Մեղադրյալի «պարտադիր» ձերբակալումն ու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով անձի ձերբա­կալ­ման անհնարինությունը

Հեղինակներ

DOI-:

https://doi.org/10.46991/BYSU.C/2025.16.1.133

Բանալի բառեր-:

անձնական ազատության իրավունք, ազատության կանխավարկած, քրեական վարույթ, դատարան, ձերբակալում, կալանք, հիմնավոր կասկած, մեղադրյալ, արտաքին հանցանշան

Ամփոփում

Հոդ­վա­ծը նվիր­ված է անձ­նա­կան ա­զա­տութ­յան ի­րա­վուն­քի պաշտ­պա­նութ­յան գործ­նա­կան հիմ­նախն­դիր­նե­րին՝ հան­ցանք կա­տա­րած լի­նե­լու ան­մի­ջա­կա­նո­րեն ծա­գած կաս­կա­ծի հի­ման վրա ձեր­բա­կալ­ելու և դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար, ա­զա­տութ­յան մեջ գտնվող մե­ղադր­յա­լի ձեր­բա­կալ­ման ի­րա­վա­կար­գա­վո­րում­նե­րի հա­մա­տեքս­տում։

Անդ­րա­դառ­նա­լով հան­ցանք կա­տա­րե­լու ան­մի­ջա­կա­նո­րեն ծա­գած հիմ­նա­վոր կաս­կա­ծով ձեր­բա­կալ­մա­նը՝ հե­ղի­նա­կը քննա­դա­տում է Վճռա­բեկ դա­տա­րա­նի ի­րա­վուն­քում սահ­ման­ված՝ նա­խա­ձեռն­ված քրեա­կան վա­րույ­թով ձեր­բա­կալ­ման այս տե­սա­կը կի­րա­ռե­լու բա­ցար­ձակ ար­գել­քը։ Հիմ­նա­վո­րե­լով, որ քրեա­կան վա­րույթ նա­խա­ձեռն­ված լի­նելն ինք­նին չի բա­ցա­ռում ար­տա­քին հան­ցան­շան­նե­րով ան­ձին ան­հա­պաղ ձեր­բա­կա­լե­լու ի­րա­վի­ճակ­նե­րը՝ հե­ղի­նակն ա­նըն­դու­նե­լի է հա­մա­րում հան­ցանք կա­տա­րած լի­նե­լու հիմ­նա­վոր կաս­կածն ան­մի­ջա­կա­նո­րեն ծա­գած հա­մա­րե­լու՝ «քրեա­կան վա­րույթ նա­խա­ձեռն­ված չլի­նե­լու» չա­փա­նի­շը և դ­րա փո­խա­րեն ա­ռաջ է քա­շում «կաս­կածն ա­պա­ցույց­նե­րից չբխե­լու» չա­փա­նի­շը։

Անդ­րա­դառ­նա­լով ձեր­բա­կալ­ման մյուս տե­սա­կին՝ հե­ղի­նա­կը պնդում է, որ քրեա­կան դա­տա­վա­րութ­յան օ­րենս­գիր­քը սահ­մա­նել է դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար ա­զա­տութ­յան մեջ գտնվող մե­ղադր­յա­լին պար­տա­դիր ձեր­բա­կա­լե­լու պա­հանջ, որն ան­ձի ա­նա­զա­տութ­յան կան­խա­վար­կա­ծի դրսևո­րում է և հա­կա­սում է անձ­նա­կան ա­զա­տութ­յան կան­խա­վար­կա­ծին ու քմա­հաճ ձեր­բա­կալ­ման մի­ջազ­գա­յին-ի­րա­վա­կան ար­գել­քին։ Հե­ղի­նա­կը կարծում է, որ օ­րենս­դի­րը մե­ղադր­յա­լի ձեր­բա­կա­լու­մը պար­տա­դիր է հա­մա­րել ձևա­կան նպա­տակ­նե­րով՝ մե­ղադր­յա­լին կա­լա­նա­վո­րե­լու միջ­նոր­դութ­յու­նը պատ­շաճ հա­մա­րե­լու և կա­լա­նա­վոր­ման ըն­թա­ցա­կարգ սկսե­լու հա­մար՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լով վեր­ջի­նիս կա­լա­նա­վո­րող դա­տա­րա­նին զերծ պա­հելու ա­զա­տութ­յու­նից զրկող հա­մար­վե­լու բե­ռից։

 

Հղումներ

Ալբերտ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի հունվարի 18-ի թիվ ՀԿԴ/0188/06/23 որոշում: (Albert Hovhannisyan-i veraberyal gortsov Vchrrabek datarani 2024 tv. hunvari 18-i tiv HKD/0188/06/23 voroshum).

ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի հայեցակարգային լուծումների, նորարարական մոտեցումների և հիմնական ինստիտուտների մեկնաբանման գործնական ուղեցույց, էջ 190, https://rm.coe.int/new-criminal-procedure-code-guideline-/1680a72908, վերջին մուտք՝ 01․03․2025թ․(HH kreakan datavarutyan nor orensgirki hayetsakargayin lutsumneri, norararakan motetsumneri yev himnakan institutneri meknabman gortsakan ugetsuyts, ej. 190).

ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2009թ. սեպտեմբերի 12-ի ՍԴՈ–827 որոշում: (HH Sahmanadrakan datarani — 2009 tv. septemberi 12-i SDO–827 voroshum).

Меликян, Р. Некоторые вопросы интеграции института задержания в общую логику судебного контроля над ограничением фундаментального права на личную свободу, Պետություն եւ իրավունք N 2 (90) 2021, էջ 104 (Melikyan, R. Nekotorye voprosy integratsii instituta zaderzhaniya v obshchuyu logiku sudebnogo kontrolya nad ogranicheniem fundamental’nogo prava na lichnuyu svobodu, Petutyun yev iravunk, No. 2 (90), 2021, ej. 104).

Ներբեռնումներ

Հրատարակվել է

2025-07-30

Թողարկում

Բաժին

ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԻՄԻՆԱԼԻՍՏԻԿԱ

Ինչպես մեջբերել

Բաղդասարյան Գ. (2025). Մեղադրյալի «պարտադիր» ձերբակալումն ու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով անձի ձերբա­կալ­ման անհնարինությունը. Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն, 16(1(42), 133-145. https://doi.org/10.46991/BYSU.C/2025.16.1.133