀԱՐՄԱՐՎՈՂԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ
DOI-:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2025.59.2.181Բանալի բառեր-:
irrigation, land irrigation, climate change, arid climate, environmental impacts, social aspects, economics, water resources, migration, food security, sustainable development, soil salinisation, biodiversity, water-saving technologies, water management, environmental educationԱմփոփում
Հոդվածը նվիրված է կլիմայի փոփոխության պայմաններում Ուզբեկիստանում ոռոգման զարգացման էկոլոգիական և սոցիալական ասպեկտներին։ Ոռոգման զարգացումը Կենտրոնական Ասիայում, հատկապես Ուզբեկիստանում, հանդիսանում է առանցքային տարր չոր կլիմայական պայմաններում պարենային անվտանգության ապահովման և գյուղատնտեսության կայուն զարգացման համար: Սակայն, այս գործընթացն ուղեկցվում է էական բնապահպանական և սոցիալական հետևանքներով։ Հոդվածում քննարկվում են այնպիսի հիմնական բնապահպանական խնդիրներ, ինչպիսիք են ջրային ռեսուրսների կորուստը, կենսաբազմազանության կրճատումը, հողի աղակալումը և ջրի աղտոտումը: Քննարկվում են նաև սոցիալական հետևանքները, ներառյալ բնակչության միգրացիան, ռեսուրսների շուրջ հակամարտությունները և ավանդական կյանքի ձևերի փոփոխությունները: Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ոռոգման նախագծերի պլանավորման և իրականացման ընթացքում շրջակա միջավայրի և սոցիալական գործոնների անբավարար հաշվի առնելուն, ինչը կարող է հանգեցնել բացասական հետևանքների աճման։ Հոդվածում ընդգծվում է ջրային ռեսուրսների կառավարման ինտեգրված մոտեցման անհրաժեշտությունը, ներառյալ կլիմայի փոփոխության նկատմամբ հարմարվողականությունը, ջուր խնայող տեխնոլոգիաների ներդրումը և պարբերաբար շրջակա միջավայրի գնահատումների անցկացումը։ Հոդվածի արդիականությունը հիմնավորված է ոռոգման համակարգերի հավասարակշռված զարգացման առկա անհրաժեշտությամբ, որը պետք է հաշվի առնի ինչպես գյուղատնտեսության, այնպես էլ շրջակա միջավայրի պահպանության կարիքները։ Առաջարկվում է ներգրավել տեղական համայնքներին ծրագրերի պլանավորման և կառավարման մեջ, ինչպես նաև իրականացնել կրթական ծրագրեր՝ բարձրացնելու իրազեկվածությունը ջրային ռեսուրսների կայուն օգտագործման վերաբերյալ:
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
