Vol. 13 No. 2 (38) (2022)

DOI: https://doi.org/10.46991/BYSU:B/2022.13.2
Published: 2022-07-06

Full Issue

Literary Criticism

  • Literary Criticism

    Author’s self-portrait in two stories written by Hakob Mndzuri

    Artsrun Avagyan
    View PDF
    Abstract

    The article refers for the first time to two stories by Hakob Mndzuri, which have not ever been presented to our readers by our literary critics.

    Mndzuri has always repeated that his works are right his biography. And indeed, Mndzuri is a person present, participating or acting in all his stories. This reality is especially visible in the two works under discussion, one of which is entitled “The Poet”, and the other – “The Poet and Money”. In the first, the writer introduces the poet “who lived centuries ago”, who is in fact himself, the evidence of which are all the attributions and images that he directs to that “poet”, but which are taken from Mndzuri’s stories. In the second story, the writer presents a “case” of a poet finding five gold coins on the street, which he does not spend finally, because no problem would be solved with that money, taking into consideration his concerns and needs.

    In both stories, Mndzuri raises ideas of human honesty and beauty, thus showing the true essence of an artist, a moral person.

    References

    Հ․ Մնձուրի, Մենք, Անթիլիաս, 2018, էջ 268 (այսուհետ այս գրքից մեջբերումների էջերը կնշվեն շարադրանքում)։

    Յակոբ Մնձուրի, Տեղեր ուր ես եղեր եմ, Իսթանպուլ, 1984, էջ 120-121։

  • Literary Criticism

    The novel "The Glass Bead Game" by Hermann Hesse and postmodernism

    Ara Arakelyan
    View PDF
    Abstract

    The article deals with the problems related to the connections of the novel "The Glass Bead Game" by Hermann Hesse and postmodernism. The article touches upon the history of postmodernism, the last most influential manifestation of Western aesthetic-theoretical thought, which also can contain paradoxes. One of them is that, although aesthetes and philosophers have been talking about postmodernism for seven decades, there is still no consensus about this literary trend. There are certain deas (chaos, eclecticism, simulacrum, multiculturalism, game, etc.) that are actually points of contact between Hesse's novel and postmodernism.  At the same time, the important fact is emphasized that Hermann Hesse's novel, published decades before the stormy debates of postmodernists, contributes to a certain extent to the dissemination of these ideas among postmodern aestheticians.

    References

    Ու. Էկո, Գրառումներ «Վարդի անվան» էջերին, Եր., 2014, էջ 113:

    Тарнас Р., История западного мышления, М., 1995, с. 335.

    Делез Ж., Гваттари Ф., Что такое философия?, Санкт Петербург, 1998, էջ 256:

    Հ. Հեսսե, Հուլունքախաղ, Եր., 2016, էջ 18:

    Западное литературоведение XX века, М., 2004, էջ 373:

    Делез Ж., Логика смысла, М.-Екатеринбург, 1998, М., с. 371.

    Հեսսե, Տափաստանի գայլը, Եր., 2013, էջ 244-245:

    Ильин И., Постструктурализм. Деконструтивизм. Постмодернизм, М., 1998, էջ 40:

    Дженкс Ч., Язык архитектуры постмодерна, М., 1985, էջ 136:

    Андерсон П., Истоки постмодернизма, М., 2011, էջ 11:

    Lukasc G., Die Theorie des Romans, dtv, 1962, էջ 32:

    Լ. Բորխես, Երկու արքաները և երկու լաբիրինթոսները, Եր., 1992, էջ 55:

    Бычков В., Эстетика, М., 2004, с. 453.

    Новый мир, 1992, №. 2, с. 226.

    Тарнас Р., История западного мышления, М., 1995, с. 348.

Linguistics

  • Linguistics

    On the Question of the Semantic-Functional Relationship between the Կ(Ը)- Future and the -ՈՒ Future in Modern Eastern Armenian

    Sargis Avetyan
    View PDF
    Abstract

    It is argued that attempts at characterizing the կ(ը)- future (կգնամ, կխոսեմ) in Modern Eastern Armenian as pertaining to the so-called Hypothetical mood (ենթադրական եղանակ) or the Conditional mood (պայմանական եղանակ) is not justified from the General linguistic and typological perspective. The following considerations are of great importance: 1) as pointed out by a number of scholars, the future tense, in distinction from the present tense and the past tense, is never a purely temporal category; it is partly temporal and partly modal. Interestingly enough, future tense markers often arise diachronically from elements which initially were used to express various modal meanings. On the other hand, future tense forms tend to serve modal functions as well; 2) the կ(ը)- future in Modern Eastern Armenian does not differ in any significant way from the future indicative in other languages from the semantic-functional viewpoint; 3) the use of the կ(ը)- future in conditional constructions is not its primary function as is usually the case with the typical Conditional mood. As to the semantic-functional content of the -ու future (գնալու եմ, խոսելու եմ) in Modern Eastern Armenian, it corresponds to the typological characterization of the expected future (or predestined future), and, accordingly, should be viewed on a par with the latter. Therefore, the semantic-functional relationship between the կ(ը)- future and the -ու future should be regarded as a contrast between the simple future tense and the expected future (or predestined future) tense, respectively.     

    References

    Է. Աղայան, Ժամանակակից հայերենի հոլովումը և խոնարհումը, Եր., 1967:

    Ս․ Աբրահամյան, Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Եր․, 1975, էջ 167-169:

    Ս. Աբրահամյան, Ժամանակակից գրական հայերեն, Եր., 1981, էջ 217-218:

    Մ. Ասատրյան, Ժամանակակից հայոց լեզու։ Ձևաբանություն, Եր., 1989, էջ 302-304։

    Ս. Պալասանեան, Ընդհանուր տեսութիւն արեւելեան նոր գրաւոր լեզուի հայոց, Թիֆլիս, 1870, էջ 67-70, 73-74։

    Ս. Պալասանեան, Քերականութիւն մայրենի լեզուի, Թիֆլիս, 1874, էջ 141-156:

    Մ. Աբեղեան, Աշխարհաբարի քերականութիւն, Վաղարշապատ, 1906, էջ 97-98, 113, 118։

    Մ. Աբեղյան, Երկեր, հ. Զ, Եր., 1974, էջ 270–271, 458–461:

    Հ. Բարսեղյան, Արդի հայերենի բայի և խոնարհման տեսություն, Եր., 1953, էջ 151–152:

    Ս. Գ. Աբրահամյան, Ն. Ա. Պառնասյան, Հ. Ա. Օհանյան, Ժամանակակից հայոց լեզու։ Հ. 2, Ձևաբանություն, Եր., 1974, էջ 352–353:

    Գ. Ջահուկյան, Ժամանակակից հայերենի տեսության հիմունքները, Եր., 1974, էջ 283–285:

    Ս․ Ավետյան, Հայերենի ժամանակի և կերպի քերականական կարգերը ընդհանուր լեզվաբանության և լեզվաբանական տիպաբանության տեսանկյունից // Բանբեր Երևանի համալսարանի. Հայագիտություն, Եր., 2017, 3 (24), էջ 20-34:

    J. Lyons, Semantics, Vol. 2, Cambridge University Press, 1977, էջ 677-678, 815-817.

    F. R. Palmer, Mood and Modality, 2nd ed., Cambridge University Press, 2001, էջ 104-106.

    J. Bybee, R. Perkins, W. Pagliuca, The Evolu¬tion of Grammar. Tense, Aspect, and Modality in the Languages of the World, Chicago-London, 1994, Ch. 7, էջ 243-280.

    B․ Heine & T․ Kuteva, World Lexicon of Grammaticalization, Cambridge University Press, 2002, էջ 142-143.

    Ս․ Աբրահամյան, Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Եր․, 1975, էջ 167-169:

    Ս․ Աբրահամյան, Ժամանակակից գրական հայերեն, Եր., 1981, էջ 217-218:

    Մ. Ասատրյան, Ժամանակակից հայոց լեզու։ Ձևաբանություն, Եր., 1989, էջ 302-304։

    N. Kozintseva, Modern Eastern Armenian (Languages of the World/Materials 22), München-Newcastle: LINCOM EUROPA, 1995, էջ 30։

    B. Comrie, Aspect։ An Introduction to the Study of Verbal Aspect and Related Problems, Cambridge University Press, 1976, էջ 64-65։

    Ա․ Ղարիբյան, Հայոց լեզվի քերականության դասագիրք հինգերորդ և վեցերորդ դասարանների համար, Եր․, 1950, էջ 231։

    J. Dum-Tragut, Armenian: Modern Eastern Armenaian, Amsterdam/Philadelphia, 2009, էջ 251-258։

    Ա․ Աբրահամյան, Հայերենի դերբայները և նրանց ձևաբանական նշանակությունը, Եր․, 1953, էջ 146-164։

    B. J. Blake, Case, 2nd ed., Cambridge University Press, 2004, էջ 143, 149:

    Մ․ Աբեղյան, Հայոց լեզվի տեսություն, Եր․, 1965, էջ 420, 435։

    T. Givón, Syntax: An Introduction, Vol. I, Amsterdam/Philadelphia, 2001, Ch. 3, էջ 105-109:

    V. Velupillai, An Introduction to Linguistic Typology, Amsterdam/Philadelphia, 2012, Ch. 9, էջ 229-236։

    S. Kittilä, Transitivity: Towards a Comprehensive Typology (dissertation), Turku, 2002, էջ 44-53, 56 հջ․։

    Å․ Næss, Prototypical Transitivity, Amsterdam/Philadelphia, 2007, Ch. 3, էջ 33-46, նաև՝ S. Kittilä, նշվ․ աշխ․, էջ 56-61։

    P. J. Hopper and S. A. Thompson, Transitivity in Grammar and Discourse // Language, Vol. 56, N 2, (Jun., 1980), էջ 251-299:

    Å․ Næss, Prototypical Transitivity, Amsterdam/Philadelphia, 2007։

    M. Haspelmath, The Semantic Development of Old Presents. New Futures and Subjunctives without Grammaticalization // Diachronica, 15:1, 1998, էջ 35, տողատակի ծան․ 9։

    A. Timberlake, Aspect, tense, mood // T. Shopen (ed.), Language Typology and Syntactic Description, 2nd ed., Vol. III: Grammatical Categories and the Lexicon, Cambridge University Press, 2007, Ch. 5, էջ 326:

    В. С. Храковский (ответ. ред.), Типология условных конструкций, Санкт-Петербург, 1998։

    F. Karlsson, Finnish: An Essential Grammar, London and New York, 1999, էջ 162-165:

    C. Rounds, Hungarian: An Essential Grammar, London and New York, 2001, էջ 48-49:

    J. Kornfilt, Turkish, London and New York, 1997, էջ 366-369:

    A. Göksel and C. Kerslake, Turkish: A Comprehensive Grammar, London and New York, 2005, էջ 419 հջ․, 312։

    В. С. Храковский (ответ. ред.), Типология условных конструкций, Санкт-Петербург, 1998։

  • Linguistics

    Language Structure with “Past Participle + Verb” in Grabar

    Norayr Poghosyan
    View PDF
    Abstract

    Using numerous examples taken from the works of the Grabar, we made an attempt to identify and consider the morphological and stylistic aspects of the construction “past participle + verb” (PPV). This is a unique linguistic unit of the Old Armenian language, and the author of this article has made an attempt to define this structure, based on the actual material of the texts. PPV is one of the stylistically rich means of expressiveness of the ancient Armenian language, used in all works and by all authors. The author of this article has also compared how different philologists observe the PPV in the process of translating texts from the Old Armenian language into New Armenian, after which he expresses the opinion that two parts of the PPG verbs should be preserved in the translation so that the stylistic side of this context does not suffer.

    References

    Արսէն Կ. Բագրատունի, Քերականութիւն ի պէտս զարգացելոց, Վենետիկ, 1852, էջ 201-202։

    Աշոտ Աբրահամյան, Հայերենի դերբայները և նրանց ձևաբանական նշանակությունը, Եր., 1953, էջ 352։

    Աշոտ Աբրահամյան, Գրաբարի ձեռնարկ, Եր., 1976, էջ 393։

    Պավել Շարաբխանյան, Գրաբարի դասընթաց, Եր., 1974, էջ 240։

    Հրանտ Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Եր․, 1987, էջ 185-188։

    Պողոս Պողոսյան, Խոսքի մշակույթի և ոճագիտության հիմունքներ, հտ. 2, Եր., 1991, էջ 102, 105, 118 և այլ։

    Վարք Մեսրովբայ հարազատ բնագրաւն Կորեան եւ թարգմանութիւն ի յաշխարհիկ բարբառ, յօրինեաց Ստեփան Յ. Բանեան, Մէսէչուսէցս, 1951։

    Մովսես Խորենացի, Հայոց պատմություն, աշխարհաբար թարգմանությունը Ստ. Մալխասյանցի, Եր. 1990։

    Ագաթանգեղոս, Պատմություն Հայոց, աշխ. թարգմ. և ներածական՝ Արամ Տեր-Ղևոնդյանի, Եր., 1977։

    Նորայր Պօղոսեան, Արդեօ՞ք Կորիւնն է թարգմանել Յոբի գիրքը, «Սիոն», 2001, թ. 1-3, էջ 91-97։

    Կարապետ Արք. Պալատեցի, Տարեկան քարոզգիրք (ընտրանի), գրաբարից աշխարհաբարի փոխադրեցին՝ Նորայր Պօղոսեան, Գեւորգ Սրկ. Կարապետեան, Լոս Անջելէս, 2021։

  • Linguistics

    Loanwords in Hovhannes Tlkurantsi’s Poems

    Susanna Grigoryan
    View PDF
    Abstract

    The study of the literary monuments of Medieval Armenia provides important material for the history of the Armenian language. The lexical stock of the Middle Armenian language was constantly replenished and enriched in the course of development, reflecting the changes taking place in the life of the people. This period is quite rich in borrowings that survived and have been enrooted in the language due to the cultural, political and commercial ties of the Armenian people with other peoples. What has been said, can be unconditionally attributed Hovhannes Tlkurantsi’s poems; he developed a wide literary activity. The lexicon of H. Tlkurantsi's poems is rich and varied. He is one of the first published authors of medieval poetry. Tlkurantsi composed more than forty poems, which are distinguished by their artistic merit. His poems are abundant in Arabic, Persian, Turkish, Greek borrowings. They remained in the vocabulary of the Armenian dialects or eventually merged with the literary language and became a living element of its vocabulary with some phonetic or semantic differences. The purpose of this article is to study the borrowings used by him, to clarify the scope of their usage, as well as to identify their semantic features.

    References

    Ղ. Ալիշան, Յուշիկք հայրենեաց հայոց, հ. II, Վենետիկ, 1870, էջ 125:

    Հովհ. Թլկուրանցի, Տաղեր, Եր., 1960:

    Գ. Աւետիքեան, Հ. Սիւրմելեան, Մ. Աւգերեան, Նոր հայկազեան բառարան( ՆՀԲ), հ. 1, Եր., 1979, հ. 2, Եր., 1981:

    Ռ. Ղազարյան, Հ. Ավետիսյան, Միջին հայերենի բառարան (ՄՀԲ), Եր., 2009:

    Գ. Ջահուկյան, Հայերեն ստուգաբանական բառարան, Եր., 2010:

    Հ. Աճառյան, Հայերեն արմատական բառարան (ՀԱԲ), Եր., 1926:

    Սահակ վարդապետ Ամատունի, Հայոց բառ ու բան, Եր., 1912:

    Ս. Մալխասյանց, Հայերէն բացատրական բառարան (ՀԲԲ), Եր., 1944:

    Ն. Պողոսյան, Ջահուկյանական ընթերցումներ, Եր., 2005, 4-5, էջ 142:

  • Linguistics

    Voice expression in Middle Armenian verbs with conversion

    Alvard Khachatryan
    View PDF
    Abstract

    The change of conjugating vowels is one of the peculiar manifestations of verbal conversion. If, during morphological conversion, a word from one part of speech passes into another, then when changing conjugating vowels, only the construction of the verb, the type of conjugation changes, however, in some cases, the voice of the verb may also change, such as էրել (active) -էրիլ (neutral), կտրել (active)-կտրիլ (neutral), շիւարել (neutral)–շիւարիլ (neutral), etc. To study the process of changing literary languages ​​- the transition of Old Armenian to Middle Armenian, it is important to identify the regularities of verbal conversions, in which voice changes are possible. This article examines the verbs of the Middle Armenian literary language in comparison with the Old Armenian, and shows the main vectors of the development of verb forms both in terms of expression and in terms of content. Most often, the change of glowing vowels does not exceed the verb and change only the composition of the verb, suffixes are added to the root, for example, դժարեմ/դժարանամ, տափկիմ/տափականամ, ժանկիմ-ժանգանամ, աժեմ/աժենամ, վառիմ-վառենամ etc. A special suffix ու/ւ/վ has already appeared in Middle Armenian to express passive voice, for example, լցվել-լցւիլ/լցուիլ, բացուել/բացւել-բացուիլ.

    References

    Մ.Ե.Ասատարյան, Ժամանակակից հայոց լեզու, ձևաբանություն, Եր., 1983, էջ 38-46:

    Ռ.Ղազարյան, Հ.Ավետիսյան, Միջին հայերենի բառարան, Եր. 2009:

    Հր. Աճառյան, Լիակատար քերականություն հայոց լեզվի, հ. IV, էջ 81:

    Տե՛ս Հայոց լեզվի պատմական քերականություն, h. II, Ե., 1975 թ., էջ 367:

    Առաքելյան Վ., Գրաբարի քերականություն, Եր., 2010, էջ 117:

    Յ. Կարստ, Կիլիկյան հայերենի պատմական քերականություն, Ե., 2002, ԵՊՀ հրատ., էջ 278:

    Հայոց լեզվի պատմական քերականություն, h. II, Ե., 1975 թ., էջ 371:

    Ա. Այտընյան, Քննական քերականություն աշխարհաբար կամ արդի հայերեն լեզվի, Ե., 1987, էջ 88-89:

    Մ. Աբեղյան, Երկեր, հ Զ, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Ե., 1974, էջ 42:

    Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի, Եր. 1979, էջ 553:

    Գ. Ջահուկյան, Ժամանակակից հայերենի տեսության հիմունքները, Ե., ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ, 1974, էջ 250-254: /586 էջ/

  • Linguistics

    About the issue of classification of irregular and defective verbs

    Muradyan Viktorya
    View PDF
    Abstract

    The article studies the irregular and defective verbs of Grabar, the criteria of their classification, the similarities and differences between the classifications made by linguists, and a comparative study of these verbs. The examination of the opinions presented in the article is combined with the corresponding lists of irregular verbs, in which the bases of the irregularity and the principles of grouping the verbs are mentioned. One of the main issues under consideration is that different linguists include the same verb in different groups, presenting certain justifications. The general analysis is summarized and completed in the table at the end, where the differences in the existing approaches and verbs included in different groups are seen more clearly.

    References

    Գ․ Ա․ Ղափանցյան, Հայոց լեզվի պատմություն, Հին շրջան, Եր․, 1961, էջ 271։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961, էջ 361։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961, էջ 362։

    Գ․ Ա․ Ղափանցյան, Հայոց լեզվի պատմություն, հին շրջան, Եր․, 1961, էջ 292։

    Մ․ Աբեղյան, Գրաբարի քերականություն, Եր․, 1936, էջ 45-55։

    Գ․ Ա․ Ղափանցյան, Հայոց լեզվի պատմություն, հին շրջան, Եր․, 1961, էջ 292։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961, էջ 362-370։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961,էջ 371։

    Վ․ Գ․ Համբարձումյան, Գրաբարի ձեռնարկ, Եր․, 2018, էջ 305։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961, էջ 363։

    Հ․ Աճառյան, Լիակատար քերականություն հայոց լեզվի, հատոր 4, Բ գիրք, Եր․, 1961, էջ 32։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961, էջ 363։

  • Linguistics

    Metaphorical meaning in “Clothing” semantic field

    Lusine Ghamoyan
    View PDF
    Abstract

    The aim of the article is to study and identify the metaphorical meaning(s) of each word referring to the concept "clothes", which appears on the same word level, next to its main meaning, because the derivative meaning, which arises mainly from the figurative use of the word, is more stable. That is, every word, regardless of its set of meanings, having its primary meaning, can be used in conversation to denote objects, phenomena, features that are in some way related or similar to the object having a direct meaning, phenomenon, etc. During this period, the following semantic transitions occur: object → object, object → attribute, attribute → attribute, attribute → object. Metaphorical meaning is usually expressed by shape, color, size, similarity of other objects, nature of action, and other combinations. Changes in the meanings of words (especially figurative ones) of the semantic field "clothing" are also caused by wordformation factors. In word-formation suffixes, the components (word, root) retain their basic general meanings, and due to the complementary components of the base (bases), new meanings of the word are formed (including metaphorical ones) and new words are formed. The same noun in the semantic field of the word "clothing" at different stages of language development or in other variants of the literary language, as well as in dialects, can have completely different metaphorical meanings. The figurative meanings of words expressing the meaning of “clothing” also provide ample opportunities for the formation of many phraseological units.

    References

    Վ. Առաքելյան, Ա. Խաչատրյան, Ս. Էլոյան, Ժամանակակից հայոց լեզու, հ.1, Եր., 1979, էջ 172:

    «Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան», հհ. 1-4, Եր., 1969-1980:

    Ռ. Ղազարեան, Գրաբարի բառարան, 2 հ., Եր., 2000:

    Ռ. Սաքապետոյեան, Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան, Եր., 2011:

    Հայոց լեզվի բարբառային բառարան, հհ. 1-7, Եր., 2001-2012:

    Ա. Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան, Եր., 1967:

    Փ. Մեյթիխանյան, Նոր բառերի բացատրական բառարան, Եր., 1996:

    Ս. Էլոյան, Արդի հայերենի նորաբանությունների բացատրական բառարան, Եր., 2002:

    Ad. Akmajian, R. Demers և ուրիշներ, Linguisticks (an introduction to language and comunication), London, 1993, p. 34 (հղումը տե՛ս Ածանցների դերը բառիմաստի փոխաբերացման գործում.- Բանբեր Երևանի համալսարանի, Ա. Մակինյան , 2 (119), Եր., 2006, էջ 108) (http://www.ysu.am/files/11A_Makinyan.pdf):

    Մ. Աբեղյան, Երկեր, հ. Զ, Եր., 1974, էջ 119:

    Ա. Գալստյան, Փոխաբերացման հոգելեզվաբանական վերլուծություն, Եր., 2008, էջ 60-64:

    Ս. Աբրահամյան, Ժամանակակից գրական հայերեն, Եր., 1981, էջ 45:

    Ա. Սուքիասյան, Ս. Գալստյան, Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան, Եր., 1975 (http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=55):

    Պ. Բեդիրյան, Ժամանակակից հայերենի դարձվածաբանություն, Եր., 1973, էջ 88:

    Լ. Ղամոյան, «Հագուստ» իմաստային դաշտը նորակազմ բաղադրություններում // Արդի հայերենի բառապաշարի զարգացման և կանոնարկման հիմնախնդիրներ, Եր., 2020, էջ 105-119:

    Լ. Ղամոյան, Հագուստ իմաստային խմբի դրսևորումը արդի հայերենի դարձվածային միավորումներում // Լեզու և լեզվաբանություն, թիվ 2 (15), 2016, էջ 74-80 (http://language.sci.am/sites/default/files/languageAndLinguistics/lezow_ew_lezvabanowtyown_

    _2.pdf):

    Ռ. Մուսեյան, «Հագուստը հասարակական դիրք է» ճանաչողական փոխաբերության առկայացումն անգլերեն և հայերեն դարձվածային միավորումներում // Բանբեր Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանի, 1 (48), 2019, էջ 105-113 (https://brusov.am/website/documentation/files/ 7b4a04b7.pdf):

  • Linguistics

    Survey of Several Words about Religion and Prejudice (According to the Syunik-Artsakh dialect dictionary)

    Mher Kumunts
    View PDF
    Abstract

    In the dialectical vocabulary of Syunik-Artsakh, religious words make up 58% com-pared to Armenian, and compared to the list of K. Baq compiled by Baku - 66%. Three words have been added to the thematic group formed by the previous ones, according to the data of Syunik-Artsakh dialectical vocabulary, which, we think, are of In-do-European origin: kashk-kasq (քաշկ – քաշկ/ք), sundu-sundu (kuku) (սո̈ւնդո̈ւ-սունդու(կուկու)), kupel-kup(el) (կուփել-կո̈ւփ(էլ)). There’s a question of whether kaj (քաջ) և kajq (kashk) քաջք (քաշկը)is the general basis of the words. It is more probable that kash-q / k (քաշք/կ), " evil spirit", has Indo-European origin: *u̯ek-ti- "something, thing, man, being". The word (Սունդու) probably derives from the root *sent – “direct, go, motion, way, road:” sundukuku (սունդուկուկու), Sindara (Սինդարա). We think that the word kup(el) (կո̈ւփ(էլ)): 1. “Touch, blow, blow of a person, child, evil spirit, demon or angel” in the vocabulary of the Syunik-Artsakh dialect in meaning and form it is related to primary and secondary forms of the Indo-European root *(s)kep(h)- || *(s)kō̆p-: 1. "cover, cover, cover, protect"; 2. "beat, cut" (possible development from the last meaning). In the Pokorny dictionary, under the word (s)kō̆p-, a number of words are mentioned that reflect the semantic similarity of the word "kup(el)-" (կո̈ւփ(էլ)) in Indo-European languages, for example, Old High German scaffōn "form, cause", Old Norse skap "form, mental condition", etc.

    References

    Ջահուկյան Գ., Հայոց լեզվի պատմություն: Նախագրային ժամանակաշրջան, ԳԱ հրատ., Երևան, 1987, էջ 273-274 (այսուհետև՝ Ջահուկյան, ՀԼՊ):

    Ջահուկյան, Գ. Բ., Ստուգաբանություններ// Պատմա-բանասիրական հանդես, թիվ 4, Երևան, 1963, Էջ 86:

    Ջահուկյան Գ., Հայ բարբառագիտության ներածություն, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Երևան, 1972, էջ 313:

    Սովորութիւններ, նախապաշարումներ և այլն Իզմիտ գաւառին մէջ.- «Բիւրակն լրագիր», թիվ 34, 1899, էջ 540-541:

    Մխիթար Սեբաստացի, Բառգիրք հայկազեան լեզուի, հատ. II, Վէնէտիկ, 1769, էջ 670:

    Աճառյան Հր., Հայերեն արմատական բառարան, Երևանի համալսարանի հրատ., հատ. Դ, Երևան, 1979 (1971-1979), էջ 555:

    Ջահուկյան Գ., Հայերեն ստուգաբանական բառարան, «Ասողիկ» հրատ., Երևան, 2010, էջ 777:

    Պետրոսյան Ա., Հայկական վիշապամարտի երկու հակադիր կերպարներ.- Պատմա-բանասիրական հանդես, 2010, թիվ 1, էջ 189-196:

    Pokorny J., Indogermanisches etymologisches Wörterbuch, I bend, München: Francke Verlag, Bern, 1959, p. 1134.

    Kloekhorst A., Etymological Dictionary of the Hittite inherited lexicon, vol. 5, Brill, Leiden-Boston, 2007, p. 754.

    Քումունց Մ., Տարածական հարաբերություններ արտահայտող բարբառային մի քանի հնաբանությունների շուրջ (Վիճահարույց ստուգաբանություններ, բնիկ և օտար բառային ընդհանրություններ կամ հանդիպադրումներ).- Արցախի պետական համալսարանի Գիտական տեղեկագիր, պրակ 1, Ստեփանակերտ, 2021, էջ 17-19:

    Օրբէլեան Ստեփաննոս, Պատմութիւն նահանգին Սիսական, հատ. Ա., Ի գործատուն Կ. Վ. Շահնազարեանց, Փարիզ, 1859, էջ 93:

    Աւետիքեան Գ., Սիւրմէլեան Խ., Աւգերեան Մ., Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի (հատ. I-II, Տպարան ի Սրբոյն Ղազարու, Վենետիկ, 1836-1837), հատ. II, Երևան, 1981 (1979-1981), էջ 981:

    Քումունց Մ., Անգ>(Ա)անգեղ (Nergal -’Εργε՛λ) «անգղ», բծիծ, պիծակ բառերի ստուգաբանություն.-Արցախի պետական համալսարանի գիտական տեղեկագիր, հատ. 2, Ստեփանակերտ, 2019, Էջ 139-143:

    Աճառյան Հ., Լիակատար քերականություն հայոց լեզվի: Համեմատությամբ 562 լեզուների, հատ. IV, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., Երևան, 1961, էջ 721-722:

    Buck C. D., A Dictionary of selected synonyms in the principal Indo-European languages (A contribution to the history of ideas), University of Chicago press, Chicago & London, 1988, p. 1462.

  • Linguistics

    Expression of Armenian case meanings in the Anbarāni dialect of the Talyshi language

    Hakob Avchyan
    View PDF
    Abstract

    Talysh, a northwestern Iranian language, is traditionally divided into three main dialectical clusters: northern, central and southern. The division of Talysh into three clusters is based on lexical, phonological and grammatical factors. Northern Talysh distinguishes itself from Central and Southern Talysh not only geographically but culturally and linguistically as well. Speakers of Northern Talysh are found almost exclusively in the Republic of Azerbaijan but can also be found in the neighboring regions of Iran. Anbarāni, one of the northern Talysh dialects, is spoken in Ardabil province of the Islamic Republic of Iran, in Anbarān city and the adjacent villages. Talysh has a two-case system, while the Easter Armenian language has seven cases, thus to express the meanings of Armenian cases, a number of adpositions, such as čə, ba, da, anda, ku, o, sa, ro, piu, the connecting vowel -a and several function words, including gorao, baranda, tarafo are used.

    References

    Աղայան է․, Ժամանակակից հայերենի հոլովումը և խոնարհումը, Երևան, 1967

    Աբեղյան Մ․, Հայոց լեզվի տեսություն, Երևան, 1965

    Աբրահամյան Ս․, Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Երևան, 1975

    Ասատրյան Մ․, Ժամանակակից հայոց լեզու. ձևաբանություն, Երևան, 2004

    Ավագյան Վ․, Շարահյուսություն, օժանդակ ձեռնարկ ուսուցչի համար, Երևան, 1983

    Խաչատրյան Գ․, Հայոց լեզվի ոլորաններում, Վանաձոր, 1994

    Սևակ Գ․, Ժամանակակից հայոց լեզվի տեսություն: Դասագիրք բուհերի համար, Երևան, 1939

    Hewson J., Bubenik V., From case to adposition. The development of configurational syntax in Indo-European languages, Amsterdam-Philadelphia, 2006

    Otsuka Y., Ergativity in Tongan, Oxford, 2000

    Schulze W., Northern Talyshi, München, 2000

    Skjærvø P., Old Iranian, in The Iranian Languages, London and New York, 2009

    Windfuhr G., Cases, in Encyclopædia Iranica, Vol. V, Costa Mesa, 1992

    Ефимов В., Расторгуева В., Шарова Е., Персидский, таджикский, дари. Основы иранского языкознания. Новоиранские языки: западная группа, прикаспийские языки, Москва, 1982

    Миллер Б., Талышский язык, Москва, 1953

    Оранский И., Введение в иранскую филологию, Москва, 1988

    Пирейко Л., Талышский язык. Диалекты Тати Ирана // Основы иранского языкознания. Новоиранские языки: северо-западная группа I, Москва, 1991

    Пирейко Л., Талышско-русский словарь, Москва, 1976

    Расторгуева В., Средне-пресидский язык, Москва, 1966