Banber Erevani hamalsarani. Banasirut'yun.
| E - ISSN | : | 2738-2575 |
| P - ISSN | : | 1829-457X |
Vol. 14 No. 3 (42) (2023)
Published:
2023-11-15
Full Issue
Literary Criticism
-
Literary Criticism
Nar-Dos in "Anahid" magazine and in Archag Tchobanian's evaluations
AbstractCurrent article, focusing on Archag Tchobanian’s references on Nar-Dos and his work in different issues of "Anahid" magazine in 1930s, the aesthetic and public views of the famous literary critic on the work of the famous novelist are thoroughly presented for the first time. Although familiar with Nar-Dos's literature from a distance, through mediation, Tchobanian made subtle and interesting observations about the writer's worldview, artistic method and thinking system. The task of article’s author is to reveal the aesthetic standards of evaluation of Tchobanian the literary critic, pointing out both valuable observations and controversial, disputable or unacceptable thoughts and views.
In the first part of the article, an extensive space is given to the famous art critic Aram Yeremyan’s interview with Nar-Dos, where the author's comments on his own life and work complete his portrait as a writer.
ReferencesՎ. Գաբրիելյան, Արշակ Չոպանյանը սովետահայ գրականության քննադատ, «Բանբեր Երևանի
համալսարանի», 1989, № 1, էջ 33-34:
Ա. Երեմեան, Զրոյց վիպագիր Նար Դոսի հետ, «Անահիտ», Փարիզ, 1930, թիւ 5, էջ 42:
Ռ. Պատկանյան, Երկեր, Եր., 1980, էջ 14-16:
Վ. Սաֆարյան, Գրողի և կերպարի անհատականությունը, Եր., 2001, էջ 178:
Վ. Սաֆարյան, 19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի հայ գրականությունը (Դասախոսություններ 1),
Եր., 2022, էջ 186-187:
Հր. Թամրազյան, Հայ քննադատություն, Գիրք Գ., Եր., 1992, էջ 403:
Րաֆֆի, ԵԺ, «Պ. Հայկունու կրիտիկան և «Կայծերը», հ. 10, Եր., 1964, էջ 125-126:
Լէօ, Ռուսահայոց գրականութիւնը, սկզբից մինչեւ մեր օրերը. Բանաստեղծութիւն.- թատերգութիւն, վիպագրութիւն,
Վենետիկ, Ս. Ղազար, 1904, էջ 370-371:
Տ. Մերջանյան, Կյանքի և մահվան խնդիրը Նար-Դոսի երկերում, Եր., 2022, էջ 104:
«Լրատու գրականութեան եւ արուեստի Հայաստանից եւ Կովկասից», «Անահիտ», Փարիզ, 1930, թիւ 6, էջ 126:
Ա. Չօպանեան, Ուսումնասիրութեան մը շուրջը, «Ծաղիկ», Կ. Պոլիս, Ազգային, Գրական եւ Քաղաքական
կիսամեայ հանդէս, Նոր շրջան, թիւ 7, 20 մայիս 1895, էջ 261:
Ա. Չօպանեան, Շիրվանզադէ, «Անահիտ», Փարիզ, 1909, թիւ 7–8, էջ 146:
Ա. Չօպանեան, Քրոնիկ, «Անահիտ», Փարիզ, 1930, թիւ 5, էջ 107:
Ա. Չօպանեան, Քրոնիկ, «Անահիտ», Փարիզ, 1931, թիւ 1-2, էջ 187-188:
Ա. Չօպանեան Ա., Մեր երէկն ու այսօրը, «Անահիտ», Փարիզ, 1933, թիւ 1-2, էջ 8:
Ա. Չօպանեան, Շիրվանզադէ, «Անահիտ», Փարիզ, 1935, թիւ 6, էջ 44:
Ա. Չօպանեան Ա., Առողջն ու վատառողջը Շահան Շահնուրի գրականութեան մէջ, «Անահիտ», Փարիզ,
, թիւ 1-2, էջ 91:
Կ. Դալլաքայան, Արշակ Չոպանյան, Եր., 1987, էջ 423:
Ժ. Քալանթարյան, Հայ գրականագիտության պատմություն, Եր., 1986, էջ 377-392:
-
Literary Criticism
The Witness of the Armenian Genocide from Armtan
AbstractThe article highlights the Constantinople period of the life of Hakob Mndzuri (Hakob Temurchyan), the classic author of Armenian literature. As a result of the genocide, Hakob Mndzuri had to live his whole life away from his native Armtan, because the population of his native village Armtan, as well as his entire family, including his four children, were exiled and slaughtered. Mndzuri, the author of several short stories published in Constantinople based “Mehean” and “Ostan” journals, plunges into the literary-creative sphere, becoming one of the pioneers of nostalgic literature and Diaspora Armenian literature. His main theme was the village and the peasant, native nature and animal world, which, by generalizing, condensed the deep mystery of work and creation as a counterweight to slaughter and destruction. In almost all of his stories, he is present, sometimes as a participant in the unfolding events, sometimes as an eyewitness, sometimes as an interlocutor with the characters he created and the reader. His stories, apart from their artistic values, are also geography, ethnography, documentation of folk life, manners and customs, but above all, it is a documentation of the Armenian people, its testimony, a literature which, when reading, raises the question in the reader’s mind, who are those people and why are they gone? Although most of his stories consist of up to 2-3 pages, his four books, novels and writings published in the press in their entirety form a single novel, which can be called a legend of the village of Armtan in Western Armenia addressed to the present and future generations, for the perpetuation of the native land and of all the martyrs.
ReferencesՅ. Մնձուրի, Տեղեր ուր ես եղեր եմ, Իսթանպուլ, 1984, էջ 171։ Այս գրքին հղումները այ¬սու¬հետ կնշվեն շարադրանքում (Տեղեր և էջը)։
«Ոստան», Կ. Պոլիս, 1920, թիվ 5-6։
«Ոստան», Կ. Պոլիս, 1920, թիվ 10։
«Հանդէս մշակոյթի», Իսթանպուլ, 1953, թիւ 16։
«Մարմարա», Իսթանպուլ, 1955, թիվ 4039։
«Մարմարա», Իսթանպուլ, 1968, 27 հունիսի։
Հ. Մնձուրի, Կապույտ լույս, Եր., 1968, էջ 15։
«Ոստան», Կ. Պոլիս, 1920, թիվ 14:
Յ. Մնձուրի, Կապոյտ լոյս, Իսթանպուլ, 1958, էջ 90։
Հ. Մնձուրի, Երկեր, Եր., 1986, էջ 86։ Այս գրքից կատարված մեջբերումներն այսուհետ կնշվեն միայն՝ Երկեր և էջը։
Յ. Մնձուրի, Կռունկ ուստի՞ կուգաս, Իսթանպուլ, 1974, էջ 11։
«Մարմարա», Կ. Պոլիս, 1968, 27 հունիսի։
«Բագին», Բեյրութ, 2021, թիվ 1, էջ 65։
Linguistics
-
Linguistics
On One Important Peculiarity of the Imperative Singular in the Dialect of Ararat
AbstractMorphological rules of forming the Imperative in the dialect of Ararat mainly correspond to those applied in the colloquial speech of Literary Modern Eastern Armenian. Nonetheless, some subdialects have an important peculiarity – an ա vowel-final rather than ի vowel-final form in the Imperative singular of transitive simple verbs of the the է (< Old Arm. ե and ի) conjugation - which, to our knowledge, so far has not been explained properly from either a diachronic or synchronic perspective. It is argued that the form in question has been created through analogy with the Imperative singular of three high-frequency transitive verbs (namely, ասել, Imp. sg. ասա՛, ածել, Imp. sg. ածա՛, անել, Imp. sg. արա՛)․ Therefore, it is no accident that only transitive simple verbs of the է conjugation usually show the ending ա in the Imperative singular, whereas intransitive ones in the same conjugation class have regularly preserved the standard ending ի, the latter, in its turn, dating back to the Old Arm. ending իր, or, possibly, the stem-final diphthong եա՛ via the intermediate stage of է (that is, եա՛> է > ի)․ Later the ending ա of the Imperative singular has also been extended analogically from transitive simple verbs of the է conjugation to causative verbs in some subdialects (most regularly in the subdialect of Vaɫaršapat (Ēǰmiacin), where this has become a productive morphological rule that admits of no exceptions).
ReferencesA․ Ɫaribyan, Hay barbaṙagitut‘yun: hnč‘yunabanut‘yun ew jewabanut’yun [Armenian dialectology: phonology and morphology], Yer․, 1953, p. 218).
H. Ačaṙyan, Hay barbaṙagitut‘iwn: uruagic ew dasaworut‘iwn hay barbaṙneri, [Armenian dialectology: A sketch and classification of Armenian dialects], Moskua: Nor-Naxiǰewan, (Ēminean azgagrakan žoɫovacu, vol. 8), 1911, p. 43.
M. Asatryan, Hay barbaṙagitut‘yan gorcnakan ašxatank‘neri jeṙnark [A Manual of practical works of Armenian dialectology], Yer., 1985, p 128․
A. Grigoryan, Hay barbaṙagitut‘yan dasənt‘ac‘ [A handbook of Armenian dialectology], Yer., 1957, p. 217, 220-221.
V. Katvalyan, Bayazeti barbaṙə yev nra lezvakan aṙnč‘ut‘yunnerə šrǰaka barbaṙneri het [The dialect of Bayazet and its linguistic relationships with surrounding dialects], Yer., 2016, p. 140.
Ṙ. Markosyan, Araratyan barbaṙ [The dialect of Ararat], Yer., 1989, p. 151. Cf. also p. 173.
Ošakan gyuɫ, Hayereni barbaṙagitakan atlasi antip nyut‘er [Village Oshakan, Unpublished materials of Armenian dialectological atlas], tetr № 20, points 641-642,
Aštarak k‘aɫak‘, Hayereni barbaṙagitakan atlasi antip nyut‘er [Town Aštarak, Unpublished materials of Armenian dialectological atlas], tetr № 151, points 641-642,
P‘arpi, Hayereni barbaṙagitakan atlasi antip nyut‘er [P‘arpi, Unpublished materials of Armenian dialectological atlas], tetr № 9, points 641-642,
Muɫni gyuɫ, Hayereni barbaṙagitakan atlasi antip nyut‘er [Village Muɫni, Unpublished materials of Armenian dialectological atlas], tetr № 44, points 641-642,
Eɫvard, Hayereni barbaṙagitakan atlasi antip nyut‘er [Eɫvard, Unpublished materials of Armenian dialectological atlas], tetr № 86, points 641-642,
K‘anak‘eṙ gyuɫ, Hayereni barbaṙagitakan atlasi antip nyut‘er [Village K‘anak‘eṙ, Unpublished materials of Armenian dialectological atlas], tetr № 230, points 641-642,
Nork‘ gyuɫ, Hayereni barbaṙagitakan atlasi antip nyut‘er [Village Nork‘, Unpublished materials of Armenian dialectological atlas], tetr № 79, points 641-642,
Yerevan (Kentron), Hayereni barbaṙagitakan atlasi antip nyut‘er [Yerevan (Centre), Unpublished materials of Armenian dialectological atlas], tetr №, 23, points 641-642,
S. Sargseanc‘, Agulec‘oc‘ barbaṙə (zōkeri lezun): lezuabanakan hetazōtut‘iwn [The dialect of Agulis: a linguistic study], Vols. 1–2, Moscow, 1883, pp. 119-120, also pp. 34, 49-52, 108-109.
H. Muradyan, Karčewani barbaṙə [The dialect of Karčewan], Yer., 1960, pp. 130-136.
H. Muradyan, Kak‘avaberdi barbaṙə [The dialect of Kakʻavaberd], Yer., 1967, pp. 62-63, 138-140.
Melik‘ S. Dawit‘-Bēk, Arabkiri gawaṙabarbaṙə: jaynabanakan ew k‘erakanakan usumnasiru‘iwn [The dialect of Arabkir: a phonetic and grammatical study], Vienna, 1919, pp. 129-130.
S. Avetyan, Main factors conditioning the absence of the final ր and the origin of the final ի of the Imperative singular in Armenian dialects. // Banber Yerevani hamalsarani. Banasirut‘yun [Bulletin of Yerevan University: Philology], 2023. № 1, pp. 68-78.
Hay žoɫovrdakan hek‘iat‘ner, հ․ 2, (Yer., 1959) [Armenian Folk Tales, vol. 2, Yer., 1959]․
Hay žoɫovrdakan hek‘iat‘ner, հ․ 1 (Yer., 1959) [Armenian Folk Tales, vol. 1, Yer., 1959]․
A. Y. Aikhenvald, Imperatives and Commands, Oxford University Press, 2010, pp. 339-351, 362-364.
S. Avetyan, Hramayakan yeɫanakə dasakan hayerenum tipabanakan yev patmakan tesankyunic‘ [The Imperative in Classical Armenian from a typological and histoeical perspective]. // Banber Yerevani hamalsarani. Banasirut‘yunn, [Bulletin of Yerevan University: Philology], 2021, № 3, p. 41ff.
S. Avetyan, Ardi hayereni ynt‘ac‘ik p‘op‘oxut‘yunneric‘ mekə kiraṙahen lezvabanut‘yan luysi nerk‘o [One of the Ongoing Changes in Modern Armenian in the Light of Usage-Based Linguistics]. // Banber Yerevani hamalsarani. Banasirut‘yunn, [Bulletin of Yerevan University: Philology], 2019, № 2 (29), pp. 48-62.
R. S. P.Beekes, Comparative Indo-European Linguistics: An Introduction, 2nd ed., revised and corrected by M. de Vaan, Amsterdam/Philadelphia, 2011, pp. 75-76.
-
Linguistics
Diachronic and Achronic Nature of Old Armenian Diphthongoids Deriving from IE Diphthongal System
AbstractThe attempts of diachronic examination of the diphthongal system of Old Armenian in Armenian Studies were of episodic nature. As a matter of fact, it was the diphthongal units, which were in some genealogical relation with the IE diphthongal system, that underwent examination.
The diachronic approach applied in the current research reveals the ancestral relation between the Old Armenian diphthongoids աւ (aṷ), եւ (eṷ), իւ (iṷ), այ (ai̭), ոյ (oi̭) and the diphthongal and non-diphthongal prototypes of the IE base-language. Afterwards, the achronic approach, i.e. through typological parallels between the borrowings from IE and non-IE languages, as well as through the application of the statistical method, helps provide grounds to explain why a certain IE diphthong should be regarded as the main prototype of a given Armenian diphthongoid, regardless of the fact that
- sometimes a single Armenian diphthongoid corresponds to more than one IE diphthongal prototype (cf. Arm. աւ (aṷ) < IE. *eu, *āu, ոյ (oi̭) < IE. *eu, *ou),
- there are also non-diphthongal units among IE prototypes (cf. Arm. եւ (eṷ) < *ēṷ. աղբեւր < *bhrēṷr̥,- իւ (iṷ) < IE. *ii̭. ձիւն < *ghii̭ōm):
ReferencesԱ. Աբրահամյան, Գրաբարի ձեռնարկ, Եր., 1976,
Հ. Աճառյան, Հայոց լեզվի պատմություն, մաս I, Եր., 1940,
Հ. Աճառյան, Հայերեն արմատական բառարան, հ. I, Եր., 1971, հ. III, Եր., 1977, հ. IV, Եր., 1979,
Հ. Հյուբշման, Հայերենի քերականություն, Եր., 2003,
Հ. Հյուբշման, Հայագիտական ուսումնասիրություններ, Եր., 2004,
Գ. Ջահուկյան, Քերականական և ուղղագրական աշխատությունները հին և միջնադարյան Հայաստանում, Եր., 1954,
Գ. Ջահուկյան, Հայերեն ստուգաբանական բառարան, Եր., 2010,
Հ. Պեդերսըն, Հայերէն եւ դրացի լեզուները, Վիեննա, 1907,
Վ. Պետրոսյան, Հայկական և հնդեվրոպական երկբարբառային համակարգերը // ՎԷՄ, 2015, թիվ 3 (51), էջ 115-127,
Վ. Պետրոսյան, Հին հայերենի ձայնավորական համակարգի ծագումը և հնչաբանական արժեքայնությունը // «ԲԵՀ. Հայագիտություն», 2017 թ., թիվ 2, էջ 43-58,
Վ. Պետրոսյան, Հին հայերենի երկբարբառային և եռաբարբառային կազմությունների հարցի շուրջ (համաժամանակյա հայեցակերպ) // ԲԵՀ. Բանասիրություն, 2023, թիվ 1, էջ 57-67,
Т. Барроу, Санскрит, М., 1976,
Э. Бурьсе, Основы романского языкознания, М., 1952,
Т. В. Гамкрелидзе, Вяч. Вс. Иванов, Индоевропейский язык и индоевропейцы, т. II, Тбилиси, 1984,
Г. Джаукян, Сравнительная грамматика армянского языка, Ер., 1982,
К. Красухин, Введение в индоевропейское языкознание, М., 2004,
Лингвистический энциклопедический словарь, М., 1990,
Г. Льюис и Х. Педерсен, Краткая сравнительная грамматика кельтских языков, М., 1954,
Н. Марръ, Грамматика древнеармянскаго языка, С.-П., 1903,
А. Мейе, Введение в сравнительное изучение в индоевропейских языков, М.-Л., 1938,
А. Мейе, Общеславянский язык, М., 1951,
Э. Прокош, Сравнительная грамматика германских языков, М., 1954,
А. Савченко, Сравнительная грамматика индоевропейских языков, М., 1974,
O. Семереньи, Введение в сравнительное языкознание, М., 1980,
С. Соколов, Язык Авесты // Основы иранского языкознания (Древнеиранские языки), М., 1979,
С. Соколов, Древнеперсидский язык // Основы иранского языкознания (Древне-иран¬ские языки), М., 1979,
A. Meillet, Esquisse d’un grammaire comparée de l’arménien classique, Vienne, 1936:
-
Linguistics
The words of the semantic fields of law and religion in the work of David Son of Alavk "Canonical Code"
AbstractIn the Armenian literature of the XI-XII centuries, the book of laws "Canonical Code" compiled by the Monk David Son of Alavka occupies a special place. This most important work relating to legal thought and legislation in medieval literature is practically not studied from a linguistic point of view. Studying the lexical units of the semantic fields of law and religion in the “Canonical Code” by David Vardapet, we see that most of the roots and suffixes that form terms and concepts with the semantic meaning of law and religion are of Indo-European origin, they are productive even now in modern Eastern Armenian language. When compiling the "Canonical Code", David Son of Alavk used a number of sources - mainly the Bible, the works of Armenian chroniclers, philosophers and clergyman, as well as folklore materials, in which the national system of moral values, ancient beliefs and prejudices are clearly expressed.
The language of the Code, as Vardan Areveltsi, one of David's younger contemporaries, rightly noted, is "easily accessible." It occupies an intermediate position between Classical Armenian and Middle Armenian, which makes it possible to identify the process of transition from one literary language to another. This character of the language is due to the fact that, although David lived and worked in the Middle Ages, he received a high spiritual education, was a clergyman, was awarded the title of teacher-vardapet, and the language of education and science was the Ancient Armenian language.
The semantic fields of religion and law did not have a clear borders in the Middle Ages. David the legislator in his book mentioned in detail about human sins and virtues. In the case of analyzing such words, it is difficult to determine in which semantic field they can be included, because, for example, sins and crimes are equally unacceptable and punishable by both the church and the court. The semantic subgroup containing such concepts can be conditionally called "sin and crime". In this study, the main units of the semantic field of religion and law were considered by their etymology, the Indo-European units that form the core of the vocabulary were identified, then borrowings and hybrid formations. 46% of the units studied in these two semantic fields are native words, 25% are hybrids (with combinations of an Indo-European root or suffix and a borrowed root or suffix), 20% are Iranian, 4% are Greek and Syriac, and 1% are Akkadian.
The code, compiled by David Son of Alavk, shows that the Armenian language in the Middle Ages already had a rich and multifaceted legal and religious vocabulary.
ReferencesՄատենագիրք Հայոց, ԺԶ հատոր, Եր., 2012, էջ 675։
Ա. Աբրահամյան, Դավիթ Ալավկաորդու «Կանոնները» (Ուսումնասիրություն և բնագիր), Էջմիածին, 1952 սեպտեմբեր-հոկտեմբեր, էջ 49։
Կ. Կոստանյան, Դաւիթ վարդապետ Ալավկայ որդի, Ազգագրական հանդես, ԺԵ գիրք, Թիֆլիս, 1907, էջ 63։
Մ. Չամչյանց, Հայոց պատմութիւն, հ. Գ, Եր․, 1984, էջ 41:
Մ. Աբեղյան. Երկեր, հ. Դ, Եր․, 1939, էջ 85։
Հրաչյա. Աճառյան, Հայոց լեզվի պատմություն, Ι մաս, Եր․, 2013, էջ 19։
Հր. Աճառյան, Հայերէն արմատական բառարան, Եր․,1926, էջ 685:
Գ․Ջահուկյան, Հայերեն ստուգաբանական բառարան, Եր․, 2010, էջ 407։
Ն. Դիլբարյան, Կրոնի և հավատալիքների իմաստային դաշտին պատկանող բառերը Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոց» երկի գրաբար բնագրում// Հայագիտության հարցեր, Եր․, 2021, Էջ 209:
Գ․Ջահուկյան, Հայերեն ստուգաբանական բառարան, էջ 728։
Ռ. Ղազարյան, Հ. Ավետիսյան, Միջին հայերենի բառարան, Եր․, 1987, էջ 350:
Ղևոնդ Ալիշան, Հայոց հին հավատքը կամ հեթանոսական կրոնները, Եր․, 2021, էջ 17:
Ստ. Մալխասյանց, Հայերէն բացատրական բառարան, էջ 181:
-
Linguistics
Terms Expressing Spatial Divisions in Old Armenian
AbstractGrabar's vocabulary has been thoroughly and deeply investigated, but its terminological system which is its constituent part has not been completely analyzed yet. For this reason the examination of the terminological system of Old Armenian is very important and up-to-date. Old Armenian’s terminological system is multi-layered; each sub-layer has its own characteristics at the lexical, morphological and syntactic levels. The source of the term system of Modern Eastern Armenian is the term system of Old Armenian. Accordingly, it is important to examine Old Armenian word-forms and terms from both synchronic and diachronic points of view. Old Armenian literature provides rich factual material for their semantic- etymological study. In particular, the historiography presents the foreign and domestic policy, the spiritual and cultural life of the kings. Each layer of the terminological system with its sub-layers is important with by its internal coordination. Their functional frequency varies depending on their purpose and content. The given study is dedicated to the synchronic investigation of word-terms and terms expressing territorial divisions from the semantic-etymological point of view. We made the original documentation according to Yeghishe's works "About Vardan and the Armenian War" and Pavstos Buzand's "Buzandaran History". Among the spatial divisions, the terms showing political content are of political significance, for example, the world of the Greek people, Country of Armenians, of the border of the country of Armenians, etc. We considered the word-terms of general spatial content units expressing social divisions, such as: source, sea, island, river, etc. According to the semantic-etymological examination carried out by us, 4 of the presented 30 terms are borrowed from Assyrian, 6 from Pahlavi, 1 from Acadian, and the rest are native words.
ReferencesԱ. Աբաջյան, Ա. Յուզբաշյան, Կրոնական բովանդակություն ունեցող բառերը Փ. Բուզանդի «Բուզանդարան պատմութիւնք» երկում, «Էջմիածին» հանդես, Է, 2022, էջ 50-65: Հասարակական-քաղաքական հարաբերություններ արտահայտող եզրույթները Փ. Բուզանդի «Բուզանդարան պատմութիւնք» երկում, «Բանբեր Երևանի համալսարանի», Եր., 2023, 1 (40), էջ 88-100: Ռազմաքաղաքական և իրավական հարաբերություններ արտահայտող եզրույթները գրաբարում, Մեսրոպ Մաշտոց համալսարանի լրատու, Եր., 2023, 1 (29), էջեր 259-271:
Եղիշէ, Վասն Վարդանայ եւ Հայոց պատերազմին, Եր., 1989; Փ. Բուզանդ, Բուզանդարան պատմութիւնք, Եր., 1987: Բնագրային օրինակների էջերը կտրվեն շարադրանքում:
Է. Աղայան, Ընդհանուր և հայկական բառագիտություն, Եր., 1984, էջ 320:
Է. Աղայան, Արդի հայերենի բացատրական բառարան, Եր., 1976, էջ 222:
Լ. Խաչատրյան, Գրաբարի բացատրական բառարան, Եր., 2003, էջ 6:
-
Linguistics
Epistemology and Language of Science Fiction
AbstractBackground knowledge plays an important role in understanding and appreciating both visual and literary creations. As society becomes more knowledgeable, more mature, technologically more advanced, and more sophisticated, the knowledge required to appreciate arts, including verbal art, increases greatly. In the comprehension of science fiction (SF), equal to reading experience, a substantial degree of background knowledge is needed to perceive the narrative and the plot devices, properly appreciate the informative and the aesthetic aspects of the discourse, and contemplate its consequences. This background knowledge challenging human intellect in SF is based on epistemology – the theory and construction of knowledge and the study of knowledge acquisition addressing cognitive sciences, involving an awareness of certain aspects of reality and seeking to discover what is known and how it is known. Moreover, in its relation to SF, epistemology explains why our minds relate to reality and how these relationships are either valid or invalid. Hence, the results of the present study based on case study, extrapolative and linguostylistic methods of investigation, show that epistemology helps to distinguish between the truth and falsehood as we obtain knowledge from the world around us and, in this case, from such a literary genre as SF.
ReferencesAnnis, D. B., A Contextualist Theory of Epistemic Justification. American Philosophical Quarterly, 2015, 15, p. 213–219.
Bishop, M., Allegiances. The Best from Galaxy, NY: Ace Books, 1978, p. 53-124.
Borchert, D. M., Epistemology. Encyclopedia of Philosophy, 2006, 3, p. 140-152. US: Macmillan.
Brin, D., Heaven’s Reach. NY: Bantam Books, 1998
Brunner, J., What Friends are for. Best Science Fiction Stories of the Year, NY: Ace Books, 1977, p. 141-161.
Busby, F. M., If this is Winnetka, You Must be Judy. Best Science Fiction Stories, p. 15-40. NY: ACE books, 1977. .
Chisholm, H., Ferrier, James Frederick. Encyclopedia Britannica, 10, p. 287-296. Cambridge: Cambridge University Press, 1911.
Claeys, G., The Survival of the Fittest and the Origins of Social Darwinism. Journal of the History of Ideas, 2000, 61(2), p. 223-240. http://doi.org/10.1353/jhi.2000.0014. S2CID 146267804
Epistemology. Oxford English Dictionary, 2014. https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199976720.001.0001/acref-9780199976720-e-685Oxford Reference.
Extrapolation, Cambridge Dictionary, 2021. https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/extrapolate (accessed April 7, 2022).
Extrapolation, Merriam Webster Dictionary. https://www.merriam-webster.com/dictionary/extrapolate, 2022.
Fischer, J. M., Our Stories: Essays on Life, Death and Free Will. Oxford: Oxford University Press, 2009.
Geere, D., Russia Plans Domed City in Siberian Mine. Wired UK, 2018. https://www.wired.co.uk/article/russia-domed-city-siberia (accessed May 27, 2021.
Gibson, W., Neuromancer. NY: Ace Books, 1986.
Graham, G., Scottish Philosophy in the 19th Century. Stanford Encyclopedia of Philosophy. Stanford, CA: The Metaphysics Research Lab., 2020.
LeGuin, U. K., The New Atlantis. The Norton Book of Science Fiction, p. 317-337. NY: Norton and Company, 1993.
Maxwell, A., The Utopian Impulse in Ursula Le Guin’s The New Atlantis. Social Alternatives, 2009, 28(3), p. 15-19. https://doi.org/10.3316/ielapa.201001857
McFarlane, N., Dubai’s Mall of the World No Longer Going to be Globe’s Largest. What’s On, 2016. https://whatson.ae/2016/01/dubais-mall-world-no-longer-going-globes-largest/
McGlone, M. S. Conceptual Metaphors and Figurative Language Interpretation: Food for Thought? Journal of Memory and Language, 1996, 35(4), p. 544-565. https://doi.org/10.1006/jmla.1996.0029
Muradian, G. H., The Immortality Concept in Roger Zelazny’s Jack of Shadows. Folia Linguistica et Litteraria, 10, p. 165-177. Niksic, Montenegro: ITP Kolo, 2015.
Ofshe, R., The Sociology of the Possible. Haboken, NJ: Prentice Hall, 1970.
Porter, N., Epistemology. Stanford Encyclopaedia of Philosophy. Stanford, CA: The Metaphysics Research Lab., 2005.
Schneider, S. Science Fiction and Philosophy: From Time Travel to Super Intelligence. Haboken, NJ: Wiley-Blackwell, 2009.
Steup, M. and Neta, R., Epistemology. Stanford Encyclopedia of Philosophy. Stanford, CA: The Metaphysics Research Lab., 2020.
Stover, L. E., Anthropology and Science Fiction. Current Anthropology, 1973, 14(4), p. 471-474. https://doi/abs/10.1086/201359?journalCode=ca
Sullivan, K., The Linguistic Structure of Literary Metaphor. Berkeley: University of California Press, 2007.
Suvin, D. R., Parables of De-Alienation: Le Guin's Widdershins Dance. Science-Fiction Studies, 2(4), p. 265-274. Greencastle, IN: DePaw, 1975.
Suvin, D. R., Metamorphoses of Science Fiction: On the Poetics and History of a Literary Genre. New Haven and London: University of Yale Press, 1979.
Suvin, D. R., On Cognitive Emotions and Topological Imagination. Conference on after Postmodernism at University of Chicago, 1997, 68, p. 151-187.
Suvin, Darko. R. Estrangement and Cognition. Strange Horizons, 2014. http://strangehorizons.com/non-fiction/articles/estrangement-and-cognition/
Westfahl, G., Hard Science Fiction. A Companion to Science Fiction, p. 187-199. Malden: Blackwell, 2008.
Williams, R., Social Darwinism. Herbert Spencer: Critical Assessment, p. 186-199. London, NY: Routledge, 2000.
Yanarella, E. J., The Cross, the Plow and the Skyline. Irvine, CA: Brown Walker Press, 2001.
Zelazny, R., Jack of Shadows. Toronto: Fitzhenry and Whiteside, 1971.
-
Linguistics
From the History of the Textbooks Compiled to Teach Persian Language to Armenians (The Manuscript № 306 "Persian and Armenian Grammar)
AbstractAmong Iranian Armenians in the 16th-17th centuries, the revival of the Armenian school, which aimed to preserve the national, religious, and cultural identity of the Armenians in a Persian-speaking environment, also characterized national education and printing. Armenians living on the borders of the Iranian regime were forced to master spoken Persian due to the need for daily communication. Later, knowledge of written Persian also became relevant, as evidenced by a unique manuscript number 306 "Persian and Armenian Grammar" preserved in the scriptorium of Amenprakich Monastery of Saint New Julfa. It was written in 1846. In Batavia, led by Patriarchate Father Nurses and Father Yovhannu Surenian and written by Georg Avetian Zakarianz Jughaetsi. In the preface, the information left by Gevorg Avetyan Zakaryants testifies that in the 19th century, there were completely new demands for the use of Persian among Iranian Armenians: "My second country New Julfa , there schools established in New Julfa by a thoughtful and brave shepherd, children from our beloved nation will learn Persian apart from our Armenian."
The manuscript consists of Persian grammar, versification, a Persian-Armenian dictionary, a translation, and the contents of Chapter 8 of Saadi’s “Golestan’’. It is noteworthy that the manual begins with the teaching of the Persian alphabet and can be considered a holistic guide for teaching Persian.
In the article, based on the manuscript textbook and lists of school subjects that have reached us, it is possible to determine the period when the Arabic script and the written Persian language became part of the educational work among the Armenians. Through the presentation and examination of the material found in the manuscript, the methodology of teaching written Persian among Iran-speaking Armenians is also introduced, comparing it with other Persian textbooks created for the locals in the same period. When studying the content of the manuscript, it is also important to understand how much "Golestan" contained in the textbook served as a teaching tool in the Armenian environment.
ReferencesՀայ ժողովրդի պատմություն, IV հատոր, Եր., 1972, էջ 33
Լեո, Հայոց պատմություն, III հատոր, Եր., 1969, էջ 429
Հ. Կիրակոսյան, Մատենադարանի հայատառ պարսկերեն Ավետարանի ձեռագրերը, Եր., 2020, էջ 54-63
Հ. Կիրակոսյան, Պարսկախոսությունը Շիրվանի հայ բնակչության շրջանում (ԺԸ դար), Գիտական Արցախ, № 4(7), Արցախ, 2020, էջ 83-92
Լ. Մինասյան, Պատմություն Նոր Ջուղայի հայոց ազգային երկսեռ դպրոցների 1880-1985,Նոր Ջուղա, 1985, էջ 57-58
Յ. Տէր Յովհանեանց, Պատմութիւն Նոր Ջուղայու որ Յաս¬պահան, հ.2, Նոր Ջուղա, 1881, էջ 255։
Տ․ Աբգարեանց, Նոր-Ջուղայի դպրոցները,Նոր-Ջուղա, 1914, էջ 10։
Պ․ Պետրոսեան, Պատմութիւն Նոր Ջուղայի, աշխատասիրած հանգուցեալ պրն. Յարութիւն Թ. Տէր Հանհանեանից, հ. 2, Նոր Ջուղա, 1881, էջ 280։
Ցուցակ Ձեռագրաց Նոր-Ջուղայի Ս. Ամենափրկիչ վանաց թանգարանի, հ. Բ., կազմեց Լ. Գ. Մինասեան, խմբ.՝ Օ. Ս. Եգանեանի, Վիեննա, 1972, էջ 2-3:
Տնտեսութիւն մարդկային կենաց, Խրատք պիտանիք, թարգմանեալքի Սինէացւոց լեզուէ հանգղիական բարբառ փոխեաց ի մերս Գէորգ Աւետ Զաքարեան, Ջուղայեցի ի Պաթաւիա, ի Վենետիկ, 1845, 76 էջ
Գ. Աւետեան Զաքարեանց, Յանդիմանութիւն անձին, Կալկաթա, 1846, 53 էջ
Գ. Աւետեան Զաքարեանց, Ջավա կամ ընդհանուր ծանօթութիւն բազմակղզի ծովու Արեւելեան Հնդկաց՝ ուր շարժի Հոլանդացւոց տէրութիւն, Կալկաթա, 1852, 339 էջ
Գ. Աւետեան Զաքարեանց, Կարգադրութիւն առողջութեան, Երուսաղեմ,1871, 262 էջ։
Գ. Աւետեան Զաքարեանց, Մարգարէական Յարակցութիւն ընդ մէջ Հին եւ նոր Կտակարանաց, Երուսաղեմ,1875, 83 էջ։
Կ. Ջուղայեցի, Աշխարհաժողով, աշխ. Ս. Բալդարյանի, Եր․, 2021, էջ 105, 116, 185
Ռ. Աբրահամյան, Ինդոնեզիայի հայ գաղթօջախների պատմությունից, ՊԲՀ, հ.1, Եր․, 1992, էջ 33-41
Գ. Աւետեան Զաքարեանց, Պարս[կ]երէն եւ հայերէն քերականութիւն (Ս. Ամենափրկիչ, Հմր306), Բատավիա, 1846, էջ 3
Ferešte Nurāyi, tahγiγ dar afqār-e Mirzā Malqom Xān Nāzemaddovle, Tehrān, 1352/1973, էջ 104
Րաֆֆի, Երկերի ժողովածու, հ. 10, Եր․, 1959, էջ 612-613
Բ. Չուգասզյան, Րաֆֆին պարսից մշակույթի և գրականության մասին, ԼՀԳ 1, Եր․, 1987, էջ 19-20
Հ. Կիրակոսյան, Ա. Սարգսյան, Միջնադարյան պարսկերեն-օսմաներեն երկլեզու բառարանները որպես կրթական գործիքներ (ըստ Մատենադարանի արաբատառ ձեռագրաֆոնդի ուշմիջնադարյան պարսկերեն-օսմաներեն բառարանների), Հայագիտության հարցեր 2 (11), Եր․, 2017, էջ 39-47
А. Н. Сухоруков, А. Б. Сухорукова, История изучения грамматики персидского языка в Иране и сопредельных с ним странах до конца 19 века, «Филология. Социальные коммуникации», том 25 (64), № 3, ч. 1, 2012 թ․, էջ 276
William Jones, A Grammar of the Persian Language, London, 1771, 232 էջ
Г. Меликян, А. Хромов, История преподавания персидского языка в Лазаревском институте восточных языков, ԲԵՀ, (67), Եր․, 1989, էջ 189
Սանթրոսյան Մ., Արևելահայ դպրոցը 19-րդ դարի առաջին կեսին, Երևան, 1964, էջ 386
P. Babinski, Ottoman Philology and the Origins of Persian Studies in Western Europe: The Gulistān’s Orientalist Readers, 2019
Munir Drkić, “Caught between Two Empires: The Teaching of Persian in Bosniaat the Time of Transition from Ottoman to Austro-Hungarian Rule”, Diyâr 2/2, 2021, էջ 186-207
Ш. Ходжамуродова, Особенности изучения и переводы «Гулестан»-а Саади в Китае, автореферат, Душанбе, 2020, էջ 5
Ա. Մինասյան, Պարսկական դասական քնարերգությունը հայերեն, ԼՀԳ, հ. 4, 1991, էջ 36-37
Բ. Չուգասզյան, Հայ-իրանական գրական առնչություններ (V-XVIII դդ.), Եր․, 1963, էջ 200
-
Linguistics
Subjective and objective as a manifestation of opposition: a new perspective on classical approaches
AbstractThe subjective and objective differentiation of human perception of the world has always interested philosophers, semioticians, and to some extent linguists. Moreover, subjective meaning is interpreted differently by different linguists, and as a consequence, the views of subjective meaning as a linguistic phenomenon take on a different character among different linguists. There are also different views on who first formulated the idea of subjective meaning from a linguistic point of view. At the same time, the subjective and objective nature of the meaning is sometimes explicitly and sometimes implicitly present in the works that more or less refer to the use of the word. Perhaps Eduard Aghayan is one of the few Armenian linguists who has made a separate reference to the subjective meaning of the word, underlying the cases when the word meaning denoting an objective concept acquires a subjective meaning and subjective semantic coloring. Accordingly, this article aims to first examine the understanding of subjective meaning in linguistics, the relationship between subjective and objective from the perspective of cognitive linguistics, and then present Eduard Aghayan's views on the manifestation of the subjective meaning of a word in his various works.
ReferencesПотебня, Александр, 1976. Эстетика и поэтика. Москва: Искусство.
Колшанский, Геннадий В., 1975. Соотношение субъективных и объективных
факторов в языке. Москва: Наука.
Charaudeau, Patrick; Maingueneau, Dominique, 2002. Dictionnaire d’analyse du discours.
Paris: Seuil.
Гумбольдт, Вильгельм фон, 1985. Язык и философия культуры. Москва, Прогресс.
Гумбольдт, Вильгельм фон, 1984. Избранные труды по языкознанию. Москва,
Прогресс.
Bally, Charles, 1951. Traité de stylistique francaise, Vol 1, 3 ème ed. Genève, Paris: Librairires
Georg & Cie / C. Klincksieck.
Benveniste, Emile 1966. Problèmes de linguistique generale, Vol. 1. Paris: Editions
Gallimard.
Скребцова, Татьяна, 2018. Когнитивная лингвистика. Классические теории, новые
подходы. Москва: Языки славянских культур.
Langacker, Ronald W., 2019. "Chapter 6: Construal". In: Dąbrowska, Ewa and Divjak,
Dagmar (eds.). Cognitive Linguistics - Foundations of Language. Berlin. Boston: De Gruyter
Mouton, pp. 140-166.
Langacker, Ronald W., 2008. Cognitive Grammar: A Basic Introduction. United Kingdom:
Oxford University Press.
Nuyts, Jan, 2001. Epistemic modality, language, and conceptualization: A cognitive
pragmatic perspective. Amsterdam: Benjamins.
Պողոսյան, Պողոս, 1990, Խոսքի մշակույթի և ոճագիտության հիմունքները (խոսքի տեսություն), Գիրք Ա:
Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն:
Ջահուկյան, Գևորգ, 1974, Ժամանակակաից հայոց լեզվի տեսության հիմունքներ․ Երևան, ՀՍՍՀ
գիտությունների ազգային ակադեմիայի հրատարակչություն։
Աղայան, Էդուարդ Բ., 1984, Ընդհանուր և հայկական բառագիտություն. Երևան. Երևանի համալսարանի
հրատարակչություն:
Ջահուկյան Գ.Բ., Աղայան Է.Բ., Առաքելյան, Վ.Դ., Քոսյան, Վ.Ա., 1980, Հայոց լեզու, I մաս, Ա պրակ: Երևան,
«Լույս» հրատարակչություն:
Աղայան, Էդուարդ Բ., 1987, Լեզվաբանության հիմունքներ: Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն:
Guiraud, Pierre, 1962. La Sémantique [3 e éd.]. Paris: Presses Universitaires de France.
Journalism
-
Journalism
Publicity of Hrant Matevosyan and Valentin Rasputin from the Point of View of the Principle of Reverse Perspective
AbstractThe trends of expanding the information boundaries of the media, the activity of social networks, and their new tools require a rethinking of the content and social significance of journalism. In this context, the analysis of the creative experience of literary publicists of the previous generation is of particular importance. We have chosen the famous writers G. Matevosyan and V. Rasputin, whose works are analyzed, whose creative works are considered from the point of view of the principle of reverse perspective known in painting.
The theme was investigated in two main directions: the presence of iconic functions characteristic of the principle of reverse perspective in the above mentioned authors' journalism, and the manifestations of the same principle in the relationship
between the author and the audience.
In the works of G. Matevosyan and V. Rasputin, the principle of reverse perspective opens up new ways. Rasputin's works, the principle of reverse perspective opens up new possibilities of understanding and rethinking the material. Due to the spatial and temporal vectors and multi-directional orientation of the author's point of view, remarkable functions have been revealed in them.
Both authors, as writers of a society in transition, had two different audiences: Soviet and post-Soviet. While the Soviet audience was distinguished by ideological motives, awareness of common interest, the post-Soviet audience was characterized by horizontal writer-reader relations, active dialogues in social networks, etc. In the latter case, the reverse perspective unfolds in superficial dimensions. However, both writers believe in the future of high literature reflected by the vectors of reverse perspective in the spiritual world of the reader.
ReferencesԲայադյան Հ., Հրանտ Մաթևոսյանի հրապարակախոսությունը, https://hetq.am/hy/article/30627
Գրիգորյան Վ., Հրանտ Մաթևոսյան. ստեղծագործությունը, ԵՊՀ հրատ., Եր., 2013 թ., 588 էջ:
Համբարձումյան Դ. Հրանտ Մաթևոսյանի ֆենոմենը, cultural.am/hy/norutyunner/hodvacner/2285-hrant-matevosyani-fenomeny,
Մաթևոսյան Հր., Սպիտակ թղթի առջև, «Հայագիտակ» հրատ., Եր., 2004, 368 էջ:
Պետրոսյան Դ., Պատում, մեդիատեքստ, հակառակ հեռանկար, ԵՊՀ հրատ., Եր., 2017, 184 էջ :
Ստեփանյան Ա., Մարգարյան Ե., Ժամանակի կառույցը Ֆ. Բրոդելի պատմահայեցողության ծիրում, «Պատմություն և կրթություն», Եր., 2005, թիվ 1-2, էջ 33-42:
«Восторгался вслух и громко: Татьяна Толстая о впечатлении Иосифа Бродского от знакомства с Грантом Матевосяном», armmuseeum.ru/news-blog/ipsif-brodsky-and-hrant-matevosyan-lisbon-1988.
Каминский П. П. «Время и бремя тревог». Публицистика Валентина Распутина, M. «Флинта», 2012, 240 с.
Перспектива, http://ru.wikipedia.org/wiki
Плеханова И. И. Книга «Сибирь, Сибирь…» В. Распутина как лирико-философско-публицистический трактат, «Вестник Томского государственного университета. Филология». 2016. №3 (41), с. 130.
Распутин В. Время Достоевского, «Завтра», газета, 2007, N. 11.
Распутин В. Моя и твоя Сибирь https://litresp.ru/chitat/ru/%D0%A0/rasputin-valentin/sibirj-sibirj/11
Распутин В. Откройте русскому человеку русский свет, «День литературы», газета, 2001 г., N 063.
Распутин В. Коренная порода нации, «Восточно-сибирская правда», 22 января 2000г.
Распутин В. Мой манифест, «Наш современник», 1997, N.5, с.42.
Раушенбах Б. В. Пространственные построения в живописи. Очерк основных методов. М. «Наука», 1975, 184 с.
Ростова Н. Н. Человек обратной перспективы как философско-антропологический тип (исследование феномена юродства). «Вестник ТГПУ». 2007. Выпуск 11(74). Серия: Гуманитарные науки (философия), с. 105-111.
Тучкова И. Л. Специфика категории «историческая время» в трудах Ф. Броделя, www. Nbuv.gov.ua
Флоренский П.А. Обратная перспектива , Сочинения в 4-х тт. - Т.3(1). М. «Мысль», 2000. 621 с.
Флоренский П.А. Иконостас. Избранные труды по искусству. СПб.: «Мифрил-Русская книга», 1993. 373 с.
Цветова Н. С. Валентин Распутин в слове и за словом, С. Петербург, «Алетейя», 2018. 188 с.
Чтение в XXI веке: традиции и тенденции. Материалы всероссийской научно-практической конференции. Екатеринбург, 29-30 мая, 203 с. 2014г.http://elib.uraic.ru/bitstream/123456789/12450/1/0017149.pdf
Чеканцева З. А. Время историка, «Образы времени и исторические
представления. Россия-Восток-Запад», изд. «Круг», М., … 2010, с. 66-78.
Штелер Т. Обратная перспектива: Павел Флоренский и Морис Мерло-Понти о пространстве и линейной перспективе в искусстве Ренессанса . «Историко-философский ежегодник - 2006» / Ин-т философии РАН. «Наука», М. 2006, с. 320-329.
Thompson M. Nature and Spirituality in Valentin Rasputin's Non-fiction, Oxford University Press, Oxford, 2015.
Editorial
-
Editorial
Anniversary Scientific Conference Dedicated to the 100th Anniversary of Birth of Acad. Edward Jrbashyan
Abstract2023թ. նոյեմբերի 8-10-ը տեղի ունեցավ հոբելյանական գիտաժողով՝ նվիրված մեծավաստակ գրականագետ, ակադեմիկոս Էդվարդ Ջրբաշյանի ծննդյան 100-ամյակին։
Եռօրյա գիտաժողովի բացումը տեղի ունեցավ նոյեմբերի 8-ին ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի նիստերի դահլիճում. այն նախագահում էր հայագիտության և հասարակական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար, ակադեմիկոս Յուրի Սուվարյանը։ Իր խոսքում նա ներկայացրեց Էդվարդ Ջրբաշյանի անցած գիտական ուղին, նրա մեծագույն վաստակը XX դարի երկրորդ կեսի խորհրդահայ գրականագիտության կայացման և զարգացման գործում, շուրջ կեսդարյա ներդրումը, որ նա ունի ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի պատմության մեջ։
References
