ՄԵՔԵՆԱՅԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՑՄԱՆ ԿԻՐԱՌՄԱՄԲ ՀՈՂ–ՋՈՒՐ ԷԿՈՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ ՈՐՈՇ ԱՆՑՈՒՄԱՅԻՆ ՄԵՏԱՂՆԵՐԻ ԿՈՆՑԵՆՏՐԱՑԻՈՆ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ԿԱՆԽԱՏԵՍՈՒՄԸ

Հեղինակներ

  • Աստղիկ Ռ․ Սուքիասյան Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան (ՀԱՊՀ), Հայաստան
  • Պատրիկ Ա․ Եսայան Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան (ՀԱՊՀ), Հայաստան https://orcid.org/0009-0000-6286-7062
  • Զավեն Գ․ Խանամիրյան Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան (ՀԱՊՀ), Հայաստան
  • Արմեն Ա․ Կիրակոսյան Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան (ՀԱՊՀ), Հայաստան

DOI-:

https://doi.org/10.46991/PYSUC.2025.59.2.574

Բանալի բառեր-:

transition metal, soil-water chain, correlation coefficients, machine learning, linear regression, Python

Ամփոփում

Հոդվածում քննարկվում է մեքենայական ուսուցման մեթոդների կիրա-ռումը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով գծային ռեգրեսիային՝ հող–ջուր էկոհամակարգում անցումային մետաղների գումարային կոնցենտրացիան կանխատեսելու համար։ Չնայած նրան, որ անցումային մետաղները անհրաժեշտ են չնչին քանակությամբ, սակայն դրանք կարող են վնասակար ազդեցություն ունենալ շրջակա միջավայրի վրա։ Կանխատեսման համար օգտագործվել են սեզոնային և աշխարհագրական պարամետրերը, ինչպես նաև հողում և ոռոգման ջրում մետաղների կոնցենտրացիաները։ Տվյալների նորմալացումն այս հետազոտության առանցքային փուլերից էր, որը ցույց է տվել իր արդյունավետությունը՝ փոփոխականների միջև գծային կախվածության բացահայտման համար։ Մշակված գծային ռեգրեսիայի մոդելը ցույց է տվել բարձր ճշգրտություն․ դետերմինացիայի գործակիցը կազմել է 0,9945, միջին բացարձակ սխալը՝ 0,1, իսկ միջին տոկոսային սխալը՝ 5,5%։ Այս արդյունքները հաստատում են առաջարկված մեթոդի կիրառելիությունը ջրի որակի մոնիտորինգի, աղտոտման ռիսկերը գնահատելու և էկոհամակարգերում մարդածին ազդեցությամբ պայմանավորված հնարավոր սպառնալիքները վաղ փուլում բացահայտելու համար։

Ներբեռնումներ

Հրատարակվել է

2025-08-25

Թողարկում

Բաժին

Գիտաժողովի նյութեր

Ինչպես մեջբերել

ՄԵՔԵՆԱՅԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՑՄԱՆ ԿԻՐԱՌՄԱՄԲ ՀՈՂ–ՋՈՒՐ ԷԿՈՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ ՈՐՈՇ ԱՆՑՈՒՄԱՅԻՆ ՄԵՏԱՂՆԵՐԻ ԿՈՆՑԵՆՏՐԱՑԻՈՆ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ԿԱՆԽԱՏԵՍՈՒՄԸ. (2025). ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ, 59(2 (266), 574-583. https://doi.org/10.46991/PYSUC.2025.59.2.574