Vol. 3 (2024): SPECIAL EDITION № 2: Articles of the Republican Conference “Grabar as a Source for Enriching the Vocabulary and Terminology of the Modern Eastern Armenian Language” (March 27, 2024)

DOI: https://doi.org/10.46991/BYSU:B/2024.sp2
Published: 2024-06-18

Full Issue

Linguistics

  • Linguistics

    Characteristic Features of Grabar Terms and Their Manifestations in Modern Eastern Armenian Term System

    Anna Abajyan
    View PDF
    Abstract

    The given study deals with the examination of the formation of Grabar terms and word-terms and their manifestations in the term system of Modern Armenian. The focus of the study is the basis through which a word becomes a term or a word-term form is examined. In the result of the research carried out we arrived at the conclusion that the following features contribute to the formation of terms and word-terms.

    1) Polysemy at the level of lexicology. Based on each of their meanings, words become a unit of a sub-structure representing any field or a micro-system;

    2) Homonymy, by which the given word forms various word-terms expressing that concept,

    3) Synonymy, conditioned by the fact that in the given sense a unit of each sub-layer is polysemantic also as a term or a word term. This is an inextricably interlinked chain, each component of which has a lexical meaning, a term meaning based on the given lexical meaning, demonstrates polysemancy based on the part of speech basis, has a stylistic value by which the linguistic stylistic features and peculiarities of the chronicler's pen are added to the features mentioned above. Grabar word-forms and terms have become the key basis on which the term system of Modern Eastern Armenian was formed, developed and continues to develop.

    References

    Է. Աղայան, Ընդհանուր և հայկական բառագիտություն, Եր., 1964, էջ 333-334:

    Հ. Պետրոսյան, Ս. Գալստյան, Թ. Ղարագյուլյան, Լեզվաբանական բառարան, Եր., 1975, էջ 292:

    Լ. Խաչատրյան, Գրաբարի բացատրական բառարան, Եր., 2003, էջ 110:

    Բառերի մեկնությունները տրված են ըստ Ռ. Ղազարեանի «Գրաբարի բառարանի» (հ. Ա, Եր., 2000, հ. Բ, Եր., 2000):

    Ա. Սուքիասյան, Հայերենի հոմանիշների բառարան, Եր., 2003, էջ 831:

    Լ. Եզեկյան, Ոճագիտություն, Եր., 2003, էջ 34:

  • Linguistics

    Manifestations of Grabar Terms in Grigor Narekatsi’s “Book of Lamentations”

    Anna Abajyan, Anahit Yuzbashyan
    View PDF
    Abstract

    The independent and translated literature vocabulary of Old Armenian has been subjected to semantic-etymological and stylistic in-depth study, however, the most significant component of the vocabulary, its term system, still needs further investigation. The semantic-etymological and structural features of Grabar terms, as evidenced by our conducted analysis, demonstrate the necessity for a comprehensive inclusion of their examination within the system. The most prominent feature of Grabar's term system is that it is multi-layered. Each sub-layer has its own characteristic features from stylistic and functional points of view when the content of the given book and the author's art are also important in the aspect of including the semantic nuances of the vocabulary and creating certain stylistic values through them. The given study presents the semantic and stylistic characteristics of Grabar terms in Grigor Narekatsi's poem "Book of Lamentations". The author has used terms representing different semantic layers and sub-layers, for example, e.g. names of animals, household items, terms denoting metals, those meaning the spiritual and physical structure of the body, as well as the ones with religious, legal, and military content. However, the predominance is given to the terms honoring God, which are mostly occasional words.

    References

    Ա. Աբաջյան, Ն. Դիլբարյան, Ա. Յուզբաշյան, Ք. Հարությունյան, Գրաբարի դարձվածաբանություն, Եր., 2020:

    Խ. Բադիկյան, Դարձվածային ոճաբանություն, Եր., 2000:

    Ռ. Ղազարեան, Գրաբարի բառարան, հ. Ա, Եր., 2000, հ. Բ, Եր., 2000:

    Ռ. Ղազարեան, Գրաբարի դարձուածաբանական բառարան, Եր., 2012:

    Գ. Նարեկացի, «Մատեան ողբերգութեան», ակադեմիական հրատ., Եր., 1980:

  • Linguistics

    Dialogue Structures and Types

    Ashot Galstyan
    View PDF
    Abstract

    The main expression of human communication proceeds through verbal interaction, in which dialogues play a crucial role. Linguistic literature review suggests that dialogue structures are represented by the schemes A said – B said, or A asked – B answered. The interrogative patterns occupy a particular place in dialogues. Hence, interrogative intonation is the most characteristic feature of dialogues. There are diverse applications of dialogues. Literary discourse is generated through unique dialogue types such as internal, unilateral, unanswered, gesture-based-response, etc.Literary debates and ideological discrepancies can find their unique expression in fiction through poetic dialogues.

    References

    Աբրահամյան Ս., Առաքելյան Վ., Քոսյան Վ., Հայոց լեզու, 2-րդ մաս, շարահյուսություն, Ե.,

    :

    Աբրահամյան Ս. , Ժամանակակից հայերենի շարահյուսության մի քանի հարցեր, Ե., 1962:

    Գալստյան Ա., Երկխոսությունը ժամանակակից հայերենում, Ե. 2003:

    Եզեկյան Լ., Հրանտ Մաթևոսյանի արձակի խոսքարվեստի մի քանի հարցեր, Ե., 1986:

    Խաչատրյան Գ., Երկխոսությունները «Սասնա ծռեր» էպոսում, Պատմաբանասիրական հանդես,

    հ.3, Ե., 2022:

    Խլղաթյան Ֆ., Դ. Դեմիրճյանի «Վարդանանք» պատմավեպի լեզուն և ոճը, Ե., 1988:

    Ղուկասյան Ս., Ժամանակակից հայերենի հարցատեսակները (Լեզվի և ոճի հարցեր, հ. 5), Ե.,

    :

    Պապոյան Ա., Բադիկյան Խ., Ժամանակակից հայոց լեզվի շարահյուսություն, Ե., 2003:

    Вопросы литературы, н.10, М.,1975.

  • Linguistics

    The Etymology of Several Armenian Words Derived from PIE Root *(a)u̯(e)- «True, Faithful»

    Hovhannes Zakaryan
    View PDF
    Abstract

    The article is devoted to the etymology of a number of Armenian words or roots that derived from the PIE root *(a)u̯(e)- “true, faithful” and in written Armenian begin with the sound(s) վ- or (հ)աւ-. Etymologies were carried out on the basis of phonetic, lexical, semantic analyses, using methods of internal and external reconstructions and comparative-historical research. Materials included in well-known etymological dictionaries and studies, as well as in dictionaries of Armenian dialects, were used.

    In Indo-European studies it is generally accepted that the Armenian words with the initial sound վ- are non-original, with the exception of about a dozen words that are considered deviations from the norm. The present article reveals the regularity of the origin of native (inherited) Armenian words with the initial sound վ-, due to which new etymologies are put forward. Within the framework of the article puts forward the new etymologies of following words: վավեր, վստահ, հաւատ, հավաստ, հաւասար, ապաւէն. These new etymologies are the contribution of the author.

    References

    Աճառյան Հ., Հայոց լեզվի պատմություն, հ. 1։ Երևան։ Հայպետհրատ։ 1940։ 357 էջ։

    Աճառյան Հ., Հայերեն արմատական բառարան, հհ. 1-4։ Երևան։ ԵՊՀ հրատ.։ 1971-1979։ 2705 էջ։

    Աճառյան Հ., Լիակատար քերականություն հայոց լեզվի, հ. 6։ Երևան։ ՀԳԱ հրատ.։ 1971։ 846 էջ։

    Զաքարյան Հ., Հայերենի վ- սկզբնահնչյունի հնդեվրոպական ծագման մասին // «Հայոց լեզվի պատմական ուսումնասիրության արդի խնդիրներ» (գիտական հոդվածների ժողովածու)։ Երևան։ «Գիտություն»։ 2019։ Էջեր 34-45։

    Զաքարյան Հ., Հ.-ե. *(a)u̯(e)- արմատից սերված հայերեն մի քանի բառերի ստուգաբանություն // «Հայերենագիտական առցանց գիտաժողով», ՀԳԱ ԼԻ։ Երևան։ 2021 / http://language.sci.am/sites/default/files/zakaryan_hovhannes_0.pdf (դիտվել է 21.07.2023)։

    Հայոց լեզվի բարբառային բառարան, հհ. Ա-Է։ Երևան։ «Գիտություն»։ 2001-2012։ 2792 էջ։

    Մալխասեանց Ս., Հայերէն բացատրական բառարան, հհ. 1-4։ Երևան։ ՀՍՍՌ պետ. հրատ.։ 1944-1945։ 2409 էջ։

    Ջահուկյան Գ., Հայոց լեզվի պատմություն. նախագրային ժամանակաշրջան։ Երևան։ ՀԳԱ հրատ.։ 1987։ 748 էջ։

    Ջահուկյան Գ., Հայ – իրանական լեզվական զուգադիպումներ // Պատմա-բանասիրական հանդես։ Հ. 2։ 1995։ Էջեր 183-186։

    Ջահուկյան Գ., Հայերեն ստուգաբանական բառարան։ Երևան։ «Ասողիկ»։ 2010։ 820 էջ։

    Nikolaev S., Database of Indo-European etymology / http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?root=config&morpho=0&basename=dataiepiet&first (դիտվել է 24.09.2023)։

    Pokorny J., Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern-Mün¬chen, 1959 / http://dnghu.org/indoeuropean.html (դիտվել է 24.09.2023)։

    Wiktionary / https://en.wiktionary.org/wiki (դիտվել է 30.01.2024)։

    Викисловарь / https://ru.wiktionary.org/wiki (դիտվել է 30.01.2024)։

  • Linguistics

    Semantic and Grammatical Foundations of Double-Voicing

    Yuri Avetisyan
    View PDF
    Abstract

    In Armenian linguistics, the problem of voice shifts and double-voicing in the verb system has often been touched upon. The problems of the historical development of this phenomenon were considered and discussed, attempts were made to classify the directions of its formation and development, often expanding or narrowing the content and possibilities of the formation of this concept. A rich scientific literature has indeed been created on this issue. However, there are still disagreements not only on the issues already frequently discussed, but also on various manifestations of the subcategories of the grammatical category of the verbal voice, its interrelation, on the features of the expression of double-voicing at morphological and syntactic levels, etc. This article is devoted to the basics of the formation of voice shifts and double-voicing. The issue is investigated from the point of view of synchronic analysis and partially from the diachronic aspect.

    One of the richest subsystems of the verb system is the grammatical category of the verb voice. In the course of the historical development of a language, it often undergoes formative changes caused by a number of intra-linguistic and extra-linguistic factors: a lexical meaning change of the verb, the peculiarities of the verb using, the influence of variable language versions and foreign languages, the economy of communicative energy, incorrect constructions transmitted from spoken speech, etc. It is these factors or foundations that determine the nature and direction of the voice shifts (neutral > active, passive > neutral, and rarely, active > neutral) and the types of manifestation of double-voicing directly related to them: semantic doubleness, functional doubleness, doubleness of grammatical government. Both the mentioned fundamentals and the mentioned three types of double-voicing are discussed in detail in this article. Special attention is paid to clarifying the boundaries of the concept of double-voicing, and those manifestations of the relationship of subcategories (internal grammatical government of action, unique metaphorical use of a word, homonymy, etc.) that touch, but are not identified or should not be identified with double-voicing are highlighted.

    References

    Զաքյան Հ․, Արդի հայերենի կրկնասեռ բայերը, Եր․, 2019։

    Աբրահամյան Ա․, Բայը ժամանակակից հայերենում, էջ 706-716։

    Աբրահամյան Ա․, Բայը ժամանակակից հայերենում, էջ 679։

    Բարսեղյան Հ․, Արդի հայերենի բայի և խոնարհման տեսություն, էջ 131։

    «Ժամանակակից հայոց լեզու», հ․ 2, էջ 306։

    Սաֆարյան Տ․, Հայերենի կրկնասեռ բայերը, Եր․, 2013, էջ 66։

    Բադիկյան Խ․, Ժամանակակից հայոց լեզվի ձևաբանություն, էջ 142։ Սաֆարյան Տ․, Հայերենի կրկնասեռ բայերը, Եր․, 2013, էջ 56-64։

    Ասատրյան Մ․, Բայի սեռերը ժամանակակից հայերենում, Եր․, 1959, էջ 119։

    Սարգսյան Լ․, Բայերի սեռային անցումները արդի արևելահայերենում//Բանբեր Երևանի համալսարանի, Եր․, 2014, թիվ 3, էջ 45-54:

    Մուրվալյան Ա․, Հայոց լեզվի դարձվածաբանություն և բայակազմություն, Եր․, 1959, էջ 241-244:

    Թելյան Լ․, «Բացարձակ աներևույթի» գնահատման շուրջ//Արդի հայերենի քերականության հարցեր, Եր․, 2016, էջ 23-43:

    Մալխասյան Ս., Հայերենի բացատրական բառարան, հ․ 1-4, Եր․, 2010։

    «Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի» բառարան, հ․ 1-4, 1 Եր․, 979-1981։

    «Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան», հ․ 3, Եր., 1974։

  • Linguistics

    The Enrichment of the Vocabulary of Modern Eastern Armenian according to the words not found in "New Haikazian Language Dictionary"

    Naira Paronyan, Susanna Grigoryan
    View PDF
    Abstract

    The present work aims to show the enrichment of the vocabulary of Modern Eastern Armenian according to the words not found in the "New Haikazian Language Dictionary". As it is known, the most sensitive of the components of the language is its vocabulary, directly expressing the changes in social life. The vocabulary of the Armenian language has been constantly changed, supplemented with numerous new words and combinations, which need a thorough examination. Some words have survived to this day and kept their basic meanings. Some have survived but have acquired new meanings. We have tried to demonstrate the shifts and changes made in Grabar vocabulary, and some lexical peculiarities, by comparing the word material attested in L. Hovhannisyan's "Grabar dictionary, words not attested in New Haikazian dictionary" and the above-mentioned dictionaries of Modern Armenian.

    The wealth of each language is determined by the wealth of its vocabulary, which includes various word layers, distinguished by their word products and functions, and form independent groups. We have singled out words belonging to different semantic fields, and performed their examination, presenting the etymology of root words included in those semantic fields. Based on the statistical data of the dictionaries, it becomes clear that some words included in different thematic groups, which are recorded as lexical units in the dictionaries, stand out for their passive use, are not functionally viable, are inferior to others in terms of application and quantity, but it is not excluded that they can further add to the vibrant vocabulary of the language.      

    References

    Ա․Աբրահամյան, Մի քանի դիտողություններ ժամանակակից հայերենի բառային նորաբանությունների վերաբերյալ, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», Եր․, 1970, հ․ 12, էջ 36։

    Է. Աղայան, Արդի հայերենի բացատրական բառարան, Եր., 1976:

    Հ. Աճառեան, Հայերէն նոր բառեր հին մատենագրութեան մէջ, Վենետիկ, 1922:

    Հ. Աճառեան, Հայերէն արմատական բառարան, Եր., 1926:

    Առձեռն բառարան հայկազնեան լեզուի, Վենետիկ, 1865:

    Գ. Աւետիքեան, Հ. Սիւրմելեան, Մ. Աւգերեան, Նոր հայկազեան բառարան, հ. 1, Եր., 1979, հ. 2, Եր., 1981:

    Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան, Եր., 1969:

    Լ. Խաչատրյան, Գրաբարի տարարժեք բառերի բացատրական բառարան, Եր., 1998, էջ 5:

    Լ. Խաչատրյան, Գրաբարի բացատրական բառարան. ձևաբանորեն տարարժեք բառեր, Եր., 2003:

    Լ. Խաչատրյան, Գրաբարի բացատրական բառարան, Եր., 2003, էջ 6:

    Լ. Հովհաննիսյան, Գրաբարի բառարան. Նոր հայկազյան բառարանում չվկայված բառեր, Եր., 2010:

    Ռ. Ղազարյան, Բուսանունների հայերեն-լատիներն-ռուսերեն-անգլերեն- ֆրանսերեն-գերմաներեն բառարան, Եր., 1981, էջ 84)։

    Ռ. Ղազարյան, Գրաբարի բառարան, Եր., 2000:

    Ռ. Ղազարյան, Հ. Ավետիսյան, Նորայայտ բառեր գրաբարում, Եր., 2007:

    Ս. Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան, Եր., 1944:

    Գ. Ջահուկյան, Ժամանակակից հայոց լեզվի իմաստաբանություն և բառակազմություն, Եր., 1989, էջ 136:

    Գ. Ջահուկյան, Հայերեն ստուգաբանական բառարան, Եր., 2010:

    Հ․ Օհանյան, Ժամանակակից հայոց լեզվի բառապաշարը և նրա հարստացման միջոցները, Եր., 1982, էջ 98։

  • Linguistics

    Phonetic and Lexical Phenomena of Armenian Dialects Related to Grabar

    Haykanush Mesropyan
    View PDF
    Abstract

    The article presents the origins of the linguistic richness of the Armenian dialects, phonetic, lexical and grammatical connections with the ancient Armenian Grabar language. The ancient literary Armenian language played a significant role in the formation and development of Central Armenian and new literary languages, replenishing the dialect vocabulary. Several key questions are posed and addressed: 1) различные фонетические проявления с древнеармянской-грабарской основой, 2) cases of preserving the root form of a word, 3) features of phonetic and lexical parallelisms, 4) words and phrases that are not included in the vocabulary of the literary language, but are preserved in dialects, 5) features of the use of native Armenian root words, etc.

    Through research, we found out that in the course of historical development, the dialects of the Armenian language were supplemented and enriched with various phonetic, lexical and grammatical means based on grabar. Words that are not included in the dictionary of a literary language, but preserved in dialects, with old and new meanings, help to identify some linguistic issues, as well as make etymological corrections.

    References

    Աճառյան Հ., Հայերեն արմատական բառարան, ԵՊՀ հրատ., Եր., 1926։ nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=7&dt=HY_HY&query=

    Առաքելեան Վ,, Գրաբարի քերականութիւն, «Վիամիր» հրատ., Եր. , 2010։

    Արամ Հայկազ, Մոռացված էջեր, հատոր Ե, Եր., 2014։

    Բաղրամյան Ռ., Ձայնավորների ներդաշնակության օրենքը բարբառներում, «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», N 12, Եր., 1964։

    Բաղրամյան Ռ., Բաղաձայնների փոփոխությունները բարբառներում (ուրվագիծ), «Լրաբեր», N 1, Եր., 1967։

    Թուրշյան Հ., Բառարան Վանի բարբառի, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., Եր., 2018։

    Հակոբյան Թ., Մելիք-Բախշյան Ստ., Բարսեղյան Հ., Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, ԵՊՀ հրատ., Երեւան, 2001։

    Հանեյան Ա., Տիգրանակերտի բարբառը, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Եր., 1978։

    Միքայելյան Ժ., Վասպուրականի խոսվածքների քմային ձայնավորները, Եր., 2009։

    Մուրադյան Հ., Գրիգորյան Ա., Կոստանդյան Դ., Հանեյան Ա., Հայերենի բարբառագիտական ատլասի նյութերի հավաքման ծրագիր, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Եր., 1977:

    Պետրոսյան Հ., Հայերենագիտական բառարան, «Հայաստան» հրատ., Եր., 1987։

    Ջահուկյան Գ., Հայ բարբառագիտության ներածություն, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Եր., 1972:

    Margosyan M., Gavur Mahallesi, «Aras», Istambul, 2013.

  • Linguistics

    The Native units of the concept of “humanity” in the book of Bishop Ukhtanes “History of Armenia”

    Narine Dilbaryan
    View PDF
    Abstract

    The Native units of the concept of “humanity” in the book of Bishop Ukhtanes “History of Armenia”. - In the book of Bishop Ukhtanes “History of Armenia” almost all the key words of the ancient Armenian language of the concept of humanity are attested, etymological and semantic studies of which prove that all the primary units denoting the concept of humanity were of Indo-European origin. Their diachronic analysis proves that they are used at all stages of the literary Armenian language, as well as in dialects. They are inherited from the proto-language and have a thousand-year history. The Ancient Armenians, who emerged from the Indo-European unity, already had a highly developed social life with its clear hierarchy, various relationships, family, friendly and professional subsystems, the names of which are Indo-European, borrowings here are few and occasional.

       The words of the concept of humanity have undergone few changes, they represent stable units, some of them have become archaisms. At the same time, we also have cases of expansion of meaning; many words of a given concept have become forms of address. Some units acquired obvious terminological meaning, enriching the vocabulary of the Modern Armenian language.

     

    References

    ․ Մատենագիրք Հայոց, ԺԵ․ հատոր, Ժ․ դար, գիրք Բ․, էջ 441-445։

    ․ Լ. Շ. Հովհաննիսյան, Գրաբարի բառապաշարի իմաստային խմբերի քննություն (I մաս), Եր., 2008։

    ․ Հայր Գաբրիէլ Աւետիքեան, Հայր Խաչատուր Սիւրմէլեան, Հայր Մկրտիչ Աւգերեան, Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի,Վենետիկ, 1836, հ. 1, հ․2։

    ․ Հրաչեայ Աճառեան, Հայերէն արմատական բառարան, Եր․, 1926, հ․1-4։

    ․ Էդ․ Աղայան, Արդի արևելահայերենի բացատրական բառարան, Եր․, 1976;

    ․Ստ․ Մալխասեանց, Հայերենի բացատրական բառարան, Եր․, 1944, հ․ 2։

    ․ Գ․ Ջահուկյան, Հայերեն ստուգաբանական բառարան, Եր․, 2010։

    ․ Ռ. Ղազարյան, Հ. Ավետիսյան, Միջին հայերենի բառարան, Եր., 2009։

  • Linguistics

    Word-Formation Patterns of Ancient Armenian Names of Ritual Objects

    Sirarpi Karapetyan
    View PDF
    Abstract

    Armenian ecclesiastical culture significantly influences various aspects of Armenian spiritual life, touching upon ethical, philosophical, literary, and historiographical domains. The translations of the Old and New Testaments, which provided the Armenian language with terms and flexible Armenian expressions of those various fields, in turn, contributed to the further development of independent and translated literature. The present article explores Ancient Armenian names of ritual objects and the development of their word-formation patterns in Armenian. 

    The examination of words expressing ritual meaning is interesting not only from the linguistic point of view but also from historical, ethnographic, and cultural points of view. The ritual terms we have examined are compound and derivative.

    Armenian, known for its lexical versatility and expansive semantic range, demonstrates remarkable productivity in ritual terminology, showcasing substantial interconnectedness within its lexical framework. Ritual objects have long been integral to human cultural and spiritual practices, serving not only as implements for ceremonial rituals but also as potent symbols imbued with profound significance. For many individuals, these artifacts symbolize personal connections to faith and cultural identity, serving as tangible expressions of one's heritage and values. Passed down through generations, they play a pivotal role in preserving and reinforcing familial traditions and religious beliefs.

     

    References

    Աճառեան Հ., Հայերէն արմատական բառարան (ՀԱԲ), Երևան 1926:

    Աճառյան Հ., Հայոց լեզվի պատմություն, մաս 1, Երևան 1940:

    Առձեռն բառարան հայկազնեան լեզուի(ԱԲ), Վենետիկ, 1865:

    Ասլանյան Ս., Ակնարկներ ժամանակակից հայոց լեզվի բառագիտության և տերմինաբանության, Երևան 1982:

    Աւետիքեան Գ., Հ. Սիւրմելեան, Մ. Աւգերեան, Նոր հայկազեան բառարան (ՆՀԲ), հ. 1, Երևան 1979, հ. 2, Երևան, 1981:

    Բարսեղյան Հ. , Հայերեն ուղղագրական-ուղղախոսական- եզրաբանական բառարան, Երևան 1973:

    Գյուրջինյան Դ., Կրոնաեկեղեցական լեզվական միավորների քննություն, Ս. Էջմիածին, 2002:

    Գյուրջինյան Դ., Հայերենի բառակազմորեն «ամուլ» բուսանունների մասին, Բանբեր Երևանի համալսարանի, Երան, 2000:

    Խաչատրյան Լ., Գրաբարի բացատրական բառարան. Ձևաբանորեն տարարժեք բառեր, Երևան, 2003:

    Կարապետեան Ս., Ծիսական առարկաների հինհայերէնեան անուանումները՝ որպէս հայերէնի բառային կազմի հարստացման աղբիւր, «Էջմիածին» 2023, Երևան, 2003:

    Համաբարբառ գրաբար Աստուածաշնչի, Երևան, 2012, (ՀԳԱ):

    Հովհաննիսյան Լ., Գրաբարի բառարան. Նոր հայկազյան բառարանում չվկայված բառեր, Երևան, 2010:

    Հովսեփյան Լ., Գրաբարի բառակազմությունը, Երևան 1987, էջ 299:

    Ղազարեան Ռ. , Աւետիսեան Հ., Նորայայտ բառեր գրաբարում, Երևան, 2007:

    Ղազարեան Ռ. , Գրաբարի հոմանիշների բառարան, Երևան, 2006:

    Ղազարեան Ռ., Գրաբարի բառարան (ԳԲ), Երևան, 2000:

    Ղազարեան Ռ., Գրաբարի դարձուածաբանական բառարան, Երևան, 2012:

    Մալխասեանց Ս., Հայերէն բացատրական բառարան (ՀԲԲ), Երևան 1944:

    Մեսրոպյան Հ., Գարեգին Ա Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի երկերի բառարան, Մոնրեալ, 2000:

    Մեսրոպյան Հ., Կրոնաեկեղեցական բառապաշարը հայերենի բարբառներում, Երևան, 2016:

    Չէպէյեան արքեպս. Ղեւոնդ, Ծիսական գիտելիքներ, Անթիլիաս-Լիբանան, 1986:

    Պապիկյան Ս., Հայերենի կրոնաեկեղեցական բառապաշարը և նրա պատմական զարգացումը, Երևան, 2011:

    Ջահուկյան Գ., Հայերեն ստուգաբանական բառարան, Երևան, 2010:

    Ջահուկյան Գ., Հայոց լեզվի պատմություն. նախագրային ժամանակաշրջան, Երևան, 1987:

    Օհանյան Հ., Ժամանակակից հայոց լեզվի բառապաշարը և նրա հարստացման միջոցները, Երևան 19Հնն82, էջ 114:

    Օրմանեան արքեպս. Մ., Ծիսական բառարան(ԾԲ), Անթիլիաս-Լիբանան, 1979:

  • Linguistics

    Old Armenian (Grabar) as a Source of Developing Terms in Modern Eastern Armenian Vocabulary

    Karine Mikayelyan
    View PDF
    Abstract

    In the result of the research carried out on the changes in the semantic fields of terms which have passed from Grabar to Eastern Armenian vocabulary, in the present article the following conclusions have been drawn: firstly, the process of creating terms in Armenian could be observed not only in the pre-Grabar, but also in the post-Grabar periods. Secondly, in Grabar creating of terms was carried out through semantic transition or reinterpretation such as word in Grabar- into term in modern Armenian, term in Grabar into term in modern Armenian or word and term, both in Grabar and in modern Armenian. In modern Eastern Armenian, new created terms were added not only to the same, but also to the new and homonymous terminological exterior systems.

    The process of developing terminology in the national language needs great care, such as correct language policy, active participation of professionals, which is complicated and time consuming. Terminology in the mother tongue may produce differences between the scientific and applied languages creating difficulties in international cooperation and communication. Therefore, the development of the terminological system in the native language is of great importance for preserving culture, spreading knowledge and providing language autonomy, but there are still several challenges that call for balanced and strategic approach.

    References

    Գ․ Բ․ Ջահուկյան, Հայոց լեզվի պատմություն․ նախագրային ժամանակաշրջան, Եր․,1987, էջ 384։

    Վ․ Համբարձումյան, XVII-XIX դդ. գրաբար ճարտասանական երկերի տերմինաբանությունը, «Հայոց լեզվի պատմության հարցեր», պր. 2, Եր․, 1985, էջ 257-317: XVIII դ. գրաբարի մաթեմատիկական տերմինաբանությունը, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1986, 3, էջ 70-78: Հայոց լեզվի կետադրական տերմինների ծագումը և կառուցվածքը, «Պատմա-բանասիրական հանդես», 2001, 1, էջ 102-119։

    Հ․ Ց․Պետրոսյան, Տերմինագիտության հիմունքներ. դասագիրք, Եր․, 2010: Գիտական գրավոր խոսք, Եր․, 2014, էջ 115-152։

    Ռ․ Ս․ Ղազարեան, Գրաբարի բառարան, հ․ 1,2, Եր․, 2000։

    Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան, Եր․, 1969, հ․ 1, 4, էջ 268։

    Ю. М․ Шемчук, Переименование как особое лингвистическое явление неологии, Рема, 2010․ В. А. Серов, Новое слово как результат действия номинативного механизма (на материале номинаций пунктов общественного питания в русском, английском и французском языках), МГЛУ, Конференция «Ломоносов-2023, E. C Traugott, Semantic Change, Oxford Research Encyclopedias, 2017.

    R. Klappenbach, Wörterbuch der deutschen Gegenwartssprache, Akademie-Verlag, 1977.

    Գ․ Աւետիքեան և այլք, Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի, Վենետիկ, 1836, հ․1, ց․ 1, էջ 86։

    Մ․ Օրմանեան, Ծիսական բառարան, Անթիլիաս, 1979։

    Ռ․ Ս․ Ղազարյան, Բուսանունների հայերեն – լատիներեն -ռուսերեն – անգլերեն – ֆրանսերեն -գերմաներեն բառարան, Եր․, 1981։

    Վ․ Ադամյան, Ժ․ Բաբայան, Հայկական խոհանոցի բառարան, Եր․, 2015։

    Աճառեան Հր․, Հայերէն արմատական բառարան, Եր․, 1926․ հ․4։

    Ջահուկյան Գ․, Հայերեն ստուգաբանական բառարան, Եր․, 2010։

    Թենեքեջյան Մ․, Անգլերեն-հայերեն, հայերեն – անգլերեն բժշկագիտական տերմինների բացատրական բառարան։ Եր․, 2007։

  • Linguistics

    The words of the semantic field of law according to the "Rules of Armenian Catholicos Hovhannes Mandakuni"

    Varduhi Barseghyan
    View PDF
    Abstract

    Hovhan Mandakuni holds a significant position in Armenian history during the 5th century. As a Catholicos, he not only dutifully serves his homeland but also leaves behind a remarkable literary legacy. Under his name, nine canons with ecclesiastical content are preserved, offering insights into the customs, laws, and corresponding punishments of the era's church life. Analysis of these canons reveals that the vocabulary pertaining to law primarily comprises Iranian borrowings, alongside a notable presence of words derived from native Indo-European roots, which continue to be relevant in modern Eastern Armenian. Hybrid formations are scarce, and phraseological Unit predominantly consist of verbs. Despite the concise nature of the original text, 32 words and phraseological units pertinent to the field of law have been identified and delineated.

    References

    Գ. Ջահուկյան, Հայերեն ստուգաբանական բառարան, Եր., 2010։

    Կանոնագիրք Հայոց, հատոր Ա, Եր., 1964։

    Հայ ժողովրդի պատմության քրեստոմատիա, հ․1, Եր., 2007։

    Հր. Աճառեան, Հայերէն արմատական բառարան, Եր., 1926։