Ardi hogebanut'yun
P-ISSN: 2579-2504
E-ISSN: 2738-2664
Հտ․ 4 No. 2 (9) (2021)
Հրատարակվել է:
2021-10-02
Articles
-
Articles
АДАПТАЦИЯ И ВНУТРЕННЯЯ КАРТИНА ДЕФЕКТА ВЗРОСЛЫХ С ОГРАНИЧЕННЫМИ ВОЗМОЖНОСТЯМИ ЗДОРОВЬЯ
ԱբստրակտВнутренняя картина дефекта рассматривается как составляющая Я- концепции и понимается как комплекс ощущений, знаний, переживаний, мотивационных изменений, связанных с расстройством. Данный феномен включает четыре компонента: физический, когнитивный, эмоциональ- ный, мотивационный. Особенности внутренней картины дефекта взрослых с ограниченными возможностями здоровья (ВКД) определены в исследовании. Феномен ВКД рассматривается как фактор формирования Я-концепции, а значит, может быть связан с отношением человека к себе, к окружающим, с мотивами деятельности, с формированием различных черт личности. Компоненты ВКД имеют разное содержание и выра- женность в зависимости от варианта дизонтогенеза. Наибольшая выраженность компонентов ВКД наблюдается в группах взрослых людей с нарушениями функций опорно-двигательного аппарата и нарушениями слуха. Внутренняя картина дефекта имеет значение для социально- психологической адаптации личности. В исследовании определена связь ВКД с такими показателями адаптации как эмоциональный комфорт, внешний и внутренний контроль, доминирование, уход от проблем. Некоторые из параметров ВКД являются предикторами параметров адаптации при различных вариантах нарушенного развития.
Հղումներ -
Articles
ТЕМА ЕДИНСТВА СОЗНАНИЯ В СОВРЕМЕННЫХ ФИЛОСОФСКИХ И НАУЧНЫХ ИССЛЕДОВАНИЯХ
ԱբստրակտВ статье рассматривается проблема единства сознания в контексте современных исследований сознания. Представлены различные точки зрения, связанные с разными подходами к идентификации сознания и определению его структуры. Анализируется решение проблемы единства сознания, представленное в монографии Tim’a Bayne в сопоставлении с другими. Обозначен авторский подход к решению проблемы единства сознания в логике социально-коммуникативной парадигмы и двух- факторной модели сознания. Показана возможность широкой актуализации проблемы единства сознания не только на индивидуальном уровне сознания, но и в микро-, мезо-, макро-групповом измерениях.
Հղումներ -
Articles
THE ROLE OF CONTROL PROCESSES IN REGULATING SELF- EFFICACY IN TASKS WITH HIGH PREDICTABILITY
ԱբստրակտThe study's objective is to describe how cognitive control mechanisms influence performance in different tasks. We believe that popular resource models have disadvantages when explaining one's effectiveness in a particular task. We argue that the limitations on one's performance happen not because of limited cognitive resources but rather due to logically based restrictions. One of the restrictions is rooted in one's need for consistency in their representations of the world and themselves. We infer that having a specific expectation about self-efficacy in a particular task dramatically influences the outcome: cognitive control mechanisms finetune one's performance to agree with one's expectations on the efficiency of said performance. In the study, we tested how regularities in stimuli influence one's performance. In the experiment (23 subjects), we used the Musical Stroop test. For part of the trials, we used melodies as regularities, while in other trials, we presented fillers - random sets of notes. The results show that melodies reduce interference and have a faster response time than in the filler condition. We argue that it is due to the role of cognitive control mechanisms that maintain self-efficacy. We discuss the implication of the proposed approach.
Հղումներ -
Articles
ԸՆՏԱՆԵԿԱՆ ԴԱՍՏԻԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ՏԻՊԵՐԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՏԱԳՆԱՊԱՅՆՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԱԳՐԵՍԻՎՈՒԹՅԱՆ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ ՎՐԱ
ԱբստրակտՀոդվածում քննարկվում են ընտանեկան դաստիարակության տիպերի, տագնապայնության ու ագրեսիվության ձեւավորման փոխկապվածության հարցերը։ Ներկայացված են կրտսեր դպրոցական տարիքի երեխաների եւ նրանց ծնողների հետ իրականացրած հետազոտության արդյունքները, ինչպես նաեւ՝ ընտանեկան դաստիարակության տիպերի եւ երեխաների տագնապայնության ու ագրեսիվության ցուցանիշների համահարաբերակցման արդյունքները, վերլուծված են փոխհարաբերության դրսեւորման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության արդյունքներով պարզ է դարձել, որ կրտսեր դպրոցական տարիքի երեխաների մոտ տագնապայնության դրսեւորումները պայմանավորվում են նաեւ գերխնամք, կոշտ դաստիարակություն, դաստիարակության տիպերի փոփոխում, մոխրոտիկ տիպերի եւ հեղինակավոր ոճի արտահայտվածությամբ, իսկ ագրեսիվության դրսեւորումների վրա իրենց ազդեցությունն են ունենում կոշտ դաստիարակություն, դաստիարակության տիպերի փոփոխում եւ գերխնամք տիպերը։
Հղումներ -
Articles
THE ROLE OF ADAPTIVE POTENTIAL OF YOUTH IN CONDITIONS OF SOCIAL ANXIETY
ԱբստրակտThe article examines the impact of dynamic changes in political, socioeconomic conditions on the life of youth. In such a situation, young people show signs of anxiety, social insecurity and pessimistic views on the future. Profound changes are taking place in the formation of motives for life, in primary needs, social positions and life values, leading to an exacerbation of the need for security and, at the same time, to a limitation of its satisfaction, which is the most important condition for normal life, development, selfaffirmation and self-expression of young people. The psychological safety of young people is ensured through socio-psychological adaptation due to the adaptive potential. As a result of the study, the features of the perception of social anxiety in young people and the manifestation of adaptive potential in extreme conditions were revealed. A comparative analysis of similar phenomena in the CIS countries, Europe and Israel was also carried out.
Հղումներ -
Articles
ԿՅԱՆՔԻ ԴԺՎԱՐ ԻՐԱՎԻՃԱԿՆԵՐՈՒՄ ՔՈՓԻՆԳ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԱՅՐՄԱՆ ՓՈԽԿԱՊԱԿՑՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ՄԱՆԿԱՎԱՐԺՆԵՐԻ ՄՈՏ
ԱբստրակտՈւսումնասիրության նպատակն է պարզել մանկավարժների մասնա- գիտական այրման մակարդակը, սթրեսային իրավիճակներին դիմակայելու քոփինգ ռազմավարությունները, ինչպես նաեւ՝ մասնագիտական այրման մակարդակի եւ նախընտրելի քոփինգ վարքի միջեւ կապի առկայությունը։ Հետազոտության ընտրանքն են կազմել հանրապետության տարբեր մարզերի 106 մանկավարժներ։ Կիրառված մեթոդիկաների արդյունքում, հետազոտա- կան տվյալների վերլուծության հիման վրա, մանկավարժների մասնա- գիտական ան եւ նախընտրելի քոփինգ ռազմավարությունների միջեւ հաստատվել է կապ։
Հղումներ -
Articles
ԱՆՁՆԱՅԻՆ ՆԵՐՈՒԺԸ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ԵՎ ՀԱՄԱՃԱՐԱԿԻ ՍՈՑԻԱԼ- ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՀԵՏԵՎԱՆՔՆԵՐԻ ՀԱՂԹԱՀԱՐՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՈՒՄ
ԱբստրակտՆերկա իրավիճակում անձնային հաջողության եւ արդյունավետ վարքագծի պահպանման խնդիրը պետք է դիտարկել որպես առողջ հասարակության եւ կայուն պետության ձեւավորման կարեւոր նախապայման: Աշխատության նպատակն է բացահայտել անձնային ներուժի դերը` որպես հիմնական սոցիալ- հոգեբանական գործոն, որը կարող է կանխորոշել Հայաստանի Հանրապետու- թյունում առկա ճգնաժամային իրավիճակի հաղթահարման գործընթացը (հետպատերազմյան եւ համաճարակային իրավիճակ): Մեր վարկածն այն է, որ անձնական ներուժը այդ թվում նաեւ հոգեբանական կապիտալը եւ դրա զար- գացումը կարող են դիտարկվել որպես հասարակության բարեկեցության պայման:
Հղումներ -
Articles
ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՌԵՖԼԵՔՍԻԱՅԻ ԵՎ ՎԱՐՔԱՅԻՆ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ԽՆԴՐԱՅԻՆ ՓՈԽԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎԻՃԱԿՆԵՐՈՒՄ
ԱբստրակտՀոդվածում վերլուծվում է միջանձնային փոխազդեցության հիմնախնդիրը համատեղ գործունեության ընթացքում, որը համարվում է սոցիալական, կազ- մակերպչական հոգեբանության, կառավարման եւ կրթության հոգեբանության կարեւորագույն խնդիրներից մեկը։ Գիտակիրառական հետազոտությունների արդյունքում ստացված տիպերի («անցանկալի», «բարդ», «վիրուսային») դա- սակարգման դիտարկումը թույլ է տվել դուրս բերել տրված տիպերի վարքային ռազմավարությունների գնահատման չափանիշներ։ Հետազոտության նպա- տակը ենթադրում է ստեղծել երկկողմանի ունիվերսալ մոդել խնդրահարույց փոխազդեցության գործընթացում աշխատակիցների ինքնագիտակցության շտկման, գնահատման եւ վարքային ռազմավարության ընտրության համար։ Խնդրահարույց փոխազդեցության հաղթահարման պայմաններում անձնային դրսեւորումների եւ հոգեբանական չափանիշների համեմատությունը թույլ է տվել փորձարկել թրեյնինգ, որը նպաստում է ինքնակարգավորման հմտությունների, պրոբլեմային աշխատակիցների գնահատմանը։
Հղումներ -
Articles
ПОДХОД К ОЦЕНКЕ ИННОВАЦИОННОГО И РОЛЕВОГО ПОВЕДЕНИЯ УЧАСТНИКОВ ПРОЕКТНОЙ КОМАНДЫ
ԱբստրակտИсследована связь составляющих инновационного потенциала (готовность к инновациям, готовность к работе в команде, опыт работы в команде проекта) с помощью специально разработанных опросника ролевого поведения в команде и методики изучения типов инновацион- ного поведения. Исследование с участием сотрудников промышленных предприятий в возрасте от 19 до 40 лет и стажем работы от 6 месяцев до 22 лет, задействованных в инновационных проектах, а также среди студентов технического вуза, показало, что наиболее предпочитаемым типом инновационного потенциала у работников со стажем является тип «модератор», а студенты чаще выбирают тип «ищущий возможности». Рассмотрены сходство и различия обоих типов. Показано, что студенты, по сравнению с работниками предприятий, переоценивают свою склонность к внедрению радикальных инноваций и, в целом, собственную решительность в профессиональной деятельности.
Հղումներ -
Articles
ՍՊԱՆԵՐԻ ՀՈՒԶԱԿԱՆ ԲԱՆԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ
ԱբստրակտԶինվորական գործունեությունը առանձնահատուկ տեսակի գործունեություն է, որը կապված է ռիսկերի, ճգնաժամային իրավիճակների, բարդ մասնագիտական առաջադրանքներ կատարելու, հուզական լարվածության հետ: Նման պայմաններում զինծառայողները պետք է ունենան կրթվածության պատշաճ մակարդակ, ֆիզիկական եւ հոգեբանական պատրաստությունը: Թվարկված գործոնների շարքում մեծ կարեւորություն է ձեռք բերում հուզական կայունությունը պայմանավորող գործոն՝ հուզական բանականությունը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս արագ կերպով կայացնելու ճիշտ որոշումներ, նպաստում է կանխել աշխատանաքային գործունեության ընթացքում ծագող գժտությունները, պահպանել հանգստություն եւ դատողականություն: Ուստի հուզական բանականության զարգացումը դառնում է ռազմական ոլորտում առաջնային խնդիր: Հոդվածում վերլուծվում են սպաների հուզական բանականության նախնական ուսումնասիրության արդյունքները, որոնք ներկայացված են նաեւ՝ ըստ տարիքային կազմի: Սպաների մոտ զարգացման ցածր մակարդակում են սեփական հույզերի կառավարման եւ ինքնամոտիվացիայի ընդունակություն- ները, նրանք դժվարությամբ են կառավարում հուզական դրսեւորումները, ինչպես նաեւ սեփական վարքը:
Հղումներ -
Articles
ЛИЧНОСТНЫЕ И РЕГУЛЯТОРНЫЕ ПРЕДИКТОРЫ АГРЕССИИ
ԱբստրակտВ статье приводятся данные эмпирического исследования регуля- торных и личностных предикторов агрессии. В качестве предикторов рассмотрены осознанная саморегуляция, жизненные ценности, социо- культурная идентичность и личностные особенности (Big 5) респондентов. Было выдвинуто предположение, что управление агрессией связано с уровнем развития личностно-регуляторных характеристик субъекта, которые имеют свою социокультурную обусловленность. В исследовании приняли участие 278 педагогов из Ставропольского и Краснодарского краев, из республик Северная Осетия-Алания, Карачаево-Черкессия, Кабардино-Балкария. По возрастному составу в выборку вошли педагоги от 20 до 72 лет. Для диагностики использовались: опросник «Стиль само- регуляции поведения», опросник агрессии Басса-Дарки, методика «Определение социокультурной идентичности», Фрайбургский много- факторный личностный опросник, «Морфологический тест жизненных ценностей». Полученные результаты показали, что значимыми предикторами управления агрессией выступают показатели осознанной саморегуляции. Для физической агрессией важным предиктором выступает регуляторный показатель «оценка результатов», а для вербаль- ной агрессии – «планирование». Из числа личностных характеристик значимый вклад в управление агрессией вносят расовая толерантность, региональная идентичность и предрасположенность к стрессовому реагированию на обычные жизненные ситуации, протекающие по пассивно-оборонительному типу.
Հղումներ -
Articles
INCLUSION IN HIGHER EDUCATION THROUGH THE (INTER)CULTURAL VALUES AND PRACTICES OF STUDENTS STUDY OF REPRESENTATIONS IN FRANCE AND ARMENIA
ԱբստրակտThe article presents the results of a comparative study inclusion in higher education through the (inter) cultural values and practices of students from France and Armenia. The problem of inclusion in higher education is always relevant, as it is necessary to understand how this is possible so that all students can fully participate in their studies and, thus, succeed at the university. In the course of a long-term interview with students of the two countries, questions were formulated that are related to the subjects studied, to university education and the atmosphere, the development of the student's personality, his communications with teachers and other students, and others like that. One of the conclusions is that students who exchange activities, (inter) cultural practices with other students, gradually become participants in building the specific community that is being created.
Հղումներ -
Articles
КОГНИТИВНЫЕ АСПЕКТЫ ПРЕДСТАВЛЕНИЙ И ПСИХОЭМОЦИОНАЛЬНОЕ СОСТОЯНИЕ СТУДЕНЧЕСКОЙ МОЛОДЕЖИ В ПЕРИОД ДИСТАНЦИОННОГО ОБУЧЕНИЯ В УСЛОВИЯХ ПАНДЕМИИ
ԱբստրակտВ статье рассматриваются психолого-педагогические аспекты дистанционного обучения в системе высшего образования в условиях пандемии. Методологическая основа нашего исследования - концеп- туальные основы профессионального становления личности и деятельности (К.С. Абульханова-Славская, Б.Г. Ананьев, А.Г. Асмолов, С.Д.Смирнов), развития современных информационно-коммуни- кационных технологий (А. А. Андреев, Е. С. Полат, М. Ю. Бухаркина, М. В. Моисеева и др.); психоэмоциональных состояний личности (К.Изард, Г.Селье), а также положения гуманистической психологии (А. Маслоу, К. Роджерса и др.). Рассмотрены специфика дистанционного обучения, преимущества и недостатки обучения для субъектов образовательной деятельности в условиях пандемии. Важное значение приобретает исследование адаптированности и регуляции стресса студентов в целях поиска и выявления возможностей для эффективного. Цель исследования - изучение когнитивных аспектов представлений и психоэмоциональных состояний личности студентов в период дистанционного обучения в условиях пандемии. Основные методы исследования – анализ научной литературы, анкетирование, тестирование субъектов образовательной деятельности относительно различных аспектов онлайн-обучения в условиях пандемии, выявление их представлений. На основе результатов эмпирического исследования проводится интерпретация данных и делаются выводы.
Հղումներ -
Articles
ПРЕВЕНЦИЯ СУИЦИДА, НОВЫЕ ГОРИЗОНТЫ
ԱբստրակտВ статье представлена концептуальная модель оценки суицидальной активности и риска. Эта модель составлена с учетом расширенной и дополненной биопсихосоциальной модели Георга Энгеля (Engel G., 1977), которая состоит из трех типов конструктов: биологического, психологичес- кого и социального. Собственно конституциональный психотип человека - это генетическая предрасположенность каждого конкретного человека, принадлежащего к одному из трех соматотипов (нормостенический, астенический, гиперстенический), и ожидаемая базовая индивидуальная поведенческая реакция (Борьба-Бегство-Заморозка). Последняя почти всегда проявляется как реакция на стрессовую ситуацию. В клинической психологии принято считать, что почти любой человек, который действительно охвачен суицидальными мыслями, не только не имеет, но и не ищет альтернативного решения. Образно говоря, он развивает «туннельное зрение», то есть видит минимальный набор решений своей проблемы, точнее одно - фатальное. Таким образом, мы пришли к выводу, что необходимо создать систему «внешних и внутренних якорей», удерживающих пациента от совершения суицидального акта. Таким образом, мы пришли к выводу, что необходимо создать систему «внешних и внутренних якорей», удерживающих пациента от совершения суицидального акта. В его основе лежало несколько базовых вопросов- конструктов, ответы на которые можно было получить в процессе диалога врач / психолог-пациент. Таким образом, была построена индивидуальная схема психотерапевтического лечения, цель которой - удержать человека от суицидальной попытки. Четыре основных вопроса:“«Что? », «Кто? », «Что?» и как?". В статье также представлена специально разработанная авторская шкала (А.В.)*, которая получила название «суицидальной линейки», BARS-2000 (Rapid Active Calculation of Suicidality), которая успешно применялась не только в приемных покоях психиатрических больниц для гражданского населения, а также для проверки лиц, унтер- офицеров призывной службы Сил обороны Израиля.
Հղումներ -
Articles
ДИНАМИЧЕСКИЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ ДВИГАТЕЛЬНЫХ И КОГНИТИВНЫХ ФУНКЦИЙ У ЗАНИМАЮЩИХСЯ СПОРТИВНОЙ ГИМНАСТИКОЙ СТУДЕНТОВ
ԱբստրակտНастоящая работа посвящена анализу скоростных и регуляторных характеристик двигательных и когнитивных функций у занимающихся спортивной гимнастикой студентов разного пола и уровня спортивной квалификации. В исследовании принимали участие студенты различных факультетов МГУ имени М.В. Ломоносова–40 юношей и 26 девушек, у которых предварительно определялся профиль латеральной организации (ПЛО) моторных и сенсорных функций. Для изучения динамических составляющих двигательных функций применяли теппинг-тест и Hand- Dominanz-Test (HDT). Оценку динамических характеристик когнитивных процессов проводили, используя словесно-цветовой интерференционный тест (Color-Word Interference Test)– модификацию теста Струпа из батареи D-KEFS и тест «Компас. Обнаружено, что скоростные характеристики и двигательных, и когнитивных функций были выше у юношей вне зависимости от уровня спортивной квалификации. Произвольная регуляция двигательных функций эффективнее у девушек, чем у юношей. Результаты исследования свидетельствуют о том, что такой показатель произвольной регуляции познавательных процессов, как когнитивная гибкость, выше у юношей по сравнению с девушками и у более квалифицированных спортсменов независимо от пола. Обсуждается связь индивидуальных особенностей моторных и познавательных процессов с успешностью в выбранном виде спорта.
Հղումներ -
Articles
ЛОКУС КОНТРОЛЯ НАСЕЛЕНИЯ ГРУЗИИ В УСЛОВИЯХ ПАНДЕМИИ COVID19
ԱբստրակտОдним из факторов, влияющих на поведение в условиях пандемии COVID 19 и в свою очередь, отвечающих на эти условия, является локус контроля. Цель представленного исследования – определить локус контроля в условиях пандемии и узнать, как воздействует стрессовая ситуация на тип локуса контроля. Исследование проводилось с помощью стандартизированного и валидного теста Роттера (адаптированного для исследования населения Грузии) и модифицированную версию того же теста (Р.Т. Сакварелидзе) со ссылкой на пандемию в каждом утверждении теста. Участников тестировали используя обе версии теста. Главный результат исследования указывает на то, что в условиях пандемии люди склонны менять свой локус контроля – в большинстве случаев они становятся более интерналами, чем были раньше. Исследование также показало, что в ряде случаев происходит замена экстернального локуса на интернальный. Такое изменение локуса контроля способствует повышению персональной ответственности в выполнении рекомендаций специалистов медицинской области. Исходя из этого, рекомендации психологов должны продвигать и поощрять качества характерные для интерналов. Полученные данные будут полезны при разработке стратегии психо-коррекции и психо-реабилитации в условиях пандемии и в пост-пандемический период.
Հղումներ -
Articles
THE VALUES AND (INTER) CULTURAL PRACTICES OF STUDENTS IN FRANCE AND ARMENIA
ԱբստրակտThe article presents the continuation of joint research projects initiated, as a result of which it be-came possible to study the differences in the perception of the student audience, which are located, on the one hand, in France, and on the other hand, in Armenia. This made it possible to identify connections and interactions between the personal values of students and their practice. Spiritual or religious values, family values, artistic values, values associated with pleasure and / or self-realization, values associated with freedom and values associated with new technologies were especially studied. This stage of the study made it possible to establish in what forms and under what conditions the connections of values and (inter) cultural practices are manifested. With regard to intercultural interaction and exchange between the two countries, it was possible to describe, explain and measure how the gaps in the perception of the student image representations as a person in France and in Armenia could be noted.
Հղումներ -
Articles
ПРЕДСТАВЛЕНИЯ О МЕГАПОЛИСЕ И СОЦИАЛЬНО- ПСИХОЛОГИЧЕСКАЯ ПРЕСЫЩЕННОСТЬ МОЛОДЕЖИ УСЛОВИЯМИ ПРОЖИВАНИЯ В ГОРОДЕ
ԱբստրակտВ статье рассматривается проблема связи социально-психо- логической пресыщенности и социальных представлений о мегаполисе. Противоречивость восприятия молодежью условий проживания в мегаполисе объясняется тем, что ядро и периферия социального представления включают суждения разной модальности. Обнаружена связь между элементами периферии представления и показателями социально-психологической пресыщенности. Показано, пресыщенность молодежи условиями жизни в городе связана с восприятием ими проблемных сторон жизни в мегаполисе. Выбор стратегий совладания с состоянием пресыщенности определяется переживанием респондентами спектра негативных эмоций и чувств.
Հղումներ -
Articles
ИНТЕРПРЕТАЦИИ ПРОИСХОДЯЩЕГО В ПАНДЕМИЮ COVID-19 И МИШЕНИ ПСИХОТЕРАПЕВТИЧЕСКОЙ РАБОТЫ С ЛЮДЬМИ, РАНЕЕ ОБРАЩАВШИМИСЯ К ПСИХИАТРУ
ԱբստրակտЛюди, ранее обращавшиеся за психиатрической помощью, тяжелее переживают пандемию COVID-19 и чаще нуждаются в психоте- рапевтической поддержке. Одним из способов исследования состояние человека и его личностных особенностей является анализ интерпретаций происходящего. Цели работы: анализ особенностей интерпретации ситуации людьми, ранее обращавшимися за психиатрической помощью, выявление мишеней психотерапевтической помощи. Материалы и мето- ды: проанализированы данные анонимного интернет-опроса (всего 659 ответов, из которых 152-от людей, обращавшихся ранее за психиатрической помощью). Опрос включал вопросы об уровне тревоги, депрессии, страха и свободный вопрос про отношение к ситуации пандемии. Результаты: у обращавшихся ранее за психиатрической помощью выше уровень тревоги, подавленности, ниже уровень успеш- ного совладания со страхом, реже используются интерпретации по типу «теории заговора», выше встречаемость темы «про себя», негативного образа будущего и настоящего, лексики гнева. При этом отмечается более частое упоминание плюсов ситуации и реакции интереса. Выводы: у людей, обращавшихся за психиатрической помощью, отмечается выра- женная амбивалентность отношения к ситуации, сосредоточенность на собственных переживаниях, фантазии о будущем негативного характера, что является мишенями психотерапевтической работы.
Հղումներ -
Articles
ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ПАРАМЕТРЫ СОЦИАЛЬНОЙ УСТАНОВКИ (АТТИТЮДА) В ОТНОШЕНИИ ВАКЦИНАЦИИ ОТ COVID-19
ԱբստրակտЦелью исследования было изучение психологических переменных, связанных с социальными установками в отношении преодоления пандемии путём вакцинации. Материалами исследования стали данные интернет-опроса 1336 человек. Методы: использовались опросники SCL- 90-R, CTI, COPE, «Моральные дилеммы», аттитюд оценивался по вопросу «В чем Вы видите решение проблемы пандемии COVID-19». Полученные ответы в соответствии с активностью субъекта были условно разделены на два блока: «вакцинация»/«преодоление ситуации с помощью внешних обстоятельств». К первому типу был отнесён ответ «вакцинация», второй вариант включал в себя такие ответы как «само пройдёт», «найдут лекарство», «сформируется коллективный иммунитет». Результаты: аттитюд «вакцинация» более характерен для мужчин, связан представ- лением об опасности COVID-19 и со страхом за себя и других, с более тщательным соблюдением противоэпидемических правил, потребностью в творчестве, низкой паранояльностью, низким ощущением безна- дёжности будущего, менее выраженными показателями категорического мышления (CTI). В области копинг стратегий данная социальная установка положительно коррелирует с планированием, концентрацией на эмоциях, с использованием инструментальной и эмоциональной социальной под- держки. Также отмечаются положительные связи с личностными выборами в методике «Моральные дилеммы».
Выводы: представления о вакцинации как о решении проблемы пандемии COVID-19 связаны с проактивной личностной социальной позицией и наличием психических ресурсов в области психического состояния, и в плане имеющихся стратегий совладания и переработки информации.
Հղումներ -
Articles
ГЕНДЕРНЫЕ ОСОБЕННОСТИ АДАПТАЦИИ СУБЪЕКТОВ К СИТУАЦИИ СМЕНЫ ВИДОВ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
ԱբստրակտРассмотрены особенности адаптации субъектов к ситуации смены видов профессиональной деятельности с учетом их гендерной принадлежности. В исследовании приняли участие 292 человека, из них 146 мужчин, 146 женщин, в том или ином виде осуществляющих смену видов профессиональной деятельности (проходящих обучение по различным программам, безработных, занятых поиском новой вакансии). Эмпирический материал собран с помощью компьютерного тестирования, использованы стандартизированные психологические методики. У мужчин установлены связи между всеми компонентами адаптивности, жизнестойкости и копинг-стратегиями; ключевым предиктором является «вовлеченность». Для мужчин когнитивные копинг-стратегии не являются продуктивными. У респондентов женской выборки не выявлены значимые корреляционные связи между «моральной нормативностью» как фактором адаптивности, компонентами жизнестойкости и копинг-стратегиями, ключевым фактором выступает «принятие риска». Женщины склонны использовать когнитивные и эмоциональные копинг-стратегии. Выявлено, что способность адаптироваться к ситуации смены видов профессиональной деятельности у всех субъектов связана с готовностью к принятию перемен в жизни («адаптивные способности»); со стремлением включиться в деятельность, от которой можно получать удовольствие («вовлеченность»); с открытостью новому опыту («принятие риска»).
Հղումներ -
Articles
ПСИХОФИЗИОЛОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ЭМПАТИИ
ԱբստրակտСпособность сопереживать является одной из важнейших в отношениях между индивидами: «она заставляет» их изменять свое поведение, иногда в ущерб себе, приводит к сплочению группы, и т. п., что делает изучение эмпатии важным и актуальным. Понимание эмпатии как сопереживания является не единственным: выделяют разные виды эмпатии, при этом истинной эпатией обычно наделяются только люди, а представления об организации активности мозга и психофизиологических основах эмпатии крайне малочисленны. В последнее время проявления эмпатии стали связывать с функционированием систем «зеркальных нейронов», а сам феномен эмпатии стал рассматриваться на двух уровнях: врожденном, связанном с наличием «зеркальных систем», и приобретен- ном, связанном с «когнитивной переработкой информации». Неопределенность в определении эмпатии, методические трудности и ограничения исследований эмпатии у людей, с одной стороны, и представления о структуре индивидуального опыта и организации активности мозга, развиваемые в системно-эволюционном подходе [2, 3], с другой, позволяют нам предположить, что психофизиологические основы эмпатии могут быть поняты в результате исследования организации активности мозга при реализации «эмпатического» поведения. Сообщаются результаты исследования эмпатии и организации активности мозга у крыс в модели инструментального пищедобыва- тельного поведения.
Հղումներ -
Articles
ՄԱՅՆԴՖՈՒԼՆԵՍԻ՝ ՈՐՊԵՍ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ԻՆՔՆԱԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ՄԵԹՈԴԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍՏԵՂԾԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՎՐԱ
ԱբստրակտThe objective of the study is to find out the influence of the mindfulness meditation on the development of creativity. The article describes how the mindfulness meditation can promote the development of creativity. Survey, correlational and experimental research was done using the research methods of testing and experiment. The methods of diagnostics are the test by F. Williams for creativity assessment and Five Facet Mindfulness Questionnaire (FFMQ) by Ruth Baer. The correlational research showed that there were considerable connections among the level of awareness and creativity. As a result of the qualitative analyses of the experiment, it turned out that the solutions suggested by the students were more creative after the meditations. The results of the retesting showed that the level of the creativity has improved after the 5-days mindfulness training. The study opens new perspectives to manipulate with the mindfulness based interventions in order to receive more significant results for creativity development.
Հղումներ -
Articles
ՄԱՀՎԱՆ ՄԱՍԻՆ ՊԱՏԿԵՐԱՑՄԱՆ ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ ԱՌՈՂՋ ԵՎ ՔԱՂՑԿԵՂՈՎ ՀԻՎԱՆԴ ՏԱՐՐԱԿԱՆ ԴՊՐՈՑԱՀԱՍԱԿ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՇՐՋԱՆՈՒՄ
ԱբստրակտՈւսումնասիրության նպատակն է տարրական դպրոցահասակ երեխա- ների շրջանում մահվան հայեցակարգի հոգեբանական բնութագրերի ներկայացումը, խնդրի դիտարկումը առողջ եւ քաղցկեղով հիվանդ երեխաների՝ մահվան հանդեպ իրենց վերաբերմունքի տեսանկյունից: Գիտական խնդիրի նման ձեւակերպումը թույլ է տալիս քննության առնել հասուն մահվան գաղափարի դրսեւորումը, տագնապայնության կանխխար- գելումը եւ կյանքի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի դրդապատճառների բացահայտումը: Ուսումնասիրությունը հատկապես արդիական է այսօր, երբ տեղի է ունենում երեխայի զարգացման հոգեբանական արագացման գործընթացը: Երեխաների շրջանում մահվան հայեցակարգի ձեւավորումը ուսումնասիրելու ինտեգրված մոտեցումը ներկայացված չէ միայն առողջ երեխաների, այլեւ քաղցկեղով հիվանդների շրջանում: Մահվան հայեցակարգի ձեւավորման խնդիրը նոր արժեքներ է ձեռք բերում երեխայի լուրջ հիվանդության շրջանում, երբ երեխան բախվում է մահվան վախի խնդրին: Հետազոտության արդյունքներն արժեքավոր են կյանքի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի զարգացման առումով: Աշխատանքի գործնական նշանակությունը դրսեւորվում է նաեւ ձեռք բերված տվյալների հետագա իրականացման եւ մահվան հայեցակարգի ձեւավորման գործընթացում տագնապայնության կանխարգելման հեռանկարով:
Հղումներ -
Articles
ՈւՍԱՆՈՂԻ ԲԱՐԵԿԵՑՈՒԹՅԱՆ ՍՈՑԻԱԼ-ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՈՐՈՇ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԿՐԹԱԿԱՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐՈՒՄ
ԱբստրակտՀոդվածը նվիրված արդի հոգեբանության կարեւոր հիմնախնդիրներից մեկին՝ ուսանողի բարեկեցության հիմնախնդրին: Աշխատանքում տեսական վերլուծությամբ լուսաբանվում են անձի բարեկեցության մի շարք մոտեցումներ, որտեղ ներկայացվում են բարեկեցության տեսակներն ու դրսեւորման ձեւերը, կառուցվածքն ու առանձնահատկությունները: Հեղինակի կողմից ուսումնասիրվել են մի շարք գործոններ՝ ուսանողի ուսումնական գործունեությամբ բավարարվածությունը, խմբային համախմբվածությունը ու սոցիալական հարմարումը, ինչպես նաեւ այդ գործոնների փոխադարձ կապվածությունը: Տեսական եւ հետազոտական արդյունքների վերլուծության համաձայն, որքան էլ ուսանողական կյանքը ենթարկվում է որոշակի կարգի, կարգավորվում է որոշակի կանոններով եւ նորմերով, ինչը ապահովագրում է սեփական անձը ոչ հաճելի իրադարձություններից, այնուամենայնիվ, ուսանողի հոգեբանական բարեկեցությունը կրթական սոցիալական միջավայրում առավելապես պայմանավորված է հարմարման եւ համախմբման բարձր դրսեւորմամբ, ուսումնական գործունեությունից ուսանողների բավարարվածության բարձր մակարդակով:
Հղումներ -
Articles
ՄԱՐՏԱԿԱՆ ՍԹՐԵՍՆԵՐԻ ԵՎ ՎՆԱՍՎԱԾՔՆԵՐԻ ՄԻՋԵՎ ՀՈԳԵՄԱՐՄՆԱԿԱՆ ԿԱՊԵՐԸ (ԶԵԿՈՒՅՑ ՄՇՏԱԴԻՏԱՐԿՄԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ)
ԱբստրակտՀետազոտությունն իրականացվել է իրական պայմաններում՝ ռազմա- բժշկական անձնակազմերին օժանդակելու ընթացքում: Քառասունչորսօրյա պատերազմի ընթացքում եւ հետպատերազմական շրջանում կամավորական հիմունքներով մեր հոգեբանական թիմը մասնակցել է հազարավոր զինվոր- ների վիճակի հոգեբանական գնահատման եւ առողջության վերականգնման աշխատանքներին: Այս աշխատանքում փորձ է արվել ներկայացնել մարտական սթրեսներով եւ հետսթրեսային վիճակներով պայմանավորված՝ զինվորների հոգեբանական վիճակների գնահատման արդյունքներին՝ կախված նրանից, թե զինվորը մարմնակա՞ն, թե՞ հոգեկան վնասվածք է ստացել: Այս հանգամանքի հաշ- վառումը թույլ է տալիս առավել արդյունավետ եւ ճշգրիտ գնահատել զինվոր- ների հոգեմարմնական առողջության ընդհանուր վիճակը, հստակեցնել հոգե- վերականգնողական աշխատանքի վեկտորները եւ որոշակիորեն կանխատեսել հետագա հոգեբանական տեղաշարժերը: Հետազոտության արդյունքում բացահայտվել են կարեւոր օրինաչափություններ՝ ֆիզիկական վնասվածքի եւ հոգեկան խանգարումների հակադարձ համեմատական կապի վերաբերյալ, ինչպես նաեւ դրանում անձնային բաղադրիչի եւ հոգեկան խանգարման որոշ կապեր:
Հղումներ -
Articles
КАЧЕСТВО ЖИЗНИ СПОРТСМЕНОВ НА ЭТАПЕ ЗАВЕРШЕНИЯ СПОРТИВНОЙ КАРЬЕРЫ
ԱբստրակտВ статье рассматриваются психологические особенности (качество жизни, особенности манипулятивного поведения) студентов-спортсменов на этапе завершения спортивной карьеры. С целью выявления уровня качества жизни спортсменов было проведено исследование с участием студентов-спортсменов УО «Белорусский государственный университет физической культуры», завершающих спортивную карьеру. Большинство спортсменов использует соревнующийся вид манипу- лирования, воспринимая жизненные ситуации в качестве игры в победы и поражения, стремясь любыми средствами выиграть, чаще всего исполь- зуют и играют роль слюнтяя, славного парня, прилипалы. Общий индекс качества жизни спортсменов на этапе завершения спортивной карьеры соответствует среднему уровню и свидетельствует о стремлении получать новые знания, желании стать профессионалами, важности общения с близкими и поддержании своего здоровья в оптимальном состоянии. Од- нако спортсмены часто испытывают напряжение, наблюдается пессимизм и тревога в связи с проблемами завершения спортивной карьеры и выбора нового пути. Качество жизни спортсменов, находящихся на этапе завершения спортивной карьеры, снижается из-за использования спортсменами мани- пулятивных приемов, так как они стремятся достичь высоких результатов с наибольшей эффективностью и наименьшими затратами в новой сфере деятельности. Для повышения качества жизни и достижения успеха вне спорта, спортсменам необходимо определить дальнейшую стратегию развития своей личности, заключающуюся в самоактуализации, которая позволит раскрыть личностный потенциал и реализовать свои способ- ности. Высокий уровень качества жизни спортсменов позволит им раскрыть свой потенциал и реализовать способности без использования манипулятивных приемов.
Հղումներ -
Articles
ЖИЗНЕСПОСОБНОСТЬ ВЗРОСЛЫХ ВЫСОКОФУНКЦИОНАЛЬНЫХ АУТИСТОВ (ВФА) В СИТУАЦИИ СТРЕССА И ВЫНУЖДЕННОЙ ИЗОЛЯЦИИ, ВЫЗВАННЫХ ПАНДЕМИЕЙ COVID-19
ԱբստրակտВ статье представлены результаты сравнительного анализа жизнеспособности и её компонентов у респондентов с аутистическими чертами и нейротипичными людьми. В исследовании принимали участие около 40 человек в каждой из групп. Получены новые данные об оценке влияния пандемии Covid-19 на показатели жизнеспособности у взрослых высокофункциональных аутистов (ВФА) и взрослых без аутистических проявлений и выявлены значимые различия между этими группами как в общем уровне жизнеспособности, так и в показателях её компонентов. Кроме того, внесен вклад в представления о разнице копинг-стратегий и психологических защит, присущих данным группам взрослых. Результаты исследования могут быть использованы для разработки методик психо- логической поддержки и сопровождения людей с расстройствами аутис- тического спектра, а также дать основу для дальнейшего изучения влияния пандемии на различные группы населения, в том числе на людей с особенностями развития.
Հղումներ -
Articles
ԿՈԳՆԻՏԻՎ ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐԸ ՀՀ-ՈՒՄ
ԱբստրակտԱյսօր գիտության զարգացման առաջնահերթություններից է կոգնիտիվ ոլորտի ուսումնասիրությունը, որը պահանջում է միջդիսցիպլինար մոտեցում։ Տեսական վերլուծության նպատակն է բացահայտել կոգնիտիվ գիտության զարգացման հեռանկարները, միտումները եւ առանձնահատկությունները Հայաստանում՝ ուսումնասիրելով թե՛ հայկական, թե՛ միջազգային գիտական դաշտը։ Այդ նպատակով ուսումնասիրել ենք կոգնիտիվ գիտության տարբեր ուղղություններով կատարվող աշխատանքները, կենտրոնների հետազո- տական ծրագրերը, տպագրվող հոդվածները, դրանց քանակական ու որակա- կան ցուցանիշները Հայաստանում։ Արդյունքում հանգել ենք հետեւյալ եզրակացության, որ Հայաստանում այս ուղղության ուսումնասիրությունները չունեն համալիր եւ ամբողջական բնույթ, մինչդեռ այն գործնական եւ կիրառական հետազոտությունների ընդգրկուն ոլորտ է, առաջատար գիտական ուղղություն, ընդգրկում է միջդիսցիպլինար տարբեր ուղղություններ, ինչպես նաեւ կարեւոր գիտական հայտնագործու- թյունների աղբյուր է ոչ միայն հոգեբանների, այլեւ նեյրոֆիզիոլոգների, ֆիզիոլոգների, կենսաբանների, արհեստական ինտելեկտով զբաղվողների, հոգեթերապեւտների, հոգեբույժների, նեյրոգիտնականների համար: Այսպիսով, կոգնիտիվ գիտությունը կարեւոր ռազմավարական ուղղություն է հատկապես ժամանակակից հոգեբանական գիտության զարգացման, կառա- վարման ոլորտի մասնագետների պատրաստման, յուրաքանչյուր մասնագետի մասնագիտական գործունեության կատարելագործման համար, ինչն էլ Հայաս- տանում կոգնիտիվ հետազոտությունների կենտրոն ստեղծելու հրամայականն է։ Կոգնիտիվ կենտրոնի զարգացման հեռանկարային ուղղություններ դիտարկում ենք հետեւյալները՝ մասնագետների պատրաստում եւ վերապատրաստում՝ հիմնված կոգնիտիվ գործընթացների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունների վրա, արհեստական ինտելեկտի զարգացման համար նեյրոհո- գեբանական հիմքի ստեղծում, այդ թվում՝ ինսայթի առաջացման հնարավորության ուսումնասիրում արհեստական ինտելեկտի գործարկման ժամա- նակ, կառավարիչների՝ ոչ ստանդարտ խնդիրներ լուծելու կոգնիտիվ սխեմաների մշակում: Այս ամենը հնարավորություն կընձեռի մշակել եւ ստեղծել մարդ- կային ու արհեստական ինտելեկտի զարգացման նորարարական մոդելներ, սխեմաներ:
Հղումներ -
Articles
ԱՌՈՂՋՈՒԹՅԱՆԸ ՎԵՐԱԲԵՐՈՂ ՀԱՄՈԶՄՈՒՆՔՆԵՐԻ ԴԵՐԸ ՔՈՎԻԴ-19-Ի ԿԱՆԽԱՐԳԵԼԻՉ ՎԱՐՔՈՒՄ
ԱբստրակտՀամոզմունքները նշանակալի կանխատեսող գործոն են վարքի, այդ թվում՝ առողջությանը միտված վարքի կարգավորման մեջ։ Ըստ առողջության վերաբերյալ համոզմունքների մոդելի՝ մարդիկ կարող են դրսեւորել կամ փոխել այս կամ այն վարքը՝ կախված առողջության եւ հիվանդության իրենց ընկալում- ներից: Ներկայացված հետազոտությունն անդրադառնում է համոզմունքներին, որոնք առնչվում են Քովիդ-19-ի կանխարգելմանն ուղղված վարքին։ Ուսումնասիրության նպատակներն են՝ դուրս բերել Քովիդ-19-ին առնչվող կանխարգելիչ վարքում առողջությանն առնչվող համոզմունքների կանխորոշիչ նշանակությունը, Քովիդ-19-ին առնչվող համոզմունքների եւ վարքային միտում- ների բովանդակային յուրահատկությունները: Հետազոտության ընտրանքը բաղկացած է 237 մասնակիցներից (64,1% կին, M = 29,75; SD = 10,693; միջակայք = 18-58), իրականացվել է քանակական տվյալների ռեգրեսիոն վերլուծություն։ Տվյալների մեկնաբանությունում օգտագործվել են նաեւ զուգահեռաբար իրականացված որակական հետազոտության՝ խորքային հար- ցազրույցների որոշ արդյունքներ՝ թեմատիկ վերլուծությամբ։ Ստացված արդ- յունքների համաձայն՝ կանխարգելիչ վարքաձեւերը, մասնավորապես՝ ձեռքերի հաճախակի լվացումը կամ հաճախակի օգտագործվող իրերի ախտահանումը, տանից հաճախակի դուրս չգալը, դրսում դիմակ կրելը, ընկերների եւ հարազատների հետ հանդիպումից խուսափելը, կանխորոշվում են կանխխար- գելիչ վարքի արդյունավետության համոզմունքներով, հիվանդության ծանրության ընկալման եւ ընկալվող խոչընդոտների համոզմունքներով: Հաշվի առնելով համոզմունքների կանխորոշիչ դերը Քովիդ-19-ի կանխարգելմանն ուղղված վարքում՝ դրանց հետագա մանրամասն դիտարկումը կարող է նպաստել ինչպես համավարակի, այնպես էլ այլ մասշտաբային առողջա- պահական խնդիրների դեպքում անհատի կանխարգելիչ վարքագիծը բարելավելուն եւ խթանելուն:
Հղումներ -
Articles
ՔԱՂՑԿԵՂՈՎ ՀԻՎԱՆԴ ԵՎ ՔԱՂՑԿԵՂԸ ՀԱՂԹԱՀԱՐԱԾ ԱՆՁԱՆՑ ՀՈԳԵՎԻՃԱԿՆԵՐԻ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԱբստրակտՔաղցկեղը մահվան երկրորդ հիմնական պատճառն է աշխարհում եւ պատասխանատու է 2020 թ.-ին 10 միլիոն մահվան համար: Գլոբալ առումով, յուրաքանչյուր 6 մահվանից է 1-ը քաղցկեղի պատճառով է: Չնայած այն հանգամանքին, որ վերջին տասնամյակների ընթացքում առողջապահության որակը բարելավվել է, քաղցկեղը դեռեւս անորոշ եւ անկանխատեսելի հիվան- դություն է, որը թողնում է լուրջ եւ մեղմ հոգեբանական հետեւանքներ, որոնք հետապնդում են մարդուն նույնիսկ հիվանդությունը հաղթահարելուց հետո։ Քաղցկեղը ազդում է հոգեկանի տարբեր ասպեկտների վրա, հատկապես անձի հուզական ոլորտի վրա։ Վախը, սթրեսը, տագնապը, տխրությունը եւ ֆրուստրացիան քաղցկեղի հետ առնչվող անձի ամենահաճախ հանդիպող հույզերն են։ Այս հետազոտության շրջանակներում մենք կփորձենք ցույց տալ քաղցկեղի ազդեցության սահմանները քաղցկեղով հիվանդ եւ քաղցկեղը հաղթահարած անձանց հոգեվիճակների վրա։
Հղումներ -
Articles
ОЖИДАНИЕ РЕБЕНКА ВО ВРЕМЯ ПАНДЕМИИ: ВЛИЯНИЕ СТРЕССОГЕННЫХ ФАКТОРОВ НА ПРЕНАТАЛЬНЫЙ СТРЕСС ПАРТНЕРОВ И СПОСОБЫ СОВЛАДАНИЯ С НИМ
ԱբստրակտОжидание ребенка является стрессовым жизненным периодом, поскольку детерминирует ряд изменений на организменном, личностном, социальном и социокультурном уровне как у женщин, так у партнеров- мужчин. Подобное состояние обозначается как «пренатальный стресс», источником которого выступают разноуровневые стрессоры – специфические для периода ожидания ребенка (детерминированные протеканием и спецификой беременности), индивидуальные (личностно обусловленные) и макросоциальные. Текущая эпидемиологическая ситуация потенциально увеличивает вероятность развития пренатального стресса, сопряженного со стойкой аффективной симптоматикой, – тревожной, депрессивной или фобической. Данная работа сконцентри- рована на изучении страхов как проявлении пренатального стресса, поскольку именно страх, различный по содержанию, является характерной чертой нашей реальности. Вынужденный карантин и боязнь инфи- цирования в сочетании с ограниченным доступом к профессиональной медицинской и социальной поддержке усиливает интенсивность переживаний в парах, готовящихся к родительству. Для углубленного изучения многокомпонентных стрессоров, возникающих во время беременности и способов совладания с ними, реализовано эмпирическое исследование в диадах, ожидающих ребенка (n=203). Результаты свидетельствуют, что партнеры практически в равной степени уязвимы по отношению к стрессорам, но вариации совладания с ними у женщин и мужчин различны. Женщины демонстрируют большую гибкость в использовании совладающего поведения, у мужчин очевидна тенденция отстраниться от обстоятельств. Однако в вопросах беременности, родов и здоровья наблюдаются конструктивные способы совладания. Выводы свидетельствуют о необходимости разработки конкретных мероприятий, ориентированных не только на женщин, но и на мужчин.
Հղումներ -
Articles
ЭМОЦИОНАЛЬНЫЕ ОСОБЕННОСТИ ПЕДАГОГОВ В УСЛОВИЯХ ДИСТАНЦИОННОЙ РАБОТЫ В ПЕРИОД ПАНДЕМИИ
ԱբստրակտПрофессиональная деятельность педагога является одной из самых стрессогенных. Переход на дистанционную форму работу, в связи с ограничениями в период пандемии, породил у педагогов особое эмоциональное напряжение, вызванное рядом факторов. В сложившихся обстоятельствах эмоциональная сфера педагога, влияние которой на эффективность достижения образовательных задач доказано много- численными исследованиями, вновь оказывается в центре внимания. В связи с вышесказанной целью нашего исследования является изучение особенностей эмоциональной сферы педагогов в условиях дистанционной работы в период пандемии. Методики исследования: 16- факторный личностный опросник Р. Кетелла (блок эмоционально-волевых качеств; адаптация А.Н. Капустиной), «Шкала дифференциальных эмоций» (К. Изард, адаптация А.Б. Леоновой), методы математической статистики. Выборка: педагоги учреждений СПО г. Ростова-на-Дону, в количестве 53 человек (от 30 до 45 лет). В результате исследования было доказано, что педагогов в период дистанционной работы отличает эмоциональная неустойчивость, повыше- нная тревожность, неуверенность в себе, сомнения и мнительность, низкая саморегуляция, низкий контроль эмоций и поведения, стрессоустой- чивость, а также более высокая степень выраженности «страха» и «стыда».
Հղումներ -
Articles
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО СОПРОВОЖДЕНИЯ И САМООПРЕДЕЛЕНИЯ УЧАЩИХСЯ
ԱբստրակտՀոդվածը նվիրված է պատանիների ինքնորոշմանը, անձի կայացմանը։ Ներկայացված են անձնային բնութագրումներ, որոնք նպաստում են ուսումնական գործունեության արդյունավետությանը։ Հոդվածում տեղ են գտել հոգեբանական ուղղորդման եւ ինքնորոշման գործընթացում առկա արտաքին եւ ներքին գործոնները, աջակցման տեխնոլոգիաների մշակման փուլերը։ Ապագա մասնագետների համար, ուսումնական գործունեության արդյունավետությունն ապահովող անձնային առանձնահատկությունների եւ ինքնորոշման հետ մեկտեղ՝ առավել կարեւորվում են մասնագիտական գործունեության եւ կոմպետենցիաների մասին իրատեսական պատկերացումները, ինչպես նաեւ տվյալ բնագավառի հեղինակավոր արհեստավարժների հաջողված փորձը։ Հոդվածում մանրամասն ներկայացվում է նաեւ մասնագիտական կոմպետենտության հիմնախնդիրը։
Հղումներ -
Articles
ПСИХОЛОГО-ПЕДАГОГИЧЕСКОЕ СОПРОВОЖДЕНИЕ СЕМЕЙ, ИМЕЮЩИХ ДЕТЕЙ С ТЯЖЕЛЫМИ НАРУШЕНИЯМИ
ԱբստրակտВ статье анализируется и представляется опыт работы центра поддержки детей с инвалидностью «Время надежды» г. Сергиев Посад Московской области, в котором состоит более 325 семей. Раскрывается сущность и содержание реабилитационно-оздоровительного, психолого- педагогического сопровождения семей, воспитывающих детей с тяжелыми и множественными нарушениями. Особое внимание уделяется развитию воспитательного потенциала семьи, включающего: семейную атмосферу, жизненные ценности родителей, характер детско- родительских отношений, психоэмоциональное состояние родителей. Задачи специалистов центра имеют не только коррекционную и образова- тельную направленность работы с детьми, но и огромную психоло- гическую помощь по преодолению состояния фрустрации и оптимизации самосознания родителей, по созданию условий для активного их участия в воспитании и обучении ребёнка, формированию позитивного отношения к ребенку и оптимистичного взгляда в будущее.
Հղումներ -
Articles
ԱՆՁԻ ՍՈՑԻԱԼ-ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ԴԻՐՔՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԻ ԴՐՍԵՎՈՐՈՒՄԸ ԿԱՌԱՎԱՐՉԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՈՒՄ
ԱբստրակտՀոգեբանական գիտությունը փաստում է, որ անձը կարող է իր ներուժը ամբողջությամբ օգտագործել, եթե գործունեություն է ծավալում իր անձնային առանձնահատկությունների եւ աշխատանքային դիրքորոշումների հետ համատեղելի ոլորտում: Այս հանգամանքը վերջին շրջանում ուշադրության է արժա- նացել կառավարման ոլորտում, մասնավորապես՝ մարդկային ռեսուրսների կառավարման ռազմավարությունների մշակման գործընթացում: Անձի եւ պաշ- տոնի համապատասխանեցման գործընթացը պահանջում է ոչ միայն կառա- վարչական մոտեցումներ, այլեւ հոգեբանական։ Մեր առջեւ խնդիր դրեցինք փոխակերպվող հասարակությունում ուսումնասիրել անձի սոցիալ-հոգեբանա- կան դիրքորոշումները աշխատանքային գործունեությունում: Հետազոտության համար ընտրվեց Օ. Ֆ. Պոտյոմկինայի սոցիալ-հոգեբանական դիրքորոշումների մեթոդիկան: Որպես հետազոտական խումբ ընտրվեցին 5-20 տարվա աշխատանքային փորձով տարբեր աստիճանի կառավարիչներ (n=860), ովքեր ունեն բարձրագույն կրթություն եւ աշխատում են մասնավոր կազմակերպու- թյունում: Հետազոտության արդյունքները ցույց տվեցին, որ խմբում առավել արտահայտված են կողմնորոշում դեպի ազատություն, արդյունք եւ այլասիրու- թյուն, առավել քիչ՝ կողմնորոշում դեպի փող եւ իշխանություն ցուցանիշները։ Ստացվում է, որ այս խմբում նյութական մոտիվացիաները չեն կարող ազդել աշխատանքի որակի վրա նույնիսկ կատարողականության բարձր ցուցանիշնրի դեպքում: Սույն հետազոտությունն իրականացնելիս առաջադրվեց խնդիր՝ ուսումնասիրելու աշխատանքում ղեկավար եւ ոչ ղեկավար անձանց սոցիալ- հոգեբանական դիրքորոշումներում առկա տարբերումթյունները: Միայն մի չափանիշի (կողմնորոշում դեպի իշխանություն) դեպքում է, որ տարբերվում են ղեկավարների եւ ոչ ղեկավարների սոցիալ-հոգեբանական դիրքորոշումների ցուցանիշները, ինչը խոսում է այն մասին, որ ոչ ղեկավար խմբի հետազոտ- վողները ավելի քիչ են կողմնորոշված իշխանություն ունենալուն, քան ղեկավար պաշտոններ զբաղեցնող անձինք:
Հղումներ -
Articles
ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԿԱՌԱՎԱՐՉԻ ՍՏԵՂԾԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆ
ԱբստրակտԱյսօր կառավարչական գործունեության մեջ մասնագետի պատրաստման հիմնահարցը պահանջում է կատարելագործում, ինչը ենթադրում է այնպիսի մասնագետների պատրաստում, որոնք կարող են դիմակայել ժամանակակից մարտահրավերներին: Ժամանակակից կառավարչական գործունեության մեջ խրախուսվում են, ավելին՝ պահանջված են ստեղծարար անձինք, ովքեր կարող են աշխատել անորոշ, դժվար, արտակարգ իրավիճակներում: Ստեղծարարու- թյան դրսեւորման համար անհրաժեշտ են անձնային որակներ: Բավարար ուսումնասիրված չէ անձի ստեղծարարության եւ անձնային որակների հարաբե- րակցությունը կառավարչական գործունեության մեջ, ավելին՝ առանձնահա- տուկ ուսումնասիրության կարիք է առկա, թե ստեղծարարության եւ անձնային որակների ինչպիսի՞ փոխհարաբերակցության դեպքում անձը ստեղծարարու- թյան ո ̊ր մեթոդն է կիրառում, քանի որ ստեղծարար մեթոդների կիրառությունը կապված է անձնային որակների հետ: Սակայն եթե բոլոր որակների հիմքում դնենք ստեղծարարությունը՝ որպես համակարգաստեղծ որակ, ապա առանձ- նացնելով ստեղծարար անձանց որակները՝ կարող ենք ենթադրել, թե ստեղ- ծարարության առկայության դեպքում անձը ինչպիսի որակներ կդրսեւորի: Նպատակն է` ուսումնասիրել մասնագետի ստեղծարարությունը որպես համակարգաստեղծ որակ, որը համադրվելով անձնային որակների եւ ստեղծարար մեթոդների կիրառության հետ, նպաստում է յուրօրինակ, նոր գաղափար- ների առաջադրմանը: Հետազոտության համար կիրառվել է թեստավորման մեթոդը: Կիրառվել են Ֆ. Վիլյամսի ստեղծարարության եւ ստեղծարարության անձնային որակների թեստերը, Կետտելի 16 գործոնային անձնային թեստը, հոգեբանական բարեկեցության Րիֆֆի հարցարանը: Այսպիսով, խնդրի ստեղ- ծագործական լուծման համար անհրաժեշտ են անձնային որակներ, որոնք հնարավորություն են տալիս դրսեւորելու ստեղծարարության չափորոշիչները։ Սակայն անհրաժեշտ են նաեւ համապատասխան մեթոդներ եւ մոտիվացիա, հոգեբանական անվտանգություն, որոնց կիրառությունը կարող է ապահովել ստեղծագործական գործընթացի արդյունավետությունը մասնագիտական գործունեության մեջ։
Հղումներ -
Articles
МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ПОДХОДЫ К ИССЛЕДОВАНИЮ ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО БЛАГОПОЛУЧИЯ РОССИЙСКИХ И АРМЯНСКИХ СТУДЕНТОВ
ԱբստրակտВ статье поднимается актуальная проблема исследования психоло- гического благополучия студентов. Представлено авторское понимание феноменов «благополучие», «психологическое благополучие» и «субъек- тивное благополучие» личности. Психологическое благополучие определяется как интегральная характеристика состояний субъекта, обеспечивающих согласованность всех психических функций и процессов, достижение внутреннего равновесия и субъектной целостности. Обосно- ваны методологические подходы к организации кросскультурного исследования психологического благополучия студентов, обучающихся в вузах России и Армении. В качестве важнейших подходов определены социокультурный, рассматривающий развитие студента в контексте его взаимодействия со средой, предполагающий изучение влияния на уровень психологического благополучия ближайшего социального окружения (особенности образовательной среды, семейного климата, социального капитала), и других макро-факторов (этнос, национальные традиции, идеология, ценности, социально-экономический уклад жизни); а также контекстный подход, позволяющий рассматривать ситуацию очного обучения в вузе в качестве предиктора психологического благополучия российских и армянских студентов, с учетом иных контекстов жизни (проживание в семье или отдельно от родителей, проживание в родном городе или переезд в другой город, «академический» вариант обучения или совмещение учебы с работой).
Հղումներ -
Articles
ПСИХОЛОГИЧЕСКОЕ БЛАГОПОЛУЧИЕ РОССИЙСКИХ И АРМЯНСКИХ СТУДЕНТОВ: КРОССКУЛЬТУРНЫЙ АСПЕКТ
ԱբստրակտВ настоящей статье представлены результаты эмпирического анализа компонентов счастья и благополучия в соответствии с теоретической и частично эмпирически верифицированной авторской моделью. Описаны результаты дескриптивной статистической обработки данных 363 респондентов, а также факторного анализа данных счастья и благополучия в двух выборках: российских и армянских студентов. Также описано сравнение данных показателей. В результате выделены различ- ные представления о психологическом благополучии, существующие в среде студенческой молодежи. При наличии сходств в рассмотрении благополучия как результата и цели деятельности (фактор «Благополучие как результат /деятельность»), а также образа будущего (фактор «Благопо- лучие как цель»), к которому стремится человек, студенты разных нацио- нальностей закладывают различные представления в этот образ. Россияне сочетают семейное, личностное и профессиональное благополучие более органично, чем армяне. При этом армяне лучше интегрируют успешность в межличностном и внутриличностном взаимодействии, в то время, как российские студенты склонны эти параметры разделять. В целом, статья иллюстрирует схожесть количественных показателей психологического благополучия и счастья у российский и армянских студентов при разном качественном наполнении исследуемых показателей.
Հղումներ -
Articles
ОСОБЕННОСТИ ОРГАНИЗАЦИИ АКТИВНОСТИ МОЗГА В СОСТОЯНИИ ВЛЮБЛЕННОСТИ
ԱբստրակտВлюбленность рассматривается как нехимическая зависимость. Одной из важнейших особенностей аддиктивного поведения является непрерывный фокус внимания на определенных объектах и развитие интенсивных эмоций. Целью исследования было выявление особенностей организации активности мозга в состоянии влюбленности. Основным методом выявления влюбленности был выбран автобиографический метод каузометрии LifeLine [1]. Испытуемых просили назвать 15 самых важных событий в их жизни, а затем провести анализ связей этих событий между собой. Кроме того, испытуемые отвечали на вопросы из опросника «Шкала страстной любви» [6]. Была выявлена значимая корреляция между данными опросника и данными полученными в LifeLine. В каузограмме у влюбленных испытуемых одним из доминирующих является событие, связанное с возлюбленным. Выявлены различия между потенциалами субъектов, находящихся в состоянии влюблённости, и не находящимися в данном состоянии, а так же при актуализации событий, связанных с влюбленностью, и актуализации других важных событий из других доменов.
Հղումներ -
Articles
ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ РЕСУРСЫ ПРЕОДОЛЕНИЯ СТРЕССА СУБЪЕКТАМИ КОМАНДНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
ԱբստրակտВ данной статье рассматриваются особенности включения личности в индивидуальный и командный копинг. В исследовании выявлены особенности соотношения индивидуальных и командных копинг- стратегий субъектов командной деятельности; личностные и групповые копинг-ресурсы; ограничители успешного преодоления стресса; опосредованная взаимосвязь личностных ресурсов с копинг-стратегиями, посредником которой являются групповые ресурсы; специфичность спор- тивной деятельности; типы реагирования субъектов командной деятельности на стресс. Полученные данные позволяют прогнозировать успешность преодоления стресса субъектами совместной деятельности.
Հղումներ -
Articles
CREATING A GLOBAL NETWORK OF ARMENIAN PSYCHOLOGISTS
Աբստրակտ“Can we create a global network of Armenian psychologists?” This question arose in 2109 at the 100th anniversary conference at Yerevan State University. This three-part report details: (1) The challenge, (2) The current status of Armenians in psychological science and practice in the Republic, the USA, and elsewhere in the Diaspora. (3) Conclusion about the feasibility of a cross-national census of indigenous Armenians in psychology. Creation of the association of professional psychologists for the humanitarian mission "Psychology can withstand crises, disasters and wars."
Հղումներ -
Articles
СУВЕРЕННОСТЬ ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО ПРОСТРАНСТВА ЛИЧНОСТИ В ПОЛУЗАКРЫТОЙ УЧЕБНОЙ ГРУППЕ: ЛИЧНОСТНЫЕ И ГРУППОВЫЕ ФАКТОРЫ
ԱբստրակտВ исследовании рассматривается вопрос о сохранении психологической приватности личности в условиях полузакрытой группы как показателе ее субъектных качеств. Целью исследования стало выяв- ление вклада социально-психологических характеристик (личностных и групповых) в регрессионную модель суверенности психологического пространства в группе курсантов военного вуза. Результаты показали, что суверенность психологического пространства обусловлена больше со- циально-психологическими (ценностные ориентации, мотив поступления и выбора профессии в будущем, представления о своей группе), чем групповыми (групповая сплоченность, социометрический статус, групповые нормы) характеристиками.
Հղումներ -
Articles
НЕКОТОРЫЕ ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ПОСЛЕДСТВИЯ ПАНДЕМИИ COVID-19 И ВОЙНЫ 2020 г. В АРМЕНИИ
ԱբստրակտПредставленное исследование посвящено психологическому воз- действию COVID-19 и последней карабахской войны 2020г. на жителей Армении. В частности, представлены некоторые результаты исследования психологических последствий сочетанной психотравмы на представителей молодежи обеих полов. Особый интерес представляют полученные данные по уровню тревожности и экстраверсии. Исследовательская популяция включала заболевших и не заболевших коронавирусом и молодых людей, как участвовавших, так и не участвовавших в войне. Полученные результаты в известной степени отражают также особенности общего психологического состояния населения страны.
Հղումներ -
Articles
СПЕЦИФИКА ПСИХОЛОГИЧЕСКИХ ТРУДНОСТЕЙ И РЕСУРСОВ ПЕДАГОГОВ СПЕЦИАЛЬНОГО И ИНКЛЮЗИВНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
ԱբստրակտВ статье представлены результаты эмпирического исследования психологических трудностей и ресурсов педагогов, работающих в условиях инклюзивного и специального образования. В исследовании принимали участие 50 педагогов. Использовались авторская анкета «Исследование психологических трудностей и ресурсов педагогов», опросник оценки ресурсов совладания со стрессом (CRIS), методы математической статистики. Выявлено преобладание эмоциональных и мотивационных трудностей в работе всех специалистов, обучающих детей с ОВЗ. В профиле психологических ресурсов педагогов обнаружены достоверные отличия (р≤ 0.05) по показателям уверенности, контроля напряжения, структурированности профессиональной деятельности, направленности на себя. Ресурсами педагогов инклюзивного образования являются уверенность и структурирование. Им помогает справляться с трудными жизненными ситуациями вера в собственные возможности и умение управлять временем и энергией, строгое планирование и целеполагание. Педагоги в специальных школах достоверно отличаются от своих коллег такими ресурсами как контроль и направленность на себя. Им помогает совладать с трудными ситуациями возможность высказывать свое мнение, критиковать. Но также они используют релаксацию, контроль мыслей.
Հղումներ -
Articles
ՀԵՏՊԱՏԵՐԱԶՄՅԱՆ ՇՐՋԱՆՈՒՄ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՈՂ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐԸ (ԱՐՑԱԽԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ)
ԱբստրակտՀոդվածում վերլուծված են ղարաբաղյան երկրորդ (44-օրյա) պատերազ- մից հետո Արցախի պետական համալսարանի ուսանողների եւ դասախոսների մոտ առկա հոգեվիճակների ուսումնասիրության որոշ արդյունքներ, համառոտ նկարագրված են բարձրագույն կրթության շարունակականության ապա- հովման եւ հետպատերազմյան սինդրոմների հաղթահարման ուղղությամբ համալսարանի ղեկավարության գործադրած ջանքերը, կատարված է առցանց եւ առկա հաղորդակցման առավելությունների ու թերությունների համեմա- տություն, քննարկված են շրջանավարտների իրազեկման եւ կողմնորոշման հարցերը, տրված են այդ խնդիրների լուծման կոնկրետ առաջարկություններ եւ հոգեբանական երաշխավորություններ:
Հղումներ -
Articles
ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ԿԱՊԻՏԱԼԸ ԲԱՑԱՀԱՅՏՈՂ ՀԱՐՑԱՐԱՆԻ (PCQ) ՏԵՂԱՅՆԱՑՈՒՄԸ եւ ՎԱՎԵՐԱՑՈՒՄԸ ՀԱՅԵՐԵՆ ԼԵԶՎՈՎ
ԱբստրակտՀոդվածը ներկայացվում են հոգեբանական կապիտալի հարցարանի (PCQ) տեղայնացման գործընթացի հիմնական առանձնահատկությունները: Հայաստանի բնակչության շրջանում հարցարանի հուսալիությունն ու վալիդությունը ստուգելու համար անցկացվել է պիլոտային հետազոտություն: Հոգեբանական կապիտալը (PsyCap) անձնական ռեսուրս է, որը կապված է դրական անհատական եւ կազմակերպչական բնութագրերի հետ (արտադրո- ղականություն, բարեկեցություն, հարաբերություններ եւ այլն): Պիլոտաժային հետազոտության ընթացքում ստուգվել են PsyCap-ի եւ այլ հոգեբանական բա- ղադրիչների միջեւ կապերը (Մեծ հնգյակի անհատական հատկությունները, ինքնակարգավորումը (Վ. Մորոսանովա), հաջողության մոտիվացիան (Թ. Էլերս) եւ արժեքային համակարգը (Շվարց)): Վերլուծության արդյունքները ցույց տվեցին, որ հոգեբանական կապիտալի հարցարանի հայերեն տարբերակը հուսալի եւ արդյունավետ գործիք է:
Հղումներ
