ՀՅՈՒՍԻՍԱՅԻՆ ՍԻԲԻՐԻ ԱՆՏԱՌԱՅԻՆ ԵՎ ՃԱՀԱՅՏԱՅԻՆ ԷԿՈՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ ԱԾԽԱԾՆԻ ԵՐԿՕՔՍԻԴԻ ԶԳԱՅՈՒՆ ԵՎ ԹԱՔՆՎԱԾ ՋԵՐՄԱՅԻՆ ՀՈՍՔԵՐԻ ԺԱՄԱՆԱԿԱՅԻՆ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆԸ
DOI:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2025.59.2.251Բանալի բառեր:
carbon dioxide fluxes, latent and sensible heat fluxes, eddy covariance, subarctic palsa mire, larch forest, North Siberia, forest-tundra ecosystem, permafrostԱմփոփում
Բարձր լայնություններում կլիմայի փոփոխությունը տեղի է ունենում ավելի արագ տեմպերով, քան մյուս տարածաշրջաններում: Բևեռային էկոհամակարգերը հատկապես խոցելի են և ենթակա են նման փոփոխությունների: Բուսականության արձագանքը շրջակա միջավայրի պայմանների փոփոխություններին հիմնականում դրսևորվում է էկոհամակարգերի աշխատանքի փոփոխության միջոցով, որն իր հերթին ազդում է ջրային գոլորշիների (H2O) և ածխածնի երկօքսիդի (CO2) հոսքերի վրա: Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել CO2-ի և զգայուն (H) ու թաքնված ջերմության (LE) հոսքերի զուտ էկոհամակարգի փոխանակման սեզոնային փոփոխականությունը հյուսիսային Սիբիրում գտնվող մերձարկտիկական ճահճում և հյուսիսային տայգայի խեժափիճու անտառում: Նոր փորձարարական տվյալներ են ստացվել՝ օգտագործելով տուրբուլենտ պուլսացիայի մեթոդը 2019–2023 թթ․ համար: Արդյունքները ցույց են տվել, որ երկու էկոհամակարգերն էլ հետևողականորեն կլանել են CO2 մթնոլորտից՝ չնայած օդերևութաբանական պայմանների զգալի միջտարեկան տատանումներին: 2019–2023 թվականներին NEE-ն վեգետացիայի ընթացքում կազմում է –62,9-ից –120,2 գC·մ–2 մերձարկտիկական ճահիճում և –63,5-ից –83,6 գC·մ–2՝ լայնատերև անտառում: H և LE հոսքերը նույնպես ցույց են տվել զգալի միջտարեկան տատանումներ, որոնք հիմնականում որոշվում են արեգակնային ճառագայթման մուտքով և տեղումների տատանումներով:
Հղումներ
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
