Том 13 № 2 (38) (2022)

DOI: https://doi.org/10.46991/BYSU:B/2022.13.2
Опубликован: 2022-07-06

Весь выпуск

Литературоведение

  • Литературоведение

    Авторский автопортрет в двух рассказах Акопа Мндзури

    Арцрун Авагян
    View PDF
    Аннотация

    В статье впервые говорится о двух рассказах Акопа Мндзури, которые еще ни разу не были представлены читателям нашими литературоведами.

    Мндзури всегда повторял, что его произведения и есть его биография. И действительно, Мндзури — это человек, присутствующий, участвующий или действующий во всех своих историях. Эта реальность особенно видна в двух обсуждаемых рассказах, один из которых озаглавлен «Поэт», а другой – «Поэт и деньги». В первом писатель представляет поэта, «жившего века назад», который на самом деле является им самим, свидетельством чего являются все атрибуции и образы, которые он направляет тому «поэту», но которые взяты из рассказов Мндзури. Во втором рассказе писатель представляет «случай» поэта, обнаружившего на улице пять золотых монет, которые он в итоге не тратит, потому что с этими деньгами не решится ни одна проблема, принимая во внимание его проблемы и нужды.

    В обоих рассказах Мндзури делает акцент на представления о человеческой честности и красоте, показывая тем самым истинную сущность художника, нравственного человека.

    Библиографические ссылки

    Հ․ Մնձուրի, Մենք, Անթիլիաս, 2018, էջ 268 (այսուհետ այս գրքից մեջբերումների էջերը կնշվեն շարադրանքում)։

    Յակոբ Մնձուրի, Տեղեր ուր ես եղեր եմ, Իսթանպուլ, 1984, էջ 120-121։

  • Литературоведение

    Роман «Игра в бисер» Германа Гессе и постмодернизм

    Ара Аракелян
    View PDF
    Аннотация

    В статье рассматриваются касающиеся связи романа «Игра в бисер» Германа Гессе и постмодернизма задачи. Затрагивается история постмодернизма, последнего наиболее влиятельного проявления западной эстетико-теоретической мысли, которому свойственны также парадоксы. Один из них заключается в том, что, хотя уже семь десятилетий эстеты и философы говорят о постмодернизме, до сих пор нет единого мнения об этом литературном направлении.

    Выделяются определенные идеи (хаос, эклектика, симулякры, мультикультурализм, игра и т. д.), которые фактически являются точками соприкосновения романа Гессе и постмодернизма.  В то же время подчеркивается то важное обстоятельство, что роман Германа Гессе, опубликованный за десятилетия до бурных дебатов постмодернистов, в определенной степени способствует распространению этих идей в среде эстетов постмодернизма.

    Библиографические ссылки

    Ու. Էկո, Գրառումներ «Վարդի անվան» էջերին, Եր., 2014, էջ 113:

    Тарнас Р., История западного мышления, М., 1995, с. 335.

    Делез Ж., Гваттари Ф., Что такое философия?, Санкт Петербург, 1998, էջ 256:

    Հ. Հեսսե, Հուլունքախաղ, Եր., 2016, էջ 18:

    Западное литературоведение XX века, М., 2004, էջ 373:

    Делез Ж., Логика смысла, М.-Екатеринбург, 1998, М., с. 371.

    Հեսսե, Տափաստանի գայլը, Եր., 2013, էջ 244-245:

    Ильин И., Постструктурализм. Деконструтивизм. Постмодернизм, М., 1998, էջ 40:

    Дженкс Ч., Язык архитектуры постмодерна, М., 1985, էջ 136:

    Андерсон П., Истоки постмодернизма, М., 2011, էջ 11:

    Lukasc G., Die Theorie des Romans, dtv, 1962, էջ 32:

    Լ. Բորխես, Երկու արքաները և երկու լաբիրինթոսները, Եր., 1992, էջ 55:

    Бычков В., Эстетика, М., 2004, с. 453.

    Новый мир, 1992, №. 2, с. 226.

    Тарнас Р., История западного мышления, М., 1995, с. 348.

Языкознание

  • Языкознание

    К Вопросу о семантико-функциональном взаимоотношении между Կ (Ը)- будущим временем и -ՈՒ будущим временем в современном восточноармянском языке

    Саргис Аветян
    View PDF
    Аннотация

    Аргументируется, что попытки охарактеризовать կ(ը)-  будущее время (կգնամ, կխոսեմ) в современном восточноармянском языке как принадлежащее к так называемому предположительному (гипотетическому) наклонению (ենթադրական եղանակ) или условному наклонению (պայմանական եղանակ) не оправдывается с общелингвистической и типологической точки зрения. Наиболее важны следующие соображения: 1) как было указано рядом ученых, будущее время, в отличие от настоящего времени и прошедшего времени, никогда не является чисто временной категорией; оно является частично временной и частично модальной. Любопытно, что показатели будущего времени диахронически часто возникают из элементов, которые первоначально использовались для выражения различных модальных значений. С другой стороны, формы будущего времени, как правило, выполняют также модальные функции; 2) կ(ը)-  будущее время в современном восточноармянском языке не отличается каким-либо существенным образом от будущего времени изъявительного наклонения в других языках с семантикo-функциональной точки зрения; 3) употребление կ(ը)-  будущего времени в условных конструкциях не является его основной функцией, как это обычно бывает с типичным условным наклонением. Что касается семантико-функционального содержания -ու будущего (գնալու եմ, խոսելու եմ) в современном восточноармянском языке, оно соответствует типологической характеристике ожидаемого будущего (или предопределенного будущего) времени и, соответственно, должно рассматриваться наравне с последним. Таким образом, семантико-функциональное взаимоотношение между կ(ը)-  будущим временем и -ու будущим временем следует рассматривать как контраст между простым будущим временем и ожидаемым будущим (или предопределенным будущим) временем соответственно.       

    Библиографические ссылки

    Է. Աղայան, Ժամանակակից հայերենի հոլովումը և խոնարհումը, Եր., 1967:

    Ս․ Աբրահամյան, Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Եր․, 1975, էջ 167-169:

    Ս. Աբրահամյան, Ժամանակակից գրական հայերեն, Եր., 1981, էջ 217-218:

    Մ. Ասատրյան, Ժամանակակից հայոց լեզու։ Ձևաբանություն, Եր., 1989, էջ 302-304։

    Ս. Պալասանեան, Ընդհանուր տեսութիւն արեւելեան նոր գրաւոր լեզուի հայոց, Թիֆլիս, 1870, էջ 67-70, 73-74։

    Ս. Պալասանեան, Քերականութիւն մայրենի լեզուի, Թիֆլիս, 1874, էջ 141-156:

    Մ. Աբեղեան, Աշխարհաբարի քերականութիւն, Վաղարշապատ, 1906, էջ 97-98, 113, 118։

    Մ. Աբեղյան, Երկեր, հ. Զ, Եր., 1974, էջ 270–271, 458–461:

    Հ. Բարսեղյան, Արդի հայերենի բայի և խոնարհման տեսություն, Եր., 1953, էջ 151–152:

    Ս. Գ. Աբրահամյան, Ն. Ա. Պառնասյան, Հ. Ա. Օհանյան, Ժամանակակից հայոց լեզու։ Հ. 2, Ձևաբանություն, Եր., 1974, էջ 352–353:

    Գ. Ջահուկյան, Ժամանակակից հայերենի տեսության հիմունքները, Եր., 1974, էջ 283–285:

    Ս․ Ավետյան, Հայերենի ժամանակի և կերպի քերականական կարգերը ընդհանուր լեզվաբանության և լեզվաբանական տիպաբանության տեսանկյունից // Բանբեր Երևանի համալսարանի. Հայագիտություն, Եր., 2017, 3 (24), էջ 20-34:

    J. Lyons, Semantics, Vol. 2, Cambridge University Press, 1977, էջ 677-678, 815-817.

    F. R. Palmer, Mood and Modality, 2nd ed., Cambridge University Press, 2001, էջ 104-106.

    J. Bybee, R. Perkins, W. Pagliuca, The Evolu¬tion of Grammar. Tense, Aspect, and Modality in the Languages of the World, Chicago-London, 1994, Ch. 7, էջ 243-280.

    B․ Heine & T․ Kuteva, World Lexicon of Grammaticalization, Cambridge University Press, 2002, էջ 142-143.

    Ս․ Աբրահամյան, Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Եր․, 1975, էջ 167-169:

    Ս․ Աբրահամյան, Ժամանակակից գրական հայերեն, Եր., 1981, էջ 217-218:

    Մ. Ասատրյան, Ժամանակակից հայոց լեզու։ Ձևաբանություն, Եր., 1989, էջ 302-304։

    N. Kozintseva, Modern Eastern Armenian (Languages of the World/Materials 22), München-Newcastle: LINCOM EUROPA, 1995, էջ 30։

    B. Comrie, Aspect։ An Introduction to the Study of Verbal Aspect and Related Problems, Cambridge University Press, 1976, էջ 64-65։

    Ա․ Ղարիբյան, Հայոց լեզվի քերականության դասագիրք հինգերորդ և վեցերորդ դասարանների համար, Եր․, 1950, էջ 231։

    J. Dum-Tragut, Armenian: Modern Eastern Armenaian, Amsterdam/Philadelphia, 2009, էջ 251-258։

    Ա․ Աբրահամյան, Հայերենի դերբայները և նրանց ձևաբանական նշանակությունը, Եր․, 1953, էջ 146-164։

    B. J. Blake, Case, 2nd ed., Cambridge University Press, 2004, էջ 143, 149:

    Մ․ Աբեղյան, Հայոց լեզվի տեսություն, Եր․, 1965, էջ 420, 435։

    T. Givón, Syntax: An Introduction, Vol. I, Amsterdam/Philadelphia, 2001, Ch. 3, էջ 105-109:

    V. Velupillai, An Introduction to Linguistic Typology, Amsterdam/Philadelphia, 2012, Ch. 9, էջ 229-236։

    S. Kittilä, Transitivity: Towards a Comprehensive Typology (dissertation), Turku, 2002, էջ 44-53, 56 հջ․։

    Å․ Næss, Prototypical Transitivity, Amsterdam/Philadelphia, 2007, Ch. 3, էջ 33-46, նաև՝ S. Kittilä, նշվ․ աշխ․, էջ 56-61։

    P. J. Hopper and S. A. Thompson, Transitivity in Grammar and Discourse // Language, Vol. 56, N 2, (Jun., 1980), էջ 251-299:

    Å․ Næss, Prototypical Transitivity, Amsterdam/Philadelphia, 2007։

    M. Haspelmath, The Semantic Development of Old Presents. New Futures and Subjunctives without Grammaticalization // Diachronica, 15:1, 1998, էջ 35, տողատակի ծան․ 9։

    A. Timberlake, Aspect, tense, mood // T. Shopen (ed.), Language Typology and Syntactic Description, 2nd ed., Vol. III: Grammatical Categories and the Lexicon, Cambridge University Press, 2007, Ch. 5, էջ 326:

    В. С. Храковский (ответ. ред.), Типология условных конструкций, Санкт-Петербург, 1998։

    F. Karlsson, Finnish: An Essential Grammar, London and New York, 1999, էջ 162-165:

    C. Rounds, Hungarian: An Essential Grammar, London and New York, 2001, էջ 48-49:

    J. Kornfilt, Turkish, London and New York, 1997, էջ 366-369:

    A. Göksel and C. Kerslake, Turkish: A Comprehensive Grammar, London and New York, 2005, էջ 419 հջ․, 312։

    В. С. Храковский (ответ. ред.), Типология условных конструкций, Санкт-Петербург, 1998։

  • Языкознание

    Языковая структура с “прибавлением прошедшее причастие” в грабаре

    Норайр Погосян
    View PDF
    Аннотация

    На многочисленных примерах, взятых из произведений грабара, была сделана попытка выявить и рассмотреть морфологические и стилистические аспекты структуры «прошедшее причастие + глагол спрягаемый» (ППГ). Это уникальная языковая единица староармянского языка, и автор сделал попытку определить эту структуру, опираясь на фактический материал текстов. ППГ является одним из идиоматических, стилистически богатых средств выразительности древнеармянского языка, используемых во всех произведениях и всеми авторами. Автор этой статьи также сравнил, как разные филологи относятся к ППГ в процессе перевода текстов с древнеармянского языка на новоармянский, после чего высказывает мнение, что при переводе следует сохранить две части глаголов ППГ, чтобы не пострадала стилистическая сторона данного контекста.

    Библиографические ссылки

    Արսէն Կ. Բագրատունի, Քերականութիւն ի պէտս զարգացելոց, Վենետիկ, 1852, էջ 201-202։

    Աշոտ Աբրահամյան, Հայերենի դերբայները և նրանց ձևաբանական նշանակությունը, Եր., 1953, էջ 352։

    Աշոտ Աբրահամյան, Գրաբարի ձեռնարկ, Եր., 1976, էջ 393։

    Պավել Շարաբխանյան, Գրաբարի դասընթաց, Եր., 1974, էջ 240։

    Հրանտ Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Եր․, 1987, էջ 185-188։

    Պողոս Պողոսյան, Խոսքի մշակույթի և ոճագիտության հիմունքներ, հտ. 2, Եր., 1991, էջ 102, 105, 118 և այլ։

    Վարք Մեսրովբայ հարազատ բնագրաւն Կորեան եւ թարգմանութիւն ի յաշխարհիկ բարբառ, յօրինեաց Ստեփան Յ. Բանեան, Մէսէչուսէցս, 1951։

    Մովսես Խորենացի, Հայոց պատմություն, աշխարհաբար թարգմանությունը Ստ. Մալխասյանցի, Եր. 1990։

    Ագաթանգեղոս, Պատմություն Հայոց, աշխ. թարգմ. և ներածական՝ Արամ Տեր-Ղևոնդյանի, Եր., 1977։

    Նորայր Պօղոսեան, Արդեօ՞ք Կորիւնն է թարգմանել Յոբի գիրքը, «Սիոն», 2001, թ. 1-3, էջ 91-97։

    Կարապետ Արք. Պալատեցի, Տարեկան քարոզգիրք (ընտրանի), գրաբարից աշխարհաբարի փոխադրեցին՝ Նորայր Պօղոսեան, Գեւորգ Սրկ. Կարապետեան, Լոս Անջելէս, 2021։

  • Языкознание

    Заимствования в стихах Ованеса Тлкуранци

    Сусанна Григорян
    View PDF
    Аннотация

    Изучение литературных памятников средневековой Армении дает важный материал для истории армянского языка. Лексический состав среднеармянского языка постоянно пополнялся и обогащался по ходу развития, отражая изменения, происходящие в жизни народа. Этот период достаточно богат заимствованиями, которые прижились в языке благодаря культурным, политическим и торговым связям армянского народа с другими народами.  Сказанное безоговорочно можно отнести к стихам Ованеса Тлкуранци, который  развил широкую  литературную деятельность. Богат и разнообразен лексикон стихотворений О. Тлкуранци. Он один из первых опубликованных авторов средневековых стихов.  О. Тлкуранци сочинил больше сорока стихов, которые отличаются художественными достоинствами. Его стихи  изобилуют арабскими, персидскими, турецкими, греческими заимствованиями.  Они остались в лексике армянских диалектов или со временем слились с литературным языком и стали живым элементом его лексики с некоторыми фонетическими или семантическими отличиями. Целью этой статьи является исследование заимствований, употребленными им, выяснение сферы их употребления, а также выявление их смысловых и семантических особенностей. 

    Библиографические ссылки

    Ղ. Ալիշան, Յուշիկք հայրենեաց հայոց, հ. II, Վենետիկ, 1870, էջ 125:

    Հովհ. Թլկուրանցի, Տաղեր, Եր., 1960:

    Գ. Աւետիքեան, Հ. Սիւրմելեան, Մ. Աւգերեան, Նոր հայկազեան բառարան( ՆՀԲ), հ. 1, Եր., 1979, հ. 2, Եր., 1981:

    Ռ. Ղազարյան, Հ. Ավետիսյան, Միջին հայերենի բառարան (ՄՀԲ), Եր., 2009:

    Գ. Ջահուկյան, Հայերեն ստուգաբանական բառարան, Եր., 2010:

    Հ. Աճառյան, Հայերեն արմատական բառարան (ՀԱԲ), Եր., 1926:

    Սահակ վարդապետ Ամատունի, Հայոց բառ ու բան, Եր., 1912:

    Ս. Մալխասյանց, Հայերէն բացատրական բառարան (ՀԲԲ), Եր., 1944:

    Ն. Պողոսյան, Ջահուկյանական ընթերցումներ, Եր., 2005, 4-5, էջ 142:

  • Языкознание

    Выражение залога в среднеармянских глаголах с конверсией

    Алвард Хачатрян
    View PDF
    Аннотация

    Смена спрягающих гласных - одно из своеобразных проявлений глагольной конверсии. Если при морфологической конверсии слово из одной части речи переходит в другую, то при смене спрягающих гласных изменяется только конструкция глагола, тип спряжения, однако в некоторых случаях может меняться также залог глагола, как, например, էրել(активный)-էրիլ (нейтральный), կտրել (активный)-կտրիլ (нейтральный), շիւարել(нейтральный)–շիւարիլ (нейтральный) и т. д. Для изучения процесса смены литературных языков - перехода древнеармянского в среднеармянский, важно выявление закономерностей глагольных конверсий, при которых возможны изменения залога и состава слова. В данной статье исследованы глаголы среднеармянского литературного языка в сопоставлении с древнеармянским, и показаны основные векторы развития глагольных форм и в плане выражения, и в плане содержания. Чаще всего смена спрягающих гласных не приводит к смене залога глагола, изменяется только состав слова, к корню добавляются глагольные суффиксы - ն/ան/են, например, դժարեմ-դժարանամ, տափկիմ-տափականամ, ժանկիմ-ժանգանամ, աժեմ-աժենամ, վառիմ-վառենամ и т.д. В среднеармянском языке для выражения пассивного залога уже появился специальный суффикс ու/ւ/վ, например, լցվել-լցւիլ/լցուիլ, բացուել/բացւել-բացուիլ и т.д.  

    Библиографические ссылки

    Մ.Ե.Ասատարյան, Ժամանակակից հայոց լեզու, ձևաբանություն, Եր., 1983, էջ 38-46:

    Ռ.Ղազարյան, Հ.Ավետիսյան, Միջին հայերենի բառարան, Եր. 2009:

    Հր. Աճառյան, Լիակատար քերականություն հայոց լեզվի, հ. IV, էջ 81:

    Տե՛ս Հայոց լեզվի պատմական քերականություն, h. II, Ե., 1975 թ., էջ 367:

    Առաքելյան Վ., Գրաբարի քերականություն, Եր., 2010, էջ 117:

    Յ. Կարստ, Կիլիկյան հայերենի պատմական քերականություն, Ե., 2002, ԵՊՀ հրատ., էջ 278:

    Հայոց լեզվի պատմական քերականություն, h. II, Ե., 1975 թ., էջ 371:

    Ա. Այտընյան, Քննական քերականություն աշխարհաբար կամ արդի հայերեն լեզվի, Ե., 1987, էջ 88-89:

    Մ. Աբեղյան, Երկեր, հ Զ, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Ե., 1974, էջ 42:

    Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի, Եր. 1979, էջ 553:

    Գ. Ջահուկյան, Ժամանակակից հայերենի տեսության հիմունքները, Ե., ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ, 1974, էջ 250-254: /586 էջ/

  • Языкознание

    Вопросы о классификации неправильных и недостаточных глаголов

    Мурадян Виктория
    View PDF
    Аннотация

    В статье рассматриваются неправильные и недостаточные глаголы грабара, критерии их классификации, сходство и различия между классификациями, предлагаемыми лингвистами, сравнительный анализ этих глаголов. Параллельно с рассмотрением мнений, в статье представлены   соответствующие списки с неправильными глаголами,  а  также объясняются основания неправильности и принципы группировки глаголов. Главным из рассматриваемых вопросов является тот, что разные лингвисты включают один и тот же глагол в разные группы, предъявляя определенные обоснования. Общий анализ подытожен и завершен в таблице,которая  приводится в конце. В  ней   точнее  видны различия в существующих подходах, включение глаголов в разные группы.

    Библиографические ссылки

    Գ․ Ա․ Ղափանցյան, Հայոց լեզվի պատմություն, Հին շրջան, Եր․, 1961, էջ 271։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961, էջ 361։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961, էջ 362։

    Գ․ Ա․ Ղափանցյան, Հայոց լեզվի պատմություն, հին շրջան, Եր․, 1961, էջ 292։

    Մ․ Աբեղյան, Գրաբարի քերականություն, Եր․, 1936, էջ 45-55։

    Գ․ Ա․ Ղափանցյան, Հայոց լեզվի պատմություն, հին շրջան, Եր․, 1961, էջ 292։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961, էջ 362-370։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961,էջ 371։

    Վ․ Գ․ Համբարձումյան, Գրաբարի ձեռնարկ, Եր․, 2018, էջ 305։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961, էջ 363։

    Հ․ Աճառյան, Լիակատար քերականություն հայոց լեզվի, հատոր 4, Բ գիրք, Եր․, 1961, էջ 32։

    Ս․ Ղ․ Ղազարյան, Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Եր․, 1961, էջ 363։

  • Языкознание

    Метафорическое значение в семантическом поле «Одежда»

    Лусине Гамоян
    View PDF
    Аннотация

    Цель статьи - изучить и выявить метафорическое значение(я) каждого слова, относящегося к понятию «одежда», которое появляется на том же словесном уровне, рядом с его основным значением, поскольку производное значение, возникающее, в основном, из переносного использования слова, является более устойчивым. То есть, каждое слово, независимо от его набора значений, имея свое основное значение, может употребляться в разговоре для обозначения предметов, явлений, признаков, которые каким-либо образом связаны или сходны с предметом, имеющим прямое значение, явление и др. В этот период происходят следующие семантические переходы: объект → объект, объект → признак, признак → признак, признак → предмет. Метафорическое значение обычно выражается по форме, цвету, размеру, сходству других предметов, характеру действия и другим сочетаниям. Изменение значений слов (особенно переносных) семантического поля «одежда» также обусловлено словообразовательными факторами. В словообразовательных суффиксах компоненты (слово, корень) сохраняют свои основные общие значения, а за счет комплементарных компонентов основы (основ) формируются новые значения слова (в том числе метафорические) и образуются новые слова. Одно и то же существительное в смысловом поле слова «одежда» на разных этапах развития языка или в других вариантах литературного языка, как и в диалектах, может иметь совершенно разные метафорические значения. Переносные значения слов, выражающих значение «одежды», также дают широкие возможности для образования множества фразеологических единиц.

    Библиографические ссылки

    Վ. Առաքելյան, Ա. Խաչատրյան, Ս. Էլոյան, Ժամանակակից հայոց լեզու, հ.1, Եր., 1979, էջ 172:

    «Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան», հհ. 1-4, Եր., 1969-1980:

    Ռ. Ղազարեան, Գրաբարի բառարան, 2 հ., Եր., 2000:

    Ռ. Սաքապետոյեան, Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան, Եր., 2011:

    Հայոց լեզվի բարբառային բառարան, հհ. 1-7, Եր., 2001-2012:

    Ա. Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան, Եր., 1967:

    Փ. Մեյթիխանյան, Նոր բառերի բացատրական բառարան, Եր., 1996:

    Ս. Էլոյան, Արդի հայերենի նորաբանությունների բացատրական բառարան, Եր., 2002:

    Ad. Akmajian, R. Demers և ուրիշներ, Linguisticks (an introduction to language and comunication), London, 1993, p. 34 (հղումը տե՛ս Ածանցների դերը բառիմաստի փոխաբերացման գործում.- Բանբեր Երևանի համալսարանի, Ա. Մակինյան , 2 (119), Եր., 2006, էջ 108) (http://www.ysu.am/files/11A_Makinyan.pdf):

    Մ. Աբեղյան, Երկեր, հ. Զ, Եր., 1974, էջ 119:

    Ա. Գալստյան, Փոխաբերացման հոգելեզվաբանական վերլուծություն, Եր., 2008, էջ 60-64:

    Ս. Աբրահամյան, Ժամանակակից գրական հայերեն, Եր., 1981, էջ 45:

    Ա. Սուքիասյան, Ս. Գալստյան, Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան, Եր., 1975 (http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=55):

    Պ. Բեդիրյան, Ժամանակակից հայերենի դարձվածաբանություն, Եր., 1973, էջ 88:

    Լ. Ղամոյան, «Հագուստ» իմաստային դաշտը նորակազմ բաղադրություններում // Արդի հայերենի բառապաշարի զարգացման և կանոնարկման հիմնախնդիրներ, Եր., 2020, էջ 105-119:

    Լ. Ղամոյան, Հագուստ իմաստային խմբի դրսևորումը արդի հայերենի դարձվածային միավորումներում // Լեզու և լեզվաբանություն, թիվ 2 (15), 2016, էջ 74-80 (http://language.sci.am/sites/default/files/languageAndLinguistics/lezow_ew_lezvabanowtyown_

    _2.pdf):

    Ռ. Մուսեյան, «Հագուստը հասարակական դիրք է» ճանաչողական փոխաբերության առկայացումն անգլերեն և հայերեն դարձվածային միավորումներում // Բանբեր Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանի, 1 (48), 2019, էջ 105-113 (https://brusov.am/website/documentation/files/ 7b4a04b7.pdf):

  • Языкознание

    Исследование нескольких слов о религии и предрассудках (согласно словарному запасу сюникско-арцахских диалектов)

    Мгер Кумунц
    View PDF
    Аннотация

    В лексике Сюникско-Арцахского диалекта слова религиозного характера составляют 58% по сравнению с армянскими, и по сравнению со списком, составленным Д. Баком - 66%. В тематическую группу, образованную предыдущими, добавлены три слова, согласно лексике Сюникско-Арцахского диалекта, которые, по нашему мнению, имеют индоевропейское происхождение: кашк-кашк (քաշկ – քաշկ), сунду-сунду (куку) (սո̈ւնդո̈ւ-սունդու(կուկու)), купел-куп (эл) (կուփել-կո̈ւփ(էլ)). Остается нерешенным вопрос, является ли кaдж (քաջ)икaджк (кашк) (քաջք (քաշկը)) общей основой слов. Более вероятно, что кaш-къ/к (քաշ-ք/կ), «злая душа», имеет индоевропейское происхождение: *u̯ek-ti- «нечто, вещь, человек, существо». Слово Сунду (Սունդու), скорее всего, происходит от корня *sent – «направиться, идти, движение, путь, дорога»: сундукуку (սունդուկուկու), Синдара (Սինդարա). Мы считаем, что слово куп(ел) (կո̈ւփ(էլ)) - это- 1. «Прикосновение, удар злого духа, демона или ангела человеку, ребенка,» в лексике СюникскоАрцахского диалекта по значению и форме родственен первичным и вторичным формам индоевропейского корня *(s)kep(h)- || *(s)kō̆p-: 1. «укрывать, покрывать, защищать»; 2. «бить, резать» (возможное развитие от последнего значения). В словаре Покорного под словом (s)kō̆p- упоминается ряд слов, отражающих семантическое сходство слова «куп(эль)-» (կո̈ւփ(էլ)) в индоевропейских языках, например древневерхненемецкое scaffōn «форма, причина», древнеисландское skap «форма, душевное состояние» и др.

    Библиографические ссылки

    Ջահուկյան Գ., Հայոց լեզվի պատմություն: Նախագրային ժամանակաշրջան, ԳԱ հրատ., Երևան, 1987, էջ 273-274 (այսուհետև՝ Ջահուկյան, ՀԼՊ):

    Ջահուկյան, Գ. Բ., Ստուգաբանություններ// Պատմա-բանասիրական հանդես, թիվ 4, Երևան, 1963, Էջ 86:

    Ջահուկյան Գ., Հայ բարբառագիտության ներածություն, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Երևան, 1972, էջ 313:

    Սովորութիւններ, նախապաշարումներ և այլն Իզմիտ գաւառին մէջ.- «Բիւրակն լրագիր», թիվ 34, 1899, էջ 540-541:

    Մխիթար Սեբաստացի, Բառգիրք հայկազեան լեզուի, հատ. II, Վէնէտիկ, 1769, էջ 670:

    Աճառյան Հր., Հայերեն արմատական բառարան, Երևանի համալսարանի հրատ., հատ. Դ, Երևան, 1979 (1971-1979), էջ 555:

    Ջահուկյան Գ., Հայերեն ստուգաբանական բառարան, «Ասողիկ» հրատ., Երևան, 2010, էջ 777:

    Պետրոսյան Ա., Հայկական վիշապամարտի երկու հակադիր կերպարներ.- Պատմա-բանասիրական հանդես, 2010, թիվ 1, էջ 189-196:

    Pokorny J., Indogermanisches etymologisches Wörterbuch, I bend, München: Francke Verlag, Bern, 1959, p. 1134.

    Kloekhorst A., Etymological Dictionary of the Hittite inherited lexicon, vol. 5, Brill, Leiden-Boston, 2007, p. 754.

    Քումունց Մ., Տարածական հարաբերություններ արտահայտող բարբառային մի քանի հնաբանությունների շուրջ (Վիճահարույց ստուգաբանություններ, բնիկ և օտար բառային ընդհանրություններ կամ հանդիպադրումներ).- Արցախի պետական համալսարանի Գիտական տեղեկագիր, պրակ 1, Ստեփանակերտ, 2021, էջ 17-19:

    Օրբէլեան Ստեփաննոս, Պատմութիւն նահանգին Սիսական, հատ. Ա., Ի գործատուն Կ. Վ. Շահնազարեանց, Փարիզ, 1859, էջ 93:

    Աւետիքեան Գ., Սիւրմէլեան Խ., Աւգերեան Մ., Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի (հատ. I-II, Տպարան ի Սրբոյն Ղազարու, Վենետիկ, 1836-1837), հատ. II, Երևան, 1981 (1979-1981), էջ 981:

    Քումունց Մ., Անգ>(Ա)անգեղ (Nergal -’Εργε՛λ) «անգղ», բծիծ, պիծակ բառերի ստուգաբանություն.-Արցախի պետական համալսարանի գիտական տեղեկագիր, հատ. 2, Ստեփանակերտ, 2019, Էջ 139-143:

    Աճառյան Հ., Լիակատար քերականություն հայոց լեզվի: Համեմատությամբ 562 լեզուների, հատ. IV, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., Երևան, 1961, էջ 721-722:

    Buck C. D., A Dictionary of selected synonyms in the principal Indo-European languages (A contribution to the history of ideas), University of Chicago press, Chicago & London, 1988, p. 1462.

  • Языкознание

    Выражение падежных значений армянского языка в анбаранском диалекте талышского языка ю

    Акоп Авчян
    View PDF
    Аннотация

    Талышский, северо-западный иранский язык, традиционно делится на три основные диалектические группы: северный, центральный и южный. На анбаранском диалекте северного талышского языка говорят в провинции Ардебиль Исламской Республики Иран, в городе Анбаран и прилегающих деревнях. Талышский язык имеет двухпадежную систему, тогда как в армянском языке есть семь падежей, поэтому для выражения значения армянских падежей используется ряд предлогов и послелогов, таких как čə, ba, da, anda, ku, o, sa, ro, piu., соединительная гласная -a и несколько служебных слов, в том числе gorao, baranda, tarafo.

    Библиографические ссылки

    Աղայան է․, Ժամանակակից հայերենի հոլովումը և խոնարհումը, Երևան, 1967

    Աբեղյան Մ․, Հայոց լեզվի տեսություն, Երևան, 1965

    Աբրահամյան Ս․, Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Երևան, 1975

    Ասատրյան Մ․, Ժամանակակից հայոց լեզու. ձևաբանություն, Երևան, 2004

    Ավագյան Վ․, Շարահյուսություն, օժանդակ ձեռնարկ ուսուցչի համար, Երևան, 1983

    Խաչատրյան Գ․, Հայոց լեզվի ոլորաններում, Վանաձոր, 1994

    Սևակ Գ․, Ժամանակակից հայոց լեզվի տեսություն: Դասագիրք բուհերի համար, Երևան, 1939

    Hewson J., Bubenik V., From case to adposition. The development of configurational syntax in Indo-European languages, Amsterdam-Philadelphia, 2006

    Otsuka Y., Ergativity in Tongan, Oxford, 2000

    Schulze W., Northern Talyshi, München, 2000

    Skjærvø P., Old Iranian, in The Iranian Languages, London and New York, 2009

    Windfuhr G., Cases, in Encyclopædia Iranica, Vol. V, Costa Mesa, 1992

    Ефимов В., Расторгуева В., Шарова Е., Персидский, таджикский, дари. Основы иранского языкознания. Новоиранские языки: западная группа, прикаспийские языки, Москва, 1982

    Миллер Б., Талышский язык, Москва, 1953

    Оранский И., Введение в иранскую филологию, Москва, 1988

    Пирейко Л., Талышский язык. Диалекты Тати Ирана // Основы иранского языкознания. Новоиранские языки: северо-западная группа I, Москва, 1991

    Пирейко Л., Талышско-русский словарь, Москва, 1976

    Расторгуева В., Средне-пресидский язык, Москва, 1966