ՏԻՎԱՅԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԽԵՄՉԻԿ–ԿՈՒՐՏՈՒՇԻԲԻՆՍԿԻ ԱՆՏԱՌԱՅԻՆ ՇՐՋԱՆԻ ԿԼԻՄԱՅԱԿԱՆ ՏՎՅԱԼՆԵՐԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄ

Հեղինակներ

  • Խուլերմաա Բ․ Կուուլար Տուվանի ինտեգրված բնական պաշարների զարգացման ինստիտուտ, ՌԳԱ Սիբիրյան մասնաճյուղ, Կիզիլ, Ռուսաստան https://orcid.org/0000-0001-6651-2779
  • Անատոլի Ֆ․ Չուլդում Տուվանի ինտեգրված բնական պաշարների զարգացման ինստիտուտ, ՌԳԱ Սիբիրյան մասնաճյուղ, Կիզիլ, Ռուսաստան https://orcid.org/0000-0003-2771-3863

DOI-:

https://doi.org/10.46991/PYSUC.2025.59.2.353

Բանալի բառեր-:

mountain region, forest-growing district, climate change trends

Ամփոփում

Հոդվածում ներկայացված է Տյուվայի Հանրապետության խոտածածկութային խեժափիճու լայնատերև անտառների Խեմչիկ–Կուրտուշիբինսկի շրջանի լեռնային տափաստանների կլիմայական պարամետրերի (օդի ջերմ-աստիճան, օդի հարաբերական խոնավություն, գոլորշացում, տեղումների քանակ և քամու արագության պրոյեկցիա) փոփոխությունների վերլուծությունը։ Օդերևութաբանական կայանների անբավարար թիվը և բարձրության մակարդակների տվյալների բացակայությունը հիմք հանդիսացան ERA-5 վերավերլուծության տվյալների օգտագործման համար։ Գնահատումը հիմնված է 1961–2020 թվականների տվյալների վրա ծովի մակարդակից 500-ից 2200 մ և ավելի բարձրության սահմաններում։ Բացահայտվել են հիմնական կլիմայական տվյալների փոփոխությունների միտումները, հաշվարկվել են դրանց փոփոխությունների տեմպերը և գնահատվել են անոմալիաները։ Արդյունքները ցույց են տալիս կլիմայական պարամետրերի զգալի փոփոխություններ, հատկապես ծովի մակարդակից 500–1000 մ բարձրությունների վրա, որը կարող է կապված լինել գլոբալ կլիմայի փոփոխության հետ։

Ներբեռնումներ

Հրատարակվել է

2025-08-25

Թողարկում

Բաժին

Գիտաժողովի նյութեր

Ինչպես մեջբերել

ՏԻՎԱՅԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԽԵՄՉԻԿ–ԿՈՒՐՏՈՒՇԻԲԻՆՍԿԻ ԱՆՏԱՌԱՅԻՆ ՇՐՋԱՆԻ ԿԼԻՄԱՅԱԿԱՆ ՏՎՅԱԼՆԵՐԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄ. (2025). ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ, 59(2 (266), 353-359. https://doi.org/10.46991/PYSUC.2025.59.2.353